Błędnie pojmowany Kościół

Cytowany tekst utożsamienie Kościoła uniwersalnego z papieżem i kurią początkowo wprowadza jedynie jako hipotezę, jako niebezpieczeństwo, potem jednak wyraźnie zdaje się je insynuować listowi Kongregacji, który zatem musi się jawić jako próba teologicznej restauracji, a tym samym jako odejście od nauki Soboru Watykańskiego II. Ten interpretacyjny skok może nieco dziwić, ale niewątpliwie jest przejawem dość powszechnego podejrzenia, expressis verbis formułując oskarżenie, które wszędzie można usłyszeć; zapewne ukazuje również niezdolność współczesnych, którym coraz trudniej ukonkretnić sobie pojęcie Kościoła uniwersalnego, pojęcie jednego jedynego, świętego Kościoła katolickiego. Jedynymi konkretami pozostają papież i kuria; kto je zbyt wysoko klasyfikuje teologicznie, ten musi się poczuć zagrożony.

Pozorna dygresja przywiodła nas do konkretnej kwestii rozumienia soborowych dokumentów. Pytanie, które staje teraz przed nami, brzmi: jakie pojęcie Kościoła powszechnego ma na myśli Sobór? Nie muszę chyba zapewniać, że list Kongregacji Nauki Wiary nie „utożsamia po kryjomu jednego jedynego Kościoła powszechnego z Kościołem rzymskim, a de facto z papieżem i kurią”. Pokusa takiego utożsamienia może się zrodzić w kimś, kto utożsamił jerozolimski Kościół lokalny z Kościołem uniwersalnym, to znaczy: kto pojęcie Kościoła zredukował do empirycznie istniejących gmin i nie dostrzega jego teologicznej głębi. Dobrze będzie pytaniem tym powrócić do samego dokumentu.