| Table of Contents | Words: Alphabetical - Frequency - Inverse - Length - Statistics | Help | IntraText Library | ||
| Alphabetical [« »] vivens 1 vivificantem 1 vivus 1 w 1022 wady 1 waha 1 walk 1 | Frequency [« »] ----- ----- ----- 1022 w 772 i 456 sie 347 z | Ioannes Paulus PP. II Dominum et vivificantem IntraText - Concordances w |
Rozdzial, Numer
501 2, 41 | znajduje swój codzienny wyraz w liturgii rzymskiej, gdy 502 2, 41 | dałeś życie światu (...)”. W III zaś Modlitwie Eucharystycznej, 503 2, 42 | definitywnie objawiony i zarazem w nowy sposób uobecniony. 504 2, 42 | Ducha Świętego!”. Zostaje w ten sposób objawiony Duch 505 2, 42 | zapowiedzi z mowy pożegnalnej w Wieczerniku.. Objawienie 506 2, 42 | bowiem od początku działał w tajemnicy stwarzania i w 507 2, 42 | w tajemnicy stwarzania i w dziejach Starego Przymierza 508 2, 42 | człowiekiem. Działanie to zostało w pełni potwierdzone posłannictwem 509 2, 42 | Mesjasza, który przyszedł w mocy Ducha Świętego. U szczytu 510 2, 42 | Święty staje się obecny w pośrodku tajemnicy paschalnej 511 2, 42 | pośrodku tajemnicy paschalnej w pełni swojej Boskiej podmiotowości: 512 2, 42 | zbawcze dzieło, zakorzenione w ofierze Krzyża. Bez wątpienia 513 2, 42 | Kościołowi. Niemniej — w ludziach i poprzez ludzi — 514 2, 42 | podmiotem jego urzeczywistniania w duszy człowieka i w dziejach 515 2, 42 | urzeczywistniania w duszy człowieka i w dziejach świata: niewidzialny, 516 2, 42 | Chrystusa zmartwychwstałego, w sposób szczególny uwydatniają 517 2, 42 | o sądzie”. Tylko bowiem w tym odniesieniu tłumaczą 518 2, 42 | przekazywali ją swym następcom w Kościele. Jednakże władza 519 2, 42 | Nawracajcie się i wierzcie w ewangelię!” (Mk 1, 15). 520 2, 42 | jakie Duch Święty podejmuje w nowy sposób w mocy Odkupienia, 521 2, 42 | podejmuje w nowy sposób w mocy Odkupienia, dokonanego 522 2, 43 | mówiąc o powołaniu człowieka, w szczególności zaś o godności 523 2, 43 | osoby ludzkiej. Sumienie w szczególny sposób stanowi 524 2, 43 | sam z Bogiem, którego głos w jego wnętrzu rozbrzmiewa (...) 525 2, 43 | zaszczepiona przez Stwórcę w człowieku, jest kluczowa 526 2, 43 | podmiotu. Równocześnie zaś „w głębi sumienia człowiek 527 2, 43 | głęboko natomiast jest w nie wpisana zasada posłuszeństwa 528 2, 43 | rodzaju (por. Rdz 2, 9. 17). W tym właśnie znaczeniu jest 529 2, 43 | wewnętrznym sanktuarium”, w którym „rozbrzmiewa głos 530 2, 43 | wówczas, gdy człowiek uznaje w nim tylko zasadę ładu moralnego, 531 2, 43 | odniesienia do Stwórcy: właśnie w tym odniesieniu sumienie 532 2, 43 | może urzeczywistniać się w człowieku na innej drodze, 533 2, 43 | służy ono „rozwiązywaniu w prawdzie tylu problemów 534 2, 43 | które narzucają się tak w życiu jednostek, jak i we 535 2, 43(27)| Konst. duszp. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium 536 2, 43 | dobra i zła, jak to czytamy w tejże samej Konstytucji 537 2, 43 | wszystko, co godzi w samo życie, jak wszelkiego 538 2, 43 | zadawane ciału i duszy, wysiłki w kierunku przymusu psychicznego; 539 2, 43 | nieludzkie warunki pracy, w których traktuje się pracowników 540 2, 43 | odpowiedzialne osoby”. Nazwawszy w ten sposób po imieniu wielorakie 541 2, 43(28)| Konst. duszp. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium 542 2, 43 | zbiorowe”30. Synod Biskupów w 1983 roku o pojednaniu i 543 2, 44 | 44. W Wieczerniku, w przeddzień 544 2, 44 | 44. W Wieczerniku, w przeddzień swojej męki, 545 2, 44 | przeddzień swojej męki, a z kolei w wieczór wielkanocny, Jezus 546 2, 44 | Tego, który świadczy, że w dziejach ludzkości trwa 547 2, 44 | zostanie zidentyfikowany w całej skali tego zła, jakie 548 2, 44 | korzeni grzechu, które tkwią w ludzkim wnętrzu, jak to 549 2, 44 | cierpi dzisiejszy świat, w istocie wiążą się z bardziej 550 2, 44 | równowagi, które ma miejsce w sercu ludzkim. W samym bowiem 551 2, 44 | miejsce w sercu ludzkim. W samym bowiem człowieku wiele 552 2, 44 | czuje się nieograniczony w swoich pragnieniach i powołany 553 2, 44 | tak jak i jego uwarunkowań w przebiegu dziejów. Zstępujemy 554 2, 44 | przebiegu dziejów. Zstępujemy w ten sposób do owych pierwotnych 555 2, 44 | Święty „przekonywa o grzechu” w relacji do tajemnicy początku, 556 2, 44 | przekonywa o grzechu” zawsze w relacji do Chrystusowego 557 2, 44 | do Chrystusowego Krzyża. W tej relacji chrześcijaństwo 558 2, 44(32)| Konst. duszp. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium 559 2, 44 | Człowiek więc, „wplątany” w tę walkę, w zmaganie się 560 2, 44 | wplątany” w tę walkę, w zmaganie się z grzechem 561 2, 44 | zmaganie się z grzechem w oparciu o głos własnego 562 2, 44 | musi się trudzić, aby trwać w dobrym i nie będzie mu dane 563 2, 44 | Bożej osiągnąć jedności w samym sobie”35. Sobór słusznie 564 2, 45 | odbudować prawdę i miłość w samym sercu człowieka. Wiadomo, 565 2, 45 | Wiadomo, że uznanie zła w sobie samym wiele nieraz 566 2, 45 | nakazuje i zakazuje, ale sądzi w świetle swoich nakazów i 567 2, 45 | stworzenia człowieka, który w języku antropomorficznym 568 2, 45 | wyrzutu”, który wpisując się w „serce” Trójcy Świętej mocą 569 2, 45 | wyraża się bólem Krzyża, w Chrystusowym posłuszeństwie 570 2, 45 | ludzkiemu sumieniu uczestniczyć w tamtym bólu, wówczas cierpienie 571 2, 45 | odzwierciedleniem tego procesu, w którym wyrzut przemienia 572 2, 45 | którym wyrzut przemienia się w zbawczą miłość, która umie 573 2, 45 | Przez takie nawrócenie w Duchu Świętym człowiek otwiera 574 2, 45 | Świętym człowiek otwiera się w stronę przebaczenia, w stronę 575 2, 45 | się w stronę przebaczenia, w stronę odpuszczenia grzechów. 576 2, 45 | stronę odpuszczenia grzechów. W całej tej wspaniałej dynamice 577 2, 45 | Głębia przyzywa głębię”)37. W stosunku do tej właśnie „ 578 2, 45 | Chrystusowego „odejścia” w tajemnicy paschalnej: przychodzi 579 2, 45 | tajemnicy paschalnej: przychodzi w każdym konkretnym fakcie 580 2, 45 | nawrócenia — odpuszczenia, w mocy ofiary krzyżowej; w 581 2, 45 | w mocy ofiary krzyżowej; w niej bowiem „krew Chrystusa 582 2, 45 | żywemu” (por. Hbr 9, 14). W ten sposób wypełniają się 583 2, 45 | Wy Go znacie, ponieważ w was przebywa i w was będzie” ( 584 2, 45 | ponieważ w was przebywa i w was będzie” (J 14, 17). ~ ~ 585 2, 46 | wszystkich Synoptyków, pozostają w związku ze szczególnym grzechem, 586 2, 46 | Świętemu”. Oto ich zapis w troistym brzmieniu: ~Mateusz: „ 587 2, 46 | będzie mu odpuszczone ani w tym wieku, ani w przyszłym” ( 588 2, 46 | odpuszczone ani w tym wieku, ani w przyszłym” (Mt 12, 31 n.). ~ 589 2, 46 | Ducha Świętego, działającego w mocy Chrystusowej ofiary 590 2, 46 | przyjście”, jakie dokonało się w tajemnicy paschalnej, a 591 2, 46 | Ducha i Krew, pozostaje w „martwych uczynkach”, w 592 2, 46 | w „martwych uczynkach”, w grzechu. Bluźnierstwo przeciw 593 2, 46 | Duchowi Świętemu polega więc w konsekwencji na radykalnej 594 2, 46 | nawrócenia, dokonanego przezeń w sumieniu. Jeśli Chrystus 595 2, 46 | może być odpuszczone ani w tym, ani w przyszłym życiu, 596 2, 46 | odpuszczone ani w tym, ani w przyszłym życiu, to owo „ 597 2, 46 | zawsze” pozostają otwarte w ekonomii zbawienia, w której 598 2, 46 | otwarte w ekonomii zbawienia, w której wypełnia się posłannictwo 599 2, 46 | weźmie” — powiedział Jezus. W ten sposób dopełnia On w 600 2, 46 | W ten sposób dopełnia On w ludzkich duszach dzieła 601 2, 46 | rzekomego „prawa” do trwania w złu, we wszystkich innych 602 2, 46 | innych grzechach, i który w ten sposób odrzuca Odkupienie. 603 2, 46 | Człowiek pozostaje zamknięty w grzechu, uniemożliwiając 604 2, 46 | jakby nieistotne i nieważne w swoim życiu. Jest to stan 605 2, 46 | samozamknięcia i otworzyć się w kierunku Boskich źródeł 606 2, 47 | o grzechu”, spotyka się w ten sposób z wewnętrznym 607 2, 47 | która jakby utwierdziła się w wolnym wyborze: Pismo Święte 608 2, 47 | serca odpowiada poniekąd w naszej epoce utrata poczucia 609 2, 47 | poczucia grzechu”40. Idzie ona w parze z „utratą poczucia 610 2, 47 | poczucia Boga”. Czytamy w Adhortacji: „W rzeczywistości 611 2, 47 | Czytamy w Adhortacji: „W rzeczywistości Bóg jest 612 2, 47 | bejem człowieka, który nosi w sobie Boże ziarno. Dlatego 613 2, 47 | umocni się poczucie grzechu w odniesieniu do człowieka 614 2, 47(40)| Stanów Zjednoczonych Ameryki w Bostonie (26 października 615 2, 47 | działaniem Ducha Prawdy. W tym świetle szczególnej 616 2, 47 | żarliwością błagać o to, ażeby w świecie nie narastał ten 617 2, 47 | przeciwnie, grzech ten cofał się w duszach ludzkich — a pośrednio 618 2, 47 | duszach ludzkich — a pośrednio w całych środowiskach i w 619 2, 47 | w całych środowiskach i w różnych społeczeństwach — 620 2, 48 | 48. Chrystus w swym pożegnalnym przemówieniu 621 2, 48 | które przeciwstawia się w dziejach człowieka grzechowi, 622 2, 48 | sumień i dziele społeczeństw w wielkiej rodzinie ludzkości 623 2, 48 | rodzinie ludzkości nie opadały w stronę bieguna grzechu, 624 2, 48 | stronę bieguna grzechu, w stronę odrzucenia Bożych 625 2, 48 | Boga” — ale wznosiły się w stronę tej miłości, w której 626 2, 48 | się w stronę tej miłości, w której objawia się Duch, 627 2, 48 | sprawiedliwości, jaka wkroczyła w dziele człowieka wraz z 628 2, 48 | wraz z Jezusem Chrystusem. W ten sposób ci, którzy „przekonani 629 2, 48 | por. J 16, 11). Nawrócenie w Bosko-ludzkiej głębi tajemnicy 630 2, 48 | jakimi grzech jest powiązany w całokształcie mysterium 631 2, 48 | sprawiedliwości, która jest w Jezusie Chrystusie — gdyż 632 2, 48 | przez prawdę i miłość. ~W sprawiedliwości tej Duch 633 2, 48 | objawia się i uobecnia w człowieku jako Duch życia 634 3, 49 | końcu dwudziestego wieku i w perspektywie trzeciego tysiąclecia 635 3, 49 | Jezusa Chrystusa, gdy stajemy w obliczu wielkiego Jubileuszu, 636 3, 49 | czasu” (por. Ga 4, 4), gdyż w nim dziele człowieka zostały 637 3, 49 | Jednorodzonego dał, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, 638 3, 49 | Nazaretu, wypowiadają się w tej sprawie w taki sam sposób. 639 3, 49 | wypowiadają się w tej sprawie w taki sam sposób. Według 640 3, 49 | rzeczy Józef, otrzymuje w czasie snu następujące wyjaśnienie: „(...) 641 3, 49 | Świętego jest to, co się w Niej poczęto. Porodzi Syna, 642 3, 50 | współistotny Ojcu i Synowi — jest w absolutnej tajemnicy Trójjedynego 643 3, 50 | jakie pochodzi od Boga — w porządku stworzenia; jest 644 3, 50 | samo udzielania się Boga w porządku łaski. Tajemnica 645 3, 50 | samoudzielania się Boga w porządku łaski. ~Poczęcie 646 3, 50 | jakiego dokonał Duch Święty w dziejach stworzenia oraz 647 3, 50 | dziejach stworzenia oraz w dziejach zbawienia: szczytem 648 3, 50 | się także — jeśli wnikamy w jego głębię — do Sprawcy 649 3, 50 | samoudzielania się Trójjedynego Boga w Duchu Świętym. „Za sprawą 650 3, 50 | Bóstwa i człowieczeństwa w jednej Osobie Słowa-Syna. 651 3, 50 | Łk 1, 38), poczyna się w Niej w sposób dziewiczy 652 3, 50 | 38), poczyna się w Niej w sposób dziewiczy człowiek: 653 3, 50 | swoją definitywną pełnię w dziejach stworzenia i zbawienia. 654 3, 50 | szczególne natężenie i wymowę w wypowiedzi Ewangelii Janowej: „ 655 3, 50 | tylko ludzkiej natury, ale — w tej naturze — poniekąd wszystkiego, 656 3, 50 | Kol 1, 15), wcielając się w konkretne człowieczeństwo 657 3, 50 | Chrystusa, jednoczy się w pewien sposób z całą rzeczywistością 658 3, 50 | Łk 3, 6; 1 Pt 1, 24) — a w niej z wszelkim „ciałem”, 659 3, 51 | przygotować się do niego w inny sposób, jak tylko w 660 3, 51 | w inny sposób, jak tylko w Duchu Świętym. To, co w „ 661 3, 51 | w Duchu Świętym. To, co w „pełni czasów” dokonało 662 3, 51 | dziejów człowieka na ziemi w roku Dwutysięcznym po narodzeniu 663 3, 51 | ciało Maryi, stwarzając w Niej początek Bożego macierzyństwa, 664 3, 51 | Świętym” (por. Łk 1, 41). Jest w błogosławieństwie Tej, która „ 665 3, 51 | bliskie) przeciwieństwo w stosunku do wszystkich, 666 3, 51 | J 16, 9). Maryja weszła w dziele zbawienia świata 667 3, 51 | posłuszeństwo wiary. Wiara zaś w swej najgłębszej istocie 668 3, 51 | samo udzielania się Boga w Duchu Świętym. Pisze św. 669 3, 51 | otwiera się wobec człowieka w Duchu Świętym, wówczas to 670 3, 52 | 52. W tajemnicy Wcielenia osiąga 671 3, 52 | dać tego życia, jakie jest w Bogu, niż czyniąc je życiem 672 3, 52 | człowieka, którym jest Chrystus w swym człowieczeństwie przyjętym 673 3, 52 | człowieczeństwie przyjętym przez Słowo w unii hipostatycznej. Równocześnie 674 3, 52 | tajemnicą Wcielenia, otwiera się w nowy sposób źródło tego 675 3, 52 | źródło tego bożego życia w dziejach ludzkości: Duch 676 3, 52 | wielu braćmi” (Rz 8, 29) i w ten sposób staje się tez 677 3, 52 | zrodzony na Krzyżu i objawiony w dniu Pięćdziesiątnicy — 678 3, 52 | dniu Pięćdziesiątnicy — w Kościele zaś Głową ludzkości: 679 3, 52 | Słowo stało się ciałem (...) W Nim było życie, a życie 680 3, 52 | Bożego przybrania rodzi się w ludziach na gruncie tajemnicy 681 3, 52 | ducha przybrania za synów, w którym możemy wołać: «Abba, 682 3, 52 | Boże synostwo, zaszczepione w ludzkiej duszy przez łaskę 683 3, 52 | Łaska uświęcająca jest w człowieku zasadą i źródłem 684 3, 52 | Boga na słowa Psalmisty, w których rozbrzmiewa poniekąd 685 3, 52 | 104 [103], 30). Ten, który w tajemnicy stworzenia obdarowuje 686 3, 52 | człowieka i wszechświat życiem w wielorakiej postaci: widzialnej 687 3, 52 | taki zadaje dany ludziom i w nadobfitości Daru nie stworzonego 688 3, 52 | stworzonego ma swój początek — w sercu każdego człowieka — 689 3, 52 | natury” (por. 2 P 1, 4). W ten sposób tez życie ludzkie 690 3, 52 | wymiar. Jest to nowe życie, w którym ludzie, jako uczestnicy 691 3, 52 | wcielenia, mają dostęp do Ojca w Duchu Świętym45. Zachodzi 692 3, 53 | Wypada nam wniknąć nie tylko w wymiar historyczny tego 693 3, 53 | treść tego faktu sięgnąć w wymiar pneumatologiczny, 694 3, 53 | ludziom nowe życie, sprawiając w nich usynowienie w Jednorodzonym 695 3, 53 | sprawiając w nich usynowienie w Jednorodzonym Synu, uświęcając 696 3, 53 | można jednakże zatrzymać się w obrębie dwóch tysięcy lat 697 3, 53 | Chrystusem — od początku, w całym świecie, a zwłaszcza 698 3, 53 | całym świecie, a zwłaszcza w ekonomii Starego Przymierza. 699 3, 53 | Przymierza. Wszak to działanie w całości, wszędzie i zawsze, 700 3, 53 | całości, wszędzie i zawsze, w każdym człowieku, dokonywało 701 3, 53 | swoim działaniem wierzących w mającego przyjść Chrystusa. 702 3, 53 | Chrystusa. Świadczy o tym w sposób szczególny Pawłowy 703 3, 53 | Ef 1, 3-14). Łaska nosi w sobie głęboki rys chrystologiczny 704 3, 53 | nade wszystko tych, którzy w sposób wyraźny należą do 705 3, 53 | wyraźny należą do Chrystusa: „W Nim (w Chrystusie) (...) 706 3, 53 | należą do Chrystusa: „W Nim (w Chrystusie) (...) zostaliście 707 3, 53 | zadatkiem. naszego dziedzictwa w oczekiwaniu na odkupienie” ( 708 3, 53 | użytego przez Chrystusa w rozmowie z Nikodemem (por. 709 3, 53 | wszystkich ludziach dobrej woli, w których sercu działa w sposób 710 3, 53 | w których sercu działa w sposób niewidzialny łaska. 711 3, 53 | ofiarowuje możliwość dojścia w sposób Bogu wiadomy do uczestnictwa 712 3, 53 | wiadomy do uczestnictwa w tej paschalnej tajemnicy”46. ~ 713 3, 53(46)| Konst. duszp. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium 714 3, 54 | czciciele Jego oddawali Mu cześć w Duchu i prawdzie” (J 4, 715 3, 54 | słowa wypowiedział Chrystus w innej rozmowie zbawczej, 716 3, 54 | rozmowie zbawczej, mianowicie w rozmowie z Samarytanką. 717 3, 54 | wszystkich, którzy „czczą Boga w Duchu i prawdzie”. Winien 718 3, 54 | Trójjedynego, który sam w sobie jest całkowicie transcendentny 719 3, 54 | tamże); równocześnie zaś, w sposób tak przedziwny nie 720 3, 54 | do tego świata, ale jest w nim obecny, staje się poniekąd 721 3, 54 | wewnątrz. Odnosi się to w szczególności do człowieka: 722 3, 54 | szczególności do człowieka: Bóg jest w jego wnętrzu jako myśl, 723 3, 54 | najbardziej osobiste”, czy to w istnieniu czy w doświadczeniu 724 3, 54 | czy to w istnieniu czy w doświadczeniu duchowym, 725 3, 54 | może być bardzo immanentny w stosunku do człowieka i 726 3, 54 | nienaruszonym i niezmienionym w swej absolutnej transcendencji. ~ 727 3, 54 | transcendencji. ~Owa obecność Boga w świecie i w człowieku znalazła 728 3, 54 | obecność Boga w świecie i w człowieku znalazła jednak 729 3, 54 | wyraz i widzialny kształt w Jezusie Chrystusie. W Nim 730 3, 54 | kształt w Jezusie Chrystusie. W Nim zaprawdę „ukazała się 731 3, 54 | życia — stała się jawna w Chrystusie i w Jego człowieczeństwie, 732 3, 54 | się jawna w Chrystusie i w Jego człowieczeństwie, stała 733 3, 54 | Owo „ujawnienie się” łaski w dziejach człowieka przez 734 3, 54 | wszelkie zbawcze działanie Boga w świecie dokonuje się zawsze 735 3, 54 | dokonuje się zawsze i wszędzie w Duchu Świętym Jest On „Bogiem 736 3, 54 | które znajdzie swój wyraz w wielkim Jubileuszu, oznacza 737 3 | 3. Duch Święty w immanentnym konflikcie z 738 3, 55 | przybliżanie się i obecność Boga w człowieku i w świecie, przedziwna 739 3, 55 | obecność Boga w człowieku i w świecie, przedziwna kondescendencja 740 3, 55 | kondescendencja Ducha, natrafia w naszym ludzkim wymiarze 741 3, 55 | upadek i na powstanie wielu w Izraelu, i na znak, któremu 742 3, 55 | niewidzialnym, rodzi się w pewnej mierze już na gruncie 743 3, 55 | widzialności” i „materialności” w odróżnieniu od „niewidzialnego” 744 3, 55 | nieuchronnej niedoskonałości w stosunku do Tego, który 745 3, 55 | opanowuje serce ludzkie, w którym „ciało pożąda przeciwko 746 3, 55 | Oto, czego uczę: — czytamy w Liście do Galatów — postępujcie 747 3, 55 | chcecie” (Ga 5, 16 n.). W człowieku, który jest istotą 748 3, 55 | które jest owocem ulegania (w pierwszym wypadku) bądź 749 3, 55 | bądź też opierania się (w drugim) zbawczemu działaniu 750 3, 55 | też stosujmy” (Ga 5, 25). W innym zaś miejscu: „Ci bowiem, 751 3, 55 | Ducha, jeśli tylko Duch Boży w nas mieszka” (por. Rz 8, 752 3, 55 | 8, 6. 13). ~Zawiera się w tych słowach wezwanie do 753 3, 55 | słowach wezwanie do życia w prawdzie, czyli wedle nakazów 754 3, 55 | równocześnie też wyznanie wiary w Ducha Prawdy jako Tego, 755 3, 55 | Chrystusa, który dokonał w tajemnicy paschalnej naszego 756 3, 55 | nabyci” (por. 1 Kor 6, 20). ~W wypowiedziach Pawłowych 757 3, 55 | oraz walki, jaka toczy się w człowieku pomiędzy otwarciem 758 3, 55 | udzielanie się życia Bożego w Duchu Świętym. Kto zwycięży? 759 3, 56 | który ukazuje św. Paweł w wymiarze wewnętrznym i podmiotowym 760 3, 56 | napięcie, walkę i sprzeciw w sercu ludzkim, znajduje 761 3, 56 | ludzkim, znajduje niestety w różnych epokach dziejów, 762 3, 56 | epokach dziejów, a zwłaszcza w epoce nowożytnej, swój wymiar 763 3, 56 | materializm, z jednej strony — w jego postaci teoretycznej — 764 3, 56 | myślenia; z drugiej strony — w postaci praktycznej — jako 765 3, 56 | żywotną treść marksizmu. ~W teorii i praktyce materializm 766 3, 56 | Boga, który „jest duchem”, w świecie, a nade wszystko 767 3, 56 | świecie, a nade wszystko w człowieku, z tej podstawowej 768 3, 56 | nie można mówić o ateizmie w sposób jednoznaczny ani 769 3, 56 | rzeczywistości jako „materii.”. jeśli w interpretacji tej mówi się 770 3, 56 | i „sprawach ducha” — np. w dziedzinie kultury czy moralności — 771 3, 56 | zwrócił uwagę św. Paweł w słowach: „Ciało (...) do 772 3, 56 | jak to podkreśla Apostoł w drugiej części tego samego 773 3, 56 | zewnętrznych „ciała”, również w wyrazie ideologicznym i 774 3, 56 | czasów, wypada uwydatnić, w ramach przygotowań do wielkiego 775 3, 56 | wezwanie, które odzywa się w nocy współczesnego adwentu, 776 3, 56 | nocy współczesnego adwentu, w ślad za którym, podobnie 777 3, 56 | cywilizacji — zwłaszcza w niektórych jej kręgach — 778 3, 56 | udzielania się wciąż na nowo w Duchu Świętym, może w wielu 779 3, 56 | nowo w Duchu Świętym, może w wielu wypadkach nabierać 780 3, 56(48)| Konst. duszp. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium 781 3, 57 | 57. W Pawłowe przeciwstawienie „ 782 3, 57 | materializm jako system myślowy, w każdej swojej postaci, oznacza 783 3, 57 | śmiertelne. Skoro człowiek jest w istocie swojej tylko „ciałem” — 784 3, 57 | kresem nieprzekraczalnym. W tym kontekście rozumiemy 785 3, 57 | najbardziej rozwiniętej w sensie naukowo-technicznym — 786 3, 57 | śmierci, który powstaje w naszej epoce, gdy przybliżamy 787 3, 57 | śmierci, które mnożą się w obrazie społeczno-historycznym, 788 3, 57 | społeczno-historycznym, w ramach którego ta cywilizacja 789 3, 57 | Ducha, który daje życie? W każdym razie — bez względu 790 3, 57 | systemów materialistycznych w teorii i praktyce — pozostaje 791 3, 57 | zarazem. Tak, wzdychamy, ale w oczekiwaniu pełnym niezłomnej 792 3, 57 | Bóg „zesłał Syna swego w ciele podobnym do ciała 793 3, 57 | usunięcia grzechu wydał w tym ciele wyrok potępiający 794 3, 58 | przyjście: Jego nową obecność w ludziach i w świecie. W 795 3, 58 | nową obecność w ludziach i w świecie. W zmartwychwstaniu 796 3, 58 | w ludziach i w świecie. W zmartwychwstaniu Chrystusa 797 3, 58 | ciała mocy mieszkającego w was swego Ducha” (Rz 8, 798 3, 58 | swego Ducha” (Rz 8, 11). W imię zmartwychwstania Chrystusa 799 3, 58 | wszystko współpracuje z Nim w dawaniu tego życia. Jeżeli 800 3, 58 | ukrzyżowanego i zmartwychwstałego W imię Chrystusowego zmartwychwstania 801 3, 58 | zmartwychwstania Kościół, w ścisłej jedności i pokornej 802 3, 58 | zostało już powiedziane w encyklice o Chrystusie Odkupicielu49, 803 3, 58 | Odkupicielu49, i co powtarzam w obecnej encyklice o Duchu 804 3, 58 | jest świadom tego, co w człowieku wewnętrzne, a 805 3, 58 | nowe życie: życie człowieka w Bogu. To życie, jako owoc 806 3, 58 | zbawczego udzielania się Boga w Duchu Świętym, tylko pod 807 3, 58 | Ojcem (...), aby sprawił w was przez Ducha swego wzmocnienie 808 3, 58 | por. 1 Kor 2, 10 n.). W tym Świętym Duchu, który 809 3, 58 | Świętego, człowiek wchodzi w „nowość życia”, zostaje 810 3, 58 | życia”, zostaje wprowadzony w Boży i nadprzyrodzony jego 811 3, 58 | niego swe mieszkanie50. ~W komunii łaski z Trójcą Świętą 812 3, 58 | życia Bożego. ~Człowiek żyje w Bogu i z Boga: żyje „według 813 3, 59 | wewnętrzne obcowanie z Bogiem w Duchu Świętym sprawia, że 814 3, 59 | Świętym sprawia, że człowiek w nowy sposób pojmuje również 815 3, 59 | stale na nowo odkrywana w świetle Chrystusa, który 816 3, 59 | Pierwowzorem obcowania z Bogiem, i w Nim musi być odkrywana także 817 3, 59 | chciał dla niego samego” w godności jego osoby, ale 818 3, 59 | człowieka, wnika coraz głębiej w cały świat ludzki. Trójjedyny 819 3, 59 | Trójjedyny Bóg, który sam w sobie najgłębiej i transcendentnie „ 820 3, 59 | międzyosobowego Daru, udzielając się w Duchu Świętym jako Dar człowiekowi, 821 3, 59 | ów świat — uczestnicząc w tym Darze Bożym — staje 822 3, 59(52)| Konst. duszp. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium 823 3, 59 | A równocześnie dojrzewa w nim — poprzez serca i sumienia 824 3, 59 | sumienia ludzi — to królestwo, w którym ostatecznie Bóg będzie „ 825 3, 59 | Boga na człowieka i świat w Duchu Świętym. ~W perspektywie 826 3, 59 | świat w Duchu Świętym. ~W perspektywie roku Dwutysięcznego 827 3, 59 | umiało „odnajdywać siebie w pełni przez bezinteresowny 828 3, 59 | Ducha-Parakleta — urzeczywistniał się w naszym ludzkim świecie ów 829 3, 59 | prawdziwego dojrzewania w człowieczeństwie w życiu 830 3, 59 | dojrzewania w człowieczeństwie w życiu osobowym i wspólnotowym, 831 3, 59 | synów Bożych zespolonych w prawdzie i miłości”54. Taką 832 3, 59 | głosi Sobór, a Kościół widzi w niej szczególnie mocne i 833 3, 59 | Duch Święty, umacniając w każdym z nas „człowieka 834 3, 59 | siebie”. Można powiedzieć, że w tym zdaniu Konstytucji duszpasterskiej 835 3, 59 | praxis, oparta na Ewangelii, w której człowiek, odkrywając 836 3, 59 | której człowiek, odkrywając w sobie przynależność do Chrystusa 837 3, 59 | przynależność do Chrystusa i w Nim swoje wywyższenie do 838 3, 59 | świata i Jego obecności w nim, podmiotem Bożej kondescendencji, 839 3, 59 | podmiotem Bożej kondescendencji, w której zawiera się równocześnie 840 3, 59(54)| Konst. duszp. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium 841 3, 59 | Bazyli Wielki — jest „prosty w swej istocie, w mocy wieloraki (...), 842 3, 59 | prosty w swej istocie, w mocy wieloraki (...), udziela 843 3, 60 | odpowiedniej metodologii. W naszej epoce elementy te 844 3, 60 | Dojrzewanie człowieka w tym życiu jest utrudnione 845 3, 60 | układy i mechanizmy panujące w różnych strukturach społecznych. 846 3, 60 | społecznych. Można powiedzieć, że w wielu wypadkach te czynniki 847 3, 60 | dwutysiąclecia zawiera więc w sobie orędzie wyzwolenia 848 3, 60 | Ducha, który daje życie w Chrystusie Jezusie” (Rz 849 3, 60 | odkrywając i urzeczywistniając w ten sposób pełną miarę prawdziwej 850 3, 60 | chrześcijan i dla Kościoła w warunkach prześladowań — 851 3, 60 | działania Ducha Prawdy, obecnego w sercu i w sumieniu człowieka, 852 3, 60 | Prawdy, obecnego w sercu i w sumieniu człowieka, i nierzadko 853 3, 60 | najwyższej chwały. ~Także w zwykłych warunkach społecznych 854 3, 60 | współdziałając z innymi braćmi w realizacji i dowartościowaniu 855 3, 60 | ustanowiony Panem (...) działa w sercach ludzi mocą Ducha 856 3, 60(57)| Konst. duszp. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium 857 3, 60 | całej ziemi temu celowi”58. W ten sposób potwierdzają 858 3, 60 | która staje się jaśniejsza w tajemnicy Wcielenia Syna 859 3, 60 | Wcielenia Syna Bożego. On to w „pełni czasów”, za sprawą 860 3, 60 | sprawą Ducha Świętego, wszedł w historie jako prawdziwy 861 3, 61 | na nowo przyjście Słowa w „pełni czasów”, Kościół 862 3, 61 | Kościół ponownie usiłuje wejść w samą istotę swojej Bosko-ludzkiej 863 3, 61 | pozwala mu uczestniczyć w mesjańskiej misji samego 864 3, 61 | Chrystusa — jak to ukazał w swej nauce, zawsze aktualnej, 865 3, 61 | znajdujemy się niejako na nowo w Wieczerniku, gdzie Chrystus 866 3, 61 | wielkanocnego, a z kolei w czasie jerozolimskiej Pięćdziesiątnicy 867 3, 61 | Pięćdziesiątnicy Odtąd zaś wypełnia się w dziejach ludzkości za pośrednictwem 868 3, 61 | pośrednictwem Kościoła. ~W świetle powyższych słów 869 3, 61 | przyjścia”. Rzecz znamienna, że w tej samej mowie pożegnalnej 870 3, 61 | Przyjdę do was” (J 14, 18). W momencie zaś definitywnego 871 3, 61 | ziemi, dokonuje się zaś w obrębie zapowiedzianego 872 3, 61 | przychodzi — teraz i zawsze — w nowy sposób. To nowe przychodzenie 873 3, 61 | stała obecność i działanie w życiu duchowym dokonują 874 3, 61 | życiu duchowym dokonują się w rzeczywistości sakramentalnej. 875 3, 61 | rzeczywistości sakramentalnej. W niej Chrystus, który odszedł 876 3, 61 | Chrystus, który odszedł w swym widzialnym człowieczeństwie, 877 3, 61 | przychodzi, jest obecny i działa w Kościele w sposób tak wewnętrzny 878 3, 61 | obecny i działa w Kościele w sposób tak wewnętrzny i 879 3, 62 | Zmartwychwstania jest Eucharystia. W niej bowiem urzeczywistnia 880 3, 62 | urzeczywistnia się za każdym razem w sposób sakramentalny Jego 881 3, 62 | Jego zbawcza obecność: w Ofierze i w Komunii. To 882 3, 62 | zbawcza obecność: w Ofierze i w Komunii. To przyjście i 883 3, 62 | człowieka”, o którym mowa w Liście do Efezjan (por. 884 3, 62 | synów Bożych zespolonych w prawdzie i miłości”60. Zespolenie 885 3, 62 | miłości”60. Zespolenie takie w sposób szczególny wyraża 886 3, 62 | tworzy poprzez Eucharystię, w której człowiek — uczestnicząc 887 3, 62 | człowiek — uczestnicząc w Ofierze Chrystusa każdorazowo 888 3, 62(60)| Konst. duszp. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium 889 3, 62 | poprzez dar z siebie”61, w komunii z Bogiem i z innymi 890 3, 62 | Świętego, „trwali (...) w łamaniu chleba i w modlitwach” ( 891 3, 62 | w łamaniu chleba i w modlitwach” (por. Dz 2, 892 3, 62 | por. Dz 2, 42), tworząc w ten sposób zwartą wspólnotę 893 3, 62 | zmartwychwstały Pan, który wstąpił w niebo, na nowo do nich przychodził 894 3, 62 | nowo do nich przychodził w eucharystycznej wspólnocie 895 3, 62 | Eucharystię. I tak było zawsze, w ciągu wszystkich pokoleń 896 3, 62 | chrześcijanami. Wszyscy wierzący w Chrystusa winni zatem, za 897 3, 62 | tak aby wszyscy ochrzczeni w jednym Duchu dla utworzenia 898 3, 62 | się braćmi zjednoczonymi w sprawowaniu tej samej Eucharystii, 899 3, 63 | według której „Kościół jest w Chrystusie niejako sakramentem, 900 3, 63 | tajemnicę Kościoła. ~Jeśli w mocy stworzenia Bóg jest 901 3, 63 | stworzenia Bóg jest Tym, w którym wszyscy „żyjemy, 902 3, 63 | Odkupienia trwa i rozwija się w dziejach człowieka i świata 903 3, 63 | człowieka i świata jakby w dwoistym „rytmie”, którego 904 3, 63 | którego źródło znajduje się w Ojcu Przedwiecznym. Jest 905 3, 63 | Pocieszyciel i Duch Prawdy. W obrębie zaś Jego posłannictwa, 906 3, 63 | Ducha, Syn, który „odszedł” w tajemnicy paschalnej, „przychodzi” 907 3, 63 | przychodzi” i jest stale obecny w tajemnicy Kościoła. W jego 908 3, 63 | obecny w tajemnicy Kościoła. W jego historii jest raz mniej, 909 3, 63 | posługa Sakramentów nosi w sobie za każdym razem tajemnicę 910 3, 63 | Krzyż i Zmartwychwstanie, w mocy którego przychodzi 911 3, 63 | oznaczają. Równocześnie zaś w owym działaniu Ducha jest 912 3, 64 | zjednoczenia z Bogiem, to jest nim w Jezusie Chrystusie, w którym 913 3, 64 | nim w Jezusie Chrystusie, w którym to zjednoczenie jest 914 3, 64 | rzeczywistością zbawczą. Jest nim w Jezusie Chrystusie: za sprawą 915 3, 64 | rzeczywistości, jaką jest w dziejach człowieka na ziemi 916 3, 64 | Chrystus, rozprzestrzenia się w sposób sakramentalny w mocy 917 3, 64 | się w sposób sakramentalny w mocy Ducha-Parakleta. W 918 3, 64 | w mocy Ducha-Parakleta. W ten sposób jest On „innym 919 3, 64 | Dobra Nowina przyobleka się w ciało ludzkich serc i sumień 920 3, 64 | i sumień i rozszerza się w historii. We wszystkich 921 3, 64 | używamy słowa „sakrament” w odniesieniu do Kościoła, 922 3, 64 | jest właściwa Sakramentom w ścisłym znaczeniu, mówi 923 3, 64 | wypływa z analogicznego sensu, w jakim to słowo jest użyte 924 3, 64 | jakim to słowo jest użyte w obu wypadkach, to związek 925 3, 64 | jaką rodzaj ludzki — sam w sobie wielorako zróżnicowany — 926 3, 64 | zróżnicowany — ma od Boga i w Bogu. Jedność ta zakorzenia 927 3, 64 | zakorzenia się przede wszystkim w tajemnicy stworzenia, z 928 3, 64 | zaś uzyskuje nowy wymiar w tajemnicy Odkupienia, w 929 3, 64 | w tajemnicy Odkupienia, w odniesieniu do powszechnego 930 3, 64 | poniekąd całe stworzenie. W tym samym też uniwersalnym 931 3, 64 | wymiarze Odkupienia działa, w mocy „odejścia” Chrystusowego, 932 3, 64 | przez swą własną tajemnicę w trynitarnej ekonomii zbawienia, 933 3, 64 | znakiem i narzędziem tej mocy w realizacji zbawczego planu 934 3, 64 | realizacji zbawczego planu Boga. ~W ten sposób urzeczywistnia 935 3, 64 | świata, który jest widzialny. W Duchu Świętym Bóg Trójjedyny 936 3, 64 | ostatecznych przeznaczeń w Bogu. Tego właśnie przybliżania 937 3, 64 | korzeni rodzaju ludzkiego: w komunii, jaką człowiek ma 938 3, 64 | Odkupicielem. Prawdę tę, w oparciu o nauczanie Soboru, 939 3, 64 | odsłaniać i wprowadzać w życie w całej rozciągłości 940 3, 64 | odsłaniać i wprowadzać w życie w całej rozciągłości na tym 941 3, 64 | tysiąclecia chrześcijaństwa. W ten sposób z radością uświadamiamy 942 3, 64 | uświadamiamy sobie coraz lepiej, że w posłudze, jaką Kościół wypełnia 943 3, 64 | posłudze, jaką Kościół wypełnia w dziejach zbawienia, wpisanych 944 3, 64 | dziejach zbawienia, wpisanych w dzieje ludzkości, jest obecny 945 3, 64 | do ostatecznego kresu w nieskończoności Boga. ~ ~ 946 3, 65 | Święty, daje o sobie znać — w swej najprostszej i najpowszechniejszej 947 3, 65 | najpowszechniejszej zarazem postaci — w modlitwie. Piękna i zbawienna 948 3, 65 | modlitwa na całym okręgu ziemi, w przeszłości, teraźniejszości 949 3, 65 | który „tchnie” modlitwę w serce człowieka w całej 950 3, 65 | modlitwę w serce człowieka w całej niezmierzonej gamie 951 3, 65 | pozornie nie mają głosu, a w głosie tym rozlega się zawsze 952 3, 65 | ludzkiego wraz z modlitwą. W modlitwie objawia się On 953 3, 65 | rozwija wspaniale tę myśl w Liście do Rzymian, kiedy 954 3, 65 | Duch przyczynia się za nami w błaganiach, których nie 955 3, 65 | modlenia się. Jest On obecny w naszej modlitwie i nadaje 956 3, 65 | modlenia się Boski wymiar65. W ten sposób „Ten, który przenika 957 3, 65 | który przez nią uczestniczy w życiu Boga. ~Naszej trudnej 958 3, 65 | na przestrzeni dziejów — w przeszłości i teraz — wielu 959 3, 65 | modlitwy przede wszystkim w klasztorach, z wielkim pożytkiem 960 3, 65 | pożytkiem dla Kościoła, to w ostatnich latach zwiększyła 961 3, 65 | również liczba osób, które w obrębie rosnących ciągle 962 3, 65 | naczelnym stawiają modlitwę i w niej szukają odnowy życia 963 3, 65 | dopomaga im lepiej dostrzegać w Duchu Świętym — Tego, który 964 3, 65 | Świętym — Tego, który budzi w sercu głębokie pragnienie 965 3, 65 | głębokie pragnienie świętości. ~W wielu ludziach i wielu wspólnotach 966 3, 65 | tego zagrożenia — więcej, w doświadczeniu groźnego upadku 967 3, 65 | odkrywają oni modlitwę, a w, niej objawia się Duch, 968 3, 65 | pomocą naszej słabości”. W ten sposób czasy, w których 969 3, 65 | słabości”. W ten sposób czasy, w których żyjemy, zbliżają 970 3, 65 | modlitwy. Mam nadzieję, że w nauczaniu tej Encykliki 971 3, 65 | Ducha Świętego, umocnią się w gorliwej modlitwie, w ścisłej 972 3, 65 | się w gorliwej modlitwie, w ścisłej łączności z Kościołem 973 3, 66 | Kościół wyszedł z Wieczernika w dniu Pięćdziesiątnicy, to 974 3, 66 | że nigdy go nie opuścił. W sensie duchowym wydarzenia 975 3, 66 | Kościół jest zawsze obecny w Wieczerniku i nosi go w 976 3, 66 | w Wieczerniku i nosi go w sercu. Trwa na modlitwie, 977 3, 66 | oraz tymi, którzy stanowili w, Jerozolimie pierwszy zalążek 978 3, 66 | Bogarodzica jest obecna w tej tajemnicy tak, jak jest 979 3, 66 | tajemnicy tak, jak jest obecna w tajemnicy swojego Syna. 980 3, 66 | Syna. Wyraz tego znajdujemy w nauce Soboru: „Błogosławiona 981 3, 66 | znaczy między wiernymi, w których znaczeniu i wychowaniu 982 3, 66 | Oblubieńcowi”67. ~Rozumie się w ten sposób głęboki motyw, 983 3, 66 | motyw, dla którego Kościół, w zjednoczeniu z Dziewicą-Matką, 984 3, 66 | właśnie nieustającym wołaniem, w którym sam Duch przyczynia 985 3, 66 | wypowiada wspólnie z Kościołem i w Kościele. Jest bowiem dany 986 3, 66 | bowiem dany Kościołowi, aby w Jego mocy cała szeroko rozgałęziona 987 3, 66 | wspólnota Ludu Bożego — trwała w nadziei, w której „już jesteśmy 988 3, 66 | Bożego — trwała w nadziei, w której „już jesteśmy zbawieni” ( 989 3, 66 | ostatecznego spełnienia w Bogu, nadzieja wiecznego 990 3, 66 | urzeczywistnia przez uczestnictwo w życiu trynitarnym. Duch 991 3, 66 | Ożywicielem tej nadziei w sercu Kościoła. ~W perspektywie 992 3, 66 | nadziei w sercu Kościoła. ~W perspektywie drugiego tysiąclecia 993 3, 66 | modlitwa, która zwraca się w kierunku tych zbawczych 994 3, 66 | Jubileuszu przygotować się w Duchu Świętym, tak jak przygotowana 995 3, 66 | Świętego Dziewica z Nazaret, w które Słowa stało się ciałem. ~ 996 Zakon, 67 | zakończyć te rozważania w sercu Kościoła — a zarazem 997 Zakon, 67 | sercu Kościoła — a zarazem w sercu człowieka. Droga Kościoła 998 Zakon, 67 | przestaje być Stróżem nadziei w sercu człowieka: wszystkich 999 Zakon, 67 | przekazuje, chodząc nieustannie w dzieje świata poprzez serce 1000 Zakon, 67 | przekonywa o grzechu”, o złu, w tym celu, ażeby odbudowywać