Sobór Watykański II chciał rozważania o Kościele podporządkować rozważaniom o Bogu - chciał przedstawić eklezjologię teo-logiczną we właściwym tego słowa znaczeniu, ale recepcja soborowych dokonań jak dotąd pomijała ten zasadniczy aspekt wypowiedzi eklezjologicznych Soboru i opierała się na pojedynczych hasłach, przez co nie dorównała wielkiej perspektywie ojców Soboru.

W okresie przygotowań do Soboru Watykańskiego II, a także w czasie trwania jego obrad, kardynał Frings często powracał do pewnego epizodu, który go mocno poruszył. Jak wiadomo, papież Jan XXIII nie wyznaczył soborowym obradom określonej tematyki, lecz wystosował do biskupów z całego świata zaproszenie, by przedstawili priorytetowe ich zdaniem problemy — zadania Soboru miały stanowić owoc żywego doświadczenia całego Kościoła. Również członkowie Niemieckiej Konferencji Biskupów zastanawiali się, jakie zagadnienia należy zaproponować najwyższemu zgromadzeniu kościelnemu. Nie tylko w Niemczech, lecz w całym Kościele katolickim przeważała opinia, że głównym tematem soborowych obrad winien być Kościół: Sobór Watykański I, którego obrady przedwcześnie przerwała wojna niemiecko-francuska, nie mógł doprowadzić do końca swej eklezjologicznej syntezy, która pozostała tylko fragmentarycznym opracowaniem.

Wydawało się zatem, że nadchodzący Sobór powinien podjąć wątki, którymi zajmował się poprzedni, i wypracować całościową wizję Kościoła, traktując tę kwestię jako jedno z najbardziej pilnych zadań. Myśl taką podsuwał również klimat duchowy tamtych lat. Koniec I wojny światowej oznaczał głęboki zwrot teologiczny. Pojawiła się indywidualistycznie nastawiona teologia liberalna, zrodziło się nowe pojmowanie roli Kościoła. Nie tylko Romano Guardini mówił o przebudzeniu się świadomości Kościoła w ludzkich duszach; ewangelicki biskup Otto Dibelius wystąpił z formułą „wieku Kościoła”, a Karl Barth nadał swej dogmatyce, która opierała się na tradycji reformowanej, programowy tytuł „Dogmatyka kościelna”. Wyjściowym założeniem dogmatyki jest Kościół, deklarował Barth, bez Kościoła nie ma dogmatyki. Dlatego członkowie Niemieckiej Konferencji Biskupów byli zgodni, że sam Kościół winien stanowić temat soborowych obrad.