Tom, Rozdzial

 1001     1, 7 |         spuszczała oczy i czerwieniła się. Ale nikt tego nie widział
 1002     1, 7 |               i o lepszych, nie bójta się. Teraz nastał czas taki,
 1003     1, 7 |             nie mówią o bocianie, ino się w oczy roześmieje... nie
 1004     1, 7 |                za Mateuszem, widzi mi się... nie, za Michałem, tak,
 1005     1, 7 |             siedzita i nie wiecie, co się stało! - zawołała wpadając
 1006     1, 7 |           Mateusza siostra.~Podniosły się ciekawe zapytania ze wszystkich
 1007     1, 7 |               no!~- Na zimę idzie, to się już różności zaczynają.~-
 1008     1, 7 |       kryminału, dadzą jeść, w cieple się wysiedzi, z kolegami wypraktykuje,
 1009     1, 7 |            już byłam... nie, widzi mi się, że jeszcze za Mateuszem...~
 1010     1, 7 |          wesoło, czapkę zdjął i witał się ze wszystkimi po kolei.
 1011     1, 7 |         zwyczajny nie był. Chciało mu się przysiąść do Jagusi, ale
 1012     1, 7 |              przysiąść do Jagusi, ale się wagował, że to tak na oczach
 1013     1, 7 |               i przepijać.~Dziewczyny się nieco wzdragały, aż któryś
 1014     1, 7 |                kiej kot na mleko, ino się prosić dają.~- Sam pijanica
 1015     1, 7 |            wszyscy!~I piły, odwracały się, przysłaniały twarz ręką,
 1016     1, 7 |         chlustały na ziemię, krzywiły się, mówiły "mocna" i oddawały
 1017     1, 7 |           Borynie.~Tylko Jagna uparła się i nie piła, mimo próśb i
 1018     1, 7 |            Jadło zwarzyli wybrane, aż się dziwił niejeden, bo i ziemniaki
 1019     1, 7 |             siebie zapachy, oblizywał się i wzdychał.~- Pół wołu bym
 1020     1, 7 |          rychło skończyli i podnieśli się z "Bóg zapłać" gospodarstwu.~-
 1021     1, 7 |             pójdzie na zdrowie.~Rumor się uczynił, kto wychodził przewietrzyć
 1022     1, 7 |            kto wychodził przewietrzyć się i kości przeciągnąć, kto
 1023     1, 7 |             zaś spojrzeć w niebo, czy się nie przejaśnia, a jak parobki,
 1024     1, 7 |               to żeby na ganku pogzić się z dziewczynami.~A Kuba siadł
 1025     1, 7 |             na kolanach i jadł, aż mu się uszy trzęsły, nie zważając
 1026     1, 7 |              Łapę, któren przypominał się różnie, a widząc, że nic
 1027     1, 7 |               nic nie wskóra, wysunął się na ganek do psów, co z ludźmi
 1028     1, 7 |            ludźmi pościągały i gryzły się o kości wyrzucone przez
 1029     1, 7 |         wyrzucone przez Józię.~Wzięli się akuratnie z powrotem do
 1030     1, 7 |             odrzekli chórem.~- Spiesz się, flisie, póki jest na misie...
 1031     1, 7 |              na misie... Spóźniliście się, ale jeszcze dla was będzie... -
 1032     1, 7 |            ździebko mięsa... - ozwała się nieśmiało Hanka.~- Nie,
 1033     1, 7 |           początku i przypatrywali mu się ; z życzliwą ciekawością,
 1034     1, 7 |           rozmowy i śmiechy podniosły się na nowo.~Tylko Jagna milczała,
 1035     1, 7 |         myślała i miała dziwną ochotę się spytać, ale gdzie by to
 1036     1, 7 |     przegrywać pieśnie różne.~Cichość się uczyniła, deszcz tylko zacinał
 1037     1, 7 |               wesoło - izba napełniła się wrzawą a tupotem i śmiechami ,
 1038     1, 7 |              tupotem i śmiechami , aż się szyby trzęsły.~Naraz pies
 1039     1, 7 |              że umilkli wszyscy.~- Co się stało?~Roch rzucił się do
 1040     1, 7 |             Co się stało?~Roch rzucił się do sieni tak prędko, że
 1041     1, 7 |           sieni tak prędko, że o mało się nie przewrócił o szatkownicę.~-
 1042     1, 7 |                 No! Cie... - odzywały się ciekawe głosy.~Roch milczał
 1043     1, 7 |        wypłakane oczy w ogniu i ozwał się cicho, przebierając palcami
 1044     1, 7 |          narodem sam sprawował, stało się to, coć wam rzeknę...~Szedł
 1045     1, 7 |            czuł z utrudzenia i pić mu się okrutnie chciało, to se
 1046     1, 7 |             dziewann, że i ptaszek by się nie schronił....~Ale co
 1047     1, 7 |             racicami w piach a tarzał się jako to bydlę, że taka kurzawa,
 1048     1, 7 |             że taka kurzawa, taka ćma się podnosiła, co i świata widać
 1049     1, 7 |             piersi zapierało i ledwie się już ruchał, to wstawał i
 1050     1, 7 |             to wstawał i szedł, a ino się pośmiewał z głupiego, bo
 1051     1, 7 |       niezgorszy kijaszek, przeżegnał się i wlazł w bór.~A bór był
 1052     1, 7 |               ptakowi łacno przemknąć się nie było. Jeno Pan Jezus
 1053     1, 7 |              jako ten głupi.~Ciemność się stała, że chocia oko wykol -
 1054     1, 7 |      przepadli w oparzeliskach.~Ostał się ino taki dziki pies, bo
 1055     1, 7 |               torby chytał, i sielnie się dobierał do mięsa... ale
 1056     1, 7 |           rzucił mu z torby.~Ale pies się rozeźlił i zapamiętał, że
 1057     1, 7 |              to w tę, to w oną stronę się kolebie i ucieka, a niektóry
 1058     1, 7 |               baby w krzyk i na płoty się drą, to na wozy, a dzieci
 1059     1, 7 |             Pana Jezusa. Nie uląkł ci się Pan nasz, nie... poznał,
 1060     1, 7 |          kapoty wziąć a zakatować. Aż się Pan Jezus ozgniewał i krzyknął:~-
 1061     1, 7 |               ruchaj, jeden drugi! To się, łajdusy i pijanice, psa
 1062     1, 7 |             psa boita, a Pana Boga to się nie boita, co?..~Odstąpili,
 1063     1, 7 |        owieczki oganiał będzie, i jak się jeden albo drugi schlasz -
 1064     1, 7 |              we świat tyli.~A obejrzy się - Burek siedzi tam, gdzie
 1065     1, 7 |           umęczenie - to Burek rzucił się na wszystkich i jął gryźć,
 1066     1, 7 |              skamli żałośliwie i tuli się do jego nogów...~...to Pan
 1067     1, 7 |                skończywszy przeżegnał się i poszedł na drugą stronę,
 1068     1, 7 |           przygoda; a samo już to, że się taki pies znalazł we świecie,
 1069     1, 7 |         czynić uwagi różne i dziwować się nad tym zrządzeniem boskim,
 1070     1, 7 |             podniesła głowę, zaśmiała się urągliwie i powiada:~- Baj
 1071     1, 7 |            przypowiastkę, o tym, skąd się wół wziął człowiekowi:~Pan
 1072     1, 7 |             jako i Rochowa! - poczęła się śmiać.~Izba też cała gruchnęła
 1073     1, 7 |              śmiechem i wnet posypały się żarty, to gadki, to przypowiastki
 1074     1, 7 |          przez Pana, tak kobieta obyć się nie obędzie bez bicia...
 1075     1, 7 |                aż przymilkli, bo bali się, że w złości wszystko głośno
 1076     1, 7 |              Jagustynka...~Rozchodzić się już mieli, kiedy wszedł
 1077     1, 7 |            nikt nie usłyszał, pośmiał się z dziewczynami i poszedł
 1078     1, 7 |          jutro. Wkrótce też i zaczęli się rozchodzić wszyscy, że to
 1079     1, 7 |               już odpowiedź. podrapał się tylko po głowie i uśmiechał,
 1080     1, 7 |               Jagusi, która zabierała się do wyjścia...~Na to i czekał
 1081     1, 7 |              czekał Antek, przyodział się nieznacznie i wyszedł naprzód.
 1082     1, 7 |           Jaguś! - szepnął wychylając się z ciemności spod płota jakiegoś.~
 1083     1, 7 |     Odprowadzę cię, Jaguś! - Obejrzał się - noc była ciemna, bez gwiazd,
 1084     1, 8 |            dziad i za trzecią kobietę się bierze! Co to dzieci na
 1085     1, 8 |           wójtowa wyszła, przyodziała się w zapaskę i chyłkiem przez
 1086     1, 8 |       szczotki paczesnej, że jej była się gdziesik zapodziała.~- Słyszeliście?
 1087     1, 8 |             Słyszeliście? Boryna żeni się z Jagną Dominikówną! Dopiero
 1088     1, 8 |          Widzieliście, moi ludzie! To się łachała z tym i owym...
 1089     1, 8 |             poczciwe? Co?...~- Będzie się ona dopiero nadymała! I
 1090     1, 8 |        zadziera.~- Bez obrazy boskiej się też obyć nie obędzie - kowal
 1091     1, 8 |                 Nawyrzekały, nażaliły się na świat i jego sprawy i
 1092     1, 8 |              i jego sprawy i rozeszły się, a z nimi rozlała się ta
 1093     1, 8 |        rozeszły się, a z nimi rozlała się ta wieść po wsi całej.~Że
 1094     1, 8 |           ogarnęła ciekawość, na czym się to skończy; spodziewali
 1095     1, 8 |               to skończy; spodziewali się z góry, że nastąpią bitki
 1096     1, 8 |          Borynową gwałtowność, że jak się zaweźmie, to i dobrodziejowi
 1097     1, 8 |          działy pójdzie.~- Bez zapisu się tam nie obejdzie.~- Dominikowa
 1098     1, 8 |             całe popołudnie zajmowała się wieś zmówinami, co i nie
 1099     1, 8 |          zmówinach nie wiedział, bali się do nich z nowiną bieżyć,
 1100     1, 8 |           padać i od rana przecierało się na niebie, to zaraz po śniadaniu
 1101     1, 8 |             na opał i probować, czyby się nie dało kolek ugrabić.~
 1102     1, 8 |              boków w gnoju, z Antkiem się pokłócił; Hankę wykrzyczał
 1103     1, 8 |       wybałykował przed dom i utytlał się w błocie; nawet na Józkę
 1104     1, 8 |            nawet na Józkę powstał, że się długo guzdrała... a konie
 1105     1, 8 |     zmiłowania...~Sto razy chciało mu się bieżyć do wójta i pognać,
 1106     1, 8 |              do obory, a Łapa włóczył się za nią senny i ociężały-
 1107     1, 8 |              i ociężały- nie odzywała się do starego, choć dobrze
 1108     1, 8 |            nim tak rzuca, że aż wziął się do zabijania kołów pod ścianą
 1109     1, 8 |                 Dobrze stary robi, że się żeni, dobrze! A to by mu
 1110     1, 8 |         rzekła:~- Przeciech nie macie się z czego markocić ni turbować.~-
 1111     1, 8 |               Wiecie to?~- Nie bójcie się, Dominikowra mądra, a Jagna
 1112     1, 8 |          Milczeli długo przetrzymując się wzajemnie.~- Na wesele mnie
 1113     1, 8 |      ironicznie, ale widząc, że stary się schmurzył, dorzuciła innym
 1114     1, 8 |             mówicie, macie! Po sądach się włóczyłam, to ino te parę
 1115     1, 8 |            ciepłej izbie pod pierzyną się przespać tłusto se podjeść
 1116     1, 8 |             już razem do karczmy, aby się napić jaki kieliszek i wziąć
 1117     1, 8 |              środkiem drogi, aż błoto się otwierało; mrok gęstniał
 1118     1, 8 |          kolacją.~- Kumotrze? - ozwał się po chwili wójt.~- He?~-
 1119     1, 8 |         chwili wójt.~- He?~- Widzi mi się, że Boryna wyprawi sielne
 1120     1, 8 |          poniesie, bo ogier, widzi mi się, ma konopie w ogonie!~-
 1121     1, 8 |      zamieciono, czysto - spodziewali się ich przecie.~Dziewosłęby
 1122     1, 8 |           pochwalili Boga, przywitali się kolejno ze wszystkimi bo
 1123     1, 8 |              szukaniu, bo u was widzi się nam najlepiej.~- Targujcie -
 1124     1, 8 |           choćby i smok, a nie zerwie się... No, wiela, matko?- i
 1125     1, 8 |                  szepnął Szymon.~Wójt się roześmiał głośno, a stara
 1126     1, 8 |            gospodarz taki i zadawałby się z pierwszą lepszą! Pijcie,
 1127     1, 8 |              nowy kieliszek i zwrócił się z nim do Jagny.~- Napij
 1128     1, 8 |               z nim do Jagny.~- Napij się, Jaguś, napij! Chłopa ci
 1129     1, 8 |              ręce, Jaguś, nie wstydaj się...~Wahała się, czerwieniła,
 1130     1, 8 |             nie wstydaj się...~Wahała się, czerwieniła, odwracała
 1131     1, 8 |         pojaśniały wszystkim i języki się rozwiązały. Jagna ino uciekła
 1132     1, 8 |          idzie, nie na drugą wieś, to się z nią jeszcze cieszyć będziecie...
 1133     1, 8 |               myślała zawdy, wnuczków się doczekam na pociechę...~-
 1134     1, 8 |           pociechę...~- Nie turbujcie się, jeszcze się żniwa nie zaczną,
 1135     1, 8 |            Nie turbujcie się, jeszcze się żniwa nie zaczną, a już
 1136     1, 8 |            jedynaczka z domu, to waju się już za nią cni... Jeszcze
 1137     1, 8 |           rzekłem - wierzcie.~Kobiety się ździebko przyodziały świąteczniej
 1138     1, 8 |               na żebry poszła. Zawoła się kogo po drodze. Chodźta,
 1139     1, 8 |       dziadaki iść chceta?... A niech się ino któren spije... to popamięta.
 1140     1, 8 |             na miedzach, ale słuchali się matki kiej wyrostki, bo
 1141     1, 8 |             bił w czuby drzew, że ino się kolebały i aż kładły na
 1142     1, 8 |             szumem; staw huczał i tak się ciepał, że bryzgi rozbite
 1143     1, 8 |        sznurku za szynkwasem kolebała się kiej kwiat złoty.~Boryna
 1144     1, 8 |              kiej kwiat złoty.~Boryna się do nich rzucił witać, a
 1145     1, 8 |            robaku, niewiastę, żeby ci się, chudziaku, nie cniło samemu.
 1146     1, 8 |              pomnę gdzie?... Widzi mi się, że we Francji... nie, w
 1147     1, 8 |          naści.~- Hale... szkodujecie się... - wzdragała się.~- Nie
 1148     1, 8 |        szkodujecie się... - wzdragała się.~- Nie bój się... stać mnie
 1149     1, 8 |              wzdragała się.~- Nie bój się... stać mnie na to, obaczysz
 1150     1, 8 |              różności, nuż prawić, aż się wójt dziwował, że taka mądra
 1151     1, 8 |           mądra kobieta jest.~Synowie się też popili, bo Jambroży,
 1152     1, 8 |           roków strzymam - nie bójcie się!~- I nieboja wilcy zjedli.~-
 1153     1, 8 |           swatów posłałem, ale bójcie się Boga, sześć morgów to karwas
 1154     1, 8 |             dzieci powiedziały! - Jął się drapać po głowie, bo go
 1155     1, 8 |              co jest Jagusine, co jej się po sprawiedliwości należy
 1156     1, 8 |               zaraz na zwiesnę omętrę się sprowadzi i już wasze, możecie
 1157     1, 8 |               do szynkwasu, że śmiała się w głos.~- A to ci, Jaguś,
 1158     1, 8 |       wyciągając doń rękę.~- Napijcie się do Jagny tej słodziuśkiej...~
 1159     1, 8 |            tej słodziuśkiej...~Napili się, Maciej ujął ją wpół i wiódł
 1160     1, 8 |              wiódł do gromady, ale mu się wymknęła i podeszła do braci,
 1161     1, 8 |             Jambroży.~W karczmie gwar się podnosił coraz większy i
 1162     1, 8 |            zajrzeć, a któren znów, by się przy tej okazji napić za
 1163     1, 8 |            wodzony przez psa, znalazł się i siedział na widnym miejscu,
 1164     1, 8 |         wszyscy razem gadali, a brali się w bary, a obłapiali, a całowali
 1165     1, 8 |             kieliszku.~Ino Żyd uwijał się cicho i stawiał coraz nowe
 1166     1, 8 |           ciągnął.~Dominikowa wrychle się opatrzyła, że czas już do
 1167     1, 8 |               jęła synków wołać, żeby się zbierali.~Ale Szymek już
 1168     1, 8 |        grzmotnęła go ino w piersi, aż się potoczył i opamiętał wnet,
 1169     1, 8 |          uszedł parę kroków, zatoczył się, chwycił płotka i jął krzyczeć
 1170     1, 8 |          zabrała synów spod płota, bo się tam już byli ździebko za
 1171     1, 8 |              przycichło nieco, ludzie się porozchodzili z wolna, że
 1172     1, 8 |          ogromnym głosem, wyprostował się jak struna i cofał się wolno,
 1173     1, 8 |    wyprostował się jak struna i cofał się wolno, aż mu drewniana noga
 1174     1, 8 |          niewyraźnie spod ściany, ale się nie doczekał, bo naraz się
 1175     1, 8 |            się nie doczekał, bo naraz się porwał i wyszedł z karczmy,
 1176     1, 8 |                Nie co insze. Napijcie się z nami, panie młynarzu,
 1177     1, 8 |               noc radzili i odgrażali się dworowi.~
 1178     1, 9 |             nizinach a łęgach siwiały się mętne kałuże kiej te oczy
 1179     1, 9 |                Od zórz wschodnich, co się jeszcze żarzyły blado, kieby
 1180     1, 9 |           wciąż.~Ponury hymn rozlewał się ciężko w martwyrn , ogłuchłym
 1181     1, 9 |           ludzie i pola, i wsie zdały się już być jednym wielkim sercem,
 1182     1, 9 |             stadami, że niebo pokryło się jakby sadzą rozwianą, a
 1183     1, 9 |             skrzydeł i krakań wzmagał się, potężniał i huczał niby
 1184     1, 9 |             opadały na lasy, wieszały się na nagich topolach, obsiadły
 1185     1, 9 |    bezustannym biciem dzwonów zerwały się i czarną chmurą leciały
 1186     1, 9 |            obronie przed złem, i jęli się przyodziewać do kościoła
 1187     1, 9 |              Antek cięgiem nasuwał mu się na oczy, ino zaraz legł
 1188     1, 9 |         Cichoj, Józia, cichoj! Zdarzy się to i niektóremu, co nigdy
 1189     1, 9 |         wschodzie, w najlepszą kapotę się przyodział, buty świąteczne
 1190     1, 9 |                 Kuba go wygolił, a on się pasem okręcił, kapelusz
 1191     1, 9 |         iskała chłopaka, a nie chciał się z nią widzieć, aż i dopatrzył,
 1192     1, 9 |          weszła na chwilę do izby, to się chyłkiem wysunął w opłotki -
 1193     1, 9 |            dzień popłakiwała i tłukła się po izbie, jak ten ptak zamknięty!
 1194     1, 9 |            ani jadł, ni spał, ni mógł się zająć czymkolwiek; był ogłuszony
 1195     1, 9 |              zgoła i nie wiedzący, co się z nim dzieje. Twarz mu poczerniała,
 1196     1, 9 |                że tylko oczy uczyniły się jeszcze większe i płonęły
 1197     1, 9 |           godzinami, zapatrzony przed się i utopiony w bolu, co w
 1198     1, 9 |           ogłuchł, ino płakania w nim się rozlegały, jęki a westchnienia,
 1199     1, 9 |          podziwem nabożnym przyglądał się temu i wyzierał okienkiem,
 1200     1, 9 |           rogacz idzie... Przyczaiłem się tak, że ino z pięć kroków
 1201     1, 9 |            dostałem przykładem... ale się zwaliła... ino kopała nogami...
 1202     1, 9 |                a beczała jucha...ażem się bojał, by nie posłyszał
 1203     1, 9 |      kusztykał raźno, a Witek ostawał się nieco, bo mu markotno było,
 1204     1, 9 |           pojadę do Warszawy i zgodzę się do koni...a w mieście to
 1205     1, 9 |                  całe ściany widzi mi się ze szyb... i takie cięgiem
 1206     1, 9 |             weszli na cmentarz i jęli się przepychać przez gęsty tłum,
 1207     1, 9 |             że to we środku pomieścić się nie mogli.~Dziady uczyniły
 1208     1, 9 |               a każden na swój sposób się wydzierał, a krzyczał, a
 1209     1, 9 |              i harmonikach, że wrzask się rozlegał, aż w uszach wierciło...~
 1210     1, 9 |               szkołach.~Kuba docisnął się przódzi i niemałą litanię
 1211     1, 9 |            nogach srodze deptali, ale się pchał, jak mógł, choć ta
 1212     1, 9 |               niejeden burknął, że to się to pod łokcie ciśnie a starszym
 1213     1, 9 |             jako ten głupi i serce mu się skurczyło z bolenia, że
 1214     1, 9 |         złapać tego dechu... i tak mu się ckno zrobiło w dołku, jakby
 1215     1, 9 |              kąt, pod kropielnicę, to się ino wsparł głowiną o oną
 1216     1, 9 |               mu jak te paciorki suły się z oczów... jak te różańce
 1217     1, 9 |      powstrzymać... daremnie... i tak się trząsł w sobie, tak dygotał
 1218     1, 9 |                     chlipał i zanosił się jako ten ptaszek duszony
 1219     1, 9 |                 Nie - odrzekł, porwał się z nagła, wytarł oczy i z
 1220     1, 9 |              Kubą na kościół pomodlić się i wysłuchać, jak ksiądz
 1221     1, 9 |               wyczerpanie płaczem, to się ździebko wsparł o biedro
 1222     1, 9 |         południu, na nieszpory, jakie się odprawiały raz w rok w cmentarnej
 1223     1, 9 |         smutne topiele zmroków; wiatr się poruszył i przeciągał po
 1224     1, 9 |             po polach z jękiem, tłukł się między drzewinami a wionął
 1225     1, 9 |              milczeniu, ino tupot nóg się rozlegał głucho, ino te
 1226     1, 9 |             drzewa przydrożne chwiały się niespokojnie i cichy a bolesny
 1227     1, 9 |                a obok nich rozkładały się gromady dziadów.~A naród
 1228     1, 9 |            mieli niektórzy, i chwiały się żółte płomyki lampek maślanych,
 1229     1, 9 |               jękliwym rytmem wznosił się wciąż nad wrótniami, a ludzie
 1230     1, 9 |               szli dalej, rozpraszali się wśród mogił, iż wnet, niby
 1231     1, 9 |          czasem szloch bolesny zerwał się z mogił; czasem lament żałosny
 1232     1, 9 |             czasem lament żałosny wił się w rozdzierających skrętach
 1233     1, 9 |             cały szły...~Ludzie snuli się wśród mogił cicho, szeptali
 1234     1, 9 |          kamienną rezygnacją i wlekli się dalej , przysiadali przy
 1235     1, 9 |              i jak te drzewa kolebały się im dusze w sennym poczuciu
 1236     1, 9 |            miłosierny, Mario! - rwało się im z dusz umęczonych zamętem
 1237     1, 9 |              szare niby te kałuże, co się jeszcze siwiły w mrokach,
 1238     1, 9 |           rozchwianych sennie osuwali się na kolana; do stóp Chrystusa
 1239     1, 9 |               świętym płaczem oddania się i rezygnacji.~Kuba z Witkiem
 1240     1, 9 |             pociemniało, Kuba powlókł się w głąb, na stary cmentarz.~
 1241     1, 9 |             całe, pokolenia całe- tam się już nikt nie modlił, nie
 1242     1, 9 |             nie były cieniami, tłukły się o nagie drzewa kiej te ptaki
 1243     1, 9 |        rozrzucał po mogiłach.~- Pożyw się, duszo krześcijańska, co
 1244     1, 9 |              wieczornym czasie, pożyw się, pokutnico człowiecza, pożyw
 1245     1, 9 |           pokutnico człowiecza, pożyw się! - szeptał z przejęciem.~-
 1246     1, 9 |              Przyjdą to?...~- Nie bój się...wszytkie te, co czyścowe
 1247     1, 9 |           drżeniem Witek.~- Nie bojaj się, głupi, zły dzisiaj nie
 1248     1, 9 |               szeptał Witek i oglądał się bacznie...~- Ale, zobaczysz
 1249     1, 9 |                    Patrzcie no, a tam się świeci i ludzie jakieś są-
 1250     1, 9 |            moja... juści...~Przedarli się przez gąszcz i przyklęknęli
 1251     1, 9 |           umarłych; dwie lampki tliły się wciśnięte w piasek, wiatr
 1252     1, 9 |              mi przestrzelili, zagoić się nie chciał, że to cięgiem
 1253     1, 9 |                  juści... przywlekłem się nocą... szukam... Jezus,
 1254     1, 9 |               łzy jak groch sypały mu się tak gęsto po twarzy, że
 1255     1, 9 |         majaczyły w mrokach... Ludzie się rozchodzili... światła gasły...
 1256     1, 9 |               mogił... Cmentarz jakby się napełniał cieniami... tłumem
 1257     1, 9 |                 aż stado wron zerwało się z kaplicy i z krzykiem uciekały
 1258     1, 9 |         zmarłych...~Z trwogą wysuwano się przed domy, z trwogą nasłuchiwano
 1259     1, 9 |              czy nie stoją, nie jawią się ci, co w dniu tym błądzą,
 1260     1, 9 |            resztki wieczerzy, żegnały się pobożnie i szeptały:..~-
 1261     1, 9 |            szeptały:..~- Naści, pożyw się, duszo krześcijańska, w
 1262     1, 9 |        turbacja!~I złość jako te osty się pleni, i w bory urasta!~
 1263     1, 10|               mu do gardła, że ksiądz się srodze zakasłał, a Antek
 1264     1, 10|              pomiędzy drzewami.~Wiatr się podnosił coraz mocniejszy,
 1265     1, 10|           coraz mocniejszy, przewalał się po drodze i tak bił w topole,
 1266     1, 10|             topole, i miotał nimi, aż się przyginały z jękiem i szumiały
 1267     1, 10|             wypuścił no, i zapodziała się... Ślepa przecież, zalezie
 1268     1, 10|          dwadzieścia roków, przy mnie się ulęgła... wysłużyła sobie
 1269     1, 10|            człowiek... Mój Boże, żeby się jej co złego nie stało!~-
 1270     1, 10|      dobrodzieja po radę, po użalenie się, to go ino skrzyczał i jeszcze
 1271     1, 10|               być pierwszyzna!~- A ty się opamiętaj i nie pomstuj,
 1272     1, 10|           podnosi na ojców i przeciwi się przykazaniom Bożym. Masz
 1273     1, 10|               Bogu dziękują. Wziąłbyś się do roboty, a nie wyrzekał
 1274     1, 10|               przed karczmę, świeciło się w oknach i jakieś głosy
 1275     1, 10|               jakieś głosy wydzierały się aż na drogę.~- Co to, znowu
 1276     1, 10|          pognają w tylachny świat, to się cieszą.:.~- Karczma prawie
 1277     1, 10|         wnętrze zapchane ludźmi:~- Bo się zejść miały dzisiaj i uredzić...
 1278     1, 10|           tyle zostało!~- Póki z nami się nie ugodzi, to ani chojaka
 1279     1, 10|               damy i tyla! Ociec chce się prawować, ale Kłąb i te,
 1280     1, 10|                    Jezus Maria! To by się bez bitki i jakiego nieszczęścia
 1281     1, 10|             nie obyło !~- Pewnie! Jak się parę łbów dworskich siekierami
 1282     1, 10|     sprawiedliwość!~- Antek! Rozum ci się ze złości pomieszał czy
 1283     1, 10|               już nie słuchał, rzucił się nieco w bok i zginął w ciemnościach,
 1284     1, 10|            pognał jako ten wicher, ni się obejrzał za się.~- Ojcowa
 1285     1, 10|            wicher, ni się obejrzał za się.~- Ojcowa ona już, ojcowa!~
 1286     1, 10|          szalony gniew, że chciało mu się chycić kogo za gardziel,
 1287     1, 10|      nasłuchiwał szamotań wichury, co się przewalała po sadach i tak
 1288     1, 10|           ciepała drzewami, aż kładły się na płoty i chlastały go
 1289     1, 10|        gałęziami po twarzy... i wlókł się wolno, ociężale, że ledwie
 1290     1, 10|            wolno, ociężale, że ledwie się mógł poruszać, bo na duszę
 1291     1, 10|         poruszać, bo na duszę jęły mu się zwalać zmory smutku, umęczenia,
 1292     1, 10|               że mu ino oczy świeciły się jako te wągliki, a kuł żelazo
 1293     1, 10|            deszcz iskier rozpryskiwał się spod młota i z sykiem topił
 1294     1, 10|           spod młota i z sykiem topił się w błotnistej ziemi.~- A
 1295     1, 10|            odparł cicho Antek, wsparł się o wasąg, których kilka stało
 1296     1, 10|          stało do okucia, i zapatrzył się w ogień.~Kowal pracował
 1297     1, 10|               uśmiech złośliwy wił mu się pod rudymi wąsami.~- Byłeś
 1298     1, 10|         chciałeś co innego? - zaśmiał się ironicznie.~- Ksiądz przecie,
 1299     1, 10|               komu...~Ale Antkowi już się odechciało sprzeciwiać.~-
 1300     1, 10|              najstarszy chłopak uczył się na elementarzu przy stole...
 1301     1, 10|              przy stole... Przywitali się w milczeniu.~- Uczy się
 1302     1, 10|               się w milczeniu.~- Uczy się to? - zauważył, bo chłopak
 1303     1, 10|             zmyślny do lementarza, aż się panienka dziwuje.~- Jakże...
 1304     1, 10|              mądrali...~- Przekpiwasz się, a on najlepiej powiada,
 1305     1, 10|       zapisuje, leda komu...~- Kłócił się będziesz a pomstował, a
 1306     1, 10|                mówiła cicho oglądając się na drzwi.~- Kto to powiedział? -
 1307     1, 10|               zawołał głośno zrywając się ze stołka.~- Cichoj ino...
 1308     1, 10|               do sądu pójdę, prawował się będę, a nie ustąpię! - krzyczał
 1309     1, 10|             łagodzić i tak kręcić, aż się Antek poznał i krzyknął:~-
 1310     1, 10|        Przyskoczyli do siebie, gotowi się chycić za orzydla, ale opadli
 1311     1, 10|             ten grunt idzie, widzi mi się...rzucił drwiąco kowal.~-
 1312     1, 10|              wchodził do izby i witał się ze wszystkimi; snadź wiedział,
 1313     1, 10|      wszystkimi; snadź wiedział, o co się kłócą, bo również jął bronić
 1314     1, 10|              Urzędnik jestem, miarkuj się, Antek, byś nie żałował.~-
 1315     1, 10|             że niepotrzebnie pokłócił się ze szwagrem.~- Teraz już
 1316     1, 10|       wchodzącego do izby.~Przywitali się, jakby nigdy nic nie zaszło
 1317     1, 10|             poszedł za nim, przysiadł się na snopkach zrzuconych ze
 1318     1, 10|               Wójt mnie zeźlił, bo co się będzie ujmował, nie jego
 1319     1, 10|           skromnie kowal i uśmiechnął się chytrze.~- Jeszcze ja się
 1320     1, 10|             się chytrze.~- Jeszcze ja się z nim porachuję, popamięta
 1321     1, 10|            idźcie do starego rozmówić się dokumentnie... Na nic tam
 1322     1, 10|              nic tam złości i żalenia się po kątach, trza w oczy stanąć
 1323     1, 10|               i prosto powiedzieć, co się ma...~Będzie dobrze abo
 1324     1, 10|               i la tego nie potrza mu się przeciwić. Niech się żeni,
 1325     1, 10|               mu się przeciwić. Niech się żeni, niech ma swoją uciechę.~
 1326     1, 10|         zapytał z niechęcią.~- Spłaci się ich! Bo to Grzela mało wybrał?
 1327     1, 10|               sprawiedliwość, nie bój się. A jest już jedna zaczepka,
 1328     1, 10|       Przywtórzę raz jeszcze, staremu się w niczym nie przeciw,~przychwalaj,
 1329     1, 10|              narychtujemy... A nie da się dobrocią, to sądy radę mu
 1330     1, 10|             dadzą... Z Jagusią znacie się dobrze... to i ona mogłaby
 1331     1, 10|    nienawiścią słowa, aż kowal porwał się i uciekł co tchu.~- Rozum
 1332     1, 10|            uciekł co tchu.~- Rozum mu się psuje czy co? - myślał już
 1333     1, 10|               za wrota wyciepnąć, żem się chciał z tobą podzielić...
 1334     1, 10|      angielska potrzęsie! - Rozsrażał się coraz bardziej, bo go wściekłość
 1335     1, 10|              wydać przed starym. Tego się najwięcej obawiał.~- Trza
 1336     1, 10|              Wyjdę naprzeciw, niby to się spotkamy! - pomyślał i poszedł
 1337     1, 10|               przykazał żonie pięknie się przyodziać, dzieci zabrać
 1338     1, 10|           jagłę zrobili. - Dłużyło mu się w domu czekać.~Ale szedł
 1339     1, 10|                  a nie zrobi, pokłócą się... stary go wypędzi... Tak
 1340     1, 10|               Tak abo i nie, a zawsze się cosik udrze la siebie... -
 1341     1, 10|          udrze la siebie... - zaśmiał się radośnie, zatarł ręce, nacisnął
 1342     1, 10|               rosochatych czerwieniły się kobiety pierące szmaty -
 1343     1, 10|           zmianę.~- We młynie prędzej się ich doczekam! - szepnął
 1344     1, 10|           zajadle sieczkę, że całkiem się zatracił w tej robocie i
 1345     1, 10|            będzie tego, no - dziwował się talk głośno, aż Antek oprzytomniał,
 1346     1, 10|              ladę rzucił, przeciągnął się i poszedł do chałupy.~-
 1347     1, 10|          będzie, to będzie, a trza mi się z ojcem rozmówić dzisiaj! -
 1348     1, 10|          drugą stronę, ojcową, i wnet się cofnął, bo tam siedziało
 1349     1, 10|              jedno przez drugie rwały się odpowiadać, jako te indory,
 1350     1, 10|               schorowany był i ledwie się już ruchał.~Siedział pod
 1351     1, 10|            siwy był całkiem, wargi mu się trzęsły i głos miał słaby,
 1352     1, 10|               dać... i nie upominałem się, nie...~- Weronka psy nawet
 1353     1, 10|                bo i przy tym gniewała się ze starszą siostrą jeszcze
 1354     1, 10|               i oddać nie chciała, to się i prawie nie widywały.~-
 1355     1, 10|             prawie nie widywały.~- Bo się u nich nie przelewa, nie... -
 1356     1, 10|               co dnia... to...~- A to się do nas przenieście na zwiesnę,
 1357     1, 10|             tej suki tak źle...~- Dyć się nie skarżę, nie narzekam,
 1358     1, 10|               ino... ino... - głos mu się załamał nagle...~- Popaślibyście
 1359     1, 10|              W izbie jest miejsce, to się łóżko wstawi, byście ciepło
 1360     1, 10|          wracać! Byle... - zachłysnął się aż tą prośbą błagalną i
 1361     1, 10|              siebie.:. ale kożuszysko się wytarło i nic mę nie grzeje...
 1362     1, 10|              mocy nie mam, do ciebiem się ledwie zwlókł...~- Laboga!
 1363     1, 10|               weszła z dziećmi i jęła się witać, zabrał węzełek, jaki
 1364     1, 10|      narządziła po kryjomu, i wyniósł się po cichu.~Boryna na obiad
 1365     1, 10|               nie naszykują? Młynarze się też obiecali i z córką.
 1366     1, 10|              chmurni, więc przyjrzała się wszystkim uważnie i wykrzyknęła:~-
 1367     1, 10|               i wykrzyknęła:~- Zanosi się u was na coś!~- Zanosi czy
 1368     1, 10|               kowalowa, aż Jagustynka się obraziła i poszła na drugą
 1369     1, 10|             ławki i stołki, bo dzieci się już porozchodziły, a Roch
 1370     1, 10|               Łapa szczekał i chałupa się trzęsła.~- Gotowych pieniędzy
 1371     1, 10|               na powietrze, ckniło mu się w chałupie i niepokój w
 1372     1, 10|               na ojca i niecierpliwił się, a rad był w duszy, że tamtego
 1373     1, 10|         wykrzyknął zapamiętale. Wziął się do ogacania ściany od podwórza,
 1374     1, 10|         zaprzestawał roboty. Wspierał się o ścianę i przez nagie,
 1375     1, 10|               uczuć nienawistnych, aż się zdziwił temu! Suka, ścierwa,
 1376     1, 10|           obsiadły mu serce, czepiały się myśli, majaczyły przed oczami...
 1377     1, 10|       powracali z miasta...~Jezus! Aż się zatoczył, bo z nagła ujrzał
 1378     1, 10|                 Jantoś! - przechylała się do niego blisko, że czuł
 1379     1, 10|        przecierał i odpędzał precz od się te mary mamiące, i cała
 1380     1, 10|          słońce przygrzeje, a budziło się znowu kochanie i wznosiła
 1381     1, 10|            Witka, czy ten nie domyśla się czego... Od trzech tygodni
 1382     1, 10|            nie mógł poredzić, niczemu się przeciwić! A bo to raz przychodziły
 1383     1, 10|          postanowienia, że biegł, aby się z nią zobaczyć, bo to jedną
 1384     1, 10|               coraz bardziej zawzinał się przeciwko niej i przeciw
 1385     1, 10|                A bo to raz chciało mu się ojcu do oczów stanąć i rzec:
 1386     1, 10|            stanąć i rzec: nie możecie się z Jagną żenić, bo ona moja!
 1387     1, 10|              musi być, grzech! Aż bał się myśleć o tym, bo mu serce
 1388     1, 10|               świecie.~Zmierzch sypał się na wieś, jako ten popiół
 1389     1, 10|               góry przeogromne. Zimno się robiło, ziemia tężała, powietrze
 1390     1, 10|             tężała, powietrze czyniło się ostre, rzeźwe jak przed
 1391     1, 10|                a spoza lasów wychylał się z wolna ogromny, czerwony
 1392     1, 10|              lasów.~Boryna przyodział się w zwyczajne szmaty i poszedł
 1393     1, 10|              wszystkie oczy podniosły się na niego i opadły wnet,
 1394     1, 10|        przystanął na środku, obejrzał się po nich i zapytał drwiąco:~-
 1395     1, 10|                 juści... - uśmiechnął się domyślnie, zrzucił kapotę
 1396     1, 10|              i przyciszała dzieci, bo się brały do baraszkowania,
 1397     1, 10|            mój i zrobię z nim , co mi się spodoba!~- Zrobicie abo
 1398     1, 10|             pięściami.~- A ukrzywdzić się nie damy! - wrzasnęła Hanka
 1399     1, 10|             wrzasnęła Hanka podnosząc się na nogi.~- A ty czego? Trzy
 1400     1, 10|           dziabał w głownie, aż iskry się sypały - zły był, ognie
 1401     1, 10|             jarzące jak u żbika...ale się jeszcze hamował, choć ledwie
 1402     1, 10|       przeciwni ożenkowi, chcecie, to się żeńcie...~- A przeciwcie
 1403     1, 10|              żeńcie...~- A przeciwcie się, dużo o to stoję!...~- Ino
 1404     1, 10|           mocą pogrzebacz w ogień, aż się głownie potoczyły na izbę.~-
 1405     1, 10|             potoczyły na izbę.~- A wy się miarkujcie, bo to nie dziewka
 1406     1, 10|               pyskuje!~- Ma prawo, bo się o swoje upomina! - wrzeszczał
 1407     1, 10|            Głupiaś! Widzisz ją, mojem się tu będzie dzieliła! Nie
 1408     1, 10|              będzie dzieliła! Nie bój się, na wycug do waju nie pójdę... -
 1409     1, 10|              nie doczekacie...~I jęli się już kłócić, przyskakiwać
 1410     1, 10|               kłócić, przyskakiwać do się, grozić, bić pięściami w
 1411     1, 10|             żale i krzywdy. Antek tak się zapamiętał i tak rozsrożył,
 1412     1, 10|              bić... ale stary jeszcze się hamował, nie chciał bijatyki,
 1413     1, 10|              czynić. W izbie podniósł się taki krzyk i zamęt, i płacz,
 1414     1, 10|              okna... ale nic rozeznać się nie rozeznali, bo wszyscy
 1415     1, 10|             ogromnym płaczem, wsparła się o okap i jęła zalewanym
 1416     1, 10|           szafkę i z nią razem zwalił się na ziemię... Porwał się
 1417     1, 10|               się na ziemię... Porwał się rychło okrwawiony i runął
 1418     1, 10|              i runął na ojca.~Rzucili się na siebie jak dwa psy wściekłe,
 1419     1, 10|             dwa psy wściekłe, chycili się za piersi i wodzili po izbie,
 1420     1, 10|               aż łby trzaskały. Krzyk się podniósł nieopisany, kobiety
 1421     1, 10|              rozerwać, ale przewalili się na ziemię i tak zwarci całą
 1422     1, 10|       nienawiścią i krzywdami tarzali się, gnietli, dusili...~Całe
 1423     1, 10|      porozcinaną o szyby.~Staremu nic się nie stało; spencer miał
 1424     1, 10|          Sklął i powyganiał ludzi, co się byli zlecieli, drzwi od
 1425     1, 10|               kominem...~Ale uspokoić się nie mógł, bo mu cięgiem
 1426     1, 10|              zwracał uwagi! Gorąco mu się robiło i dziwnie duszno,
 1427     1, 10|             głos, ale coraz więcej mu się przypominało gadań ludzkich. -
 1428     1, 10|              garnek - dodał i wyniósł się zaraz, bo księżyc świecił,
 1429     1, 10|              bo księżyc świecił, a on się dzisiaj wybierał pod las
 1430     1, 10|                chleb ich rozpiera, to się biją mruczał.~Stary też
 1431     1, 10|         wstąpił jednak do Jagny, choć się w oknach świeciło, zawrócił
 1432     1, 10|               że cały staw roziskrzył się jakby żywym srebrem, drzewa
 1433     1, 10|             sobą począć, nie uspokoił się, gdzie tam, jeszcze barzej
 1434     1, 10|              w okrwawioną szmatę, ale się uniósł nieco.~- Wynośta
 1435     1, 10|            uniósł nieco.~- Wynośta mi się w ten mig z chałupy, żeby
 1436     1, 10|              zbierzesz, a teraz wynoś się! Niech moje oczy was nie
 1437     1, 10|             ryknął, bo Antek podniósł się, ale nic nie odpowiadał...
 1438     1, 10|            nie odpowiadał... i zaczął się wolno ubierać...~- Żeby
 1439     1, 10|        odpoczywać se chce i sam zajął się rannym obrządkiem gospodarskim.~
 1440     1, 10|         powiadał, co mu jest, choć go się Boryna pytał, ino że chory,
 1441     1, 10|           tego, bo przypilnowywał, by się Antkowie wynosili.~I wynosili
 1442     1, 10|         Antkowie wynosili.~I wynosili się.~Bez krzyków już, bez kłótni,
 1443     1, 10|              bez sprzeciwiań pakowali się, wynosili statki, wiązali
 1444     1, 10|               aż Roch zbladł i cofnął się do kobiet, których się dość
 1445     1, 10|         cofnął się do kobiet, których się dość zebrało w opłotkach
 1446     1, 10|            Hance pomóc, a głównie, by się w głos użalać i pyskować
 1447     1, 10|         opłotków na drogę... Antek ni się obejrzał na chałupę, przeżegnał
 1448     1, 10|       obejrzał na chałupę, przeżegnał się ino, westchnął ciężko, smagał
 1449     1, 10|               rzekł, Hanka zaś wlekła się za wozem, starszy chłopak
 1450     1, 10|               starszy chłopak czepiał się matczynego wełniaka i krzyczał
 1451     1, 10|          szczekał, skomlił... połasił się do Józi i znowu latał jak
 1452     1, 10|           patrzył, aż wreszcie zerwał się, wtulił ogon pod się i poleciał
 1453     1, 10|           zerwał się, wtulił ogon pod się i poleciał za Antkami...~-
 1454     1, 10|            niemi...~- Wróci, wygłodzi się, to wróci, nie bój się,
 1455     1, 10|       wygłodzi się, to wróci, nie bój się, Józia - mówił miękko stary. -
 1456     1, 10|              to ci pomoże... i zajmij się gospodarstwem, gospodynią
 1457     1, 11|               z pościeli, przyodziała się byle jak i poszła do stajni
 1458     1, 11|               szronami topieli, zorze się rozpalały na wschodzie -
 1459     1, 11|           zarzewiem.~Dominikowa umyła się w sieni i cicho chodziła
 1460     1, 11|           wciąż powracał. Nie chciało się jej wierzyć, że to naprawdę
 1461     1, 11|            tak zatrząsł, aż skurczyła się z bólu i przysiadła na łóżku...
 1462     1, 11|            nie widzi...~Nie, nie o to się bojała, nie o to... pasierby!
 1463     1, 11|            jak te jastrzębie czepiały się pazurami serca, darły i
 1464     1, 11|       rozpalone oczy w świt i modliła się długo i gorąco. Wstała mocna
 1465     1, 11|          ociężałą głowę.~- I jaka, aż się lśni na świecie od przymrozku!
 1466     1, 11|            wzejdzie...~Jagna ubierała się szybko. Stara jej pomogła
 1467     1, 11|             on człowiek... z bele kim się nie zadawać... bych cię
 1468     1, 11|          młoda i głupia... A obejrzyj się ino po wsi, po ludziach,
 1469     1, 11|           ludziach, to obaczysz, o co się kłócą, o co prawują, o co
 1470     1, 11|                krzyknęła i rozpłakała się - a z pasierbami zgodę powinnaś
 1471     1, 11|          wojska... a...~- Kowali trza się strzec.~- Przecież oni się
 1472     1, 11|            się strzec.~- Przecież oni się z Maciejem sielnie obserwują..~-
 1473     1, 11|               Z Antkami najgorzej, bo się pogodzić nie chcą... i dobrodziej
 1474     1, 11|        podrzucił! Dobrze widzę, że mu się krzywda dzieje...~- To może
 1475     1, 11|                bo łzy ciurkiem polały się z jej oczów, to ino buchnęła
 1476     1, 11|             nowe strapienie wśliznęło się do jej serca... ale nie
 1477     1, 11|        przyszła, chłopaki przeciągali się przed sienią, trzeba było
 1478     1, 11|             sienią, trzeba było wziąć się do porządków i przygotowań
 1479     1, 11|         wstało i dzień raźno potoczył się naprzód.~Przymrozek w nocy
 1480     1, 11|         drogach i brzegi stawu ścięły się lodem, a na grudzi i co
 1481     1, 11|             co lżejsze bydlę utrzymać się nie mogło.~Ciepło się czyniło,
 1482     1, 11|        utrzymać się nie mogło.~Ciepło się czyniło, pod płotami i w
 1483     1, 11|               że okólne pola widziały się jak na dłoni, a lasy się
 1484     1, 11|              się jak na dłoni, a lasy się przysunęły, że i poniektóre
 1485     1, 11|             nie szło, bo wrony tłukły się koło domów i piały koguty.~
 1486     1, 11|              ulu. Z pół wsi szykowało się na wesele Borynowe z Jagną.~
 1487     1, 11|          chałupie Dominikowej uczynił się gwałt i zamieszanie, jak
 1488     1, 11|              to w szpary ścian, gdzie się ino dało, a całe opłotki
 1489     1, 11|            był skład rupieci, buzował się tęgi ogień i kucharowała
 1490     1, 11|              i foremne kieby żywe, aż się ludzie wczoraj na rozplecinach
 1491     1, 11|              jej strzyżek...~Ogarnęła się nieco w komorze i wyszła
 1492     1, 11|          druhen ino patrzeć... ludzie się wnet schodzić poczną, muzyka
 1493     1, 11|            już po wsi chodzi... a ona się zabawia...~- Zdążę jeszcze,
 1494     1, 11|           porządkowała w komorze albo się przemawiała z braćmi , lub
 1495     1, 11|          Leciałaby tylko gdzieś przed się, choćby w cały świat...
 1496     1, 11|            Abo to wiedziała! Mierziło się jej wszystko, do głowy wciąż
 1497     1, 11|         wierzyć, nie chciała... bo aż się jej na płacz zbierało!...
 1498     1, 11|               stawie, przeszedł i ani się nie spojrzał! A jak szli
 1499     1, 11|             niech szczeka!...~Zaczęła się buntować przeciw niemu,
 1500     1, 11|               ni stąd ni zowąd ozwała się do matki:~- Wiecie, a to