103-ktore | ktos-pozos | pozyt-watek | watpi-zywot
bold = Main text
Tekst grey = Comment text
1 Tekst(9)| Flanagan, Warszawa 1969, s. 103, 106.
2 Tekst(9)| Warszawa 1969, s. 103, 106.
3 Tekst | nie słyszeli (por. Rz 2, 6-11). ~Można wskazać więcej
4 Tekst(9)| Breviarium fidei, s. 126-128; P. Schoonenberg, Kościół
5 Tekst(9)| Breviarium fidei, s. 126-128; P. Schoonenberg, Kościół
6 Tekst(6)| Ecclesiam nulla est, "Znak", nr 131, s. 616. ~
7 Tekst(3)| Karwasińska, Warszawa 1966, s. 139. ~
8 Tekst | Eugeniusza IV dla Koptów z 1442 roku. Różnica między tak
9 Tekst | pierwszego synodu w Limie (1551) duszpasterze mieli oznajmić
10 Tekst(1)| chrześcijańskiej, Warszawa 1988, s. 156-159. ~
11 Tekst(1)| chrześcijańskiej, Warszawa 1988, s. 156-159. ~
12 Tekst | poruszamy się i jesteśmy" (Dz 17, 27-28). Poganie żyjący
13 Tekst | miłosierdziu Boga (już Klemens XI w 1713 roku potępił twierdzenie
14 Tekst | wiary, ale i od miłości (J 3,18; 14,21). Chrystus umarł
15 Tekst | teologicznym, wydawanym w latach 1833-40 w Przemyślu5: ~Sobór
16 Tekst(5)| Chrześcijańskiej Prawdy" 1840, z. 1, s. 3-20; z. 2, s.
17 Tekst | granice tej niewiedzy" (1854). Papież przypominał, że
18 Tekst | Piusa XII Mystici Corporis (1943) rozróżniała przynależność
19 Tekst | Święte Oficjum skierowało w 1949 roku list do arcybiskupa
20 Tekst(6)| Szymusiak,S. Głowa, Poznań 1964, s. 83, 414; J. Ratzinger,
21 Tekst(2)| zbawienia?, "Concilium" 1965, nr 6, s. 43. ~
22 Tekst(3)| J. Karwasińska, Warszawa 1966, s. 139. ~
23 Tekst(7)| zbawienie świata, Kraków 1968, s. 277. ~
24 Tekst(9)| red. D. Flanagan, Warszawa 1969, s. 103, 106.
25 Tekst(8)| Przeszłość", t. 74: 1990, s. 197-198. ~
26 Tekst(4)| Historia jezuitów, Warszawa 1974, s. 51-52. ~
27 Tekst(8)| ochrzczonych małych dzieci, Poznań 1979, passim;J. Kracik, Chrzest
28 Tekst(8)| Przeszłość", t. 74: 1990, s. 197-198. ~
29 Tekst(4)| XIV-XVIII w., Warszawa 1986, s. 242-243;C. Hollis, Historia
30 Tekst(1)| chrześcijańskiej, Warszawa 1988, s. 156-159. ~
31 Tekst(8)| Nasza Przeszłość", t. 74: 1990, s. 197-198. ~
32 Tekst(5)| Prawdy" 1840, z. 1, s. 3-20; z. 2, s. 3-38. ~
33 Tekst | i od miłości (J 3,18; 14,21). Chrystus umarł za wszystkich,
34 Tekst(4)| XIV-XVIII w., Warszawa 1986, s. 242-243;C. Hollis, Historia
35 Tekst(4)| Warszawa 1986, s. 242-243;C. Hollis, Historia jezuitów,
36 Tekst | najdobitniej w obrazie Sądu (Mt 25, 32-46). Eschatologiczny
37 Tekst | się i jesteśmy" (Dz 17, 27-28). Poganie żyjący według
38 Tekst(7)| świata, Kraków 1968, s. 277. ~
39 Tekst | się i jesteśmy" (Dz 17, 27-28). Poganie żyjący według
40 Tekst | najdobitniej w obrazie Sądu (Mt 25, 32-46). Eschatologiczny Sędzia
41 Tekst(5)| 1, s. 3-20; z. 2, s. 3-38. ~
42 Tekst | wydawanym w latach 1833-40 w Przemyślu5: ~Sobór Florencki
43 Tekst(6)| Głowa, Poznań 1964, s. 83, 414; J. Ratzinger, Salus extra
44 Tekst(2)| Concilium" 1965, nr 6, s. 43. ~
45 Tekst | obrazie Sądu (Mt 25, 32-46). Eschatologiczny Sędzia
46 Tekst(4)| jezuitów, Warszawa 1974, s. 51-52. ~
47 Tekst(4)| jezuitów, Warszawa 1974, s. 51-52. ~
48 Tekst | Fulgencjusz z Ruspe pisał około 525 roku miarodajną na długie
49 Tekst(6)| est, "Znak", nr 131, s. 616. ~
50 Tekst | widzialnym Kościołem (STh III, q 68). ~Wpływ bezpośredniego
51 Tekst(8)| Nasza Przeszłość", t. 74: 1990, s. 197-198. ~
52 Tekst | dwóch ochrzcić nawet po 8-14 tysięcy Indian dziennie. ~
53 Tekst(6)| Głowa, Poznań 1964, s. 83, 414; J. Ratzinger, Salus
54 Tekst | możliwą do spełnienia a absolutną koniecznością chrztu do
55 Tekst | epokę: ~Przychodzę do was, aby was wyzwolić z mocy diabła
56 Tekst | Fulgencjusz? ~Tak oto najwyższą afirmację oficjalną zyskiwała linia
57 Tekst | kościelnych podwoi. Postawie afirmacyjnej wobec problemu zbawienia
58 Tekst | być równie pozorny, jak akatolicyzm tego, kto pragnie prawdy
59 Tekst | chrzest udzielany przez akatolików jest ważny, to daje potrzebną
60 Tekst | katechizmach pojawiły się nowe akcenty. Wyrażały nie tylko chęć
61 Tekst | niż uczy Kościół albo też akceptując całą jego naukę, znaną im
62 Tekst | przemyślenia wielu starych aksjomatów europocentrycznej kultury.
63 Tekst | pojmowania Cyprianowego aksjomatu. Fiasko bowiem polemik i
64 Tekst | łaski, a człowiek odpowiada aktem wiary nadprzyrodzonej. ~
65 Tekst | tożsamego z Ciałem Mistycznym, aktualną oraz przez pragnienie. Wśród
66 Tekst | eschatologicznej trafiało akurat w pojęciową pustkę, a przygodny
67 Tekst | wchodziło w grę u niemowlaka. Albert, Bonawentura i Tomasz w
68 Tekst | królom hiszpańskim przez Aleksandra VI. Po tak klarownym zaprezentowaniu
69 Tekst | żyli rozumnie. Klemens z Aleksandrii pisał, iż jak Żydów wiódł
70 Tekst | grzeszników, wielu, szczególnie w aleksandryjskim ośrodku myśli chrześcijańskiej,
71 Tekst | oczywiście, że z katolickich ambon upowszechniano starochrześcijańską
72 Tekst | misjonarze przywieźli do Ameryki gorejące piekło, w którym
73 Tekst | Aksjomat zawdzięczał wiele analogiom wziętym z prawa rzymskiego,
74 Tekst | przygotowany dla szatana i aniołów jego, jeżeli nie połączą
75 Tekst | doniosły wątek dotyczy rodzaju anonimowej przynależności do Chrystusa,
76 Tekst | jego członkami. Jawnymi lub anonimowymi, ale rzeczywistymi. O ich
77 Tekst | pogaństwa, charakter marginalny. Apologeci II wieku, szczególnie Justyn,
78 Tekst | stenografa, ale średniowieczni apostołowie ludów rzeczywiście mało
79 Tekst | wieczności wzmagał żarliwość apostolską Franciszka Ksawerego, który
80 Tekst | przyjęcie nauczania, za którego apostolskość ręczy episkopat (tak uczył
81 Tekst | Twierdzenie budzi spontaniczną aprobatę katolików, sprzeciw wierzących
82 Tekst | skierowało w 1949 roku list do arcybiskupa Bostonu, Cushinga, przypominając,
83 Tekst | tłumniej ładowano do tej arki, gwoli ratunku, nieprzygotowanych,
84 Tekst | pastoralne napomnienie stanie się artykulacją doktryny. ~Aksjomat zawdzięczał
85 Tekst | niebie. 3 ~Nowa religia, aspirując do wyrugowania dawnej, nie
86 Tekst | misjonarz pogan mówi do Ateńczyków o Bogu, którego szukają
87 Tekst | reformacyjnego rozłamu. Do atmosfery Dekretu o ekumenizmie Vaticanum
88 Tekst | odrzuceniem). Kontynuujący myśl Augustyna Fulgencjusz z Ruspe pisał
89 Tekst | wieku próbowali mitygować augustyński rygoryzm i lokować małe
90 Tekst | sporach - przywiązanych do augustyńskiej teorii łaski i predestynacji -
91 Tekst | zmienia, stając się bardziej autentyczne w miarę lepszego poznawania
92 Tekst | ma zbawienia"1. ~Surowe i autorytarne stanowisko Cypriana było
93 Tekst | teologię. Sami przecież autorytarni chrystianizatorzy raczej
94 Tekst | a w otchłani (znów brak autorytatywnej wypowiedzi Magisterium za
95 Tekst | podzielane także przez autorytety uniwersyteckiej teologii,
96 Tekst | pogan rozważali jedynie autorzy co obszerniejszych rozpraw
97 Tekst | wypaczone, pretekst do podboju, aż po eksterminację. A przecież
98 Tekst | podobieństwa inkaskich czy azteckich wierzeń i rytów do praktyk
99 Tekst(2)| B. Willems, Kościół jest konieczny
100 Tekst | mieli prawo brać ich, jako bałwochwalców, w niewolę i pozbawiać dóbr. 7
101 Tekst | oraz tych, co trwają przy bałwochwalstwie. Przerażonym słuchaczom
102 Tekst | Wprowadzane do Kościoła barbarzyńskie ludy Europy dowiadywały
103 Tekst | Chrystianizacja wsparta rusznicą i batogiem konkwistadorów, jak kiedyś
104 Tekst | przekonanie, iż Bóg nie będzie niewinnych dzieci karał
105 Tekst | swego Stwórcę, zaniechali bezbożnych obrzędów, wyrzekli się do
106 Tekst | kontrastowemu postrzeganiu beznadziejności wiecznych perspektyw pogan,
107 Tekst | nie znajdzie zbyt wielu bezpośrednich kontynuatorów. Klimatu dla
108 Tekst | STh III, q 68). ~Wpływ bezpośredniego zetknięcia z religijną innością
109 Tekst | nieochrzczonych, a należą doń bezwiednie również ludzie dobrej woli,
110 Tekst | wiodących dróg wraz z ich bezwstydem i abyście obmyci w kąpieli
111 Tekst | nie jest prostą pochodną bezwzględności lub tolerancji. Uważali
112 Tekst | związany z licznych powodów" (Biblia, podstawowe prawdy, życie
113 Tekst | podobnych tekstów, i to w całej Biblii, gdzie mowa jest o Bogu
114 Tekst | opisy mąk piekielnych. Po biblijne teksty o powszechnej woli
115 Tekst | trudnych do zharmonizowania obu biegunów prawdy - o potrzebnym do
116 Tekst | lecz stanowiło narzędzie bieżącej polemiki, podjętej dla dyscyplinującego
117 Tekst | rozpoznawania dawnych i bieżących kontekstów zarówno ewangelizacji,
118 Tekst | przyczyn. W niektórych listach biskupów, kazaniach, katechizmach
119 Tekst | z daleka, martwe ciałka, błagając o wskrzeszenie, choćby na
120 Tekst | ogłoszono wszystkim, czyli błędy geograficzne i historyczne,
121 Tekst | doskonały. Trwanie przy błędzie często nie wynika ze złej
122 Tekst | skupia się na ich relacjach z Bogiem, kształtując świadomość
123 Tekst | rodziców nakładano pokuty. Ból i lęk ojców i matek zakwitły
124 Tekst(3)| Piśmiennictwo czasów Bolesława Chrobrego, opr. J. Karwasińska,
125 Tekst | przy innych przekonaniach bona fide? Bóg to wie. Nie chcemy
126 Tekst | grę u niemowlaka. Albert, Bonawentura i Tomasz w XIII wieku próbowali
127 Tekst | roku list do arcybiskupa Bostonu, Cushinga, przypominając,
128 Tekst | starego i nowego. Zastane bóstwa uznano po prostu za kamuflaż
129 Tekst | Indian przybysze mieli prawo brać ich, jako bałwochwalców,
130 Tekst | Kościołem. Ale czy "między braćmi od nas odłączonymi", skoro
131 Tekst | niewidzialnie. Do owej pełni brakuje sporo także wielu katolikom.
132 Tekst | interpretacji starej doktryny, branej całkiem dosłownie." 6 ~Owe
133 Tekst | współczesnego mu Żywota pióra Brunona z Kwerfurtu, zwraca się
134 Tekst | reszcie ludzkości. Uwaga budujących świadomość więzi kościelnej
135 Tekst | jego rozwoju. Twierdzenie budzi spontaniczną aprobatę katolików,
136 Tekst | Fulgencjusza cytuje nawet unijna bulla Eugeniusza IV dla Koptów
137 Tekst | przykład w którejkolwiek bulli ówczesnego papieża Grzegorza
138 Tekst | Buntujący się przeciw niemu, buntują się przeciw samemu Bogu.
139 Tekst | podporządkowanie się biskupowi. Buntujący się przeciw niemu, buntują
140 Tekst | tym, jak łatwo wypaść za burtę, czyli nie zbawić się w
141 Tekst | Rola religii naturalnej byłaby dla należącego do pozachrześcijańskiej
142 Tekst | włącznie. Do tego Kościół byłby dość osobliwą społecznością,
143 Tekst | Kościoła. Nowacjanie nie byli heretykami, by można im
144 Tekst | świadome odrzucenie w tej roli byłoby wyrzekaniem się zbawienia,
145 Tekst | Wiemy przecież, jak tępy bywa rozum, ile znaczy wpływ
146 Tekst(4)| Warszawa 1986, s. 242-243;C. Hollis, Historia jezuitów,
147 Tekst | własnej winy. A były to wszak całe narody. Nie znaczy to oczywiście,
148 Tekst | Kościoła jako panującego i pana całego świata, uznania wielkiego
149 Tekst | starej doktryny, branej całkiem dosłownie." 6 ~Owe sposoby
150 Tekst | stworzenia". Indianom, których cały system religijno-społeczny
151 Tekst | przypisywania im wyłącznie cech ujemnych. Dialog stał się
152 Tekst | na praktykę, podstawowe cechy samoświadomości Kościoła
153 Tekst | Już w chrześcijańskim Cesarstwie Rzymskim, a potem w jednorodnym
154 Tekst | przeważnie z pogaństwa, charakter marginalny. Apologeci II
155 Tekst | do Prusów w sposób, który charakteryzuje całą epokę: ~Przychodzę
156 Tekst | nie pragną czy wręcz nie chcą. ~Osławiony aksjomat extra
157 Tekst | bona fide? Bóg to wie. Nie chcemy się wdzierać w Jego sądy,
158 Tekst | a teraz, po ich ustaniu, chcieli powrócić do Kościoła. Nowacjanie
159 Tekst | zbawieniu ludzkości, lecz chęci oszczędzenia Kościołowi
160 Tekst | jezuitami, z których wielu znało Chiny, Indie czy Japonię. Przemiany
161 Tekst | miały bowiem swój realny, chociaż niewymierny, udział w skrajnościach
162 Tekst | tego, że poza granicami christianitatis są inne ludy. Wyobrażenia
163 Tekst(3)| Piśmiennictwo czasów Bolesława Chrobrego, opr. J. Karwasińska, Warszawa
164 Tekst | niewolę i pozbawiać dóbr. 7 Chrystianizacja wsparta rusznicą i batogiem
165 Tekst | Sami przecież autorytarni chrystianizatorzy raczej oddalali, niż przybliżali
166 Tekst(5)| zbawienia zewnątrz Kościoła Chrystusowego, "Przyjaciel Chrześcijańskiej
167 Tekst | poza Kościołem nie jest chrześcijaninem. Bowiem "nie może mieć Boga
168 Tekst | końca ery patrystycznej za chrześcijański z Morzem Śródziemnym w środku -
169 Tekst | w kulcie jak moralności. Chrześcijańskie piekło pochłonie hurtem
170 Tekst | Indian dziennie. ~Już w chrześcijańskim Cesarstwie Rzymskim, a potem
171 Tekst | nie-Żydów, by wytłumaczyć chrześcijaństwo przed pogańską religią i
172 Tekst | może wejść do Królestwa chwały". Jednocześnie potępiano "
173 Tekst | wskrzeszenie, choćby na chwilę. Pilnie wypatrując znaków
174 Tekst | nawet z daleka, martwe ciałka, błagając o wskrzeszenie,
175 Tekst | nich były jednak mgliste, a ciekawość poznania ich oraz ochota
176 Tekst | nieznanego Boga po omacku i wśród cielesnych wyobrażeń". Jeśli bez własnej
177 Tekst | dawnej, nie zaczynała od cieniowania ocen, ale od negacji: zastany
178 Tekst | znajdują się teraz w miejscu cierpienia, ponieważ nie znali Boga,
179 Tekst | istnieniu), gdzie miały się cieszyć szczęściem naturalnym. W
180 Tekst | Mnożono więc kategorie ciężkich grzechów i poszerzano opisy
181 Tekst | Choćby ktoś był prawowierny i cnotliwy, podnosząc oręż przeciw
182 Tekst | a usiłują żyć uczciwie. "Cokolwiek bowiem znajduje się w nich
183 Tekst(2)| konieczny do zbawienia?, "Concilium" 1965, nr 6, s. 43. ~
184 Tekst(7)| Y. Congar, Chrystus i zbawienie świata,
185 Tekst | Encyklika Piusa XII Mystici Corporis (1943) rozróżniała przynależność
186 Tekst | do arcybiskupa Bostonu, Cushinga, przypominając, iż Chrystus
187 Tekst | się coraz bardziej polem ćwiczeń dla grzeszników, wielu,
188 Tekst | wskazuje, by czynili to sami cynicy. Przynajmniej u niektórych
189 Tekst | pragmatyce i legalizmie, Cyprianowe extra Ecclesiam salus nulla
190 Tekst | do modyfikacji pojmowania Cyprianowego aksjomatu. Fiasko bowiem
191 Tekst | przybliżali korektę pojmowania Cyprianowej formuły. Powtarzali, jak
192 Tekst | tezy Cypriana. Fulgencjusza cytuje nawet unijna bulla Eugeniusza
193 Tekst | oceanem społeczności ludzi cywilizowanych i dobrych, choć nieochrzczonych.
194 Tekst | władców, ani też później czas reformacyjnego rozłamu.
195 Tekst | pierwszym na ziemiach polskich czasopiśmie teologicznym, wydawanym
196 Tekst | Zaczęto je przezwyciężać od czasu walki z jansenizmem. Powoli
197 Tekst | zapamiętano przede wszystkim drugą część, skupiając się na sakralnym
198 Tekst | podporządkowania załodze, tym częściej pasażerowie słuchali o tym,
199 Tekst | Bożego towarzyszyło jego członkom oczywiście od początku.
200 Tekst | istnienia w porządku łaski, a człowiek odpowiada aktem wiary nadprzyrodzonej. ~
201 Tekst | z którym Bóg ofiarowuje człowiekowi nowy wymiar istnienia w
202 Tekst | większość ludzkości, nawet czyniąc więcej dobra i traktując
203 Tekst | religii, której monopol władca czynił prawem, szerząc ją skutecznie
204 Tekst | przecież nic nie wskazuje, by czynili to sami cynicy. Przynajmniej
205 Tekst | zakłócone okolicznościami, mało czytelne, namiastkowe. Urągające
206 Tekst | osiągalne tylko w Kościele, to czyżby większość ludzkości, nawet
207 Tekst(9)| w obliczu reformy, red. D. Flanagan, Warszawa 1969,
208 Tekst | akatolików jest ważny, to daje potrzebną do zbawienia łaskę
209 Tekst | świętych przynoszono, nawet z daleka, martwe ciałka, błagając
210 Tekst | zasięgiem nauki chrześcijańskiej dali wyraz papieże Leon XII i
211 Tekst | zbawienia poganom (massa damnata), by przeciwstawić się pelagianizmowi,
212 Tekst | o założeniu papiestwa i darowaniu odkrytych ziem królom hiszpańskim
213 Tekst | świadomość zbawienia jako daru i jako zadania. Trudno więc
214 Tekst | aspirując do wyrugowania dawnej, nie zaczynała od cieniowania
215 Tekst | nie dostąpią. 8 Otwarcie dawno otwartego nieba i dla najmłodszej
216 Tekst | dokładniejszego rozpoznawania dawnych i bieżących kontekstów zarówno
217 Tekst | ludów rzeczywiście mało dbają o rozpoznanie miejscowych
218 Tekst | komunikatywność ich orędzia dbano mniej. ~Indianom w XVI wieku
219 Tekst | zarówno ewangelizacji, jak dechrystianizacji, słabła pochopność w orzekaniu
220 Tekst | podczas prześladowań za Decjusza, a teraz, po ich ustaniu,
221 Tekst | rzeczywistymi. O ich przynależności decyduje przyjęcie w ten czy inny
222 Tekst | pobożności. O ubocznych skutkach (deformacja obrazu Boga i modelu chrześcijaństwa,
223 Tekst | ekumenizmie Vaticanum II czy tegoż Deklaracji o stosunku do religii niechrześcijańskich
224 Tekst | reformacyjnego rozłamu. Do atmosfery Dekretu o ekumenizmie Vaticanum
225 Tekst(4)| J. Delumeau, Strach w kulturze Zachodu,
226 Tekst | losy nowego ziarna. ~Wraz z demaskowanym wszędzie szatanem misjonarze
227 Tekst | przywłaszczenia i parodie. Demonizowanie zastanego sacrum miało generalnie
228 Tekst | się pelagianizmowi, który deprecjonował rolę łaski w dziele zbawienia.
229 Tekst | wyłącznie cech ujemnych. Dialog stał się możliwy. ~ ~ ~
230 Tekst | protestanci przekonali się do dialogu. Ekumenizm sprzyjał zauważeniu
231 Tekst | stwarzała bowiem ani sytuacja diaspory, wraz z konfrontacją z innymi
232 Tekst | około 525 roku miarodajną na długie wieki i przenikającą do
233 Tekst | przez ich dysproporcjonalny dobór, niedbały przekaz, wymuszone
234 Tekst | bałwochwalców, w niewolę i pozbawiać dóbr. 7 Chrystianizacja wsparta
235 Tekst | praktyk mijających się z dobrem. Naiwne okazały się oto
236 Tekst | sprzeciwiać wyznawanej zasadzie dobrowolności w przyjmowaniu chrześcijaństwa
237 Tekst | jest rzeczywiste a chrzest dobrowolny. Nie wszystko da się tu
238 Tekst | społeczności ludzi cywilizowanych i dobrych, choć nieochrzczonych. Relacje
239 Tekst | chrześcijańskich. Zaczęto też z czasem doceniać rolę innych religii, podejmując
240 Tekst | Obecność dobrej - stwierdzano i doceniano, uchylając dla niej coraz
241 Tekst | komprehensywnemu (w jaki sposób ludzie dochodzą do zbawienia?). W tym drugim
242 Tekst | perspektyw pogan, nie zaś dociekaniu ich szans. Objawienie naturalne,
243 Tekst | od nauczania i osobistej dojrzałości, co od dość mechanicznie
244 Tekst | kontrastowało z koncepcją Kościoła, dojrzewającą na Zachodzie. Tej eklezjologii,
245 Tekst | temu - pisał Justyn - mogli dojść do części prawdy o Logosie.
246 Tekst | własnym sumieniem. ~W miarę dokładniejszego rozpoznawania dawnych i
247 Tekst | których nawet oni nie wiedzą, dokonało rozróżnienia między zasadniczą
248 Tekst | praktyk chrześcijańskich - za dokonane przezeń przywłaszczenia
249 Tekst | Japonię. Przemiany poglądów dokonywały się także w wyniku poszerzania
250 Tekst(6)| Breviarium fidei. Kodeks doktrynalnych wypowiedzi Kościoła, opr.
251 Tekst | można im było przypominać o doktrynie jako podstawie eklezjalnej
252 Tekst | którego Bóg wszystkich chce doprowadzić (Mk 16,16; 1 Tm 2,4). ~Nowy
253 Tekst | przełamać opór pogan, jeśli nie dopuszczają na swoje terytorium misjonarzy.
254 Tekst | sformułowany dla potrzeb doraźnych. Cyprian polemizował mianowicie
255 Tekst | pragnienie chrztu zawiera się w doskonałej miłości. ~Piękne to zaiste
256 Tekst | którzy na ziemi osiągnęli doskonałość. To platonizujące a mistyczne
257 Tekst | ją zaś odzyskać przez żal doskonały. Trwanie przy błędzie często
258 Tekst | doktryny, branej całkiem dosłownie." 6 ~Owe sposoby przynależności,
259 Tekst | idealny. W pierwszym Orygenes dostrzegał wielu pozornych członków,
260 Tekst | obiektywnym a subiektywnym, nie dostrzegano całej subtelności problemu
261 Tekst | którzy bez własnej winy nie doszli jeszcze do wyraźnego poznania
262 Tekst | władców misjonarzy, iż tkwiły dotąd w wierzeniach prowadzących
263 Tekst | tych, do których Ewangelia dotarła. U innych warunki te spełnia
264 Tekst | geograficzne i historyczne, dotyczące oddziaływania Kościoła na
265 Tekst | Ekumenizm sprzyjał zauważeniu i dowartościowaniu eklezjalnych elementów pozakatolickich
266 Tekst | barbarzyńskie ludy Europy dowiadywały się od słanych przez władców
267 Tekst | Justyn, powiedzą więcej o drodze zbawienia wśród nie-Żydów,
268 Tekst | się do śmierci wiodących dróg wraz z ich bezwstydem i
269 Tekst | szerząc ją skutecznie nie drogą perswazji, lecz promulgacji
270 Tekst | przygotowujące wśród pogan drogę Ewangelii, miało dla świeżo
271 Tekst | odniesienie do siebie traktowaniem drugiego człowieka, nawet bez myślenia
272 Tekst | formalną i materialną. Tej drugiej ulega i wielu katolików,
273 Tekst | dochodzą do zbawienia?). W tym drugim Kościół mógł nadal nie tylko
274 Tekst(8)| w staropolskiej kulturze duchowej, "Nasza Przeszłość", t.
275 Tekst | części krytyki teologii, duszpasterstwa czy form religijności. Nie
276 Tekst | pierwszego synodu w Limie (1551) duszpasterze mieli oznajmić tubylcom, "
277 Tekst | przecież i glebę, określając w dużej mierze losy nowego ziarna. ~
278 Tekst | zbawienia jest jedna, a nie dwie. Osiągająca punkt kulminacyjny
279 Tekst | franciszkanie potrafią we dwóch ochrzcić nawet po 8-14 tysięcy
280 Tekst | bieżącej polemiki, podjętej dla dyscyplinującego celu. Biskup Kartaginy spotkał
281 Tekst | północnoamerykańskich rozgorzała wkrótce dyskusja na ten temat. Niektórzy (
282 Tekst | własnym treściom przez ich dysproporcjonalny dobór, niedbały przekaz,
283 Tekst | człowieka, przyjmowania dystansu wobec starzejących się formuł,
284 Tekst | poruszamy się i jesteśmy" (Dz 17, 27-28). Poganie żyjący
285 Tekst | Boga ogarnia wszystkich, to działa zarówno wewnątrz, jak i
286 Tekst | nie wiążą, a Jego łaska działać może i poza widzialnym Kościołem (
287 Tekst | pochować powtórnie zmarłe dziecię, w poczuciu, że zapewniło
288 Tekst | Trójcę Św. zastąpi zmarłemu dziecku skutki sakramentu. Na Soborze
289 Tekst | deprecjonował rolę łaski w dziele zbawienia. Poglądy biskupa
290 Tekst | nawet po 8-14 tysięcy Indian dziennie. ~Już w chrześcijańskim
291 Tekst | zmarłych bez chrztu (do dziś brak orzeczenia Kościoła
292 Tekst | mistyczne teoretyzowanie egipskie kontrastowało z koncepcją
293 Tekst | zauważeniu i dowartościowaniu eklezjalnych elementów pozakatolickich
294 Tekst | wszechstronnej i wyważonej refleksji eklezjologicznej, lecz stanowiło narzędzie
295 Tekst | dojrzewającą na Zachodzie. Tej eklezjologii, skupionej na pragmatyce
296 Tekst | wiedziano mało. W ten sposób ekskluzywnie i sztywno pojmowana zasada
297 Tekst | przez nią od wieków model ekskluzywny (kto może być zbawiony?)
298 Tekst | pretekst do podboju, aż po eksterminację. A przecież nic nie wskazuje,
299 Tekst | przekonali się do dialogu. Ekumenizm sprzyjał zauważeniu i dowartościowaniu
300 Tekst | Do atmosfery Dekretu o ekumenizmie Vaticanum II czy tegoż Deklaracji
301 Tekst | pierwszego. ~Próby określania ekwiwalentów gotowości wiary czy pragnienia
302 Tekst | dowartościowaniu eklezjalnych elementów pozakatolickich społeczności
303 Tekst | chrześcijańskiej jest niepokonalna. Encyklika Piusa XII Mystici Corporis (
304 Tekst | którego apostolskość ręczy episkopat (tak uczył Ireneusz), ale
305 Tekst | własną heterodoksją, ani epoka Kościoła zwycięskiego i
306 Tekst | który charakteryzuje całą epokę: ~Przychodzę do was, aby
307 Tekst | prowadziła doń filozofia. Erazm z Rotterdamu zaś mógł konsekwentnie
308 Tekst | świata - uznanego od końca ery patrystycznej za chrześcijański
309 Tekst | Odwoływanie się do sankcji eschatologicznej trafiało akurat w pojęciową
310 Tekst | obrazie Sądu (Mt 25, 32-46). Eschatologiczny Sędzia mierzy odniesienie
311 Tekst(6)| Salus extra Ecclesiam nulla est, "Znak", nr 131, s. 616. ~
312 Tekst | zbawienia wkroczyła w nowy etap, gdy katolicy i protestanci
313 Tekst | Kościoła na poszczególnych etapach jego rozwoju. Twierdzenie
314 Tekst | salus nulla miało się okazać etapem znaczącym. Nie od razu przecież
315 Tekst | mimo towarzyszącego temu etatyzmu) idee katolickiego Oświecenia,
316 Tekst | cytuje nawet unijna bulla Eugeniusza IV dla Koptów z 1442 roku.
317 Tekst | wielu starych aksjomatów europocentrycznej kultury. Misjonarze odnajdywali
318 Tekst | dotyczy tych, do których Ewangelia dotarła. U innych warunki
319 Tekst | skończyła się fiaskiem). Z ewangelicznego "kto uwierzy i ochrzci się",
320 Tekst | bieżących kontekstów zarówno ewangelizacji, jak dechrystianizacji,
321 Tekst | nie przeanalizowano ich ewentualnego związku z Kościołem. Nauka
322 Tekst(8)| F. Wawrzyniak, Zbawienie wieczne
323 Tekst | Niektórzy (zwłaszcza o. Leonard Fenney TJ) głosili, iż tych, którzy
324 Tekst | Wojciecha skończyła się fiaskiem). Z ewangelicznego "kto
325 Tekst | Cyprianowego aksjomatu. Fiasko bowiem polemik i zgorszenie
326 Tekst | innych przekonaniach bona fide? Bóg to wie. Nie chcemy
327 Tekst | tak Greków prowadziła doń filozofia. Erazm z Rotterdamu zaś
328 Tekst | przemawiał przez sumienia i filozofów, którzy dzięki temu - pisał
329 Tekst(9)| obliczu reformy, red. D. Flanagan, Warszawa 1969, s. 103,
330 Tekst | 40 w Przemyślu5: ~Sobór Florencki zda się wykluczać od zbawienia
331 Tekst | liturgią a jej namiastkami i folklorystyczną oprawą, ale także nowe spojrzenie
332 Tekst | odróżniają przecież herezję formalną i materialną. Tej drugiej
333 Tekst | dystansu wobec starzejących się formuł, odchodzenia od praktyk
334 Tekst | kościelnej. Jej nietypowe formy i szanse zbawienia pogan
335 Tekst | wzmagał żarliwość apostolską Franciszka Ksawerego, który na wyspach
336 Tekst | kontynenty. Przybyli do Meksyku franciszkanie potrafią we dwóch ochrzcić
337 Tekst | Kościół pozostawiał jednak furtkę dla uniknięcia restryktywnej
338 Tekst | Demonizowanie zastanego sacrum miało generalnie przeciąć więź z przeszłością.
339 Tekst | ogłoszono wszystkim, czyli błędy geograficzne i historyczne, dotyczące
340 Tekst | Karczunek niszczył przecież i glebę, określając w dużej mierze
341 Tekst | przypominają sobie, by widzieli Go głodnym, spragnionym, przybyszem.
342 Tekst | zanim Hiszpanie poczęli głosić świętą Ewangelię, ilu się
343 Tekst | zwłaszcza o. Leonard Fenney TJ) głosili, iż tych, którzy nie należą
344 Tekst | zwolenników, którzy jednak w głosowaniach okazali się mniejszością.
345 Tekst | wszak w Pańskim poleceniu głoszenia Ewangelii każdemu określone
346 Tekst | głoszono wszystkim. Samo zaś głoszenie - wielce niejednoznaczne:
347 Tekst | średniowiecza, że Ewangelię głoszono wszystkim. Samo zaś głoszenie -
348 Tekst(6)| opr. J.M. Szymusiak,S. Głowa, Poznań 1964, s. 83, 414;
349 Tekst | ochrzcić ożywionego, a potem godnie pochować powtórnie zmarłe
350 Tekst | misjonarze przywieźli do Ameryki gorejące piekło, w którym umieścili
351 Tekst | określania ekwiwalentów gotowości wiary czy pragnienia Kościoła
352 Tekst | wzmagała zapał misjonarzy, gotowych mniej nauczać i więcej chrzcić,
353 Tekst | przypominał, że nie wolno stawiać granic miłosierdziu Boga (już Klemens
354 Tekst | heretyków, ale i z tego, że poza granicami christianitatis są inne
355 Tekst | tyle odwagi, by określić granice tej niewiedzy" (1854). Papież
356 Tekst | czy prawdy nie wchodziło w grę u niemowlaka. Albert, Bonawentura
357 Tekst | do Chrystusa Zakon, tak Greków prowadziła doń filozofia.
358 Tekst | sanktuariów Maryjnych lub grobów świętych przynoszono, nawet
359 Tekst | nikłe. Dość partykularna w gruncie rzeczy wizja świata - uznanego
360 Tekst | chrztu, jako nie zbawione, grzebano w niepoświęconej ziemi,
361 Tekst | którą traci się tylko przez grzech. Można ją zaś odzyskać przez
362 Tekst | bulli ówczesnego papieża Grzegorza XVI. Nieunikniona i na takich
363 Tekst | bardziej polem ćwiczeń dla grzeszników, wielu, szczególnie w aleksandryjskim
364 Tekst | tłumniej ładowano do tej arki, gwoli ratunku, nieprzygotowanych,
365 Tekst | religii chrześcijańskiej (H.R. Schlette). Karl Rahner
366 Tekst | sposoby przynależności, harmonizujące z możliwościami ludzkiego
367 Tekst | i wszyscy Żydzi, wszyscy heretycy i schizmatycy, umierający
368 Tekst | Kościoła. Nowacjanie nie byli heretykami, by można im było przypominać
369 Tekst | Teologowie odróżniają przecież herezję formalną i materialną. Tej
370 Tekst | innymi religiami oraz własną heterodoksją, ani epoka Kościoła zwycięskiego
371 Tekst | w którym zawarto skrót historii świata od jego stworzenia
372 Tekst | się na tej ziemi, zanim Hiszpanie poczęli głosić świętą Ewangelię,
373 Tekst | papieżem i w jego imieniu króla hiszpańskiego", a także zgody na nauczanie
374 Tekst | darowaniu odkrytych ziem królom hiszpańskim przez Aleksandra VI. Po
375 Tekst | odczytywano po łacinie lub hiszpańsku manifest, w którym zawarto
376 Tekst(4)| Warszawa 1986, s. 242-243;C. Hollis, Historia jezuitów, Warszawa
377 Tekst | między tak długo i wysoko honorowanymi poglądami tych Ojców Kościoła
378 Tekst | XV i XVI wieku poszerzyły horyzonty, zmuszając do przemyślenia
379 Tekst | Chrześcijańskie piekło pochłonie hurtem niekatolików. Odwoływanie
380 Tekst | niewidzialnym, który jest idealny. W pierwszym Orygenes dostrzegał
381 Tekst | jak najwięcej ludzi. Sam Ignacy Loyola przypominał mu, że
382 Tekst | przecież, jak tępy bywa rozum, ile znaczy wpływ wychowania,
383 Tekst | świadczy bardziej jakość niż ilość członków. 4 Poreformacyjne
384 Tekst | zwanego papieżem i w jego imieniu króla hiszpańskiego", a
385 Tekst | o saskie, litewskie czy indiańskie dusze stanowiła nie tylko
386 Tekst | których wielu znało Chiny, Indie czy Japonię. Przemiany poglądów
387 Tekst | wystarczało już samo potępianie indyferentyzmu, bez usuwania jego kościelnych
388 Tekst | który na wyspach Oceanu Indyjskiego starał się ochrzcić, po
389 Tekst | się na jednostce. Tylko indywidualne zachowanie wobec łaski,
390 Tekst | od jego stworzenia oraz informację o założeniu papiestwa i
391 Tekst | samego diabła, a podobieństwa inkaskich czy azteckich wierzeń i
392 Tekst | poszło do nieba? - Żaden. Ilu Inków poszło do piekła? - Wszyscy!" -
393 Tekst | wielu, iż trzeba znaleźć inną niż religijna podstawę zbiorowej
394 Tekst | przynależność do tego czy innego wyznania niekatolickiego,
395 Tekst | bezpośredniego zetknięcia z religijną innością na pogłębienie refleksji
396 Tekst | środku zbawienia z szansą innowierców. "Nie stwarzając pozytywnie
397 Tekst | decyduje przyjęcie w ten czy inny sposób Objawienia, wraz
398 Tekst | diaspory, wraz z konfrontacją z innymi religiami oraz własną heterodoksją,
399 Tekst | zostanie zbawiony?" rozważano intensywnie na użytek wewnętrzny, nie
400 Tekst | jeśli nie jedyny. Skrajne interpretacje zasad miały bowiem swój
401 Tekst | ręczy episkopat (tak uczył Ireneusz), ale i podporządkowanie
402 Tekst | Magisterium za lub przeciw jej istnieniu), gdzie miały się cieszyć
403 Tekst | nadmierne znaczenie kleru itd.) wiedziano mało. W ten
404 Tekst | unijna bulla Eugeniusza IV dla Koptów z 1442 roku.
405 Tekst | ześrodkowana przedtem w Izraelu, potem w Kościele. Rola
406 Tekst | razu przecież w rozumieniu, jakie przyjmie się z czasem, gdy
407 Tekst | pustkę, a przygodny tłumacz, jakim posłużył się Wojciech, miał
408 Tekst | znaków życia, zauważano jakiś, by ochrzcić ożywionego,
409 Tekst | Kościoła świadczy bardziej jakość niż ilość członków. 4 Poreformacyjne
410 Tekst | przezwyciężać od czasu walki z jansenizmem. Powoli przebijało się przekonanie,
411 Tekst | wielu znało Chiny, Indie czy Japonię. Przemiany poglądów dokonywały
412 Tekst | tych, którzy nie należą jawnie do Kościoła katolickiego,
413 Tekst | muszą być jego członkami. Jawnymi lub anonimowymi, ale rzeczywistymi.
414 Tekst | nadprzyrodzonego, zbawienia jest jedna, a nie dwie. Osiągająca
415 Tekst | powszechna historia tego samego, jednego i nadprzyrodzonego, zbawienia
416 Tekst | Cesarstwie Rzymskim, a potem w jednorodnym religijnie średniowieczu,
417 Tekst | jako podstawie eklezjalnej jedności. Cyprian pragnął więc wskazać
418 Tekst | Kościoła skupiały się na jednostce. Tylko indywidualne zachowanie
419 Tekst | Sytuacja sprzyjała więc jednoznacznemu i kontrastowemu postrzeganiu
420 Tekst | rzeczywisty, nawet jeśli nie jedyny. Skrajne interpretacje zasad
421 Tekst | pogodzić prawdę o Kościele jako jedynym środku zbawienia z szansą
422 Tekst | żyjemy, poruszamy się i jesteśmy" (Dz 17, 27-28). Poganie
423 Tekst | predestynacji - jansenistów z jezuitami, z których wielu znało Chiny,
424 Tekst(4)| 243;C. Hollis, Historia jezuitów, Warszawa 1974, s. 51-52. ~
425 Tekst | naturalnym. W XVI wieku kardynał Kajetan uważał, że rodzicielskie
426 Tekst | czcili Go, ale czcili słońce, kamienie i inne stworzenia". Indianom,
427 Tekst | bóstwa uznano po prostu za kamuflaż samego diabła, a podobieństwa
428 Tekst | bezwstydem i abyście obmyci w kąpieli zbawienia stali się chrześcijanami
429 Tekst | świata, uznania wielkiego kapłana zwanego papieżem i w jego
430 Tekst | będzie niewinnych dzieci karał odrzuceniem). Kontynuujący
431 Tekst | przeciąć więź z przeszłością. Karczunek niszczył przecież i glebę,
432 Tekst | naturalnym. W XVI wieku kardynał Kajetan uważał, że rodzicielskie
433 Tekst | chrześcijańskiej (H.R. Schlette). Karl Rahner wyciągnął radykalnie
434 Tekst | konkwistadorów, jak kiedyś mieczem Karola Wielkiego czy Krzyżaków,
435 Tekst | umieścił w piekle, poddając je karom najlżejszym (do jego czasów
436 Tekst(3)| Bolesława Chrobrego, opr. J. Karwasińska, Warszawa 1966, s. 139. ~
437 Tekst | księga Objawienia i pierwotna katecheza, przeznaczona dla uczniów,
438 Tekst | listach biskupów, kazaniach, katechizmach pojawiły się nowe akcenty.
439 Tekst | zgoła nisko. Mnożono więc kategorie ciężkich grzechów i poszerzano
440 Tekst | pełniejszy, bo zróżnicowany. ~Katolicka postać Oświecenia stanowiła
441 Tekst | znaczy to oczywiście, że z katolickich ambon upowszechniano starochrześcijańską
442 Tekst | klarownym zaprezentowaniu katolicyzmu żądano następnie od tubylców
443 Tekst | brakuje sporo także wielu katolikom. By zostać zbawionym, trzeba
444 Tekst | niektórych listach biskupów, kazaniach, katechizmach pojawiły się
445 Tekst | rzeczywistości jest On niedaleko od każdego z nas. Bo w Nim żyjemy,
446 Tekst | części prawdy o Logosie. Każdy zresztą umysł ma w niej
447 Tekst | piekła? - Wszyscy!" - wołał kaznodzieja. Lęk o los pogan w wieczności
448 Tekst(1)| J. Kelly, Początki doktryny chrześcijańskiej,
449 Tekst | batogiem konkwistadorów, jak kiedyś mieczem Karola Wielkiego
450 Tekst | nadprzyrodzonej. ~Sobór poszedł w tym kierunku, choć nie tak daleko. Przypomniawszy,
451 Tekst | przez Aleksandra VI. Po tak klarownym zaprezentowaniu katolicyzmu
452 Tekst | lękowa, nadmierne znaczenie kleru itd.) wiedziano mało. W
453 Tekst | oczywiste było, kto posiada klucze do nieba oraz co czeka po
454 Tekst | tego, kto pragnie prawdy i kocha, mimo iż różne przeszkody
455 Tekst(6)| Breviarium fidei. Kodeks doktrynalnych wypowiedzi
456 Tekst | jedynie zawiniony upór może kogoś utrzymywać z dala od Kościoła.
457 Tekst | katolików świadomość, że kolejne pokolenia tych, których
458 Tekst | najbardziej przerażający komentarz do zasady extra Ecclesiam...
459 Tekst | z wolna ustępować ujęciu komprehensywnemu (w jaki sposób ludzie dochodzą
460 Tekst | terytorium misjonarzy. O komunikatywność ich orędzia dbano mniej. ~
461 Tekst | wizja świata - uznanego od końca ery patrystycznej za chrześcijański
462 Tekst | egipskie kontrastowało z koncepcją Kościoła, dojrzewającą na
463 Tekst | Kościoła, wychowane w nowych konfesjach, mylą się bez własnej winy.
464 Tekst | prawdy przez poszczególne konfesje, które rezerwują niebo wyłącznie
465 Tekst | bowiem polemik i zgorszenie konfesyjną nienawiścią oraz wojnami
466 Tekst | sytuacja diaspory, wraz z konfrontacją z innymi religiami oraz
467 Tekst | IX. Rozróżnił on między konieczną do zbawienia przynależnością
468 Tekst | do tego, co niemożliwe. Konieczność wiary i chrztu do zbawienia
469 Tekst | związku z Kościołem. Nauka o konieczności Kościoła do zbawienia wkroczyła
470 Tekst | do spełnienia a absolutną koniecznością chrztu do zbawienia. Tę
471 Tekst(2)| B. Willems, Kościół jest konieczny do zbawienia?, "Concilium"
472 Tekst | wsparta rusznicą i batogiem konkwistadorów, jak kiedyś mieczem Karola
473 Tekst | radykalnie prosty, a doniosły w konsekwencjach, wniosek z respektowania
474 Tekst | naucza, ale i uczy się w kontakcie ze światem lepiej rozumieć
475 Tekst | rozpoznawania dawnych i bieżących kontekstów zarówno ewangelizacji, jak
476 Tekst | teoretyzowanie egipskie kontrastowało z koncepcją Kościoła, dojrzewającą
477 Tekst | sprzyjała więc jednoznacznemu i kontrastowemu postrzeganiu beznadziejności
478 Tekst | skuteczności praktyk religijnych i kontrolowanego spełniania przepisów, a
479 Tekst | przeniesiona zostanie na nowe kontynenty. Przybyli do Meksyku franciszkanie
480 Tekst | zbyt wielu bezpośrednich kontynuatorów. Klimatu dla niej nie stwarzała
481 Tekst | dzieci karał odrzuceniem). Kontynuujący myśl Augustyna Fulgencjusz
482 Tekst | bulla Eugeniusza IV dla Koptów z 1442 roku. Różnica między
483 Tekst | wydawanym przez biskupa (Michał Korczyński) wielowyznaniowego państwa,
484 Tekst | oddalali, niż przybliżali korektę pojmowania Cyprianowej formuły.
485 Tekst(8)| Poznań 1979, passim;J. Kracik, Chrzest w staropolskiej
486 Tekst | różnorodnej natury narodów, krajów, umysłów oraz wielu innych
487 Tekst(7)| Chrystus i zbawienie świata, Kraków 1968, s. 277. ~
488 Tekst | także w wyniku poszerzania kręgu zwolenników tolerancji i
489 Tekst | papieżem i w jego imieniu króla hiszpańskiego", a także
490 Tekst | którego nikt nie może wejść do Królestwa chwały". Jednocześnie potępiano "
491 Tekst | odpuszczenie grzechów i wieczne królestwo w niebie. 3 ~Nowa religia,
492 Tekst | darowaniu odkrytych ziem królom hiszpańskim przez Aleksandra
493 Tekst | pragnął więc wskazać im inne kryterium przynależności do Kościoła.
494 Tekst | dobra wiary słusznej części krytyki teologii, duszpasterstwa
495 Tekst | mieczem Karola Wielkiego czy Krzyżaków, stanowiła najbardziej przerażający
496 Tekst | żarliwość apostolską Franciszka Ksawerego, który na wyspach Oceanu
497 Tekst | 4). ~Nowy Testament jako księga Objawienia i pierwotna katecheza,
498 Tekst | ich relacjach z Bogiem, kształtując świadomość zbawienia jako
499 Tekst | zbawienia łaskę uświęcającą, którą traci się tylko przez grzech.
500 Tekst | przez poszczególne konfesje, które rezerwują niebo wyłącznie
501 Tekst | Oświecenia, nie zaś na przykład w którejkolwiek bulli ówczesnego papieża
|