Status operum  patratorum.

Munus episcopalis ordinis praecipuum saepius concionandi ad clerum et ad populum, obsecrando, increpando et arguendo in omni doctrina, quaemadmodum omni die sabathi, dummodo aegra valetudine non sim detentus, in laudem Deiparae Matris sermocinandi ut magis atque magis in christifidelium cordibus devotionis fervor augeretur, per meipsum non incassum, Deo dante, mitto.

Quotannis per me ipsum, insimul cum praefato meo vicario generali, munus adhuc sanctae visitationis pro medietate dioecesis expleo, et, juxta mentem Concilii, priusquam effluxerit, eandem dicta sancta visitatione perlustro, ac in adjutorium pastoralis ministerii operarios affatae meae Congregationis Missionariorum Sanctissimi Redem[p]toris accire et avocare non omitto, qui vicibus repetitis civitatem et praesertim dioecesim, morum docilitatem magis redolentem, ad pietatem plurimum excoluere.

In civitate, et fere in tota dioecesi, erectae et institutae reperiuntur sodalitates sanctissimi Sacramenti, quorum redditibus providetur de omnibus necessariis ad ornatum altarium et ejusdem administrationem; moribus tamen receptum non est, nec regulis praescriptum

ut Sanctissimum Viaticum sacco induti associentur, cum ex villicis et fabris sint adunatae, et pr[a]esto esse non possunt in casibus quotidianae delationis praelaudati Sanctissimi Viatici. Est tamen onus a me clericis impositum huic associationi interesse, et minime deficere.

Non extant sodalitates Doctrinae Christianae, difficillimae erectionis in hisce oppidis, supplet tamen cura et diligentia parochorum et clericorum aliquorum, extra seminarium degentium usquedum in eo inter convictores admittantur, qui hoc onere  praecipue sunt gravati.

Universim non omisi probos sacerdotes et aetate et doctrina provectiores deputare, quibus est onus injunctum respective sermocinandi diebus festis familiari eloquio in desigantis ecclesiis pueris et puellis separatim, illosque instruendi in exercitio orationis mentalis, aliisque piis exercitiis passionem Domini respicientibus.

Nec penitus omisi in sanctis visitationibus in hac civitate et dioecesi habitis, pluribus vicibus Sacramentum Confirmationis ministrare. Et dummodo aegra valetudine, qua fere diu laboro, non sim pressus, non me taedet temporibus praescriptis pontificalia aliasque functiones episcopales obire; neque hactenus unquam abfui a residentia, et sum paratus imo ab ea imposterum minime abesse.

Quandoque canonicorum cathedralis et collegiatarum dioecesis choro interesse non effugi, ut ipsis exemplo essem eosque sedulos in debita divinarum horarum recitatione continerem. Publica si quae eveniant scandala, prius monitionibus et exhortationibus, dein grassantibus media contumacia anathematis gladio coercentur.

Actu paucae sunt locorum piorum administrationes, qu[ae] ecclesiasticae ditioni subjaceant, quas quandoque quoad generalia per meipsum recognovi, remissa alicui probo et perito presbytero quoad particularia computa cognitione et visione earundem, ut hic moris est.

Onera missarum earumque satisfactiones mei generalis vicarii convisitatoris judicio quotannis subjicent, et ubique locorum sunt paratae tabellae, debito ordine dispositae et refectae.

Magna res est, et prae omnibus pastoralibus sollicitudinibus gravior, manuum impositio, ideoque omnes ad ordines promovendos per me ipsum, adjunctis aliis doctis viris, examini quoad literas subjicio, praevia morum, quantum homini inter miseros miserrimo nosse datum est, stricta perquisitione, commendationibus aliisque

humanis respectibus Deo propitio posthabitis proculque abjectis¹⁰⁸.

Quotidie pro grege mihi concredito Sacrosanctum Missae Sacrificium indignus aggredior, ac, ad reddituum mensuram, pauperes maxime aegrotantes et honore periclitantes impudicasque mulieres, ut a peccato removeantur qua publice, qua privatim fovere et alere non omitto.

Quoad Sacri Concilii Tridentini decretum, statuens non esse promovendos ad sacros ordines ad titulum patrimonii nisi vere necessarios et utiles servitio ecclesiae, ac ipsius Sacrae Congregationis monita in observantiam praelaudati conciliaris decreti ceteraque laudabilia praecepta Sacrae Congregationis Episcoporum quoad spiritualia exercitia ordinibus praesertim sacris praemittenda, ac tandem bulla Innocentii PP. XII incipientem Speculatores, adamussim exequi non parvipendeo¹⁰⁹.

Satis scio inter munera episcopalia synodi celebrationem praecipuum tenere locum, ut medium aptius et efficacius ad excitandam puritatem ecclesiasticae disciplinae, vitia extirpanda, abusus removendos, mores reformandos, aliaque providenda universim ovium saluti conducentia, verum ob rationem temporum in praesentiarum decurrentium non est datum episcopi leges synodales ferre et edicere; in causa est cur hactenus abstinuerim, nihilominus praefatae necessitati synodicae celebrationis alia consului via, exemplo habito a vere dignis episcopis, nimirum emanasse generalia edicta sive decreta puritatem disciplinae respicientia.

Nihil quoad postulata pro meae ecclesiae regimine ac pro nunc proponenda habeo, nec mihi occurrunt emergentia ad ipsius Sacrae Congregationis notitiam deferre; si in posterum aliquid ob temporum vicissitudines forte evenerit, quod adjutorio ipsius praelaudatae Congregationis indigeam, non me taedet humiliter pro bono regimine referre.

Non est aliud quod ad praesens Eminentiis Vestris potissimum  referam, si quid super narratis repraehensionis est, paratum sum ex animo recipere, quoque decet obsequio cervicem inflectere. Et interim Sacrarum Purpurarum fimbrias humillime exosculor.