Rozdzial, Numer

  1 Wstep,    1    |           Pana i Ożywiciela”. Czyni to słowami Symbolu wiary, zwanego
  2 Wstep,    1    |          mówił przez Proroków”. ~Są to słowa, które Kościół czerpie
  3 Wstep,    1    |   Ewangelista dodaje: „A powiedział to o Duchu, którego mieli otrzymać
  4 Wstep,    2    |      ostatnim stuleciu dokonało się to kilkakrotnie: od Leona XIII,
  5 Wstep,    2    |          nauki o Duchu Świętym, jak to podkreślił Paweł VI, mówiąc: „
  6 Wstep,    2    |      przeminą” (por. Mt 24, 35). Są to słowa Chrystusa o Duchu
  7     1,    3    |       prosić będziecie w imię moje, to uczynię, aby Ojciec był
  8     1,    4    |             Nauczy” i „przypomni” — to znaczy nie tylko, że w sobie
  9     1,    5    |         dotykali swymi rękami”, jak to na innym miejscu wyrazi
 10     1,    5    |            por. 1 J 1, 1-3; 4, 14). To ich ludzkie, naoczne i „
 11     1,    5    |     objawieniem Boga dla ludzkości, to świadectwo Ducha Świętego
 12     1,    6    |                           6. Wynika to również z dalszego ciągu
 13     1,    6    |         ducha ludzkiego. Odnosi się to do Apostołów, którzy naprzód
 14     1,    6    |             perspektywie odnosi się to do wszystkich pokoleń uczniów
 15     1,    7    |            raz jeszcze potwierdzone to wszystko, o czym mówiły
 16     1,    7    |            z „mojego”, będzie przez to samo czerpał z „Ojcowego”. ~
 17     1,    8    |   Właściwością tekstu Janowego jest to, że Ojciec, Syn i Duch Święty
 18     1,    8    |             po odejściu Chrystusa — to natomiast zapowiedź zawarta
 19     1,    9    |       tajemnicy Boga, życia Bożego. To życie, to Ojciec, Syn i
 20     1,    9    |             życia Bożego. To życie, to Ojciec, Syn i Duch Święty —
 21     1,   10    |              jest Osobą-Darem. Jest to niezgłębione bogactwo rzeczywistości
 22     1,   11    |         Syna i Ducha Świętego. Jest to „logika” Boża, która od
 23     1,   12    |                            12. Jest to nowy początek w odniesieniu
 24     1,   12    |          nad wodami” (Rdz 1, 1 n.). To biblijne pojęcie stworzenia
 25     1,   12    |             co stworzył. Odnosi się to przede wszystkim do człowieka,
 26     1,   13    |          tajemnicą Odkupienia. Jest to więc początek nowy, przede
 27     1,   14    |      naszych” zaczyna się wypełniać to, czego „z upragnieniem oczekuje
 28     1,   14    |            w dniu Wielkiego Piątku, to z kolei „smutek ten w radość
 29     1,   15    |       Pańskiej” (Iz 11, 1-3). ~Jest to tekst doniosły, gdy chodzi
 30     1,   15    |         której już się przygotowuje to pełne objawienie Ducha Świętego
 31     1,   16    |         jaka daje wiara. Przeczuwał to starzec Symeon, „człowiek
 32     1,   16    |          Jeszcze lepiej przeczuwała to Matka-Dziewica, która „poczęła
 33     1,   17    |     działanie Ducha poprzez Niego — to jednak ich starotestamentowy
 34     1,   18    |             mesjańskiej. Stanie się to w tym samym Nazarecie, w
 35     1,   19    |       został przyjęty jako Mesjasz, to jednak u początku publicznej
 36     1,   19    |       przynosi” Ducha Świętego, jak to jeszcze pełniej objawi Jezus
 37     1,   19    |            poprzednikiem Chrystusa. To, co głosi, urzeczywistnia
 38     1,   19    |             świata” (J 1, 29). Mówi to pod natchnieniem Ducha Świętego (
 39     1,   19    |          podczas chrztu w Jordanie, to wyniesienie sięga tajemnicy
 40     1,   20    |             że dane Mu jest objawić to ojcostwo. Raduje się wreszcie
 41     1,   20    |            prostaczków”. A wszystko to Ewangelista określa jako „
 42     1,   21    |                                 21. To, co podczas teofanii nad
 43     1,   21    |           tego, kim Jezus był. Jest to inny rodzaj objawienia Ojca
 44     1,   21    |        który jest Miłością, a przez to jednością Ojca i Syna. Niemniej
 45     1,   21    |     jednością Ojca i Syna. Niemniej to, co mówi o Ojcu i sobie-Synu,
 46     1,   21    |         poniekąd „odczuwalne”. Jest to szczególne objawienie i
 47     1,   22    |             W Ewangelii św. Łukasza to objawienie Ducha Świętego,
 48     1,   22    |               J 16, 13). Dokona się to na mocy szczególnej komunii
 49     1,   22    |        dzieła Syna. W ten sposób On to doprowadzi do końca nową
 50     1,   24    |                        24. Znajduje to swój definitywny wyraz w
 51     1,   24    |             do was” (J 16, 7). Jest to On: Duch Prawdy, Paraklet,
 52     1,   24    |             do nich: «Pokój wam!» A to powiedziawszy, pokazał im
 53     1,   24    |         Równocześnie zaś Odkupienie to jest stale dokonywane w
 54     1,   25    |            Ojca (por. Ef 2, 18). On to właśnie jest Duchem życia,
 55     1,   25    |         Weźmijcie Ducha Świętego!”. To, co wówczas zostało dokonane
 56     1,   25    |             drzwiach zamkniętych” — to z kolei, w dniu Pięćdziesiątnicy,
 57     1,   25    |    posłannictwo. Poczuli się mężni. To właśnie sprawił w nich Duch
 58     1,   25    |           szafarzy i troszczą się o to, by przez sakrament bierzmowania
 59     1,   26    |           stulecia. Wiadomo, że był to sobór w szczególnej mierze „
 60     1,   26    |          zawarł Sobór Watykański II to wszystko, i to właśnie co „
 61     1,   26    |        Watykański II to wszystko, i to właśnie co „Duch mówi do
 62     2,   27    |  wyjaśnienia mówiącego. Wyjaśnienie to wskazuje równocześnie, jak
 63     2,   27    |            zbawienie ludzi. Właśnie to zdaje się uwydatniać stwierdzenie,
 64     2,   27    |          sądzie” przekonywać świat, to w tym celu, ażeby kontynuować
 65     2,   28    |             świata, podejmuje przez to samo zadanie zbawczego „
 66     2,   28    |           przekonywania o grzechu”. To przekonywanie pozostaje
 67     2,   29    |     dokumencie wyraźnie wskazuje na to, że Sobór, poddając się
 68     2,   29    |           sądzie”. ~Wskazuje już na to ów tekst, w który Sobór
 69     2,   30    |       przyobiecany Duch Święty, jak to czytamy w Dziejach Apostolskich: „
 70     2,   30    |           cenę” tego odejścia. Było to naprzód odejście przez śmierć
 71     2,   31    |             wymiar. „Przekonywanie” to bowiem ma na celu nie samo
 72     2,   31    |              12, 47). Uwydatnia się to już w pierwszym przemówieniu,
 73     2,   31    |          śmierć Jezusa z Nazaretu — to słowa jego są zarazem świadectwem
 74     2,   31    |      zwycięstwie nad grzechem. Jest to zwycięstwo, które dokonało
 75     2,   32    |          tylko On: Duch Prawdy Jest to Duch, który „przenika głębokości
 76     2,   32    |            niewinnego Baranka — jak to ma miejsce w dniu Pięćdziesiątnicy —
 77     2,   32    |        Chrystusa. „Przekonywanie” — to wykazywanie zła grzechu,
 78     2,   32    |               por. 1 Tm 3, 16), jak to ukazała posynodalna Adhortacja
 79     2,   33    |               ale zarazem też: jest to grzech, wobec którego odkupieńcza
 80     2,   33    |          człowieka wobec woli Boga. To pierworodne nieposłuszeństwo
 81     2,   33    |            stwarzającym świat. Jest to zarazem Słowo, które było „
 82     2,   33    |             J 1, 1. 2. 3. 10). Jest to Słowo, będące również odwiecznym
 83     2,   33    |        poniekąd tę samą „niewiarę”: to samo „nie uwierzyli”, jakie
 84     2,   33    |             Słowie Ojca. Odrzucenie to wyraża się w czynie jako „
 85     2,   33    |             wszechmoc Stwórcy. Jest to wszechmoc i zarazem miłość „
 86     2,   34    |            jednoznaczne. Stworzyć — to znaczy powołać z nicości
 87     2,   34    |         istnienia; a zatem stworzyć to tyle, co obdarować istnieniem.
 88     2,   34    |        podobieństwem” Boga. Oznacza to nie tylko rozumność i wolność
 89     2,   34    |            natury ludzkiej. Oznacza to zarazem, od samego początku,
 90     2,   37    |             i miłości. Uczestnictwo to oznacza życie w zjednoczeniu
 91     2,   37    |        mierze? Z pewnością nie jest to miara grzechu czystego ducha,
 92     2,   37    |        człowieka. ~Niemniej jednak, to nieposłuszeństwo oznacza
 93     2,   38    |   pierworodnym wymiarze wskazuje na to, iż za sprawą „ojca kłamstwa”
 94     2,   38    |        usquead contemplum Dei”, jak to wyraził św. Augustyn23.
 95     2,   38    |        pełnię dobra. Potwierdza się to w naszej nowożytnej epoce,
 96     2,   38    |          ideą Boga, przypisuje Jemu to, co należy do człowieka,
 97     2,   38    |         zagraża człowiekowi, jak na to wskazuje Sobór Watykański 
 98     2,   39    |             Przekonywać o grzechu — to znaczy: wykazywać zło, jakie
 99     2,   39    |            jakie się w nim zawiera. To znaczy: objawiać mysterium
100     2,   39    |             już „osądzonego”, które to kłamstwo postawiło w stan
101     2,   39    |  obdarowania stworzenia przez Boga. To właśnie w Nim możemy pojąć
102     2,   39    |              człowieka — cierpienie to w jakiś sposób udzieliło
103     2,   39    |     stworzeniu (Por. Rz 8, 20-22) — to Duch Święty wejdzie w cierpienie
104     2,   39    |            przekonywać o grzechu” — to znaczy zarazem objawiać
105     2,   40    |           możliwości interpretacji, to jednak rozważania o obecności
106     2,   40    |          jakiego ona dokonuje. Jest to bowiem ofiara złożona „przez (=
107     2,   40    |      przekonywania o grzechu”. Jest to zaś tenże sam Duch Święty,
108     2,   40    | nieskazitelną ofiarę” — jak uczynił to „przez Ducha wiecznego”.
109     2,   40    |          otworzył się bez reszty na to działanie Ducha-Parakleta,
110     2,   40    |             się posłuszeństwa przez to, co wycierpiał” (Hbr 5,
111     2,   40    |   miłosierdzia względem ludzi; jest to nowe człowieczeństwo, które
112     2,   41    |          grzech zrodził cierpienie, to teraz ból Boga — owo cierpienie —
113     2,   42    |            Wieczerniku.. Objawienie to zaś jest równocześnie uobecnieniem
114     2,   42    |            z człowiekiem. Działanie to zostało w pełni potwierdzone
115     2,   42    |        Krzyża. Bez wątpienia dzieło to zostaje przez Jezusa zlecone
116     2,   42    |             przekonywa o grzechu” — to znaczy daje poznać człowiekowi
117     2,   42    |          według Ewangelii Markowej, to te: „Nawracajcie się i wierzcie
118     2,   43    |     rozbrzmiewa (...) nakazem: czyń to, tamtego unikaj”. Taka zdolność
119     2,   43    |        rozbrzmiewa głos Boga”. Jest to „głos Boga” nawet wówczas,
120     2,   43    |     współżyciu społecznym”. Wówczas to „osoby i grupy ludzkie unikają
121     2,   43    |            imieniu dobra i zła, jak to czytamy w tejże samej Konstytucji
122     2,   43    |    ludzkości, Sobór zarazem określa to wszystko jako etap „walki
123     2,   43    |     przenika „całe życie ludzi, czy to jednostkowe, czy zbiorowe”30.
124     2,   44    |         ludzkości trwa grzech. Jest to jednakże grzech poddany
125     2,   44    |        tkwią w ludzkim wnętrzu, jak to uwydatniła Konstytucja duszpasterska: „
126     2,   44    |         grzesznym., nierzadko czyni to, czego nie chce, nie zaś
127     2,   44    |             czego nie chce, nie zaś to, co chciałbym czynić”32.
128     2,   45    |        powodu zła popełnionego. Czy to cierpienie nie jest jakby
129     2,   45(37)|              13: CCL, 38, 470: „Cóż to jest za przepaść zatem i
130     2,   45(37)|            przepaść oznacza głębię, to czyż utrzymujemy może, że
131     2,   46    |        swojej natury, gdyż wyklucza to, czym dokonuje się odpuszczenie
132     2,   46    |         które ma charakter zbawczy, to zarazem odrzuca „przyjście”
133     2,   46    |          przyjście” Pocieszyciela — to „przyjście”, jakie dokonało
134     2,   46    |              ani w przyszłym życiu, to owo „nie-odpuszczenie” związane
135     2,   46    |        przyczynowo z „nie-pokutą” — to znaczy z radykalną odmową
136     2,   46    |        nieważne w swoim życiu. Jest to stan duchowego upadku, gdyż
137     2,   47    |         Pismo Święte zwykło nazywać to „zatwardziałością serca” (
138     2,   47    |     największą żarliwością błagać o to, ażeby w świecie nie narastał
139     2,   48    |               Z jednej strony — tak to wyraża św. Augustyn — „miłość
140     2,   48    |         świętości trynitarnej. Jest to sprawiedliwość Ewangelii
141     2,   48    |            przez Krew Baranka. Jest to z kolei ta sprawiedliwość,
142     3,   49    |       którym Kościół pragnie uczcić to wydarzenie. Przyjście to
143     3,   49    |            to wydarzenie. Przyjście to mierzy się skalą czasu jako
144     3,   49    |         Równocześnie zaś wydarzenie to oznacza dla nas, chrześcijan,
145     3,   49    |             Maryja pyta: „Jakże się to stanie, skoro nie znam męża?”.
146     3,   49    |           skoro nie znam męża?”. Na to zaś otrzymuje odpowiedź: „
147     3,   49    |      albowiem z Ducha Świętego jest to, co się w Niej poczęto.
148     3,   49    |            ciało z Maryi Dziewicy”. To właśnie dokonało się, gdy „
149     3,   50    |        Chrystusa. Równocześnie jest to profil pneumatologiczny,
150     3,   51    |                                 51. To wszystko dokonuje się za
151     3,   51    |          jak tylko w Duchu Świętym. To, co w „pełni czasów” dokonało
152     3,   51    |            w Duchu Świętym, wówczas to Jego otwarcie się odsłania
153     3,   52    |        Bożymi” (J 1, 14; 4, 12 n.). To wszystko dokonało się —
154     3,   52    |           jest Synem Przedwiecznym. To narodzenie jednak, czy ponowne
155     3,   52    |        Jeżeli zaś jesteśmy dziećmi, to i dziedzicami: dziedzicami
156     3,   52    |          synów Bożych” (Rz 8, 19) — to znaczy tych, którzy Bóg „
157     3,   52    |             tych też przeznaczył na to, by się stali na wzór obrazu
158     3,   52    |         nadprzyrodzony wymiar. Jest to nowe życie, w którym ludzie,
159     3,   53    |             Rzec można, iż wszystko to należy również do wspomnianego
160     3,   53    |           Starego Przymierza. Wszak to działanie w całości, wszędzie
161     3,   53    |           jedno, mianowicie Boskie, to musimy uznać, że Duch Święty
162     3,   54    |             od wewnątrz. Odnosi się to w szczególności do człowieka:
163     3,   54    |         myśl, sumienie, serce; jest to rzeczywistość psychologiczna
164     3,   54    |          bardziej wewnątrz mnie niż to, co we mnie najbardziej
165     3,   54    |          bardziej wewnątrz mnie niż to, co we mnie najbardziej
166     3,   54    |          najbardziej osobiste”, czy to w istnieniu czy w doświadczeniu
167     3,   55    |              Ga 5, 19-21). Wszystko to stanowi „uczynki rodzące
168     3,   55    |              por. Rz 8, 5. 9). Całe to Pawłowe przeciwstawienie
169     3,   55    |  przeciwstawne czynniki czy bieguny to od strony człowieka jego
170     3,   56    |            kultury czy moralności — to zawsze tylko jako o pochodnych (
171     3,   56    |         jest jednakże wzajemny, jak to podkreśla Apostoł w drugiej
172     3,   56    |            współczesnym. Wie on, że to spotkanie i zderzenie pomiędzy „
173     3,   56    |              że ze strony Boga jest to zawsze udzielanie się zbawcze,
174     3,   57    |            życia” i „śmierci”. Jest to problem poważny, gdyż należy
175     3,   57    |             na naszej planecie. Się to problemy nie tylko ekonomiczne,
176     3,   57    |     międzynarodową? ~Niestety, jest to tylko częściowy i niekompletny
177     3,   57    |          naszego ciała” (Rz 8, 23), to znaczy całej naszej ludzkiej
178     3,   57    |        Weźmijcie Ducha Świętego! ”. To „tchnienie” trwa i „Duch
179     3,   58    |       równocześnie Tego, który daje to życie. Który jest Ożywicielem.
180     3,   58    |          nowo „drogą Kościoła”, jak to zostało już powiedziane
181     3,   58    |             życie człowieka w Bogu. To życie, jako owoc zbawczego
182     3,   58    |             duch ludzki, który „zna to, co ludzkie”, spotyka się
183     3,   59    |       ludźmi: właśnie ze względu na to podobieństwo Boże, które,
184     3,   59    |            serca i sumienia ludzi — to królestwo, w którym ostatecznie
185     3,   59    |            i Miłość. Dar i Miłość — to odwieczna moc samootwarcia
186     3,   59    |       narodzeniu Chrystusa chodzi o to, ażeby coraz więcej ludzi
187     3,   59    |          wyrażenia Soboru. Chodzi o to, by — pod działaniem Ducha-Parakleta —
188     3,   59    |       człowiek jest drogą Kościoła, to droga ta prowadzi poprzez
189     3,   60    |      wpływem Parakleta ludzie — czy to jako osoby, czy wspólnoty —
190     3,   60    |        warunkach prześladowań — czy to owych dawnych, czy współczesnych,
191     3,   60    |            oblicza ziemi”57. Czynią to jako uczniowie Chrystusa,
192     3,   60    |           Wcielenia Syna Bożego. On to w „pełni czasów”, za sprawą
193     3,   61    |        misji samego Chrystusa — jak to ukazał w swej nauce, zawsze
194     3,   61    |           również pełnego znaczenia to, co Chrystus — podczas Ostatniej
195     3,   61    |     skończenia świata” (Mt 28, 20). To ponowne „przyjście” Chrystusa,
196     3,   61    |      ponowne „przyjście” Chrystusa, to ciągłe Jego przychodzenie,
197     3,   61    |           Apostołami, z Kościołem — to Jego „jestem z wami aż do
198     3,   61    |             zawsze — w nowy sposób. To nowe przychodzenie Chrystusa
199     3,   61    |           aż do skończenia świata”. To wszystko dokonuje się za
200     3,   62    |              w Ofierze i w Komunii. To przyjście i ta obecność
201     3,   62    |            o jakim mówi Sobór. Jest to ów sens, poprzez który Chrystus „
202     3,   62(59)|                              Wyraża to „Epikleza” przed Konsekracją „
203     3,   62    |        musimy jednak stwierdzić, że to kończące się tysiąclecie
204     3,   63    |           Parakleta — Ducha Prawdy. To właśnie Sobór wyznaje jako
205     3,   63    |             jesteśmy” (Dz 17, 28) — to z kolei moc Odkupienia trwa
206     3,   63    |            Ojcu Przedwiecznym. Jest to z jednej strony rytm posłannictwa
207     3,   63    |     Świętego; z drugiej strony jest to również rytm posłannictwa
208     3,   63    |          lecz stale o niej stanowi. To wszystko zaś dokonuje się —
209     3,   64    | wewnętrznego zjednoczenia z Bogiem, to jest nim w Jezusie Chrystusie,
210     3,   64    |        Jezusie Chrystusie, w którym to zjednoczenie jest pełną
211     3,   64    |         zjednoczenia z Bogiem”. Ale to, co zasługuje na uwagę i
212     3,   64    |        analogicznego sensu, w jakim to słowo jest użyte w obu wypadkach,
213     3,   64    |         jest użyte w obu wypadkach, to związek Kościoła z mocą
214     3,   65    |             pożytkiem dla Kościoła, to w ostatnich latach zwiększyła
215     3,   65    |        odnowy życia duchowego. Jest to objaw znamienny i pocieszający,
216     3,   66    |            w dniu Pięćdziesiątnicy, to równocześnie można powiedzieć,
217     3,   66    |             braćmi (por. Rz 8, 29), to znaczy między wiernymi,
218     3,   66    |     zbawieni” (por. Rz 8, 24). Jest to nadzieja eschatologiczna,
219     3,   66    |          wielkiego Jubileuszu. Jest to modlitwa, która zwraca się
220 Zakon,   67    |             pola łaski i świętości. To, „co jest oporne — nakłania”,
221 Zakon,   67    |            jest oporne — nakłania”, to, ci jest „oziębłe — rozgrzewa”,
222 Zakon,   67    |         jest „oziębłe — rozgrzewa”, to, co „zbłąkane — sprowadza”
223 Zakon,   67    |          darem nie stworzonym. Jest to Duch Ojca i Syna: tak jak