1072-mysl | mysli-sex | sform-zywil
bold = Main text
Rozdzial grey = Comment text
1 1(8) | Arystoteles, Metafizyka, A 7. 1072 b 28 i nast. ~
2 3(53) | Frankfurt a. Main 1960)s. 110.
3 1(29) | frühliche Wissenschaft, nr 125. ~
4 3(41) | philosophische Glaube, s. 127 i nast. ~
5 3(47) | Tamże, s. 146, 44. ~
6 1(7) | Stuttgartô-Augsburg 1858, s. 147. ~
7 2(33) | Sisyphe, Paris 1942, s. 15. ~
8 1(27) | Lepzig 1919, tom 11, s. 159. ~
9 3(53) | Theologiam libri sex, Hamburg 1618 (fotomechaniczny przedruk,
10 3(50) | Sprache, Pfullingen 1959, s. 176. ~
11 1(13) | Nachgelasene Werke, Bonn 1835,s. 30. ~
12 1(7) | tom 3, Stuttgartô-Augsburg 1858, s. 147. ~
13 3(51) | Frankfurt a. Main 1949, s. 19. ~
14 3(48) | Heidegger, Denkerfahrungen 1910-1976, Frankfurt 1983, s.
15 1(27) | Nietzsche, Werke, Lepzig 1919, tom 11, s. 159. ~
16 1(15) | ed. G. Lasson, Leipzig 1925, s. 30. ~
17 3(35) | 1956, wyd. 2, tom 2, s. 193. ~
18 3(39) | Jaspers, Philosophie, Berlin 1932, tom 1, s. 322. ~
19 Intro(5)| Gesammelte Aufsätze, Tübingen 1933, s. 303. ~
20 Intro(4)| heute", zeszyt 4, München 1934, s. 63. ~
21 1(21) | H. Glockner, Stuttgart 1941, wyd. 2, s. 409. ~
22 2(33) | mythe de Sisyphe, Paris 1942, s. 15. ~
23 1(20) | est un humanisme, Paris 1946, s. 21. ~
24 3(51) | Humanismus, Frankfurt a. Main 1949, s. 19. ~
25 3(49) | und Aufsätze, Pfullingen 1954, s. 44. ~
26 2(30) | Metaphysik?, Frankfurt a. Main 1955, wyd. 7, s. 30. ~
27 3(50) | zur Sprache, Pfullingen 1959, s. 176. ~
28 3(53) | przedruk, Frankfurt a. Main 1960)s. 110.
29 1(16) | philosophische Glaube, München 1963, s. 31, 129. ~
30 3(48) | Heidegger, Denkerfahrungen 1910-1976, Frankfurt 1983, s. 86. ~
31 3(48) | Denkerfahrungen 1910-1976, Frankfurt 1983, s. 86. ~
32 3(44) | philosophische Glaube, s. 22, 91. ~
33 1(18) | Moral, część 3, nr 27 i 24. ~
34 1(18) | Genealogie der Moral, część 3, nr 27 i 24. ~
35 1(8) | Metafizyka, A 7. 1072 b 28 i nast. ~
36 3(45) | Philosophie, tom 2, s. 281. ~
37 Intro(5)| Aufsätze, Tübingen 1933, s. 303. ~
38 1(16) | Glaube, München 1963, s. 31, 129. ~
39 2(31) | Tamże, s. 32. ~
40 3(39) | Berlin 1932, tom 1, s. 322. ~
41 3(52) | Tamże, s. 37. ~
42 3(38) | Systematische Theologie, tom 1, s. 38. ~
43 3(36) | Sein, Stuttgart 1953, s. 39. ~
44 1(21) | Stuttgart 1941, wyd. 2, s. 409. ~
45 1(25) | Tamże, s. 410. ~
46 1(14) | cit., dział I, tom 7, s. 424. ~
47 1(24) | Tamże, s. 432. ~
48 1(11) | Leibniz, Monadologie, nr 47. ~
49 3(43) | Philosophie, tom 2, s. 5. ~
50 3(34) | Sein, Stuttgart 1956, s. 50. ~
51 1(28) | Jenseits von Gut und Böse, nr 54. ~
52 1(26) | Jenseits von Gut und Böse, nr 55. ~
53 Intro(4)| zeszyt 4, München 1934, s. 63. ~
54 3(37) | Frage nach dem Sein, s. 67. ~
55 3(48) | 1976, Frankfurt 1983, s. 86. ~
56 1(6) | Metafizyka, A 2. 982 b 9. ~
57 3(44) | philosophische Glaube, s. 22, 91. ~
58 1(6) | Arystoteles, Metafizyka, A 2. 982 b 9. ~
59 3 | Również czcigodne pojęcie Deus absconditus mogłoby tu znów odzyskać
60 3 | się wypowiadać o Bogu i absolucie, biorąc za punkt wyjścia
61 3 | poprzez to wskazująca na absolutny czynnik negujący, który
62 1 | u Nietzschego staje się absolutnym końcem. "Za nicość ofiarować
63 2 | tym samym pozór niejakiej abstrakcyjności, który mogło z początku
64 Intro | rozważań musi się wydać absurdalnym. Czy za słowami "Teologia
65 1(7) | Offenbarung. Erstes Buch. Achte Vorlesung, tegoż, Sämmtliche
66 2 | religijnej albo światopoglądowej afirmacji istnienia? ~Czy jednak pozwala
67 2 | wiary w sensowność. Moje aktualne poczynania początkowo mogą
68 Intro(4)| Karl Barth, Nein! Antwort an Emil Brunner, w: "Theologische
69 3 | Opierając się na tym aspekcie, antropologia filozoficzna musiałaby dokonać
70 Intro(4)| Karl Barth, Nein! Antwort an Emil Brunner, w: "Theologische
71 Intro | dla teologii i Kościoła antychrysta." 4 Bultmann nie mniej drastycznie
72 1 | pierwiastka boskiego, zginęła w aporiach sofistów. Usiłowania Platona
73 3 | zaniemówić. Mistycy, jak Dionizy Areopagita i Mistrz Eckhart, nie byli,
74 2 | formalną, a stąd i niewiążącą argumentację. Ktokolwiek jednak tak to
75 Intro | drastycznie stwierdza w swym artykule o Problemie "teologii naturalnej": "
76 1 | sofistów. Usiłowania Platona i Arystotelesa, by w ich zmienionym już
77 3 | wolności. Opierając się na tym aspekcie, antropologia filozoficzna
78 1 | filozofii pod jeszcze innym aspektem. Filozofowanie jest zjawiskiem
79 1 | wkrótce rozbiły ją krytyczne ataki ich następców. U końca wszystkich
80 1 | swego "egzystencjalizmu ateistycznego"20. ~Gdy Bóg - podstawa
81 1 | bezwarunkowy, rzetelny ateizm", który "zakazuje sobie
82 1 | poprzez wskazanie na tę autointerpretację filozofii, zgodnie z którą
83 3 | filozoficznej. Jest to możliwe, gdyż autonegacja nie jest rzeczą samego myślenia.
84 3 | Wymaga on wszakże maksymalnej baczności. Nowy początek nie powinien -
85 3 | Znów musielibyśmy z troską baczyć, by tajemnica owego Stamtąd
86 Intro | teologii protestanckiej: Karla Bartha i Rudolfa Bultmanna. Barth
87 Intro | Rozważania poniższe dzielić się będą na trzy części: ~1. Czy
88 3(39) | Karl Jaspers, Philosophie, Berlin 1932, tom 1, s. 322. ~
89 2 | które tak wyraźnie kończy na bezdrożach, nie powinno się zaprzestać
90 2 | nie lepiej byłoby trwać w bezpośredniej pewności istnienia bądź,
91 1 | naturalną pewność, właściwą już bezpośredniemu istnieniu, porwał wir problematyczności?
92 2 | się jako bezsensowność. W bezpośrednim istnieniu milcząco uznajemy
93 1 | że obraz, który się mi bezpośrednio ukazuje, jest prawdą. Może
94 1 | generalnie, panowałby bezruch bezproblemowości, przeciwnie, pozostają one
95 1 | których, generalnie, panowałby bezruch bezproblemowości, przeciwnie,
96 2 | niesamowitości wynurza się totalny bezsens jako jedyna pozostająca
97 2 | gdzie ukazuje się jako bezsensowność. W bezpośrednim istnieniu
98 1 | czynnikowi napędzającemu. Bezspornie czynnikiem tym jest radykalne
99 1 | Nietzschego, na czasie jest "bezwarunkowy, rzetelny ateizm", który "
100 2 | zapytywanie włącza swój bieg, zdemaskowaniu ulega wewnętrzna
101 1 | nocy, powiada: "Czy nie błądzimy jak przez nieskończoną nicość?
102 2 | powinno się zaprzestać jako błędnej drogi. Po cóż właściwie
103 1 | paradoksalnym sformułowaniu: "Błędność świata, w której, jak sądzimy,
104 1 | zasadniczo nie może tkwić w błędzie. Czy jednak jest to takie
105 3 | Myśleniu jest ono nawet bliższe niźli wierze." 48 Heideggerowskie
106 3 | przykład mówi: "czy i jak Bóg i bogowie... wchodzą w prześwit bycia...
107 1 | filozoficzną. ~Co u Hegla było bolesnym wprawdzie, ale przecież
108 1(13) | w: Nachgelasene Werke, Bonn 1835,s. 30. ~
109 1 | rozumie jako pierwiastek boski czy jako Boga, to w swej
110 1 | świetôle esencjalnych znamion boskości. Platon lokuje idee w wymiarze
111 1 | uratować dawną wiedzę o bóstwie, utonęły w późnoantycznym
112 3 | martwy. Albowiem żyje jego bóstwo. Myśleniu jest ono nawet
113 Intro | filozoficznej, nie może nie brać pod uwagę gromiącego sądu
114 3 | sensie teologii filozoficznej brak byłoby powagi, gdyby nie
115 2 | życiowe, lecz rozpacz wobec braku jakiejkolwiek pewności co
116 1 | konstatacja. Jaką bowiem bronią sparowaliśmy ów atak? Po
117 Intro(4)| Barth, Nein! Antwort an Emil Brunner, w: "Theologische Existenz
118 Intro | skierowanej przeciwko Emilowi Brunnerowi, głosi: "Teologię naturalną...
119 Intro | pierwsze cienie na Europę": tak brzmi pierwsze zdanie księgi piątej
120 1(7) | der Offenbarung. Erstes Buch. Achte Vorlesung, tegoż,
121 Intro | Karla Bartha i Rudolfa Bultmanna. Barth w swej gniewnej polemice,
122 2 | znoszącym siebie środku pomiędzy byciem i niebyciem. ~Mógłby ktoś
123 2 | i radykalnym zapytywaniu była czymś arbitralnym. Początek
124 1 | odpowiedzią. Wprawdzie filozof nie byłby człowiekiem poważnie zapytującym,
125 3 | Areopagita i Mistrz Eckhart, nie byli, jak się zdaje, dalecy od
126 2 | jest to w ogóle możliwe, bym w obliczu nicości, która
127 1 | co można określić jako byt. Od początków filozofii
128 3 | ma swą granicę w innych bytach czy w drugim człowieku jako
129 3 | choćby i najwyższym - bytem; jedynym "jest", które jeszcze
130 2 | metafizyki": "Dlaczego w ogóle są byty, a nie nicość raczej?" 32 ~
131 1(19) | Heidegger, Sein und Zeit, •< 44 c. ~
132 3 | filozofowania trwa mimo całego przerażenia problematycznością.
133 3 | pewności i stałości, wobec tego całkowitego rozpłynięcia się rzeczywistości
134 3 | rzeczywiste" skuteczności, którą cechuje się problematyczność. "Bóg"
135 1 | coraz większym impetem do centrum filozofii. Coś z tego czuł
136 1 | jako "Bóg"8. O teologicznym charakterze filozofii późnoantycznej
137 3 | grozi tu jednak, że będzie chciało ustalić coś, co z istoty
138 1 | Czy nie stało się jeszcze chłodniej? Czy nie nadciąga stale
139 2 | kto w konkretnym momencie chroni drugiego człowieka przed
140 3 | dla kogoś, kogo przejął Chrystus"37. Przezwyciężenie radykalności
141 3 | stanowi najniezwyklejszą chwilę, jakiej może doświadczyć
142 3 | że jego filozofia jest "ciągłą próbą odparcia nihilizmu"42.
143 Intro | jeszcze dłuższy i jeszcze ciemniejszy. ~Jeżeli przyjąć, że współcześnie
144 3 | bycia i nicości, światła i ciemności - w pojęciach, które w swym
145 3 | cień nie stał się oto tak ciemny, iż możliwość teologii filozoficznej
146 1 | znów przywołując obraz cienia i nocy, powiada: "Czy nie
147 Intro | rzucać już swe pierwsze cienie na Europę": tak brzmi pierwsze
148 Intro | nie jest wszakże jedynym cieniem, w którym stoi teologia
149 1 | sam Bóg jest martwy", to "cierpienie absolutne", ten "spekulatywny
150 3 | dumy i pretensji, uczy się cierpliwości, stateczności, ciszy. W
151 3 | ona wprawdzie odrzucenia ciężaru istnienia, oznacza jednak,
152 3 | cierpliwości, stateczności, ciszy. W najgłębszym sensie rozłąka
153 1(14) | Wilhelm Joseph Schelling, op.cit., dział I, tom 7, s. 424. ~
154 1(9) | Augustyn, De civitate Dei, VIII, 1. ~
155 2 | coś nie powiodło w życiu codziennym - ot, choćby jakiś drobiazg;
156 1(10) | Tomasz z Akwinu, Summa contra gentiles, I, 4. ~
157 3 | jeszcze rozprawiać jakiś czas o Bogu, lecz czy nie tylko
158 1 | mówi, że wprawdzie stawia czasem pytania, ale tego czy innego
159 1 | zdaniem Nietzschego, na czasie jest "bezwarunkowy, rzetelny
160 3 | należałoby tu rozumieć czasownikowo: jako zachodzenie radykalnej
161 3 | jest sprawą pełnego czci czekania raczej aniżeli
162 3 | wskazują poza siebie. Również czcigodne pojęcie Deus absconditus
163 1 | ono potwierdzić w świetle czegoś, co samo jest pewne. Podstawę
164 1 | teologię filozoficzną zdaje się czekać nieuchronny zmierzch. ~Dwoiste
165 3 | jest sprawą pełnego czci czekania raczej aniżeli owej filozofii,
166 1 | i bycia poszukują w tym, czemu nieznana jest jakakolwiek
167 1(18) | Zur Genealogie der Moral, część 3, nr 27 i 24. ~
168 Intro | dzielić się będą na trzy części: ~1. Czy pytanie o Boga
169 3 | jest nieodzowna rzetelnemu człowiekowi"41. Z drugiej strony, Jaspers
170 3 | pobożnością myślenia"49, ale już cztery lata później odwołuje to
171 1 | centrum filozofii. Coś z tego czuł już Hegel. "Pierwszym zadaniem
172 1 | filozofia jest "teorią Boga czyli teorią nauki"13; dla Schellinga
173 3 | u Heideggera, jakkolwiek czyni on wszystko, by przezwyciężyć
174 3 | problematyczności, rozprawia o Bogu, czynić to może jedynie w geście
175 3 | wskazująca na absolutny czynnik negujący, który jako źródło
176 1 | najdobitniejszym przejawem właściwego czynnika poruszającego, obecnego
177 1 | napędzającemu. Bezspornie czynnikiem tym jest radykalne zapytywanie.
178 1 | ono dzięki obecnemu w nim czynnikowi napędzającemu. Bezspornie
179 1 | ten z samej istoty swego czynu musi od wszelkich krystalizacji
180 2 | stanowczością zapytuje aż do końca, czyste samobójstwo jest nieuniknione?
181 2 | Wszystko to wygląda na czysto formalną, a stąd i niewiążącą
182 1 | myśliciele niemieckiego idealizmu dają najdobitniejszy wyraz teologicznej
183 2 | rzeczywistość, sama nie dając się niczemu zdystansować.
184 2 | odsuwa się w coraz większą dal, uratować daje się tylko
185 3 | nie byli, jak się zdaje, dalecy od tajemnicy, którą Bóg
186 1 | ma żadnej prawdy, którą dałoby się utrzymać, żadnej uznawalnej
187 2 | Zostawia ona za sobą wszelką daną na początku rzeczywistość,
188 3 | swej wolności czuje się darem "transcendencji" czy też "
189 1 | przeciwnego. Filozofia z dawien dawna ma za przedmiot ogół
190 2 | filozofuje, może być pewien, iż, decydując się na radykalność filozofowania,
191 2 | ma jednak nic wspólnego z decyzyjną dowolnością. Pytanie filozoficzne
192 1(9) | Augustyn, De civitate Dei, VIII, 1. ~
193 3(51) | Martin Heidegger, Über den Humanismus, Frankfurt a.
194 3(48) | Martin Heidegger, Denkerfahrungen 1910-1976, Frankfurt 1983,
195 3 | Również czcigodne pojęcie Deus absconditus mogłoby tu znów
196 Intro | rozprawia o Bogu, lecz o diable."5 ~Spór między teologią
197 3 | zaniemówić. Mistycy, jak Dionizy Areopagita i Mistrz Eckhart,
198 2 | podstawowego metafizyki": "Dlaczego w ogóle są byty, a nie nicość
199 1 | przejawiająca się w jej długich dziejach, ewidentnie pozwala
200 Intro | mylimy, stał się jeszcze dłuższy i jeszcze ciemniejszy. ~
201 2 | doświadczenia filozoficznego równie dobitnie jak Heidegger w swej interpretacji
202 3 | wykładania chrześcijańskiej Dobrej Nowiny"38. ~Również Karl
203 1 | stanowi możliwego tematu dociekań filozoficznych? Istota filozofii,
204 3 | którzy co prawda doświadczyli dogłębnej problematyczności, ale potem
205 3 | filozoficznej w cieniu nihilizmu~Dokąd dotarliśmy? Czy nie ogarnia
206 2 | rzeczywistość. Trzeba jednak dokładnie zważyć, co znaczy pojęcie "
207 2 | to zadanie, jeśli się mu dokładniej przyjrzeć, samo nie jest
208 3 | antropologia filozoficzna musiałaby dokonać eksplikacji fenomenów ludzkiego
209 3 | Dotychczasowe rozważania nie dokonały tego jeszcze w dostatecznej
210 1 | rozumiana jako ludzki czyn, jako dokonanie, krótko mówiąc: jako filozofowanie. ~
211 1 | Problematyka Boga zajmuje w nich dominującą pozycję. Najwcześniejsi
212 2 | Właściwie rzeczywiste nie jest domniemane istnienie rzeczy i mojej
213 2 | jednak także nicość jako domniemany, choć negatywny pewnik.
214 1 | również i dzisiaj spotyka się doniosłe projekty filozoficzne, które
215 1 | zapytywanie nie może spocząć, dopóki nie uproblematyczni tej
216 2 | radykalnego zapytywania nie doprowadziła do punktu, w którym w skrajnej
217 1 | pytanie, czym jest filozofia, doprowadziło nas zatem do osobliwego
218 1 | dla filozofującego pewnego dorobku. Kto filozofuje, ten z samej
219 3 | sensowności. Wyraża się ono w dość niejasnym pojęciu Logosu.
220 3 | się ona w wir zapytywania dosięgającego swej skrajnej możliwości -
221 3 | radykalności zapytywania nie dostaje także tym myślicielom, którzy
222 3 | filozoficznej, w trakcie których dostała się ona w wir zapytywania
223 3 | się wszelkich z zewnątrz dostarczonych podpórek i oprze się wyłącznie
224 3 | dokonały tego jeszcze w dostatecznej mierze. Pokazaliśmy wprawdzie,
225 1 | wywody jeszcze nie uchwyciły dostatecznie istoty filozofii. Być może
226 2 | rozmaitych, często niezbyt dostrzegalnych z początku powodów możemy
227 2 | właśnie wówczas - gdy ciągle doświadcza się nieuchwytności wszelkiego
228 2 | tak iż się oń uderzam, doświadczając tym sposobem swej niemocy
229 2 | nicość raczej?" 32 ~Możliwość doświadczania radykalnej problematyczności
230 2 | lęku. Lęk jest dla niego "doświadczeniem podstawowym nicości"30 i
231 2 | pozostaje wiernym sobie i swym doświadczeniom podstawy. ~Decyzja podstawowa
232 1 | niemieckiego idealizmu raz jeszcze doszła do głosu teologiczna istota
233 3 | problematyczności, ale potem doszli w swym myśleniu do pozytywnych
234 3 | zaprzestanie go - jeszcze zanim doszło ono do swego końca - i "
235 Intro | prawdopodobnie nie było dotąd na Ziemi".3 Ów cień, który
236 3 | w cieniu nihilizmu~Dokąd dotarliśmy? Czy nie ogarnia nas zawrót
237 1 | zapytać o istotę filozofii. Dotychczas rozpatrywaliśmy ją od strony
238 3 | Doświadczenie takiej zapaści nie dotyczyło wszakże jednej rzeczy: samego
239 2 | problematyczności, przy czym wyzwanie to dotyka zapytującego człowieka,
240 1 | Schellinga natomiast "nieustannym dowodzeniem [istnienia] Boga"14; Hegel
241 1 | głębiej drążącego zapytywania dowodzi filozofowanie swej pełnej
242 2 | nic wspólnego z decyzyjną dowolnością. Pytanie filozoficzne nie
243 2 | jest niczym arbitralnym i dowolnym. Decyzja ta stanowi właściwą
244 3 | możliwego niebycia"35, którego doznaje się w obliczu "otchłani
245 Intro | antychrysta." 4 Bultmann nie mniej drastycznie stwierdza w swym artykule
246 1 | nieustannością swego coraz głębiej drążącego zapytywania dowodzi filozofowanie
247 2 | codziennym - ot, choćby jakiś drobiazg; potem może się niekiedy
248 2 | się w niepewną i grząską drogę, być gotowy na wszelki wstrząs,
249 2 | konkretnym momencie chroni drugiego człowieka przed drogą radykalnego
250 3 | rzetelnemu człowiekowi"41. Z drugiej strony, Jaspers podkreśla,
251 3 | granicę w innych bytach czy w drugim człowieku jako Ty; nie zasadza
252 2 | wszelki wstrząs, patrzeć bez drżenia na trwałe załamanie się
253 3 | by filozofować zgodnie z duchem czy wręcz tylko literą Tomasza
254 3 | we wszystkim (w ludzkim duchu jako rozum, w rzeczywistości
255 3 | Heideggerowskie myślenie dumające nie jest oczywiście zapytywaniem
256 3 | kontynuuje: "Dla myślenia dumającego znaczy to: Bóg, pomyślany
257 3 | najrdzenniejszą istotę, odmawia sobie dumy i pretensji, uczy się cierpliwości,
258 1 | Potwierdza to rzut oka na dwa i pół tysiąclecia dziejów
259 1 | czekać nieuchronny zmierzch. ~Dwoiste pytanie, czym jest filozofia,
260 2 | cieniu nihilizmu~Wobec tych dylematów musimy się zastanowić, czy
261 3 | nawet gdy się je rozumie dynamicznie, zachowuje charakter rzeczywistości
262 2 | człowieka, nie pozostając w jego dyspozycji. Dlatego też człowiek, który
263 2 | rzeczywistość, w której przyszło nam działać. Gdy jednak, za sprawą takiego
264 1 | uproblematyczni tej ostatecznej swej dziedziny. ~I znów rzut oka na dzieje
265 Intro | zmierzyć. ~Rozważania poniższe dzielić się będą na trzy części: ~
266 2 | człowiek winien wszakże w swej dzielności wybrać się w niepewną i
267 Intro | który widział Nietzsche, dziś, jeśli się nie mylimy, stał
268 Intro | teologia filozoficzna jest dziwacznym i wewnętrznie niemożliwym
269 3 | Dionizy Areopagita i Mistrz Eckhart, nie byli, jak się zdaje,
270 1 | jako punktem wyjścia swego "egzystencjalizmu ateistycznego"20. ~Gdy Bóg -
271 2 | każdy, kto w myśleniu czy w egzystowaniu sięgnął kiedyś otchłani,
272 2 | skazany na niemoc względem eksplodującej problematyczności. Radykalna
273 1 | filozofii ów absolutnie pierwszy element zwykło się nazywać "pierwiastkiem
274 Intro(4)| Barth, Nein! Antwort an Emil Brunner, w: "Theologische
275 Intro | polemice, skierowanej przeciwko Emilowi Brunnerowi, głosi: "Teologię
276 1 | przekonanie, którego żadna epoka jeszcze nie żywiła: że nie
277 1(7) | Philosophie der Offenbarung. Erstes Buch. Achte Vorlesung, tegoż,
278 3 | jako filozofujący w swe esencjalne istnienie. Osiągnięty na
279 3 | wyzwany do przyjęcia swej esencjalnej skończoności, dosięga w
280 1 | wszelkiego bytu widzą w świetôle esencjalnych znamion boskości. Platon
281 1(20) | Sartre, L`Existentialisme est un humanisme, Paris 1946,
282 3 | zaprojektowania zarysów etyki, opartej na teologii filozoficznej.
283 Intro | już swe pierwsze cienie na Europę": tak brzmi pierwsze zdanie
284 Intro | teologia filozoficzna i jak ewentualnie teologia taka musiałaby
285 1(20) | Jean-Paul Sartre, L`Existentialisme est un humanisme, Paris
286 Intro(4)| Brunner, w: "Theologische Existenz heute", zeszyt 4, München
287 1 | wszelkiego bytu, zostaje przezeń explicite określony jako "Bóg"8. O
288 1(7) | Sämmtliche Werke. Ed. K. F. A. Schelling, dział II,
289 3 | musiałaby dokonać eksplikacji fenomenów ludzkiego istnienia i mogłaby
290 3 | powierzchownych eksplikacji fenomenu skończoności. Esencjalna
291 1 | równie często kończyły się fiaskiem. Nowożytne wysiłki, by w
292 1(13) | Johann Gottlieb Fichte, Das System der Sittenlehre,
293 1 | teologicznej istocie filozofii. Dla Fichtego filozofia jest "teorią Boga
294 3 | rzeczywistość - przeobrażoną, bo filozoficznie pojętą w swej głębi. Filozofujący
295 1 | możliwego tematu dociekań filozoficznych? Istota filozofii, przejawiająca
296 3 | oczywiście zapytywaniem filozoficznym. Wprawdzie jeszcze w roku
297 1 | najściślejszym związku z filozofowaniem jako takim. To zaś ewidentnie
298 2 | również perspektywę, w której filozofującemu jawi się rzeczywistość.
299 2 | Wszystko to wygląda na czysto formalną, a stąd i niewiążącą argumentację.
300 1 | bytów, który rozważa, jak formułuje to Arystoteles, po pierwsze
301 3(53) | libri sex, Hamburg 1618 (fotomechaniczny przedruk, Frankfurt a. Main
302 Intro | zdanie księgi pierwszej fragmentów wydanych pod tytułem Wola
303 Intro | księgi piątej Wiedzy radosnej Friedricha Nietzschego.1 Tę samą myśl
304 1(15) | Philosophie der Religion, ed. G. Lasson, Leipzig 1925, s.
305 3 | filozoficznej. Jest to możliwe, gdyż autonegacja nie jest rzeczą
306 1(18) | Friedrich Nietzsche, Zur Genealogie der Moral, część 3, nr 27
307 1 | dziejów filozofii, w których, generalnie, panowałby bezruch bezproblemowości,
308 1(10) | Tomasz z Akwinu, Summa contra gentiles, I, 4. ~
309 Intro(5)| Natürlichen Theologie", w: tegoż, Gesammelte Aufsätze, Tübingen 1933,
310 3 | czynić to może jedynie w geście rezygnacji. ~Gdy tym sposobem
311 2 | osobliwy sposób tracą swą gęstą obecność, odsuwają się od
312 3 | odwołuje to zdanie: "właściwym gestem myślenia nie jest zapytywanie,
313 1 | źródło wszelkiej prawdy - ginie w wirze radykalnego zapytywania,
314 1(21) | Wilhelm Friedrich Hegel, Glauben und Wissen, w: tegoż, Sämtliche
315 1 | coraz bardziej pogrążał w głębiach problematyczności. Przykład:
316 2 | filozofowania. W sytuacji głębokiego lęku wszystkie rzeczy w
317 1 | wewnętrznej konieczności do głębszego pytania, a mianowicie pytania,
318 1 | muszę, przy czym teraz na głębszej płaszczyźnie, zapytać, co
319 1(21) | Sämtliche Werke, ed. H. Glockner, Stuttgart 1941, wyd. 2,
320 1 | idealizmu raz jeszcze doszła do głosu teologiczna istota filozofii,
321 1 | sprawa z tezą nihilizmu, głoszącą, iż Bóg nie stanowi możliwego
322 3 | Czy nie ogarnia nas zawrót głowy wobec tego radykalnego zniszczenia
323 Intro | Bultmanna. Barth w swej gniewnej polemice, skierowanej przeciwko
324 3 | lecz poprzez zaprzestanie go - jeszcze zanim doszło ono
325 1 | zajęciem? Czy mamy i czy możemy godzić się, by wszystko uległo
326 2 | niepewną i grząską drogę, być gotowy na wszelki wstrząs, patrzeć
327 1(11) | Gottfried Wilhelm Leibniz, Monadologie,
328 1(13) | Johann Gottlieb Fichte, Das System der Sittenlehre,
329 3 | polega, że człowiek ma swą granicę w innych bytach czy w drugim
330 1 | najwcześniejsi myśliciele greccy rozumieli świat z perspektywy
331 Intro | może nie brać pod uwagę gromiącego sądu wygłoszonego przez
332 1 | oznacza, że nihilistyczna groźba, nie pokonana i niepojęta,
333 Intro | współczesność jawi się jednak mniej groźnym aniżeli śmiertelne niebezpieczeństwo,
334 2 | taką czy inną wiarę, na gruncie której radykalne zapytywanie
335 2 | wszelka pewność legła dlań w gruzach, może zaprzestać tej wędrówki. ~
336 2 | wybrać się w niepewną i grząską drogę, być gotowy na wszelki
337 1 | wszelkiego oparcia? Czy nie gubi wszelkiego gruntu pod stopami?
338 Intro | filozoficzną, jakkolwiek gwałtowne by mógł przybierać formy,
339 1(21) | tegoż, Sämtliche Werke, ed. H. Glockner, Stuttgart 1941,
340 3(53) | Platonis Theologiam libri sex, Hamburg 1618 (fotomechaniczny przedruk,
341 3 | czy też "Boga"47. ~Nawet u Heideggera, jakkolwiek czyni on wszystko,
342 3 | bliższe niźli wierze." 48 Heideggerowskie myślenie dumające nie jest
343 Intro(4)| Theologische Existenz heute", zeszyt 4, München 1934,
344 1 | Filozofowanie jest zjawiskiem historycznym; żyje ono dzięki obecnemu
345 3 | źródłowego doświadczenie bycia. W horyzoncie tego doświadczenia wypowiada
346 1(20) | L`Existentialisme est un humanisme, Paris 1946, s. 21. ~
347 3(51) | Martin Heidegger, Über den Humanismus, Frankfurt a. Main 1949,
348 2 | całej radykalności, byśmy, idąc na wszelkie niebezpieczeństwo,
349 1 | nicością. ~Tym to sposobem idea nicości, już przedtem pojawiająca
350 1 | boskości. Platon lokuje idee w wymiarze boskim. Pierwszy,
351 2 | zapytywania i radzi mu, by się nie imał filozofowania. Czymś zupełnie
352 1(12) | Immanuel Kant, Kritik der reinen
353 1 | wdziera się z coraz większym impetem do centrum filozofii. Coś
354 3 | początku. Może on być radykalną inauguracją, ponieważ uprzednio, w nieustanności
355 2 | sensie, który wszystkiemu innemu służy za opokę. Gdy jednak
356 3 | doświadczenie, którego rodowód jest inny niż rodowód filozofowania. 43
357 Intro | opuszczony znak zapytania - interesuje nas tu kwestia możliwości
358 2 | dobitnie jak Heidegger w swej interpretacji lęku. Lęk jest dla niego "
359 2 | jest sensowny. Można tak iść coraz dalej, aż w końcu
360 2(30) | Martin Heidegger, Was ist Metaphysik?, Frankfurt a.
361 2 | filozoficzny: samobójstwo." 33 Istotnie, trudno sobie wyobrazić,
362 3 | wprowadzam problematyczność w jej istotową moc. ~Jak zatem ma się sprawa
363 3 | negatywną. Nie dlatego jednak, iżby "Boga" określała jako nicość;
364 2 | wyciągnięcie ręki leży przede mną jakaś rzecz, której rzeczywistości
365 2 | zaczynamy mieć uczucie, jakby otaczała nas już tylko nicość
366 2 | otaczała nas już tylko nicość i jakbyśmy sami tonęli w nicości. "
367 1 | raczej pod kątem sposobu, w jaki się je rozpatruje, gdy stają
368 3 | ostateczną pewnością. Z jakiego jednak tytułu pozostawia
369 3 | negatywna" nie znaczy: z jakiegoś stałego punktu negująca
370 3 | najniezwyklejszą chwilę, jakiej może doświadczyć myślenie. ~
371 2 | lecz rozpacz wobec braku jakiejkolwiek pewności co do sensu. Nikt
372 2 | lecz co najwyżej dzięki jakiemuś nadrzędnemu sensowi, na
373 3 | doświadczyć myślenie. ~W jakim jednak sensie ukazują się
374 3 | wszakże koniecznością? Bo jakże ma być możliwa teologia
375 1 | zważę, że we śnie rzeczy jawią się mi takimi samymi jak
376 3 | problematycznośóci, Bóg nie może się jawić inaczej jak pod maską problematyczności. ~
377 2 | nicości, która stała się mi jawna, nadal trwał w istnieniu? ~
378 2 | Albert Camus: "Istnieje tylko jeden prawdziwie poważny problem
379 3 | zapaści nie dotyczyło wszakże jednej rzeczy: samego radykalnego
380 1 | często widzi się nazbyt jednostronnie jako okres zaufania do samego
381 1 | stwierdza wręcz: Bóg jest "jednym jedynym przedmiotem filozofii...
382 2 | się totalny bezsens jako jedyna pozostająca nam możliwość.
383 3 | teologię filozoficzną w tej jedynej jej postaci, która jest
384 2 | sam i relacja między nami jesteśmy w ogóle rzeczywiści. ~Co,
385 3 | filozofującego, gdy nawet język musi w końcu doświadczyć
386 1(13) | Johann Gottlieb Fichte, Das System
387 1(7) | tegoż, Sämmtliche Werke. Ed. K. F. A. Schelling, dział
388 2 | znaczy pojęcie "rzeczywisty". Kamień nazywam rzeczywistym, gdy
389 1 | teologicznego. ~Stąd też nie z kaprysu filozofującego człowieka,
390 Intro | teologii protestanckiej: Karla Bartha i Rudolfa Bultmanna.
391 1 | reprezentant nowożytności, Kartezjusz, musi się upewnić co do
392 3 | przykład usiłowań myślicieli katolickich, by filozofować zgodnie
393 2 | raz się łamią, ba, jeśli każda odpowiedź koniec końców
394 2 | czym można by polegać. Z każdej strony może nadejść owa
395 3 | wchodzi w stan zawieszenia. Każdemu słowu grozi tu jednak, że
396 2 | Potwierdzenie tego znajduje każdy, kto w myśleniu czy w egzystowaniu
397 2 | co, po głębszym namyśle, każe nam skonstatować, że nie
398 1 | swej pełnej radykalności; kieruje się ono ku korzeniom - radices.
399 2 | samobójstwo jako nieodwołalny czyn kładzie kres istnieniu, tak i ucina
400 1 | który "zakazuje sobie kłamstwa wiary w Boga", ba, dla którego "
401 1 | naszym najdłużej trwającym kłamstwem"18. Nie inaczej wygląda
402 3 | wiary, możliwą dla kogoś, kogo przejął Chrystus"37. Przezwyciężenie
403 1 | Nietzschego staje się absolutnym końcem. "Za nicość ofiarować Boga -
404 1 | średniowiecza, równie często kończyły się fiaskiem. Nowożytne
405 1 | sensu. ~Mając na uwadze tę konfuzję, należy ponownie, a przy
406 2 | słusznie postępuje ten, kto w konkretnym momencie chroni drugiego
407 1 | Pierwszy aspekt stanowi konsekwencję wcześniejszego stwierdzenia,
408 3 | udaje się mu nie poprzez konsekwentne trwanie w radykalnie zapytującym
409 3 | Czy nie sprzeciwia się to konsekwentnie przemyślanej istocie radykalnego
410 1 | oko"28. To zaś znaczy: w konsekwentnym filozofowaniu jako radykalnym
411 1 | zadowoli jednak tego rodzaju konstatacja. Jaką bowiem bronią sparowaliśmy
412 3 | jedynie Boga moralnego" i kontynuuje: "Dla myślenia dumającego
413 1 | radykalności; kieruje się ono ku korzeniom - radices. Skoro zaś filozofia,
414 Intro | ona jedynie dla teologii i Kościoła antychrysta." 4 Bultmann
415 2 | nieodwołalny czyn kładzie kres istnieniu, tak i ucina ono
416 1(12) | Immanuel Kant, Kritik der reinen Vernunft, B 7. ~
417 1 | ludzki czyn, jako dokonanie, krótko mówiąc: jako filozofowanie. ~
418 2 | zdemaskowaniu ulega wewnętrzna kruchość owej naiwnej wiary w sensowność.
419 1 | czynu musi od wszelkich krystalizacji myśli powracać do zapytywania. ~
420 1 | filozofii, wkrótce rozbiły ją krytyczne ataki ich następców. U końca
421 3 | będzie mieć jeszcze charakter krytycznego odniesienia. Gdy poważnie
422 3 | nie doświadczyli jeszcze kryzysu problematyczności w jego
423 2 | przywrócić ją w takim czy innym kształcie religijnej albo światopoglądowej
424 2 | niewiążącą argumentację. Ktokolwiek jednak tak to rozumie, ten
425 2 | pytanie o sens jako otwartą kwestię, także wówczas - i właśnie
426 1(20) | Jean-Paul Sartre, L`Existentialisme est un humanisme,
427 2 | decyzja podstawowa, z tą zaś łączy się wolność. Osunięcie w
428 2 | odpowiedzi raz po raz się łamią, ba, jeśli każda odpowiedź
429 1(15) | Philosophie der Religion, ed. G. Lasson, Leipzig 1925, s. 30. ~
430 3 | myślenia"49, ale już cztery lata później odwołuje to zdanie: "
431 2(33) | Albert Camus, Le mythe de Sisyphe, Paris
432 2 | w końcu wszelka pewność legła dlań w gruzach, może zaprzestać
433 1(15) | Religion, ed. G. Lasson, Leipzig 1925, s. 30. ~
434 2 | wyniszczające zapytywanie? Czy nie lepiej byłoby trwać w bezpośredniej
435 1(27) | Friedrich Nietzsche, Werke, Lepzig 1919, tom 11, s. 159. ~
436 3(53) | Platonici in Platonis Theologiam libri sex, Hamburg 1618 (fotomechaniczny
437 Intro | Teologię naturalną... należy a limine, już na progu odeprzeć.
438 3 | z duchem czy wręcz tylko literą Tomasza z Akwinu, albo prób
439 2 | można przekonać środkami logicznymi, że winien się zdecydować
440 3 | jest tożsamy z wcielonym Logosem. Twierdzenie o takiej tożsamości
441 3 | w dość niejasnym pojęciu Logosu. Ten, który włada we wszystkim (
442 1 | znamion boskości. Platon lokuje idee w wymiarze boskim.
443 3 | stanowi w głębszym sensie ludzką skończoność. Ta radykalnie
444 1 | filozofia rozumiana jako ludzki czyn, jako dokonanie, krótko
445 3 | a tym samym jako źródło ludzkiej wolności - źródło oczywiście
446 Intro | przyjąć, że współcześnie ludzkość jeszcze bardziej niż w czasach
447 Intro(2)| Nietzsche, Der Wille zur Macht, nr 1. ~
448 3 | początku. Wymaga on wszakże maksymalnej baczności. Nowy początek
449 1 | uzyskanym na jawie poznaniu mam się upewnić jako o prawdziwym,
450 1 | Przykład: naoczność może mnie mamić, że obraz, który się mi
451 1 | nie można by ich uznać za manowce? Po drugie, poprzez wskazanie
452 3 | się jawić inaczej jak pod maską problematyczności. ~Miano "
453 1 | niczego, co ostałoby się wobec mego zapytywania, nie ma niczego,
454 2 | rzeczywistym, gdy leży on na mej drodze, tak iż się oń uderzam,
455 3 | punkt wyjścia doświadczenia metafizyczne w sensie Schellinga czy
456 2 | otchłannego "pytania podstawowego metafizyki": "Dlaczego w ogóle są byty,
457 2(30) | Martin Heidegger, Was ist Metaphysik?, Frankfurt a. Main 1955,
458 3 | widoczna nawet w najbardziej mglistych zarysach? Wprawdzie można
459 3 | żadną osobą - choćby nawet miała to być osoba osób; bycie
460 2 | przeto można je oznaczyć mianem filozoficznego doświadczenia
461 2 | egzystencja i świat tracą dlań - w miarę jak pogrąża się on w radykalnej
462 1 | projekty filozoficzne, które miary dla wszelkiego myślenia
463 1 | końców znajduje nicość w miejsce Boga. ~W tej waśni, jaka
464 1 | tajemnej otchłani, która jest miejscem jej narodzin"24, filozofii
465 1 | rozumu" wymienia na pierwszym miejscu pytanie o Boga12. Wreszcie
466 3 | tego jeszcze w dostatecznej mierze. Pokazaliśmy wprawdzie,
467 2 | W bezpośrednim istnieniu milcząco uznajemy za sensowne nasze
468 3 | cóż innego pozostaje prócz milczenia? Ale i milczenie nie może
469 1 | powiada Augustyn, jest "miłośnikiem Boga"9 ; według Tomasza
470 1 | ofiarować Boga - to paradoksalne misterium ostatecznego okrucieństwa
471 3 | jak Dionizy Areopagita i Mistrz Eckhart, nie byli, jak się
472 3 | wnet musi zaniemówić. Mistycy, jak Dionizy Areopagita
473 2 | wyciągnięcie ręki leży przede mną jakaś rzecz, której rzeczywistości
474 1 | Zawsze, gdy filozofowie mniemają, że mogą być pewni świata,
475 1 | jako gwaranta prawdy, by móc na powrót odzyskać pewność,
476 1 | zapytywanie jest właściwą mocą w obrębie istoty filozofii,
477 1 | obrębie istoty filozofii, mocniejszą od jej momentu teologicznego. ~
478 Intro | jakkolwiek gwałtowne by mógł przybierać formy, zatroskanemu
479 3 | fenomenów ludzkiego istnienia i mogłaby się rozwinąć w filozofię
480 1 | Podstawę jego prawdziwości mógłbym, powiedzmy, widzieć w przeświadczeniu,
481 2 | Zanim zapytam, jak to jest z moim istnieniem, wcześniej musi
482 2 | które ma do spełnienia mój czyn. Ale czy i to zadanie,
483 2 | domniemane istnienie rzeczy i mojej osoby. Właściwie rzeczywista
484 1 | filozofii, mocniejszą od jej momentu teologicznego. ~Stąd też
485 1(11) | Gottfried Wilhelm Leibniz, Monadologie, nr 47. ~
486 1(18) | Nietzsche, Zur Genealogie der Moral, część 3, nr 27 i 24. ~
487 3 | rzecz biorąc, jedynie Boga moralnego" i kontynuuje: "Dla myślenia
488 1 | jako dokonanie, krótko mówiąc: jako filozofowanie. ~Filozofowanie
489 1 | filozoficznego w jego stosunku do możliwej odpowiedzi. Kto wszystko
490 2 | Tylko bowiem w przerażeniu możliwością nicości bycie staje się
491 Intro | filozoficzna. Często spycha ją w mrok także teologia objawienia.
492 3 | pozytywnym. ~Wszystko to musiałby powiedzieć człowiek, który
493 3 | jako absolutną moc. Znów musielibyśmy z troską baczyć, by tajemnica
494 2 | nihilizmu~Wobec tych dylematów musimy się zastanowić, czy owego
495 3 | Także milczenie, gdy chce musnąć Boga, musi pojąć swą głęboką
496 Intro | też zwłaszcza z nihilizmem muszą się ścierać wszelkie usiłowania
497 1 | opaczność, a nie prawda? Znów muszę, przy czym teraz na głębszej
498 3(36) | Paul Tillich, Der Mut zum Sein, Stuttgart 1953,
499 Intro | Nietzsche, dziś, jeśli się nie mylimy, stał się jeszcze dłuższy
500 Intro | Friedricha Nietzschego.1 Tę samą myśl wyraża pierwsze zdanie księgi
|