Rozdzial

  1 Intro|            nowsze wydarzenie - że Bóg jest martwy - zaczyna rzucać
  2 Intro|              naszym właściwym tematem jest ów opuszczony znak zapytania -
  3 Intro|        nihilizmu. ~Cień nihilizmu nie jest wszakże jedynym cieniem,
  4 Intro|      właściwym znaczeniu teologiczne, jest pozbawione wszelkiego sensu. ~
  5 Intro|   filozofowania teologia filozoficzna jest dziwacznym i wewnętrznie
  6 Intro|                Czy w cieniu nihilizmu jest w ogóle możliwe coś takiego
  7 Intro|             to czy w cieniu nihilizmu jest możliwa teologia filozoficzna
  8 1    |              dla Schellinga filozofia jest "nauką, która... wszędzie
  9 1    |        przypomnienie istoty filozofii jest więc zdolne odeprzeć atak
 10 1    |           filozof", powiada Augustyn, jest "miłośnikiem Boga"9 ; według
 11 1    |               z Akwinu cała filozofia jest "przyporządkowana poznaniu
 12 1    |                Dla Fichtego filozofia jest "teorią Boga czyli teorią
 13 1    |            Hegel stwierdza wręcz: Bóg jest "jednym jedynym przedmiotem
 14 1    |           filozofii... Stąd filozofia jest teologią"15. Gdy przybliżamy
 15 1    |       poszukują w tym, czemu nieznana jest jakakolwiek skończoność -
 16 1    |            także jego punktem wyjścia jest określone ujęcie istoty
 17 1    |      filozoficzne rozprawianie o Bogu jest pozbawione sensu. ~Mając
 18 1    |         Należałoby tedy zapytać, czym jest filozofia rozumiana jako
 19 1    |             zapytywanie filozoficzne, jest jego radykalność. Można
 20 1    |              iż przedmiotem filozofii jest ogół bytów. Skoro filozofowanie
 21 1    |        zapytuje o jego racje, ten nie jest człowiekiem filozofującym -
 22 1    |       postawić pod znakiem zapytania, jest sam absolutnie uproblematyczniający
 23 1    |      sceptycystyczna art pour art nie jest filozofią - niemniej odpowiedź
 24 1    |              mi bezpośrednio ukazuje, jest prawdą. Może się to jednak
 25 1    |               świetle czegoś, co samo jest pewne. Podstawę jego prawdziwości
 26 1    |           tkwić w błędzie. Czy jednak jest to takie pewne? Czy nie
 27 1    |             Nietzscheańska teza: "Bóg jest martwy"17. Teraz, zdaniem
 28 1    |        zdaniem Nietzschego, na czasie jest "bezwarunkowy, rzetelny
 29 1    |       Pierwszym zadaniem filozofii... jest poznać nicość absolutną"21, "
 30 1    |   chrześcijaństwo - "uczucie: sam Bóg jest martwy", to "cierpienie
 31 1    |              tajemnej otchłani, która jest miejscem jej narodzin"24,
 32 1    |                 Dwoiste pytanie, czym jest filozofia, doprowadziło
 33 1    |            utratą Boga. Filozofowanie jest do głębi sprzecznym przedsięwzięciem:
 34 1    |               aspektem. Filozofowanie jest zjawiskiem historycznym;
 35 1    |             Bezspornie czynnikiem tym jest radykalne zapytywanie. Podchodzi
 36 1    |     odpowiedzi. Radykalne zapytywanie jest właściwą mocą w obrębie
 37 1    |           radykalne filozofowanie nie jest w najwyższym stopniu niebezpiecznym
 38 2    |   filozofowania. Czymś zupełnie innym jest wszakże kwestia, czy ktoś,
 39 2    |             się w próżni. Przeciwnie, jest ono odpowiedzią - i to odpowiedzią
 40 2    |           odpowiedzią na wyzwanie. Co jest źródłowo zdolne stać się
 41 2    |    zapytywanie. Zanim zapytam, jak to jest z moim istnieniem, wcześniej
 42 2    |         problematyczne. Filozofowanie jest radykalnym zapytywaniem.
 43 2    |          radykalnej problematyczności jest źródłem filozofowania, przeto
 44 2    |               interpretacji lęku. Lęk jest dla niego "doświadczeniem
 45 2    |   problematyczność wszystkiego, która jest wyzwaniem dla filozofowania
 46 2    |                Najbardziej odczuwalna jest dla nas tam, gdzie ukazuje
 47 2    |        dokładniej przyjrzeć, samo nie jest problematyczne? Jego sens
 48 2    |            się mi pytanie, czy on sam jest sensowny. Można tak iść
 49 2    |               na drodze filozofowania jest zmierzch wszelkiego sensu
 50 2    |      samobójstwa, którego źródłem nie jest żadne rozczarowanie życiowe,
 51 2    |          samotności musi zapytać: czy jest to w ogóle możliwe, bym
 52 2    |             końca, czyste samobójstwo jest nieuniknione? Albo raczej:
 53 2    |          Samobójstwo, głębiej pojęte, jest ucieczką od filozofowania,
 54 2    |             zapytywania, i jak trudno jest wytrzymać widomą problematyczność
 55 2    |          wszelkiego sensu. ~Czy zatem jest możliwe filozofowanie w
 56 2    |           Możliwość filozofowania nie jest wszakże koniecznością. Nikogo
 57 2    |        radykalne zapytywanie. Źródłem jest tu decyzja podstawowa, z
 58 2    |             wszelką wolność, niemniej jest ono wyzwaniem skierowanym
 59 2    |               wolności, to jednak nie jest niczym arbitralnym i dowolnym.
 60 2    |             Właściwie rzeczywiste nie jest domniemane istnienie rzeczy
 61 2    |             Właściwie rzeczywista nie jest jednak także nicość jako
 62 2    |         pewnik. Właściwie rzeczywisty jest raczej ów proces, w którym
 63 2    | niepochwytność. Właściwie rzeczywiste jest to, że nie ma niczego pewnego,
 64 2    |          wysunąć zarzut, iż nonsensem jest przypisywać problematyczności
 65 2    |           względem niego. Rzeczywiste jest zatem to, co napotykamy
 66 2    |            Radykalna problematyczność jest ponadto rzeczywistością
 67 3    |            teologii filozoficznej nie jest już widoczna nawet w najbardziej
 68 3    |          sobie, radykalne zapytywanie jest zdolne ponownie osiągnąć
 69 3    |               radykalne wątpienie nie jest jednak na tyle radykalne,
 70 3    |             nienaruszalność, ponieważ jest tożsamy z wcielonym Logosem.
 71 3    |       Twierdzenie o takiej tożsamości jest wszakże - na co wskazuje
 72 3    |           teologia Tillicha w istocie jest zamaskowaną teologią objawienia.
 73 3    |           Naturalną konsekwencją tego jest stwierdzenie Tillicha, że
 74 3    |        nihilizm wyraża postawę, która jest nieodzowna rzetelnemu człowiekowi"41.
 75 3    |          podkreśla, że jego filozofia jest "ciągłą próbą odparcia nihilizmu"42.
 76 3    |        doświadczenie, którego rodowód jest inny niż rodowód filozofowania. 43
 77 3    |              Boga".44 Poczucie to nie jest już jednak sprawą zapytywania,
 78 3    |               choćby i najwyższa, nie jest Bogiem. Bóg nie jest zatem
 79 3    |              nie jest Bogiem. Bóg nie jest zatem martwy. Albowiem żyje
 80 3    |            żyje jego bóstwo. Myśleniu jest ono nawet bliższe niźli
 81 3    | Heideggerowskie myślenie dumające nie jest oczywiście zapytywaniem
 82 3    |         Heidegger pisze: "Zapytywanie jest pobożnością myślenia"49,
 83 3    |         właściwym gestem myślenia nie jest zapytywanie, lecz słuchanie
 84 3    |          przybliża się czy odsuwa"52, jest sprawą pełnego czci czekania
 85 3    |           przypowieści bycia. Czy nie jest to wszakże koniecznością?
 86 3    |            jedynej jej postaci, która jest jeszcze możliwa w cieniu
 87 3    |      radykalnego zapytywania? Czy nie jest tak, że radykalne zapytywanie
 88 3    |    zapytywania w stronę samego siebie jest punktem największego oddalenia
 89 3    |               znakiem zapytania, samo jest do głębi problematyczne.
 90 3    |           bezproblematycznej pewności jest jednak zarazem punktem możliwego
 91 3    |            swej skrajnej możliwości - jest "Bóg filozofów"? ~Z całą
 92 3    |                  Z całą pewnością nie jest On żadnym - choćby i najwyższym -
 93 3    |          najwyższym - bytem; jedynym "jest", które jeszcze pozostało,
 94 3    |              które jeszcze pozostało, jest rzeczywistość zniesiona
 95 3    |               w problematyczność. Nie jest On żadną osobą - choćby
 96 3    |               problematyczność. "Bóg" jest tym, skąd radykalna problematyczność
 97 3    |            Można by powiedzieć: "Bóg" jest pochodzeniem problematyczności.
 98 3    |            określała jako nicość; nie jest On nicością, lecz pochodzeniem
 99 3    |           wszelkiej problematyczności jest właściwym i jedynym momentem
100 3    |               teologii filozoficznej. Jest to możliwe, gdyż autonegacja
101 3    |         możliwe, gdyż autonegacja nie jest rzeczą samego myślenia.
102 3    |        źródłem teologii filozoficznej jest rozbicie w obliczu problematyczności,
103 3    |             neoplatonik Proklos: "Bóg jest... niewymowny bardziej niż