103-ktore | ktos-pozos | pozyt-watek | watpi-zywot
bold = Main text
Tekst grey = Comment text
1004 Tekst | oceniono wreszcie od strony pozytywnej, przekreślając tradycje
1005 Tekst | innowierców. "Nie stwarzając pozytywnie nowej doktryny, Kościół
1006 Tekst | pokolenia tych, których pradziadowie odeszli od Kościoła, wychowane
1007 Tekst | eklezjologii, skupionej na pragmatyce i legalizmie, Cyprianowe
1008 Tekst | udział w skrajnościach pragmatyki. ~O wieczny los dzieci zmarłych
1009 Tekst | nie wiedzą, ani tego nie pragną czy wręcz nie chcą. ~Osławiony
1010 Tekst | eklezjalnej jedności. Cyprian pragnął więc wskazać im inne kryterium
1011 Tekst | jak akatolicyzm tego, kto pragnie prawdy i kocha, mimo iż
1012 Tekst | ekwiwalentów gotowości wiary czy pragnienia Kościoła skupiały się na
1013 Tekst | się w niej, wpływając na praktykę, podstawowe cechy samoświadomości
1014 Tekst | i piekło, połykające ich praojców oraz tych, co trwają przy
1015 Tekst | lepiej rozumieć własną misję. Prawda jest ta sama, ale jej ujęcie
1016 Tekst | wskazywał, jak pogodzić prawdę o Kościele jako jedynym
1017 Tekst | której monopol władca czynił prawem, szerząc ją skutecznie nie
1018 Tekst | nieposłuszeństwa Indian przybysze mieli prawo brać ich, jako bałwochwalców,
1019 Tekst | samemu Bogu. Choćby ktoś był prawowierny i cnotliwy, podnosząc oręż
1020 Tekst | stronnictwem najzupełniej prawowiernych rygorystów, zalecających
1021 Tekst | augustyńskiej teorii łaski i predestynacji - jansenistów z jezuitami,
1022 Tekst | pojmowanie wypaczone, pretekst do podboju, aż po eksterminację.
1023 Tekst | postać Oświecenia stanowiła próbę wykorzystania dla dobra
1024 Tekst | Bonawentura i Tomasz w XIII wieku próbowali mitygować augustyński rygoryzm
1025 Tekst | wdzierać w Jego sądy, tylko próbujemy zrozumieć, jak to jest możliwe.
1026 Tekst | pomniejszania rangi pierwszego. ~Próby określania ekwiwalentów
1027 Tekst | resztę. Usiłowano nawet prognozować odsetek zbawionych, szacując
1028 Tekst | wielowyznaniowego państwa, promującego (mimo towarzyszącego temu
1029 Tekst | nie drogą perswazji, lecz promulgacji i sankcji (nietypowa w tym
1030 Tekst | przywracania zachwianych proporcji między kultem a moralnością,
1031 Tekst | Kościoła a naszymi nie jest prostą pochodną bezwzględności
1032 Tekst | Zastane bóstwa uznano po prostu za kamuflaż samego diabła,
1033 Tekst | Rahner wyciągnął radykalnie prosty, a doniosły w konsekwencjach,
1034 Tekst | Kościoła zwycięskiego i protegowanego przez władców, ani też później
1035 Tekst | nowy etap, gdy katolicy i protestanci przekonali się do dialogu.
1036 Tekst | tkwiły dotąd w wierzeniach prowadzących wyłącznie na potępienie.
1037 Tekst | Chrystusa Zakon, tak Greków prowadziła doń filozofia. Erazm z Rotterdamu
1038 Tekst | nienawiścią oraz wojnami prowadzonymi pod wyznaniowymi sztandarami
1039 Tekst | szczególnego Objawienia nie ma próżni, a powszechna historia tego
1040 Tekst | Kwerfurtu, zwraca się do Prusów w sposób, który charakteryzuje
1041 Tekst | bardziej innych, oraz nie przeanalizowano ich ewentualnego związku
1042 Tekst | walki z jansenizmem. Powoli przebijało się przekonanie, że teza
1043 Tekst | sacrum miało generalnie przeciąć więź z przeszłością. Karczunek
1044 Tekst | czy Wartą, schemat ostrego przeciwstawiania starego i nowego. Zastane
1045 Tekst | poganom (massa damnata), by przeciwstawić się pelagianizmowi, który
1046 Tekst | refleksji. Ongiś, w monokulturze przedkolumbijskiej i przedreformacyjnej Europy,
1047 Tekst | monokulturze przedkolumbijskiej i przedreformacyjnej Europy, przy uproszczonym
1048 Tekst | pokazywano wielkie obrazy przedstawiające raj, do którego szli nawróceni,
1049 Tekst | Chrystusie, ześrodkowana przedtem w Izraelu, potem w Kościele.
1050 Tekst | dysproporcjonalny dobór, niedbały przekaz, wymuszone przyjęcie. To
1051 Tekst | gdy katolicy i protestanci przekonali się do dialogu. Ekumenizm
1052 Tekst | sakralnym rycie, a sferę przekonań i sumienia traktując zgoła
1053 Tekst | ludzie trwający przy innych przekonaniach bona fide? Bóg to wie. Nie
1054 Tekst | przyjmowaniu chrześcijaństwa dzięki przekonaniu, iż wolno siłą przełamać
1055 Tekst | wreszcie od strony pozytywnej, przekreślając tradycje przypisywania im
1056 Tekst | przekonaniu, iż wolno siłą przełamać opór pogan, jeśli nie dopuszczają
1057 Tekst | odkrycia nowych światów na przełomie XV i XVI wieku poszerzyły
1058 Tekst | potrzebowano takich refleksji: Bóg przemawiał przez sumienia i filozofów,
1059 Tekst | horyzonty, zmuszając do przemyślenia wielu starych aksjomatów
1060 Tekst | wydawanym w latach 1833-40 w Przemyślu5: ~Sobór Florencki zda się
1061 Tekst | potępienia. Żarliwość ta przeniesiona zostanie na nowe kontynenty.
1062 Tekst | miarodajną na długie wieki i przenikającą do potocznej świadomości
1063 Tekst | zbawienia poza Kościołem przenosiła się poniekąd i do jego wnętrza:
1064 Tekst | kontrolowanego spełniania przepisów, a więc podporządkowania
1065 Tekst | Krzyżaków, stanowiła najbardziej przerażający komentarz do zasady extra
1066 Tekst | trwają przy bałwochwalstwie. Przerażonym słuchaczom i widzom nie
1067 Tekst | odstąpili od wiary podczas prześladowań za Decjusza, a teraz, po
1068 Tekst | wyrywkowo. A jednak nie przestają być oni członkami Kościoła.
1069 Tekst | prawdy i kocha, mimo iż różne przeszkody uniemożliwiają mu zewnętrzny
1070 Tekst(8)| kulturze duchowej, "Nasza Przeszłość", t. 74: 1990, s. 197-198. ~
1071 Tekst | generalnie przeciąć więź z przeszłością. Karczunek niszczył przecież
1072 Tekst | najlżejszym (do jego czasów przeważało przekonanie, iż Bóg nie
1073 Tekst | Objawienia i pierwotna katecheza, przeznaczona dla uczniów, skupia się
1074 Tekst | świadomości. Zaczęto je przezwyciężać od czasu walki z jansenizmem.
1075 Tekst | związany był mocno z czcią dla przodków, pokazywano wielkie obrazy
1076 Tekst | tubylcom, "jako to wszyscy ich przodkowie, wszyscy ich władcy znajdują
1077 Tekst | chrystianizatorzy raczej oddalali, niż przybliżali korektę pojmowania Cyprianowej
1078 Tekst | zostanie na nowe kontynenty. Przybyli do Meksyku franciszkanie
1079 Tekst | nieposłuszeństwa Indian przybysze mieli prawo brać ich, jako
1080 Tekst | Go głodnym, spragnionym, przybyszem. Paweł jako misjonarz pogan
1081 Tekst | Obok skłóconych chrześcijan przybywało wszak ludzi obojętnych,
1082 Tekst | charakteryzuje całą epokę: ~Przychodzę do was, aby was wyzwolić
1083 Tekst | usuwania jego kościelnych przyczyn. W niektórych listach biskupów,
1084 Tekst | akurat w pojęciową pustkę, a przygodny tłumacz, jakim posłużył
1085 Tekst | prawdy, Kościół traktuje jako przygotowanie do Ewangelii" (LG 14-16,
1086 Tekst | ochrzcić, po zgoła minimalnym przygotowaniu, jak najwięcej ludzi. Sam
1087 Tekst | katolickim pójdą w ogień wieczny, przygotowany dla szatana i aniołów jego,
1088 Tekst | szans. Objawienie naturalne, przygotowujące wśród pogan drogę Ewangelii,
1089 Tekst(5)| Kościoła Chrystusowego, "Przyjaciel Chrześcijańskiej Prawdy"
1090 Tekst | ci, "którzy jeszcze nie przyjęli Ewangelii, w rozmaity sposób
1091 Tekst | przecież w rozumieniu, jakie przyjmie się z czasem, gdy pastoralne
1092 Tekst | zachowanie wobec łaski, przyjmowanej lub odrzucanej, bez względu
1093 Tekst | lepszego poznawania człowieka, przyjmowania dystansu wobec starzejących
1094 Tekst | zasadzie dobrowolności w przyjmowaniu chrześcijaństwa dzięki przekonaniu,
1095 Tekst | schizmatyków (w Polsce XV-XVI wieku przyjmujących katolicyzm Rusinów poddawano
1096 Tekst | katolickiego Oświecenia, nie zaś na przykład w którejkolwiek bulli ówczesnego
1097 Tekst | czynili to sami cynicy. Przynajmniej u niektórych z nich troska
1098 Tekst | między konieczną do zbawienia przynależnością do Kościoła Rzymskiego,
1099 Tekst | Maryjnych lub grobów świętych przynoszono, nawet z daleka, martwe
1100 Tekst | myśli Vaticanum II. I nie przypadek, że taki tekst znalazł się
1101 Tekst | przekreślając tradycje przypisywania im wyłącznie cech ujemnych.
1102 Tekst | heretykami, by można im było przypominać o doktrynie jako podstawie
1103 Tekst | wszak reakcję wybranych: nie przypominają sobie, by widzieli Go głodnym,
1104 Tekst | arcybiskupa Bostonu, Cushinga, przypominając, iż Chrystus ustanowił Kościół "
1105 Tekst | gotowość słuchania Boga. 9 Przypominanie trudnych do zharmonizowania
1106 Tekst | kierunku, choć nie tak daleko. Przypomniawszy, iż Chrystus zbawia w ustanowionym
1107 Tekst | papieże Leon XII i Pius X. Przypomnieli o możliwości zbawienia tych,
1108 Tekst | Ewangelii, w rozmaity sposób przyporządkowani są do Ludu Bożego" - przede
1109 Tekst | swoją śmiercią." 2 Tradycja przywiązała wielką wagę do tej rygorystycznej
1110 Tekst | widać choćby w sporach - przywiązanych do augustyńskiej teorii
1111 Tekst | wszędzie szatanem misjonarze przywieźli do Ameryki gorejące piekło,
1112 Tekst | chrześcijańskich - za dokonane przezeń przywłaszczenia i parodie. Demonizowanie
1113 Tekst | Wyrażały nie tylko chęć przywracania zachwianych proporcji między
1114 Tekst | niżej od tych pierwszych. Przyzwyczajano się do pluralizmu poglądów
1115 Tekst | toporności pojmowania świata psychiki ani do społecznej roli religii,
1116 Tekst | a nie dwie. Osiągająca punkt kulminacyjny w Chrystusie,
1117 Tekst | trafiało akurat w pojęciową pustkę, a przygodny tłumacz, jakim
1118 Tekst | wierzących inaczej i mnóstwo pytań u wszystkich. Skoro bowiem
1119 Tekst | heretyków i niewiernych, pytanie "kto zostanie zbawiony?"
1120 Tekst | widzialnym Kościołem (STh III, q 68). ~Wpływ bezpośredniego
1121 Tekst | religii chrześcijańskiej (H.R. Schlette). Karl Rahner
1122 Tekst | autorytarni chrystianizatorzy raczej oddalali, niż przybliżali
1123 Tekst | Karl Rahner wyciągnął radykalnie prosty, a doniosły w konsekwencjach,
1124 Tekst | chrześcijańskiej (H.R. Schlette). Karl Rahner wyciągnął radykalnie prosty,
1125 Tekst | wielkie obrazy przedstawiające raj, do którego szli nawróceni,
1126 Tekst | żydowsko-chrześcijańskiej sfery. Poza ramami szczególnego Objawienia
1127 Tekst | oczywiście chęć pomniejszania rangi pierwszego. ~Próby określania
1128 Tekst | nauczać i więcej chrzcić, by ratować dusze od potępienia. Żarliwość
1129 Tekst | ładowano do tej arki, gwoli ratunku, nieprzygotowanych, a ich
1130 Tekst(6)| Poznań 1964, s. 83, 414; J. Ratzinger, Salus extra Ecclesiam nulla
1131 Tekst | stara teologia zaczynała razić. Używany przez nią od wieków
1132 Tekst | religii chrześcijańskiej. W razie nieposłuszeństwa Indian
1133 Tekst | etapem znaczącym. Nie od razu przecież w rozumieniu, jakie
1134 Tekst | Chrystusa. Podkreślono wszak reakcję wybranych: nie przypominają
1135 Tekst | zasad miały bowiem swój realny, chociaż niewymierny, udział
1136 Tekst | Rusinów poddawano nawet rebaptyzacji) albo że popularyzowano
1137 Tekst | za którego apostolskość ręczy episkopat (tak uczył Ireneusz),
1138 Tekst(9)| Kościół w obliczu reformy, red. D. Flanagan, Warszawa 1969,
1139 Tekst | władców, ani też później czas reformacyjnego rozłamu. Do atmosfery Dekretu
1140 Tekst(9)| niechrześcijańskie, w: Kościół w obliczu reformy, red. D. Flanagan, Warszawa
1141 Tekst | Nie jest to oczywiście relacja stenografa, ale średniowieczni
1142 Tekst | uczniów, skupia się na ich relacjach z Bogiem, kształtując świadomość
1143 Tekst | z konfrontacją z innymi religiami oraz własną heterodoksją,
1144 Tekst | Rzymskim, a potem w jednorodnym religijnie średniowieczu, panowało
1145 Tekst | Indianom, których cały system religijno-społeczny związany był mocno z czcią
1146 Tekst | modelu chrześcijaństwa, religijność lękowa, nadmierne znaczenie
1147 Tekst | duszpasterstwa czy form religijności. Nie wystarczało już samo
1148 Tekst | jak ich poprzednicy nad Renem czy Wartą, schemat ostrego
1149 Tekst | konsekwencjach, wniosek z respektowania obu części kościelnej nauki:
1150 Tekst | jednak furtkę dla uniknięcia restryktywnej interpretacji starej doktryny,
1151 Tekst | miłosiernym, by miał zapomnieć o reszcie ludzkości. Uwaga budujących
1152 Tekst | ludzkości odłączało ją od reszty tak długo wydziedziczanych. ~
1153 Tekst | ale i bardziej zdecydowana rewidować rozmaite zastarzałe relacje
1154 Tekst | poszczególne konfesje, które rezerwują niebo wyłącznie dla swych
1155 Tekst | także nowe spojrzenie na rodzaje nieformalnych związków z
1156 Tekst | a doniosły wątek dotyczy rodzaju anonimowej przynależności
1157 Tekst | kardynał Kajetan uważał, że rodzicielskie pragnienie chrztu i modlitwa
1158 Tekst | niepoświęconej ziemi, na niedbałych rodziców nakładano pokuty. Ból i
1159 Tekst | Izraelu, potem w Kościele. Rola religii naturalnej byłaby
1160 Tekst | walk wyznaniowych z czasem rosła przecież wśród katolików
1161 Tekst | prowadziła doń filozofia. Erazm z Rotterdamu zaś mógł konsekwentnie wołać:
1162 Tekst | katolicyzm wyznawcy może być równie pozorny, jak akatolicyzm
1163 Tekst | a należą doń bezwiednie również ludzie dobrej woli, poprawi
1164 Tekst | członków. 4 Poreformacyjne rozdarcie chrześcijaństwa sprzyjało
1165 Tekst | teologów północnoamerykańskich rozgorzała wkrótce dyskusja na ten
1166 Tekst | poprzedzony nauczaniem, a o rozkwicie Kościoła świadczy bardziej
1167 Tekst | później czas reformacyjnego rozłamu. Do atmosfery Dekretu o
1168 Tekst | bardziej zdecydowana rewidować rozmaite zastarzałe relacje między
1169 Tekst | nie przyjęli Ewangelii, w rozmaity sposób przyporządkowani
1170 Tekst | prawdy i kocha, mimo iż różne przeszkody uniemożliwiają
1171 Tekst | dla Koptów z 1442 roku. Różnica między tak długo i wysoko
1172 Tekst | oczach Pana. Lecz któż wobec różnorodnej natury narodów, krajów,
1173 Tekst | rzeczywiście mało dbają o rozpoznanie miejscowych kultur, nie
1174 Tekst | W miarę dokładniejszego rozpoznawania dawnych i bieżących kontekstów
1175 Tekst | autorzy co obszerniejszych rozpraw teologicznych. Ponieważ
1176 Tekst | Mystici Corporis (1943) rozróżniała przynależność do Kościoła,
1177 Tekst | chrześcijańskiej, skłaniało się do rozróżniania między Kościołem widzialnym
1178 Tekst | oni nie wiedzą, dokonało rozróżnienia między zasadniczą i możliwą
1179 Tekst | zaznaczać od czasów Piusa IX. Rozróżnił on między konieczną do zbawienia
1180 Tekst | przecież, jak tępy bywa rozum, ile znaczy wpływ wychowania,
1181 Tekst | kontakcie ze światem lepiej rozumieć własną misję. Prawda jest
1182 Tekst | pluralizmu poglądów i postaw, rozumiejąc coraz lepiej ich podmiotowe
1183 Tekst | Nie od razu przecież w rozumieniu, jakie przyjmie się z czasem,
1184 Tekst | chrześcijanami tych, co żyli rozumnie. Klemens z Aleksandrii pisał,
1185 Tekst | i szanse zbawienia pogan rozważali jedynie autorzy co obszerniejszych
1186 Tekst | kto zostanie zbawiony?" rozważano intensywnie na użytek wewnętrzny,
1187 Tekst | bardziej potrzebnych przy rozwijaniu poczucia wybraństwa słowach
1188 Tekst | poszczególnych etapach jego rozwoju. Twierdzenie budzi spontaniczną
1189 Tekst | przyjmujących katolicyzm Rusinów poddawano nawet rebaptyzacji)
1190 Tekst | Chrystianizacja wsparta rusznicą i batogiem konkwistadorów,
1191 Tekst | skupiając się na sakralnym rycie, a sferę przekonań i sumienia
1192 Tekst | najzupełniej prawowiernych rygorystów, zalecających biskupowi
1193 Tekst | przywiązała wielką wagę do tej rygorystycznej interpretacji tezy Cypriana.
1194 Tekst | próbowali mitygować augustyński rygoryzm i lokować małe dusze nie
1195 Tekst | czy azteckich wierzeń i rytów do praktyk chrześcijańskich -
1196 Tekst | którym nie słyszeli (por. Rz 2, 6-11). ~Można wskazać
1197 Tekst | zbawczej Boga sięgano niezwykle rzadko. Pedagogika strachu zmierzała
1198 Tekst | extra Ecclesiam... Łatwo rzec - pojmowanie wypaczone,
1199 Tekst | Dość partykularna w gruncie rzeczy wizja świata - uznanego
1200 Tekst | średniowieczni apostołowie ludów rzeczywiście mało dbają o rozpoznanie
1201 Tekst | zrozumiane, czy nawrócenie jest rzeczywiste a chrzest dobrowolny. Nie
1202 Tekst | szukają niejako po omacku. "W rzeczywistości jest On niedaleko od każdego
1203 Tekst | zaborczości, ale i motyw rzeczywisty, nawet jeśli nie jedyny.
1204 Tekst | Jawnymi lub anonimowymi, ale rzeczywistymi. O ich przynależności decyduje
1205 Tekst | oddziaływania Kościoła na ludzkość, rzutowały na treści teologiczne. ~
1206 Tekst | chrześcijańskim Cesarstwie Rzymskim, a potem w jednorodnym religijnie
1207 Tekst | Demonizowanie zastanego sacrum miało generalnie przeciąć
1208 Tekst | wyrażony najdobitniej w obrazie Sądu (Mt 25, 32-46). Eschatologiczny
1209 Tekst | chcemy się wdzierać w Jego sądy, tylko próbujemy zrozumieć,
1210 Tekst | wierzymy tak samo. Oni jednak sądzili, że nie da się ocalić zasady
1211 Tekst | starsza i liczniejsza, niż sądzono, ale i bardziej zdecydowana
1212 Tekst | część, skupiając się na sakralnym rycie, a sferę przekonań
1213 Tekst | widzialnych form przynależności, z sakramentami i strukturami włącznie.
1214 Tekst | przygotowaniu, jak najwięcej ludzi. Sam Ignacy Loyola przypominał
1215 Tekst | własną misję. Prawda jest ta sama, ale jej ujęcie się zmienia,
1216 Tekst | niemu, buntują się przeciw samemu Bogu. Choćby ktoś był prawowierny
1217 Tekst | praktykę, podstawowe cechy samoświadomości Kościoła na poszczególnych
1218 Tekst | czasów nowożytnych. Oto do sanktuariów Maryjnych lub grobów świętych
1219 Tekst | niektórych z nich troska o saskie, litewskie czy indiańskie
1220 Tekst | poprzednicy nad Renem czy Wartą, schemat ostrego przeciwstawiania
1221 Tekst | Żydzi, wszyscy heretycy i schizmatycy, umierający poza Kościołem
1222 Tekst | religii chrześcijańskiej (H.R. Schlette). Karl Rahner wyciągnął
1223 Tekst(9)| Breviarium fidei, s. 126-128; P. Schoonenberg, Kościół a religie niechrześcijańskie,
1224 Tekst | 32-46). Eschatologiczny Sędzia mierzy odniesienie do siebie
1225 Tekst | Kościołem ziarnach Słowa (semina Verbi). Inne religie oceniono
1226 Tekst | natury, wypisanego w ich sercach, mogą być usprawiedliwieni
1227 Tekst | dobra i traktując bardziej serio własne religie niż chrześcijanie
1228 Tekst | się na sakralnym rycie, a sferę przekonań i sumienia traktując
1229 Tekst | żydowsko-chrześcijańskiej sfery. Poza ramami szczególnego
1230 Tekst | extra Ecclesiam salus nulla sformułował w połowie III wieku św.
1231 Tekst | prawa rzymskiego, a został sformułowany dla potrzeb doraźnych. Cyprian
1232 Tekst | Sędzia mierzy odniesienie do siebie traktowaniem drugiego człowieka,
1233 Tekst | powszechnej woli zbawczej Boga sięgano niezwykle rzadko. Pedagogika
1234 Tekst | dzięki przekonaniu, iż wolno siłą przełamać opór pogan, jeśli
1235 Tekst | chrześcijanie swoją, miała być skazana i żyć ostatecznie po to,
1236 Tekst | potępienie. Święte Oficjum skierowało w 1949 roku list do arcybiskupa
1237 Tekst | myśli chrześcijańskiej, skłaniało się do rozróżniania między
1238 Tekst | podstawę zbiorowej zgody. Obok skłóconych chrześcijan przybywało wszak
1239 Tekst | względzie misja Wojciecha skończyła się fiaskiem). Z ewangelicznego "
1240 Tekst | nawet jeśli nie jedyny. Skrajne interpretacje zasad miały
1241 Tekst | chociaż niewymierny, udział w skrajnościach pragmatyki. ~O wieczny los
1242 Tekst | manifest, w którym zawarto skrót historii świata od jego
1243 Tekst | przeznaczona dla uczniów, skupia się na ich relacjach z Bogiem,
1244 Tekst | przede wszystkim drugą część, skupiając się na sakralnym rycie,
1245 Tekst | świadomość więzi kościelnej skupiała się naturalnie nie na tych
1246 Tekst | czy pragnienia Kościoła skupiały się na jednostce. Tylko
1247 Tekst | Zachodzie. Tej eklezjologii, skupionej na pragmatyce i legalizmie,
1248 Tekst | pokolenia chrześcijan łączyły skuteczną żarliwość misyjną. Sytuacja
1249 Tekst | czynił prawem, szerząc ją skutecznie nie drogą perswazji, lecz
1250 Tekst | dość mechanicznie pojętej skuteczności praktyk religijnych i kontrolowanego
1251 Tekst | obrazę praw człowieka i skutek monopolistycznego traktowania
1252 Tekst | pobożności. O ubocznych skutkach (deformacja obrazu Boga
1253 Tekst | zastąpi zmarłemu dziecku skutki sakramentu. Na Soborze Trydenckim
1254 Tekst | stanowisko Cypriana było więc skutkiem nie spekulacji o zbawieniu
1255 Tekst | jak dechrystianizacji, słabła pochopność w orzekaniu złej
1256 Tekst | Europy dowiadywały się od słanych przez władców misjonarzy,
1257 Tekst | nie czcili Go, ale czcili słońce, kamienie i inne stworzenia".
1258 Tekst | widzialnym Kościołem ziarnach Słowa (semina Verbi). Inne religie
1259 Tekst | rozwijaniu poczucia wybraństwa słowach Pisma. Z przekonaniem tym
1260 Tekst | bałwochwalstwie. Przerażonym słuchaczom i widzom nie zostawiano
1261 Tekst | tym częściej pasażerowie słuchali o tym, jak łatwo wypaść
1262 Tekst | której zawarta jest gotowość słuchania Boga. 9 Przypominanie trudnych
1263 Tekst | wykorzystania dla dobra wiary słusznej części krytyki teologii,
1264 Tekst | Chrystusa, o którym nie słyszeli (por. Rz 2, 6-11). ~Można
1265 Tekst | Kościołem katolickim przed swoją śmiercią." 2 Tradycja przywiązała
1266 Tekst | dziecku skutki sakramentu. Na Soborze Trydenckim opinia ta miała
1267 Tekst | konsekwentnie wołać: św. Sokratesie, módl się za nami! Tak,
1268 Tekst | Cypriana było więc skutkiem nie spekulacji o zbawieniu ludzkości, lecz
1269 Tekst | dotarła. U innych warunki te spełnia gotowość uwierzenia w to,
1270 Tekst | religijnych i kontrolowanego spełniania przepisów, a więc podporządkowania
1271 Tekst | zasadniczą i możliwą do spełnienia a absolutną koniecznością
1272 Tekst | na ten temat) teologowie spierali się od starożytności niemal
1273 Tekst | a całą resztę ludzkości spisują na piekielne straty. Ludzkość
1274 Tekst | zadania. Trudno więc w Piśmie spodziewać się zbyt licznych wypowiedzi
1275 Tekst | folklorystyczną oprawą, ale także nowe spojrzenie na rodzaje nieformalnych
1276 Tekst | uprzywilejowanymi a wydziedziczonymi. Społeczne przemiany i nowe myślenie
1277 Tekst | pojmowania świata psychiki ani do społecznej roli religii, której monopol
1278 Tekst | Kościół byłby dość osobliwą społecznością, bo złożoną przeważnie z
1279 Tekst | rozwoju. Twierdzenie budzi spontaniczną aprobatę katolików, sprzeciw
1280 Tekst | niekatolików widać choćby w sporach - przywiązanych do augustyńskiej
1281 Tekst | niewidzialnie. Do owej pełni brakuje sporo także wielu katolikom. By
1282 Tekst | nadziei zbawienia. Mimo sporów i walk wyznaniowych z czasem
1283 Tekst | całkiem dosłownie." 6 ~Owe sposoby przynależności, harmonizujące
1284 Tekst | dyscyplinującego celu. Biskup Kartaginy spotkał się nawet z ostrą opozycją
1285 Tekst | by widzieli Go głodnym, spragnionym, przybyszem. Paweł jako
1286 Tekst | kultur, nie troszczą się o sprawdzenie, czy ich lapidarne pouczenia
1287 Tekst | Zdawano sobie oczywiście sprawę nie tylko z istnienia rozproszonych
1288 Tekst | zbyt licznych wypowiedzi w sprawie "świętych pogan" i ich zbawienia.
1289 Tekst | bez zdawania sobie z tego sprawy, inaczej niż uczy Kościół
1290 Tekst | Nie wszystko da się tu sprowadzić do toporności pojmowania
1291 Tekst | spontaniczną aprobatę katolików, sprzeciw wierzących inaczej i mnóstwo
1292 Tekst | To ostatnie miało się nie sprzeciwiać wyznawanej zasadzie dobrowolności
1293 Tekst | się do dialogu. Ekumenizm sprzyjał zauważeniu i dowartościowaniu
1294 Tekst | żarliwość misyjną. Sytuacja sprzyjała więc jednoznacznemu i kontrastowemu
1295 Tekst | rozdarcie chrześcijaństwa sprzyjało wzajemnemu odmawianiu sobie
1296 Tekst | relacja stenografa, ale średniowieczni apostołowie ludów rzeczywiście
1297 Tekst | w jednorodnym religijnie średniowieczu, panowało przekonanie, podzielane
1298 Tekst | ustanowił Kościół "jako środek do zbawienia, bez którego
1299 Tekst | Kościoła w roli jedynego środka zbawienia był św. Augustyn.
1300 Tekst | wobec dzieci nadzwyczajne środki zbawienia, o których nawet
1301 Tekst | chrześcijański z Morzem Śródziemnym w środku - przekonanie,
1302 Tekst | jej ujęcie się zmienia, stając się bardziej autentyczne
1303 Tekst | wyłącznie cech ujemnych. Dialog stał się możliwy. ~ ~ ~
1304 Tekst | obmyci w kąpieli zbawienia stali się chrześcijanami w Chrystusie,
1305 Tekst | gdy pastoralne napomnienie stanie się artykulacją doktryny. ~
1306 Tekst | refleksji eklezjologicznej, lecz stanowiło narzędzie bieżącej polemiki,
1307 Tekst | Surowe i autorytarne stanowisko Cypriana było więc skutkiem
1308 Tekst | szczerze poszukują Boga i starają się pełnić Jego wolę, poznaną
1309 Tekst | wyspach Oceanu Indyjskiego starał się ochrzcić, po zgoła minimalnym
1310 Tekst | ostrego przeciwstawiania starego i nowego. Zastane bóstwa
1311 Tekst | restryktywnej interpretacji starej doktryny, branej całkiem
1312 Tekst | katolickich ambon upowszechniano starochrześcijańską naukę o ważności chrztu
1313 Tekst(8)| passim;J. Kracik, Chrzest w staropolskiej kulturze duchowej, "Nasza
1314 Tekst | teologowie spierali się od starożytności niemal do naszych czasów.
1315 Tekst | zaś okazała się nie tylko starsza i liczniejsza, niż sądzono,
1316 Tekst | zmuszając do przemyślenia wielu starych aksjomatów europocentrycznej
1317 Tekst | przyjmowania dystansu wobec starzejących się formuł, odchodzenia
1318 Tekst | poprawi to wręcz wydatnie statystykę Kościoła, lecz pomniejszy
1319 Tekst | Kościół ze wspólnoty świętych stawał się coraz bardziej polem
1320 Tekst | przemiany i nowe myślenie stawały się tłem, na którym stara
1321 Tekst | przypominał, że nie wolno stawiać granic miłosierdziu Boga (
1322 Tekst | z ostrą opozycją papieża Stefana z powodu wniosku, jaki wbrew
1323 Tekst | jest to oczywiście relacja stenografa, ale średniowieczni apostołowie
1324 Tekst | poza widzialnym Kościołem (STh III, q 68). ~Wpływ bezpośredniego
1325 Tekst | się zbawienia, określił stopnie związku ludzi z Kościołem.
1326 Tekst | zmiana klimatu miała się stopniowo zaznaczać od czasów Piusa
1327 Tekst | niekatolickiego, miało określać stosunek do zbawienia. Długo nie
1328 Tekst | II czy tegoż Deklaracji o stosunku do religii niechrześcijańskich
1329 Tekst(4)| J. Delumeau, Strach w kulturze Zachodu, XIV-XVIII
1330 Tekst | niezwykle rzadko. Pedagogika strachu zmierzała naturalnie do
1331 Tekst | mocy diabła i z otchłani straszliwego piekła, abyście poznali
1332 Tekst | ludzkości spisują na piekielne straty. Ludzkość zaś okazała się
1333 Tekst | mianowicie z nowacjanami, stronnictwem najzupełniej prawowiernych
1334 Tekst | religie oceniono wreszcie od strony pozytywnej, przekreślając
1335 Tekst | przynależności, z sakramentami i strukturami włącznie. Do tego Kościół
1336 Tekst | szansą innowierców. "Nie stwarzając pozytywnie nowej doktryny,
1337 Tekst | kontynuatorów. Klimatu dla niej nie stwarzała bowiem ani sytuacja diaspory,
1338 Tekst | Kościoła. Obecność dobrej - stwierdzano i doceniano, uchylając dla
1339 Tekst | popularyzowano Tomaszowe stwierdzenie o Bogu, którego sakramenty
1340 Tekst | piekła, abyście poznali swego Stwórcę, zaniechali bezbożnych obrzędów,
1341 Tekst | relacji między obiektywnym a subiektywnym, nie dostrzegano całej subtelności
1342 Tekst | subiektywnym, nie dostrzegano całej subtelności problemu więzi kościelnej.
1343 Tekst | się żyć zgodnie z własnym sumieniem. ~W miarę dokładniejszego
1344 Tekst | Kościołem nie ma zbawienia"1. ~Surowe i autorytarne stanowisko
1345 Tekst | zalecających biskupowi surowość wobec tych, którzy odstąpili
1346 Tekst | a o rozkwicie Kościoła świadczy bardziej jakość niż ilość
1347 Tekst | tym celu Kościele, którego świadome odrzucenie w tej roli byłoby
1348 Tekst | Kościołem, ale dotyczy to osób świadomie z nim zrywających czy walczących.
1349 Tekst | uczy się w kontakcie ze światem lepiej rozumieć własną misję.
1350 Tekst | Wielkie odkrycia nowych światów na przełomie XV i XVI wieku
1351 Tekst | Hiszpanie poczęli głosić świętą Ewangelię, ilu się uratowało?
1352 Tekst | katolickiego, czeka potępienie. Święte Oficjum skierowało w 1949
1353 Tekst | drogę Ewangelii, miało dla świeżo nawróconych, właśnie przeważnie
1354 Tekst | rezerwują niebo wyłącznie dla swych członków, a całą resztę
1355 Tekst | sumienia traktując zgoła symplicystycznie. Myśl Fulgencjusza z Ruspe
1356 Tekst | z poleceniem pierwszego synodu w Limie (1551) duszpasterze
1357 Tekst | okazali się mniejszością. Synody nakazywały chrzcić noworodki
1358 Tekst | Powiedzcie mi teraz, moi synowie, ze wszystkich tych ludzi,
1359 Tekst | prognozować odsetek zbawionych, szacując go nierzadko zgoła nisko.
1360 Tekst | nie zaś dociekaniu ich szans. Objawienie naturalne, przygotowujące
1361 Tekst | Nie są pozbawieni tej szansy nawet ci, którzy bez własnej
1362 Tekst | wieczny, przygotowany dla szatana i aniołów jego, jeżeli nie
1363 Tekst | z demaskowanym wszędzie szatanem misjonarze przywieźli do
1364 Tekst | żydowsko-chrześcijańskiej sfery. Poza ramami szczególnego Objawienia nie ma próżni,
1365 Tekst | woli, lecz łączy się ze szczerym przekonaniem. Teologowie
1366 Tekst | znają Ewangelii i Kościoła, szczerze poszukują Boga i starają
1367 Tekst | gdzie miały się cieszyć szczęściem naturalnym. W XVI wieku
1368 Tekst | monopol władca czynił prawem, szerząc ją skutecznie nie drogą
1369 Tekst | uchylając dla niej coraz szerzej kościelnych podwoi. Postawie
1370 Tekst | przedstawiające raj, do którego szli nawróceni, i piekło, połykające
1371 Tekst | prowadzonymi pod wyznaniowymi sztandarami upewniły wielu, iż trzeba
1372 Tekst | ten sposób ekskluzywnie i sztywno pojmowana zasada o niemożliwości
1373 Tekst | Mistrzem średniowiecza w sztywnym pojmowaniu Kościoła w roli
1374 Tekst(6)| wypowiedzi Kościoła, opr. J.M. Szymusiak,S. Głowa, Poznań 1964, s.
1375 Tekst(8)| duchowej, "Nasza Przeszłość", t. 74: 1990, s. 197-198. ~
1376 Tekst | udzielana żadna łaska"), którego tajemniczych zamierzeń nie znamy. Nie
1377 Tekst | pozachrześcijańskiej wspólnoty taka, jak dla innych religii
1378 Tekst | II. I nie przypadek, że taki tekst znalazł się w periodyku
1379 Tekst | ekumenizmie Vaticanum II czy tegoż Deklaracji o stosunku do
1380 Tekst | I nie przypadek, że taki tekst znalazł się w periodyku
1381 Tekst | wskazać więcej podobnych tekstów, i to w całej Biblii, gdzie
1382 Tekst | piekielnych. Po biblijne teksty o powszechnej woli zbawczej
1383 Tekst | się tłem, na którym stara teologia zaczynała razić. Używany
1384 Tekst | ludzkość, rzutowały na treści teologiczne. ~Wielkie odkrycia nowych
1385 Tekst | ziemiach polskich czasopiśmie teologicznym, wydawanym w latach 1833-
1386 Tekst | musiały z czasem wpłynąć i na teologię. Sami przecież autorytarni
1387 Tekst | podziałów. Wynikało nie z teoretycznej, wszechstronnej i wyważonej
1388 Tekst | platonizujące a mistyczne teoretyzowanie egipskie kontrastowało z
1389 Tekst | przywiązanych do augustyńskiej teorii łaski i predestynacji -
1390 Tekst | możliwe. Wiemy przecież, jak tępy bywa rozum, ile znaczy wpływ
1391 Tekst | sobie poradzić z tuzinem terminów teologicznych. Nie jest
1392 Tekst | nie dopuszczają na swoje terytorium misjonarzy. O komunikatywność
1393 Tekst | 16,16; 1 Tm 2,4). ~Nowy Testament jako księga Objawienia i
1394 Tekst | zbawienia. Są jednak, i to w obu Testamentach. W Nowym ten niewielki a
1395 Tekst | przebijało się przekonanie, że teza o niemożności zbawienia
1396 Tekst | rygorystycznej interpretacji tezy Cypriana. Fulgencjusza cytuje
1397 Tekst | zwłaszcza o. Leonard Fenney TJ) głosili, iż tych, którzy
1398 Tekst | przez władców misjonarzy, iż tkwiły dotąd w wierzeniach prowadzących
1399 Tekst | nowe myślenie stawały się tłem, na którym stara teologia
1400 Tekst | pojęciową pustkę, a przygodny tłumacz, jakim posłużył się Wojciech,
1401 Tekst | poniekąd i do jego wnętrza: im tłumniej ładowano do tej arki, gwoli
1402 Tekst | doprowadzić (Mk 16,16; 1 Tm 2,4). ~Nowy Testament jako
1403 Tekst | niemowlaka. Albert, Bonawentura i Tomasz w XIII wieku próbowali mitygować
1404 Tekst | albo że popularyzowano Tomaszowe stwierdzenie o Bogu, którego
1405 Tekst | da się tu sprowadzić do toporności pojmowania świata psychiki
1406 Tekst | wierzeń i praktyk jest zgubny totalnie, tak w kulcie jak moralności.
1407 Tekst | państwa, promującego (mimo towarzyszącego temu etatyzmu) idee katolickiego
1408 Tekst | przynależności do nowego Ludu Bożego towarzyszyło jego członkom oczywiście
1409 Tekst | przynależność do Kościoła, tożsamego z Ciałem Mistycznym, aktualną
1410 Tekst | łaskę uświęcającą, którą traci się tylko przez grzech.
1411 Tekst | przed swoją śmiercią." 2 Tradycja przywiązała wielką wagę
1412 Tekst | pozytywnej, przekreślając tradycje przypisywania im wyłącznie
1413 Tekst | powodu wniosku, jaki wbrew tradycji wyprowadzał konsekwentnie
1414 Tekst | sankcji eschatologicznej trafiało akurat w pojęciową pustkę,
1415 Tekst | skutek monopolistycznego traktowania prawdy przez poszczególne
1416 Tekst | mierzy odniesienie do siebie traktowaniem drugiego człowieka, nawet
1417 Tekst | dobra i prawdy, Kościół traktuje jako przygotowanie do Ewangelii" (
1418 Tekst | na ludzkość, rzutowały na treści teologiczne. ~Wielkie odkrycia
1419 Tekst | Urągające zatem własnym treściom przez ich dysproporcjonalny
1420 Tekst | chrztu i modlitwa wzywająca Trójcę Św. zastąpi zmarłemu dziecku
1421 Tekst | podejmując porzucony od wieków trop myśli Justyna. Skoro zbawcza
1422 Tekst | Przynajmniej u niektórych z nich troska o saskie, litewskie czy
1423 Tekst | pozainstytucjonalnie - wyrażało troskę o ten drugi, tak długo zaniedbany,
1424 Tekst | miejscowych kultur, nie troszczą się o sprawdzenie, czy ich
1425 Tekst | jako daru i jako zadania. Trudno więc w Piśmie spodziewać
1426 Tekst | słuchania Boga. 9 Przypominanie trudnych do zharmonizowania obu biegunów
1427 Tekst | katolików, mogą być ludzie trwający przy innych przekonaniach
1428 Tekst | odzyskać przez żal doskonały. Trwanie przy błędzie często nie
1429 Tekst | skutki sakramentu. Na Soborze Trydenckim opinia ta miała wielu zwolenników,
1430 Tekst | dobrowolny. Nie wszystko da się tu sprowadzić do toporności
1431 Tekst | duszpasterze mieli oznajmić tubylcom, "jako to wszyscy ich przodkowie,
1432 Tekst | katolicyzmu żądano następnie od tubylców uznania "Kościoła jako panującego
1433 Tekst | Wojciech, miał sobie poradzić z tuzinem terminów teologicznych.
1434 Tekst | członków, drugi - bez zmazy, tworzą ci, którzy na ziemi osiągnęli
1435 Tekst | dwóch ochrzcić nawet po 8-14 tysięcy Indian dziennie. ~Już w
1436 Tekst | zachęcenia do pobożności. O ubocznych skutkach (deformacja obrazu
1437 Tekst | stwierdzano i doceniano, uchylając dla niej coraz szerzej kościelnych
1438 Tekst | powoławszy się na to, że Kościół, ucząc o niezbędności tego sakramentu,
1439 Tekst | poznania Boga, a usiłują żyć uczciwie. "Cokolwiek bowiem znajduje
1440 Tekst | katecheza, przeznaczona dla uczniów, skupia się na ich relacjach
1441 Tekst | apostolskość ręczy episkopat (tak uczył Ireneusz), ale i podporządkowanie
1442 Tekst | poza Kościołem nie jest udzielana żadna łaska"), którego tajemniczych
1443 Tekst | Prawda jest ta sama, ale jej ujęcie się zmienia, stając się
1444 Tekst | miał z wolna ustępować ujęciu komprehensywnemu (w jaki
1445 Tekst | przypisywania im wyłącznie cech ujemnych. Dialog stał się możliwy. ~ ~ ~
1446 Tekst | związków z Kościołem. Oto jak ukazano je w pierwszym na ziemiach
1447 Tekst | Kościołem tylko przez samo ukryte pragnienie", choćby nie
1448 Tekst | materialną. Tej drugiej ulega i wielu katolików, pojmując
1449 Tekst | J 3,18; 14,21). Chrystus umarł za wszystkich, Bóg wszystkich
1450 Tekst | heretycy i schizmatycy, umierający poza Kościołem katolickim
1451 Tekst | Chrystusa, biskup Hippony umieścił w piekle, poddając je karom
1452 Tekst | gorejące piekło, w którym umieścili bez wahania wszystkich Indian
1453 Tekst | naturalnie do obrzydzenia zła, umoralnienia i zachęcenia do pobożności.
1454 Tekst | o Logosie. Każdy zresztą umysł ma w niej swój udział. ~
1455 Tekst | natury narodów, krajów, umysłów oraz wielu innych okoliczności
1456 Tekst | mimo iż różne przeszkody uniemożliwiają mu zewnętrzny związek z
1457 Tekst | Fulgencjusza cytuje nawet unijna bulla Eugeniusza IV dla
1458 Tekst | pozostawiał jednak furtkę dla uniknięcia restryktywnej interpretacji
1459 Tekst | podzielane także przez autorytety uniwersyteckiej teologii, że jedynie zawiniony
1460 Tekst | wyznaniowymi sztandarami upewniły wielu, iż trzeba znaleźć
1461 Tekst | teologii, że jedynie zawiniony upór może kogoś utrzymywać z
1462 Tekst | że z katolickich ambon upowszechniano starochrześcijańską naukę
1463 Tekst | przedreformacyjnej Europy, przy uproszczonym widzeniu relacji między
1464 Tekst | znaczy wpływ wychowania, uprzedzenia, występki ludzi Kościoła.
1465 Tekst | zastarzałe relacje między uprzywilejowanymi a wydziedziczonymi. Społeczne
1466 Tekst | mało czytelne, namiastkowe. Urągające zatem własnym treściom przez
1467 Tekst | świętą Ewangelię, ilu się uratowało? Ilu poszło do nieba? -
1468 Tekst | wszystkich tych ludzi, którzy urodzili się na tej ziemi, zanim
1469 Tekst | zbawczą wolą Boga, a zbawienie urzeczywistnia się tylko przez Kościół,
1470 Tekst | małą, jak mniemano, resztę. Usiłowano nawet prognozować odsetek
1471 Tekst | wyraźnego poznania Boga, a usiłują żyć uczciwie. "Cokolwiek
1472 Tekst | w ich sercach, mogą być usprawiedliwieni i otrzymać życie wieczne
1473 Tekst | Decjusza, a teraz, po ich ustaniu, chcieli powrócić do Kościoła.
1474 Tekst | przypominając, iż Chrystus ustanowił Kościół "jako środek do
1475 Tekst | nie znają lub odrzucają ustanowiony przezeń Kościół. ~Wprowadzane
1476 Tekst | Przypomniawszy, iż Chrystus zbawia w ustanowionym w tym celu Kościele, którego
1477 Tekst | zbawiony?) miał z wolna ustępować ujęciu komprehensywnemu (
1478 Tekst | potępianie indyferentyzmu, bez usuwania jego kościelnych przyczyn.
1479 Tekst | potrzebną do zbawienia łaskę uświęcającą, którą traci się tylko przez
1480 Tekst | zawiniony upór może kogoś utrzymywać z dala od Kościoła. Zdawano
1481 Tekst | zapomnieć o reszcie ludzkości. Uwaga budujących świadomość więzi
1482 Tekst | podmiotowe i historyczne uwarunkowania. Oświecenie zobaczy w nietolerancji
1483 Tekst | XVI wieku kardynał Kajetan uważał, że rodzicielskie pragnienie
1484 Tekst | bezwzględności lub tolerancji. Uważali oni, że nie ma zbawienia
1485 Tekst | warunki te spełnia gotowość uwierzenia w to, co Bóg objawi, a pragnienie
1486 Tekst | Z ewangelicznego "kto uwierzy i ochrzci się", jako warunku
1487 Tekst | się za nami! Tak, Pismo uzależnia zbawienie od wiary, ale
1488 Tekst | gruncie rzeczy wizja świata - uznanego od końca ery patrystycznej
1489 Tekst | i nowego. Zastane bóstwa uznano po prostu za kamuflaż samego
1490 Tekst | wieku coraz więcej teologów, uznawszy, że Bóg ma i wobec dzieci
1491 Tekst | teologia zaczynała razić. Używany przez nią od wieków model
1492 Tekst | Kościołem ziarnach Słowa (semina Verbi). Inne religie oceniono
1493 Tekst | hiszpańskim przez Aleksandra VI. Po tak klarownym zaprezentowaniu
1494 Tekst | Tradycja przywiązała wielką wagę do tej rygorystycznej interpretacji
1495 Tekst | w którym umieścili bez wahania wszystkich Indian żyjących
1496 Tekst | świadomie z nim zrywających czy walczących. Skoro chrzest udzielany
1497 Tekst | zbawienia. Mimo sporów i walk wyznaniowych z czasem rosła
1498 Tekst | je przezwyciężać od czasu walki z jansenizmem. Powoli przebijało
1499 Tekst | poprzednicy nad Renem czy Wartą, schemat ostrego przeciwstawiania
1500 Tekst | określone wyraźnie jako warunek zbawienia, do którego Bóg
1501 Tekst | Ewangelia dotarła. U innych warunki te spełnia gotowość uwierzenia
1502 Tekst | uwierzy i ochrzci się", jako warunku zbawienia, zapamiętano przede
1503 Tekst | ten niewielki a doniosły wątek dotyczy rodzaju anonimowej
|