§ IV - Solvitur objecito quarta, nempe: Quod sententia benigna adversatur s. Scripturæ et canonibus.

76. Sæpius repetunt adversarii cantilenam hanc, quod sententia benigna est contra s. Scripturam, canones, Patres et contra omnes antiquos doctores. Hæc omnia sæpius gratis ab ipsis asseruntur, sed minime probantur nec in æternum probabuntur. Quoad auctoritates s. Scripturæ quæ proferuntur ab eis, facilis est responsio. Opponunt 1° illud Ecccl. 37, 20: Ante omnia verbum verax præcedat te, et ante omnem actum consilium stabile.

Dicunt verbis his significari quod non liceat agere, nisi prius veritatem actionis assequamur. Respondetur quod prædicta verba (ut affert Calmet) a textu græco sic vertuntur: Omnis actionis initium est ratio, ex antequam aliquid facias, consulto opus est. Item Jansenius gandavensis vocat consilium stabile illud quod firmis nititur rationibus. Id ergo clare significat quod in operando debemus certum nobis dictamen formare ex firmis rationibus: et hoc quis negabit? Et sic etiam respondetur illi d. Pauli, I Thess. 5, 21 et 22, quod afferunt: Omnia . . . probate; quod bonum est tenete; ab omni specie mala abstinete vos. Antequam igitur agamus, discutere utique debemus dubias actiones, et eas tantum admittere quæ rectæ rationi conformantur ac de quarum honestate constat: et nos quid aliud dicimus?

77. Opponunt 2° illud Christi Domini: Ergo sum via et veritas et vita. Jo. 14, 6. Et dicunt: Ego sum veritas, Christus dixit, non probabilitas. Item illud: Omnia mandata tua veritas. Ps. 118, 86. Ergo veritas est eligenda, non probabilitas. Ergo, respondeo 1°, neque probabilissimam sententiam sequi possumus. Respondeo 2°: sed nec etiam tutior est sempere veritas. Cæterum, revera (respondeo 3°) interpretes docent his verbis nihil aliud significari, nisi quod Deus vera

docet et vera promittit; sic enim s. Bernardus, Serm. 7 in Coena Dom., vel quisque sit auctor, explicat illud Joannis: Ego sum via in exemplo, veritas in promisso, vita in proemio. Illud autem psalmi declarat Bellarminus: Justissima lex Domini est immubabilis et nihil falsi continet; promissiones enim et comminationes omnino impleri debent. Quid hæc ad quæstionem nostram?

78. Opponunt 3° illud Prov. 14, 12: Est via quæ videtur homini recta, novissima autem ejus deducunt ad infernum. Talis (dicunt) videtur opinio probabilis. Ergo, respondetur, nec probabiliorem nec probabilissimam, quæ videtur homini recta, sequi licebit. Longe vero aliter interpretes hunc textum communiter explicant quam de utentibus opinione probabili. Id merito dicunt intelligi de infideli, hæretico aut de homine carnali, qui falso sperat salutem consequi per viam malam incedendo, quam ipse per fallaces persuasiones bonam sivi promittit.

79. Demum undique clamant obstare probabilistis evangelia, ubi dicunt: Arcta est via quæ ducit ad vitam... Spatiosa via est quæ ducit ad perditionem. Matth. 7, 13. Cæcus autem, si cæco ducatum præstet, ambo in foveam cadunt. Matth. 15, 14. Verum ista ait Terillus, qu. 25, n. 5, vetulas et rudes movere possunt, non autem theologum,

nisi ad risum. Quis unquam ex sanctis Patribus vel seriis interpretibus prædicta interpretatus est de usu opinionis minus probabilis? Quisnam dixit unquam ideo viam vitæ esse arctam quia homini innumera alia observanda sint, præter ea quæ lex expresse nobis imposuit? Numquid, stante usu opinionum graviter et certe probabilium, via salutis non est arcta? non sensui valde repugnans? Utinam fideles observarent præcepta Dei certa! Conquerimur undique et ploramus maximam horum partem ista non observare; et adstringemus eos ad pleraque alia præcepta dubia, ut eis viam salutis difficiliorem faciamus? Si Deus, si Ecclesia, si pontifices non obstringunt, cur nos obstringere contendemus?

80. Quoad canones pertinet, jam supra ostendimus, c. I, n. 12, eos potius nostram sententiam confirmare. Regulam autem quæ in pluribus eorum habetur, nempe quod in dubiis tutior pars sit eligenda, jam supra declaravimus, c. III, § 2, quomodo intelligenda sit.