bold = Main text
Rozdzial grey = Comment text
1 Intro | ludzkość jeszcze bardziej niż w czasach Nietzschego stoi
2 Intro | czasach Nietzschego stoi w cieniu nihilizmu oraz że
3 Intro | słowami "Teologia filozoficzna w cieniu nihilizmu" nie powinien
4 Intro | możliwości teologii filozoficznej w epoce nihilizmu. ~Cień nihilizmu
5 Intro | wszakże jedynym cieniem, w którym stoi teologia filozoficzna.
6 Intro | filozoficzna. Często spycha ją w mrok także teologia objawienia.
7 Intro | Rudolfa Bultmanna. Barth w swej gniewnej polemice,
8 Intro | mniej drastycznie stwierdza w swym artykule o Problemie "
9 Intro(4)| Antwort an Emil Brunner, w: "Theologische Existenz
10 Intro | jedynie nicości, że zatem w świetle właściwie pojętej
11 Intro | przedsięwzięciem, ba, że już w wyrażeniu "teologia filozoficzna"
12 Intro | filozofia musi je porzucić w warunkach panowania nihilizmu? ~
13 Intro | panowania nihilizmu? ~2. Czy w cieniu nihilizmu jest w
14 Intro | w cieniu nihilizmu jest w ogóle możliwe coś takiego
15 Intro | przyjąć, że tak, to czy w cieniu nihilizmu jest możliwa
16 Intro(5)| Natürlichen Theologie", w: tegoż, Gesammelte Aufsätze,
17 1 | filozofii, przejawiająca się w jej długich dziejach, ewidentnie
18 1 | filozofii utrzymało się także w jej późniejszych dziejach.
19 1 | Problematyka Boga zajmuje w nich dominującą pozycję.
20 1 | źródło wszelkiego bytu widzą w świetôle esencjalnych znamion
21 1 | boskości. Platon lokuje idee w wymiarze boskim. Pierwszy,
22 1 | odzyskać pewność, utraconą w wyniku radykalnego wątpienia.
23 1 | radykalnego wątpienia. Dla Spinozy w istocie nie ma niczego poza
24 1(13) | System der Sittenlehre, w: Nachgelasene Werke, Bonn
25 1 | myślenia i bycia poszukują w tym, czemu nieznana jest
26 1 | Karl Jaspers na przykład w "transcendencji", której
27 1 | pytanie o Boga pozostaje w najściślejszym związku z
28 1 | raczej pod kątem sposobu, w jaki się je rozpatruje,
29 1 | dokonuje się jako zapytywanie. W życiu i w naukach zapytuje
30 1 | jako zapytywanie. W życiu i w naukach zapytuje się wszakże
31 1 | znaczy: musi wszystko wciągać w wir uproblematyczniania.
32 1 | zapytywania filozoficznego w jego stosunku do możliwej
33 1 | Jeśli jednak nie ustaje on w zapytywaniu, to będzie się
34 1 | coraz bardziej pogrążał w głębiach problematyczności.
35 1 | musi się ono potwierdzić w świetle czegoś, co samo
36 1 | mógłbym, powiedzmy, widzieć w przeświadczeniu, że człowiek
37 1 | zasadniczo nie może tkwić w błędzie. Czy jednak jest
38 1 | mogłoby mnie upewnić, iż żyję w prawdzie. Tak oto kroczy
39 1 | prawdzie. Tak oto kroczy się w filozofowaniu coraz dalej
40 1 | boski czy jako Boga, to w swej radykalności zapytywanie
41 1 | pierwiastka boskiego, zginęła w aporiach sofistów. Usiłowania
42 1 | Platona i Arystotelesa, by w ich zmienionym już świecie
43 1 | wiedzę o bóstwie, utonęły w późnoantycznym sceptycyzmie
44 1 | sceptycyzmie bądź przeobraziły się w wiarę religijną. Dowody
45 1 | tak często podejmowano się w czasach średniowiecza, równie
46 1 | fiaskiem. Nowożytne wysiłki, by w bardziej zagrożonej sytuacji
47 1 | zakazuje sobie kłamstwa wiary w Boga", ba, dla którego "
48 1 | Nie inaczej wygląda to w czasach współczesnych. Martin
49 1 | nie wykrzewione jeszcze w sposób radykalny resztki
50 1 | chrześcijańskiej, obecne w problematyce filozoficznej`19;
51 1 | problematyce filozoficznej`19; w ślad za nim Jean-Paul Sartre
52 1 | wszelkiej prawdy - ginie w wirze radykalnego zapytywania,
53 1 | radykalnego zapytywania, wtedy w ogóle nie pozostaje już
54 1 | na peryferiach myślenia, w czasach nowożytnych wdziera
55 1 | absolutną"21, "otchłań nicości, w której tonie wszelkie bycie".
56 1 | spekulatywny Wielki Piątek... w całej prawdzie i rygoryzmie
57 1(21) | Hegel, Glauben und Wissen, w: tegoż, Sämtliche Werke,
58 1 | Hegel nie utknął jednak w doświadczeniu nicości; udało
59 1 | jego sprawą "może i musi w całej swej powadze i ze
60 1 | wszystko zarazem obejmująca, w najpogodniejszą wolność
61 1 | wolność swej postaci"23. Gdy w ten sposób "prawda" "wznosi
62 1 | filozofii udaje się w końcu poznać, że "poza Bogiem
63 1 | że nie mamy prawdy”27; w paradoksalnym sformułowaniu: "
64 1 | sformułowaniu: "Błędność świata, w której, jak sądzimy, żyjemy",
65 1 | nasze oko"28. To zaś znaczy: w konsekwentnym filozofowaniu
66 1 | prawdy i do utraty Boga. W cieniu nihilizmu filozofię
67 1 | filozofowania ma przy tym swe źródło w jego najbardziej własnej
68 1 | najbardziej własnej naturze - w radykalności swego nieustannego
69 1 | koniec końców znajduje nicość w miejsce Boga. ~W tej waśni,
70 1 | nicość w miejsce Boga. ~W tej waśni, jaka toczy się
71 1 | tej waśni, jaka toczy się w najgłębszym wnętrzu filozofowania,
72 1 | oka na rolę zapytywania w dziejach filozofii: wszystkie
73 1 | Bogu ciągle osuwają się w problematyczność. Wyraźnie
74 1 | żyje ono dzięki obecnemu w nim czynnikowi napędzającemu.
75 1 | podkopuje wszelką pewność, w tym także pewność co do
76 1 | zapytywanie spycha pytanie o Boga w niemoc, w której wprawdzie
77 1 | pytanie o Boga w niemoc, w której wprawdzie można je
78 1 | zapytywanie jest właściwą mocą w obrębie istoty filozofii,
79 1 | pewność wciąż rozpływa się w problematyczności. Radykalny
80 1 | peryferiach dziejów filozofii, w których, generalnie, panowałby
81 1 | radykalne filozofowanie nie jest w najwyższym stopniu niebezpiecznym
82 1 | problematyczności? Czy człowiek może się w ogóle utrzymać w takiej
83 1 | może się w ogóle utrzymać w takiej ostatecznej nieosłoniętości?
84 1 | nieosłoniętości? Czy, zapadając się w problematyczność wszystkiego,
85 2 | możliwości filozofowania w cieniu nihilizmu~Wobec tych
86 2 | nie lepiej byłoby trwać w bezpośredniej pewności istnienia
87 2 | wątpliwa, przywrócić ją w takim czy innym kształcie
88 2 | słusznie postępuje ten, kto w konkretnym momencie chroni
89 2 | czy ktoś, kto się wdał w zapytywanie i trwał w nim,
90 2 | wdał w zapytywanie i trwał w nim, aż w końcu wszelka
91 2 | zapytywanie i trwał w nim, aż w końcu wszelka pewność legła
92 2 | wszelka pewność legła dlań w gruzach, może zaprzestać
93 2 | filozoficzne nie pojawia się w próżni. Przeciwnie, jest
94 2 | które wprowadza człowieka w radykalność zapytywania,
95 2 | równie dobitnie jak Heidegger w swej interpretacji lęku.
96 2 | stanowi źródło filozofowania. W sytuacji głębokiego lęku
97 2 | głębokiego lęku wszystkie rzeczy w osobliwy sposób tracą swą
98 2 | wyślizgują, nieustannie, aż w pewnym momencie zaczynamy
99 2 | nicość i jakbyśmy sami tonęli w nicości. "Objawiając"31
100 2 | ogół bytów. Tylko bowiem w przerażeniu możliwością
101 2 | podstawowego metafizyki": "Dlaczego w ogóle są byty, a nie nicość
102 2 | się nam coś nie powiodło w życiu codziennym - ot, choćby
103 2 | owa osobliwa wyblakłość, w której wszystko prześlizguje
104 2 | wszystko prześlizguje się w nierzeczywistość i w której
105 2 | się w nierzeczywistość i w której uderza nas problematyczność
106 2 | zapytywania, lecz towarzyszy mu w całej jego drodze. Najbardziej
107 2 | się jako bezsensowność. W bezpośrednim istnieniu milcząco
108 2 | nasze czyny i rzeczywistość, w której przyszło nam działać.
109 2 | kruchość owej naiwnej wiary w sensowność. Moje aktualne
110 2 | nadrzędnemu sensowi, na przykład w kontekście zadania, które
111 2 | sens mogę dostrzec znów w jakimś jeszcze szerszym
112 2 | tak iść coraz dalej, aż w końcu dochodzi się do wniosku,
113 2 | sensowność, która odsuwa się w coraz większą dal, uratować
114 2 | uratować daje się tylko w ten sposób, że się ją oprze
115 2 | również i on osuwa się w otchłań problematyczności.
116 2 | zmierzch wszelkiego sensu w absolutnej problematyczności.
117 2 | tego znajduje każdy, kto w myśleniu czy w egzystowaniu
118 2 | każdy, kto w myśleniu czy w egzystowaniu sięgnął kiedyś
119 2 | sięgnął kiedyś otchłani, w którą zapada się wszelki
120 2 | drogi, którą kroczy się w radykalnym zapytywaniu -
121 2 | doprowadziła do punktu, w którym w skrajnej samotności
122 2 | doprowadziła do punktu, w którym w skrajnej samotności musi
123 2 | musi zapytać: czy jest to w ogóle możliwe, bym w obliczu
124 2 | to w ogóle możliwe, bym w obliczu nicości, która stała
125 2 | się mi jawna, nadal trwał w istnieniu? ~Zagadnienie
126 2 | możliwości filozofowania w epoce nihilizmu traci tym
127 2 | który mogło z początku w nas wywołać. Wdziera się
128 2 | Wdziera się ono bowiem w samo istnienie filozofującego
129 2 | nie tylko filozofowaniu w ogóle: nawet egzystencji
130 2 | filozofującego grozi, że sczeznie w cieniu nihilizmu. Niejedno
131 2 | nie uchodzi on samobójstwu w ten sposób, że odrzuca ciężar
132 2 | filozofowania, ucieczką wszakże w najwyższym stopniu respektowalną -
133 2 | problematyczność wszystkiego. Właśnie w obliczu ujawnionej możliwości
134 2 | człowiek winien wszakże w swej dzielności wybrać się
135 2 | swej dzielności wybrać się w niepewną i grząską drogę,
136 2 | filozofując, nieustannie trwając w zapytywaniu, nawet jeśli
137 2 | jest możliwe filozofowanie w cieniu nihilizmu? Tak, ale
138 2 | wszelkiej pokusie ucieczki w samobójstwo bądź w taką
139 2 | ucieczki w samobójstwo bądź w taką czy inną wiarę, na
140 2 | łączy się wolność. Osunięcie w radykalną problematyczność
141 2 | trzymali się zapytywania w jego całej radykalności,
142 2 | podstawowa ma swą podstawę w wolności, to jednak nie
143 2 | człowieka, nie pozostając w jego dyspozycji. Dlatego
144 2 | wyznacza również perspektywę, w której filozofującemu jawi
145 2 | egzystencja i świat tracą dlań - w miarę jak pogrąża się on
146 2 | miarę jak pogrąża się on w radykalnej problematyczności -
147 2 | relacja między nami jesteśmy w ogóle rzeczywiści. ~Co,
148 2 | rzeczywisty jest raczej ów proces, w którym wszystko, co domniemanie
149 2 | rzeczywiste, wyślizguje się w niepochwytność. Właściwie
150 2 | bytów to ich zawieszenie w stanie problematyczności,
151 2 | stanie problematyczności, w nigdy niemożliwym do ustalenia,
152 2 | ponadto rzeczywistością w wyróżnionym sensie. Zostawia
153 2 | problematyczność pokazuje, w jak niewielkim stopniu rzeczywistość
154 2 | nam przeciwstawia. Właśnie w tej swojej mocy odrzeczywistniania
155 2 | problematyczność wtrąca nas w naszą niemożność. W wolności
156 2 | nas w naszą niemożność. W wolności decyzji podstawowej
157 3 | możliwości teologii filozoficznej w cieniu nihilizmu~Dokąd dotarliśmy?
158 3 | rozpłynięcia się rzeczywistości w problematyczności? Decyzja
159 3 | przeciwnie, przyswajając sobie w swej decyzji problematyczność
160 3 | wprowadzam problematyczność w jej istotową moc. ~Jak zatem
161 3 | z "teologią filozoficzną w cieniu nihilizmu"? Czy ów
162 3 | jest już widoczna nawet w najbardziej mglistych zarysach?
163 3 | Bogu, lecz czy nie tylko w taki sposób, iż, jak Nietzsche,
164 3 | rzeczywistości, a podejmowane w decyzji podstawowej. Właśnie
165 3 | kryzysu problematyczności w jego całej ostrości, na
166 3 | doświadczenia metafizyczne w sensie Schellinga czy Hegla.
167 3 | problematyczności, ale potem doszli w swym myśleniu do pozytywnych
168 3 | źródło filozofowania widzi w "szoku możliwego niebycia"35,
169 3 | którego doznaje się w obliczu "otchłani bezsensu"36.
170 3 | sensowności. Wyraża się ono w dość niejasnym pojęciu Logosu.
171 3 | który włada we wszystkim (w ludzkim duchu jako rozum,
172 3 | ludzkim duchu jako rozum, w rzeczywistości zewnętrznej
173 3 | sensowności swą podstawę ma zatem w wierze. Rzekomo filozoficzna
174 3 | filozoficzna teologia Tillicha w istocie jest zamaskowaną
175 3 | początku, że dokonuje się ono "w radykalnym zapytywaniu"39,
176 3 | radykalnym zapytywaniu"39, w którym człowiek staje nad "
177 3 | poprzez konsekwentne trwanie w radykalnie zapytującym filozofowaniu,
178 3 | do swego końca - i "skok" w doświadczenie, którego rodowód
179 3 | rodowód filozofowania. 43 W doświadczeniu tym człowiek
180 3 | doświadczeniu tym człowiek w swej wolności czuje się
181 3 | filozoficzną, jako "ufność w stosunku do podstawy bycia"45.
182 3 | filozoficznym. Wprawdzie jeszcze w roku 1953 Heidegger pisze: "
183 3 | przypowieści bycia50, odbieranej w słuchaniu. Heidegger myśli
184 3 | radykalnego zapytywania, lecz w świetle własnego, źródłowego
185 3 | źródłowego doświadczenie bycia. W horyzoncie tego doświadczenia
186 3 | Bóg i bogowie... wchodzą w prześwit bycia... o tym
187 3 | filozoficzną właśnie tylko w ten sposób, że wyrzeknie
188 3 | na teologię filozoficzną w tej jedynej jej postaci,
189 3 | która jest jeszcze możliwa w cieniu nihilizmu. ~By się
190 3 | radykalne zapytywanie musi w radykalnym sensie urzeczywistnić
191 3 | nie dokonały tego jeszcze w dostatecznej mierze. Pokazaliśmy
192 3 | egzystencja - zapada się w problematyczność. Doświadczenie
193 3 | radykalnego zapytywania w stronę samego siebie jest
194 3 | kto uwikłał się kiedyś w to zwracające się przeciwko
195 3 | ma pojęcie o przerażeniu, w które wówczas wpada filozofujący. ~
196 3 | inauguracją, ponieważ uprzednio, w nieustanności zapytywania,
197 3 | wszelka pewność. Moment, w którym dopiero teraz rzeczywiście
198 3 | absolutna zagłada przeobraża się w absolutne narodziny, stanowi
199 3 | może doświadczyć myślenie. ~W jakim jednak sensie ukazują
200 3 | jednak sensie ukazują się w tym punkcie zarysy nowego
201 3 | zarysy nowego początku? W tym, że dopiero tutaj osiąga
202 3 | problematyczności wszystkiego, w tym swej własnej, wtedy
203 3 | wkracza jako filozofujący w swe esencjalne istnienie.
204 3 | bo filozoficznie pojętą w swej głębi. Filozofujący
205 3 | istnienie. Odkryje, że tkwienie w problematyczności wszystkiego
206 3 | problematyczności wszystkiego stanowi w głębszym sensie ludzką skończoność.
207 3 | człowiek ma swą granicę w innych bytach czy w drugim
208 3 | granicę w innych bytach czy w drugim człowieku jako Ty;
209 3 | tym, iż rzeczywistość, a w ostatecznym rozrachunku
210 3 | esencjalnej skończoności, dosięga w niej podstawy swej wolności.
211 3 | istnienia i mogłaby się rozwinąć w filozofię dziejów i filozofię
212 3 | naszego podstawowego pytania - w perspektywie tej staje się
213 3 | może ona znaczyć dzisiaj, w cieniu nihilizmu, który
214 3 | cieniu nihilizmu, który w swej spełnionej postaci
215 3 | teologii filozoficznej, w trakcie których dostała
216 3 | których dostała się ona w wir zapytywania dosięgającego
217 3 | rzeczywistość zniesiona w problematyczność. Nie jest
218 3 | osoby bowiem także zginęło w wirze problematyczności.
219 3 | problematyczności. ~Miano "Bóg", w rozumieniu teologii filozoficznej,
220 3 | rzeczywistą - rzeczywistą nie w sensie substancjalnego czy
221 3 | osobowego istnienia, lecz w znaczeniu absolutnej, w
222 3 | w znaczeniu absolutnej, w niemoc spychającej wszystko "
223 3 | rzeczywistość wprowadza w stan zawieszenia. Można
224 3 | gdy Jego istotę widzieli w paradoksalnej równoczesności
225 3 | nicości, światła i ciemności - w pojęciach, które w swym
226 3 | ciemności - w pojęciach, które w swym sprzecznym wyrazie
227 3 | wszelka rzeczywistość wchodzi w stan zawieszenia. Każdemu
228 3 | problematyczność wprowadza pytającego w najgłębszą niemoc, a następnie,
229 3 | najgłębszą niemoc, a następnie, w przeciwieństwie do tego,
230 3 | owego Stamtąd nie zakrzepła w pojęciu mocy, które, nawet
231 3 | źródło oczywiście nie w sensie stworzenia, lecz
232 3 | sensie stworzenia, lecz w sensie wyłaniania. Ale również
233 3 | również takie - pozostające w stanie zawieszenia - słowa
234 3 | problematyczności, musi być - w stopniu większym niż jakakolwiek
235 3 | powiedzieć człowiek, który w postawie filozofowania trwa
236 3 | myślenia. Filozofowaniu w sensie teologii filozoficznej
237 3 | filozoficznej jest rozbicie w obliczu problematyczności,
238 3 | musi uwzględnić to także w swej egzystencji. Musi on
239 3 | filozofujący przedkłada sobie w decyzji podstawowej egzystencję
240 3 | cierpliwości, stateczności, ciszy. W najgłębszym sensie rozłąka
241 3 | Bogiem. Kto, filozofując w cieniu nihilizmu jako radykalnej
242 3 | czynić to może jedynie w geście rezygnacji. ~Gdy
243 3 | filozofującego, gdy nawet język musi w końcu doświadczyć rozłąki,
244 3(53) | Platonis Theologiam, II, 11, w: Procli successoris Platonici
|