Tom, Rozdzial

2501     2, 19|          piętnastu, z Dębicy cosik ośmiu, a samej rzepeckiej szlachty
2502     2, 19|              szlachty bez mała dwudziestu a z Lipiec ani jeden. Prawda
2503     2, 19|                  się ino zdarzyła robota, a chyla tyla wyskrzybali,
2504     2, 19|           zbawienia czekali na te poręby.~A teraz co począć?~Zima była
2505     2, 19|                    bieda była w chałupie, a głód już zębce szczerzył
2506     2, 19|                węgłem, do zwiesny daleko, a wspomożenia znikąd, to i
2507     2, 19|                   karczmy prosto przyjdą.~A tymczasem wieczór się już
2508     2, 19|                 kieby głownie dogasające, a świat z wolna otulał się
2509     2, 19|                wolna otulał się w modrawą a lutą płachtę nocy. Księżyca
2510     2, 19|                wysypywać na ciemne niebo, a tak rosły i trzęsły się
2511     2, 19|                   i żeby najcichszy głos, a leciał światem całym.~W
2512     2, 19|                 podążał spieszno saniami, a ludzie w dyrdy ganiali po
2513     2, 19|                  przebierał na przewiady, a insze zaś, którym nie było
2514     2, 19|                  cniło się ostawać samym, a dziewczyny aż piszczały
2515     2, 19|                 mróz prażył żywym ogniem.~A w karczmie kłębiła się już
2516     2, 19|            ściskał kieliszek i przepijał, a jeno rajcowali rozglądając
2517     2, 19|          rajcowali rozglądając się wkoło, a bacząc na wchodzących.~Jeno
2518     2, 19|                 rzadka przepijali do się, a tylko poredzali, świadczyli
2519     2, 19|             zmówinach.~Wszyscy zaś często a nieznacznie naglądali pod
2520     2, 19|                   sielnie gorzałę ciągnął a ocyganiał, co ino wlazło.
2521     2, 19|                 ocyganiał, co ino wlazło. A pobok nich stojał Bartek
2522     2, 19|                   co im rzekł dobrodziej, a sielnie pomstował na dziedzica,
2523     2, 19|                  Kobus, chłop suchy, mały a tak zapalczywy, że cięgiem
2524     2, 19|            wstawiać za nimi do dziedzica, a naprzeciw, odwracano się
2525     2, 19|               gdzie już pobrzękują flachy a kieliszek kołem chodzi.~
2526     2, 19|              puścił się Socha z Małgośką, a za nimi zaś, kto ino miał
2527     2, 19|                    wesołe rozmowy wiedli, a podkpiwali półgłosem z rzepeckiej
2528     2, 19|                 uniósł i zawołał:~Boryna! a chodźcie no do mnie.~- Masz
2529     2, 19|               robocie przypiekał cięgiem, a potem i szczekał paskudnie,
2530     2, 19|              przytwierdzam i nie strachu, a po dobroci... Aleś mnie
2531     2, 19|                 Żydzie, haraku z esencją, a w ten mig, bo przetrącę! -
2532     2, 19|                 nie naleźć śliczniejszej, a poszła za starego na twoją
2533     2, 19|               wrzątkiem w sercu bełkocze, a taką tęsknością duszę przejmuje,
2534     2, 19|                  na kochanie: ożenić się, a jakby ręką odjął. Znalazłaby
2535     2, 19|                nie można, dostać kobietę, a wnet smak do niej przejdzie
2536     2, 19|                    dowodził chełpliwie.~- A jak i potem nie przejdzie? -
2537     2, 19|           postękuje, za węgłami się czai, a kiej kiecka zachrzęści,
2538     2, 19|           dmuchnął, nakryłaby się nogami, a często i największego mocarza
2539     2, 19|                      Przepili raz i drugi a pogadywali, Antek już był
2540     2, 19|                  już był zdziebko napity, a że nigdy nie miał przed
2541     2, 19|                   przychodziło do sporów, a wszędy gadano tak głośno,
2542     2, 19|                 wrzawa przepełniała izbę, a tupoty taneczników rozlegały
2543     2, 19|                pili już z drugiej flachy, a Wojtek Kobus już wprost
2544     2, 19|            przyleciały!~Dogadywali mocno, a jaki taki pięścią wygrażał
2545     2, 19|              wygrażał i darł się do nich, a coraz więcej ludzi wrzało
2546     2, 19|             kiełbasę, jaką mieli ze sobą, a hardo, nieustraszliwie poglądali
2547     2, 19|                 jął uspokajać, przekładać a prosić, a za nim starsi
2548     2, 19|           uspokajać, przekładać a prosić, a za nim starsi i Jambroży,
2549     2, 19|                   muzyka sielnie zagrała, a Jambroż jął znowu cyganić
2550     2, 19|                   Napolionie, Naczelniku, a później i insze ucieszne
2551     2, 19|            niejedni pokładali ze śmiechu; a on rad wielce, podpity niezgorzej,
2552     2, 19|             krótką, bo mi pilno tańcować, a i dzieuchy krzywe, że do
2553     2, 19|                 wylewa. Jeden jest dobry, a i drugi nie gorszy!~Swaty
2554     2, 19|                przez skowronków nawożone, a drugi też takie, na których
2555     2, 19|                   pod przyciesiami włażą, a i drugi nie gorszą.~Obaj
2556     2, 19|            chłopak śmigły kiej ta kopica, a i drugiemu brzucho wzdeno
2557     2, 19|               Sosze ślina z gęby cieknie, a Pryczek ma ślepie kaprawe!~
2558     2, 19|              kaprawe!~Równe we wszystkim, a takie robotne i zapamiętałe,
2559     2, 19|                  zawsze do gęby trafiają, a nie gdzie indziej.~Co tu
2560     2, 19|                się kręci, w nosie dłubie, a Małgośki pyta: którego chcesz?...~-
2561     2, 19|                  mądrala na całą chałupę, a tu chłopaki przynaglają,
2562     2, 19|            Przynieśli oną wagę, ustawili, a on prawi:~- Zważta się,
2563     2, 19|                   Roześmieli się wszyscy, a Kłąb powiada:~- Zmyślna
2564     2, 19|               młodzi hulali z całej mocy, a starsi zasię zalegali stoły,
2565     2, 19|                 większym kołem zataczali, a każden w głos gadał, przepijał,
2566     2, 19|              nosili, pokrzykiwali wesoło, a obcasami bili, że ino dyle
2567     2, 19|                przywarty do rodnej ziemi, a niech jeno śnieg spadnie,
2568     2, 19|            spadnie, ziemia się przesłoni, a wnet każde drzewo dojrzysz
2569     2, 19|                 nie, podawał każdemu rękę a z dobrością patrzał, to
2570     2, 19|           świadczyli i tak mu się umilali a zdawali we wszystkim, jak
2571     2, 19|         wspomniało jak to jeszcze wczoraj a ci sami omijali go z dala
2572     2, 19|                 przytwierdzili półgłosem, a potem z wolna przeszli na
2573     2, 19|                 wiedła, Antek mało mówił, a cięgiem spoglądał na drzwi,
2574     2, 19|                Cóż uredzili? - zapytał.~- A cóż, skamlali, narzekali,
2575     2, 19|                    narzekali, żalili się, a rady nijakiej nie powzięli,
2576     2, 19|                 trza pozwolić na wyręb.~- A bo to co mądrego uradzą
2577     2, 19|                    co z łońskiego śniegu, a dziedzic może sobie spokojnie
2578     2, 19|         wykrzykiwać.~- Któż jak nie wy?~- A juści, pozwolą to na co?
2579     2, 19|                    że to nie moja sprawa, a ich, gospodarzy! Juści,
2580     2, 19|            dzierżą i choćby na tę minutę, a nie popuszczą, a my cóż
2581     2, 19|                  minutę, a nie popuszczą, a my cóż znaczymy, tyle co
2582     2, 19|                  Źle jest całkiem, źle.~- A nie tak powinno być!~- Juści,
2583     2, 19|                 do gruntów i do rządów.~- A samym na wycugi iść!~- Ja
2584     2, 19|                  odsłużyłem, lata mi idą, a tego, co moje, dać nie chcą! -
2585     2, 19|                  Każdemu czas na swoje.~- A wszyscyśmy tutaj pokrzywdzeni.~-
2586     2, 19|          wszyscyśmy tutaj pokrzywdzeni.~- A najbarzej Antek!~- Trza
2587     2, 19|              spojrzeli na niego zdumieni, a on wysunął się na czoło
2588     2, 19|                prawić o swoich krzywdach, a w oczy wszystkim patrzał
2589     2, 19|               dzisiaj? - zapytał Antek.~- A dyć ojcowie nasi tam siedzą.
2590     2, 19|             chciał - tłumaczył Płoszka.~- A to co za jeden ? - wykrzyknął
2591     2, 19|              Jacek przeciskał się z wolna a oczami kogoś szukał, aż
2592     2, 19|                  on może chcieć?~- Czego, a niczego, tak se chodzi ino
2593     2, 19|                   Grzela się sprzeciwiał, a że bywał we świecie i gazetę "
2594     2, 19|            sprowadziła z miasta adwokata, a ten by wszystko po sprawiedliwości
2595     2, 19|              ojców wyrzekacie, że głupie, a sami ani za grosz pomyślenia
2596     2, 19|               grosz pomyślenia nie macie, a jeno jak te dzieci, co jeszcze
2597     2, 19|                  mroziło od niej złością, a gdy do kolacji siadali,
2598     2, 19|              skrzyni dobywać, przymierzać a przystrajać się.~To i cóż
2599     2, 19|               odmawiała pogadując wesoło, a ukradkiem przebierając oczami
2600     2, 19|                choć naród już był napity, a spoglądali na nią z podziwem.
2601     2, 19|              Ponad wszystkie piękniejsza. A przecież była tam i Nastka,
2602     2, 19|                   ciągnące oczy parobków, a jak Balcerkówna Marysia,
2603     2, 19|               róża przenosi one nasturcje a malwy, a georginie, a maki,
2604     2, 19|           przenosi one nasturcje a malwy, a georginie, a maki, że zgoła
2605     2, 19|           nasturcje a malwy, a georginie, a maki, że zgoła podlejsze
2606     2, 19|             wdziała gorącożółty w zielone a białe pasy, stanik zaś z
2607     2, 19|                    do pół piersi wycięty, a na koszuli cieniuśkiej,
2608     2, 19|                  różowy rzucik farbowaną, a końce od niej puściła na
2609     2, 19|              słowa, jeno dychali prędzej, a ukradkiem zaglądali sobie
2610     2, 19|                dnia... - szepnął cicho.~- A mogę to wyjść?... pilnują
2611     2, 19|                  oczach skry się jarzyły, a w sercach była taka muzyka,
2612     2, 19|         muzykantów:~- Obertasa; chłopacy, a ostro!~Juści, że trzasnęli
2613     2, 19|                 całej karczmie fundować !~A za nim puścili się w tan
2614     2, 19|               Grzela, tańcowały i drugie, a Mateusz, że mu to żebra
2615     2, 19|           popuszczały, to ino przytupywał a krzykał la zachęty!~Antek
2616     2, 19|              cisnęła się do niego słodko, a raz w raz, ledwie dech łapiąc,
2617     2, 19|                   nich uwagę, coś szepczą a krzywią się i w głos dogadują.~
2618     2, 19|                  aż mu piersi rozpierało! A Jaguś też była całkiem jakby
2619     2, 19|                   pamięci świat wszystek, a grało w niej takim weselem,
2620     2, 19|             czarne, te oczy przepaściste, a te wargi czerwone, ciągnące!~
2621     2, 19|                 wargi czerwone, ciągnące!~A skrzypice wycinały siarczyście,
2622     2, 19|        przemieniała i serce grało weselem a mocą; basy zaś pobekiwały
2623     2, 19|                  kiej ten kos na zwiesnę, a taką lubością przejmował,
2624     2, 19|                   mąciło, tchu brakowało, a zarazem chciało się płakać
2625     2, 19|                   strach brał niejednych, a mało kto za nim nadążył.~
2626     2, 19|                inni przystawali zmęczeni, a nawet i muzyce mdlały ręce,
2627     2, 19|                   aż Józka, zła na Antka, a barzej jeszcze na macochę,
2628     2, 19|            poleciała do starego.~- Ociec, a to Antek tańcuje z macochą,
2629     2, 19|             trącać ze starszym i kowalem, a prawić cosik.~Wróciła z
2630     2, 19|                   przysłaniały zapaskami, a parobcy w głos śmieli, a
2631     2, 19|                  a parobcy w głos śmieli, a jeszcze swoje dokładali.
2632     2, 19|                   brał parobków, ściskał, a dzieuchom całymi garściami
2633     2, 19|                przy tym i Jagusi nakłaść, a mimo zmęczenia śmiał się
2634     2, 19|            cięgiem jakieś pary tańcowały, a drudzy gęstwili się, gdzie
2635     2, 19|               przy gorzałce z Lipczakami, a niektórzy i do tańca się
2636     2, 19|                  i co najpierwsza we wsi, a on, mimo że ze wszystkimi
2637     2, 19|             wrzaskiem uciekła do chałupy, a Józka wtykała w garście
2638     2, 19|                   mocny, że drżeć zaczął, a stary poszedł wolno ku domowi.~
2639     2, 19|               odejdź! - krzyknął groźnie, a potem nagle, nie wiada laczego,
2640     2, 19|             zamierało, włosy się jeżyły - a z pamięci ginęła zawziętość,
2641     2, 19|                kochanie, ginęło wszystko, a ostawał jeno strach śmiertelny,
2642     2, 19|                 wędrownik albo i pijany - a to Hanka leżała żebrząc
2643     2, 19|                 mu dziwnie zmiękła dusza, a że się nie odezwała, uniósł
2644     2, 20|                  krzyki, nie pomstowania, a ino ciężka cichość, złowrogo
2645     2, 20|                  powstrzymywanych gniewów a żalów.~Cały dom zmilknął,
2646     2, 20|                    osnuł się posępnością, a żył w ciągłej trwodze i
2647     2, 20|                  o wczorajszej sprawie.~- A czyja? - mruknął.~- W czym
2648     2, 20|                 która mu się jeno uwidzi, a że ją wybrał i nie popuszczał
2649     2, 20|                    bym wyzdrowiał rychło, a nie uczcie mnie rozumu,
2650     2, 20|              różaniec przebierała, nie!~- A i to czemuście mi ją dali? -
2651     2, 20|                rzucił urągliwie.~- Czemu? A kto to skamlał jak ten pies?
2652     2, 20|                   senna chodziła po domu, a ino tymi żałosnymi oczami
2653     2, 20|                   jeno ziąb nań chuchnie, a wnet owarzy się i rozdygocze
2654     2, 20|                  dobrego słowa nie rzekł, a jako ten zbój spoglądał.
2655     2, 20|                   kościele przesiadywała, a jeśli była, to pokazywała
2656     2, 20|                  gorzkie wymówki czyniła, a chłopaki też łaziły omroczone,
2657     2, 20|                 słowa, twardo spozierali, a wszyscy zarówno biadali
2658     2, 20|                   czasy nastają paskudne!~A Józka też, jak ino mogła,
2659     2, 20|              chałupie stary nie pozwalał.~A zima wciąż była sroga, mroźna
2660     2, 20|                  gdzie znowu ze sprawami, a nawet z takimi przestawał
2661     2, 20|                 sprawę w śmieszki obracał a rad rozpowiadał, jako się
2662     2, 20|                jego nieustępliwą hardość, a i to, że skoro na ambit
2663     2, 20|                  żywym ogniem przypiekać, a głosu by nie wydał; wiedziano
2664     2, 20|                  najlepszego we wsi miał, a wielce baczył, by go na
2665     2, 20|                gasi, jakie były powstały.~A nawet stary Szymon, sołtys,
2666     2, 20|                   baju, chłop śliwy rwie, a ino ich dwie! Ludzkie gadanie
2667     2, 20|           pazurami, sam się musi wypalić! A to wam jeno przypomnę, com
2668     2, 20|             ostrym słowem, że struchlała; a potem nie zrobił się inszym,
2669     2, 20|                   o jej łaski się starał, a ostro kiej na dziewkę krzyczał
2670     2, 20|              różne porządki gospodarskie, a tak pilnie stróżował Jagusi,
2671     2, 20|            wszystkim kazał mieć baczenie!~A Jagny jakby nie było, przędła
2672     2, 20|                    nic jej nie brakowało, a nie umiała tego poszanować,
2673     2, 20|                   popróbuje czego innego! A to wam zapowiadam, powiedzcie
2674     2, 20|                 sobie.~- Bójcie się Boga, a dyć ona nic złego nie zrobiła!~-
2675     2, 20|                   twardo stał przy swoim, a na zakończenie powiedział:~-
2676     2, 20|                     Swoje tylko powiadam, a wy zbytnio w siebie dufacie.
2677     2, 20|                tej złości smak znajdował, a chociaż nieraz w nocy słysząc
2678     2, 20|             wieczór i długo przesiadywał, a jak tylko mógł, podjudzał
2679     2, 20|              upokorzyć, za nic nie mogła, a naprzeciw, bunt się w niej
2680     2, 20|                   cicha zaczęła:~- Jaguś, a to mi cię żal okrutnie kieby
2681     2, 20|                 stary pies cię ukrzywdza, a ty kiej ten baranek cierpisz!
2682     2, 20|                 dobrością nie przeprzesz, a ino jeszcze większą złością!
2683     2, 20|               złością! Za dziewkę cię ma, a ty nic; szmaty ci pono w
2684     2, 20|                    dobrego słowa nie da - a ty co? Wzdychasz, trujesz
2685     2, 20|                 wiada, na czym skończy! - A najpierwsze - zniżyła głos
2686     2, 20|                   rychlej się pomiarkuje! A starego łacniej niźli młodziaka,
2687     2, 20|             chałupach szkodzić! Zrób tak, a wnet mi podziękujesz! A
2688     2, 20|                   a wnet mi podziękujesz! A co tam pyskują na ciebie
2689     2, 20|                   palcem nie przepuszczą, a któren nie stoi, co o nim
2690     2, 20|                 nim powiadają, mocny jest a hardy, to może robić, co
2691     2, 20|            słówkiem nie piśnie naprzeciw, a łasić się będą kiej pieski!
2692     2, 20|               wszystek, do nieustępliwych a zawziętych! Na mnie się
2693     2, 20|             jeszcze prawiła, nauczała ją, a z wolna, choć i nie pytana,
2694     2, 20|              słowo odpowiadała całą kopą, a tak głośno, że na drodze
2695     2, 20|         przyczepiała się na każdym kroku, a tak nieraz boleśnie karciła,
2696     2, 20|                  jak ino mogła najlepiej, a nie czekając na męża sama
2697     2, 20|                   poradził na jej humory, a coraz częściej dla świętego
2698     2, 20|            widziała, tą owieczką pokorną, a teraz okoniem stawa! - wykrzyknął
2699     2, 20|               księże sanie przed gankiem, a on sam w komży na futrze,
2700     2, 20|                 na talerzu wodę święconą, a on w głos się modlił i poświęcał
2701     2, 20|                   potrząchając dzwonkami, a reszta kieby za procesją
2702     2, 20|                   i przysiadł odpoczywać, a nim Boryna z parobkiem zsypali
2703     2, 20|             Pacierza to mię nauczył Kuba, a katechizmu i na lementarzu
2704     2, 20|                    Dal im po dwa obrazki, a nauczał, by słuchali starszych,
2705     2, 20|                 na każdym kroku się czai, a do piekła namawia. A potem
2706     2, 20|                czai, a do piekła namawia. A potem podniósłszy głos spojrzał
2707     2, 20|             zrozumiała, że do niej mówił, a skoro Maciej powrócił, wyszła
2708     2, 20|                  to, niesłusznie robicie, a kto niesprawiedliwość czyni,
2709     2, 20|                    Po jakim to ogierze?~- A po młynarzowym!~- Zaraz
2710     2, 20|                     Radzę wam jak ksiądz, a zrobicie, co wam sumienie
2711     2, 20|               wśliźnie, wszystkie zarazi! A z tych zmawiań przeciwko
2712     2, 20|             pogadał o c różnych rzeczach, a w końcu rzekł:~- Zgodą tylko,
2713     2, 20|                        Wilcze sąsiedztwo, a na takiego najlepszy kół
2714     2, 20|                   drugiego nie dosłyszeć, a na trzecie nie zważać, by
2715     2, 20|              zapuchłymi od płaczu oczami, a jak ino mógł, dopadał boćka,
2716     2, 20|            ogarniał go ramionami, całował a żałosnym płaczem się zanosił...~
2717     2, 20|                  ponieśli go na plebanię, a Łapa pobiegł z nimi i też
2718     2, 20|                   zgoła cały się widział, a gdziesik cieknął i przepuszczał
2719     2, 20|            nieufności i prawie mimo woli, a dawał ciągłe baczenie na
2720     2, 20|          znienawidziła go jeszcze barzej, a coraz potężniej wydzierała
2721     2, 20|                 gospodarza za tego boćka, a przylgnął do Jagny, że to
2722     2, 20|              podwieczorki, więcej omasty, a czego gęsto i parę groszy
2723     2, 20|         ochraniała przed niespodziankami! A wszystko to robiła przez
2724     2, 20|                 ze wsi, że mają wszystko, a jej nie dostaje nawet tego
2725     2, 20|                  kądzielą, podsłuchiwała, a judziła jednych na drugich
2726     2, 20|                  obawiając się jej ozora, a głównie tego, że pono złe
2727     2, 20|            całkiem nie stworzyłaby sobie.~A Rocho, że to dobry był człowiek,
2728     2, 20|                    ustatkuje się prędzej, a nie będzie już powodów do
2729     2, 20|               miał z torbami, iść, pójdę; a pókim żyw, nie dam i tego
2730     2, 20|              zamierza!...~- Napletli wam, a wy to do serca bierzecie!...~-
2731     2, 20|                    zaglądał pod strzechy, a w nocy się często budził,
2732     2, 20|                 zrobił mu budę pod szopą, a jątrzył cięgiem, mało jeść
2733     2, 20|              latał i użerał jak wściekły, a rzucał się na każdego, że
2734     2, 20|                 dopuszczał i zwierzać się a wyżalać nie miał przed kim,
2735     2, 20|                  mu ta we wątpiach siedzi a podgryza.~Baczył więcej
2736     2, 20|              gdzieniegdzie coś uskubnęły. A przy tym, jak to zawdy pod
2737     2, 20|                  że woda stała po rowach, a gdzieniegdzie i zagony czerniały,
2738     2, 20|                    że świata nie dojrzał, a po nich zaś bywały dnie
2739     2, 20|                   ludzi ogarniała radość, a starzy, się pod ścianami
2740     2, 20|                   trzy dni się zabawiali, a tak hucznie, że powiadali,
2741     2, 20|                   tydzień ledwie chorzał, a miał chudziaczek dopiero
2742     2, 20|             młodzi i najbarzej dokazywał.~A te pogwary ciągłe, obmowy,
2743     2, 20|                 wieś się od nich trzęsła. A czasem trafił się dziad
2744     2, 20|             opowiadań, wzdychów dzieuszyn a matczynych płaczów, że i
2745     2, 20|                  całe tygodnie starczyło!~A insze rzeczy! a to Magda
2746     2, 20|                starczyło!~A insze rzeczy! a to Magda poszła w służbę
2747     2, 20|               przyjeżdżał go zastępować - a to o złodziejach mówiono,
2748     2, 20|       gospodarstwie, o świecie, ludziach, a te insze rzeczy, że ni spamiętać,
2749     2, 20|                 opowiedzieć któż poredzi! a tak cięgiem coś nowego,
2750     2, 20|                 żadne zabawy nie chodził, a i kobietom też iść nie pozwalał,
2751     2, 20|                 desperacja brała Jagusię, a Józka całe dnie mamrotała
2752     2, 20|                   Dominikowa przy lampce, a reszta z powodu tęgiego
2753     2, 20|               Józka kręciła się po izbie, a stary pykał z fajki w komin
2754     2, 20|                  hukał od czasu do czasu, a nikt jakoś się nie odzywał,
2755     2, 20|             rozglądasz? - pytała Jagna.~- A bo... bociek musiał się
2756     2, 20|                 zrobi! - mruknął Witek.~- A bo i nie wiem, po co go
2757     2, 20|               łowił, wszystkim ustępował, a wydali go! - szepnął z wyrzutem
2758     2, 20|                 kiej ci żal za boćkami!~- A nie obłaskawię, bo i ten
2759     2, 20|                 nie wytrzyma na plebanii, a przyleci!~Jasiek koniecznie
2760     2, 20|                 se swój sposób wynajdzie, a nie będzie brał od drugich!~
2761     2, 20|                  iż cięgiem łaził za nią, a trzymała w odwodzie na ten
2762     2, 20|                   był ze starym pogodził, a zaraz od proga zawołał:~-
2763     2, 20|                   naszykujcie, co potrza, a ty pojedziesz na świadka.
2764     2, 20|                 ty pojedziesz na świadka. A Bartek uwiadomiony?~- Byłem
2765     2, 20|               winowaty, to niech płaci.~- A bogać tam niewinien, tylachna
2766     2, 20|                będziemy drzewo na tartak, a potem deski do miasta.~-
2767     2, 20|                 parobek się jeno wałkoni, a zarobek pewny, płacą od
2768     2, 20|                rzekł po długim namyśle.~- A choćby od jutra zaczynać!
2769     2, 20|                  Przystańcie jeno do nas, a dobrze wypadnie, już ja
2770     2, 20|              jutro po sądach do młynarza, a poredzimy jeszcze, muszę
2771     2, 20|          przyjdzie, upłynie dość czasu... a co mu szkodzi tamtym przytwierdzać,
2772     2, 20|                 nie daruje przy sposobie, a tymczasem dobrze zarobić
2773     2, 20|                  do siebie, ręce zacierał a mruczał zadowolony:~- Głupie
2774     2, 20|                 Jaśkiem, to z Dominikową, a coraz niespokojniej czekał
2775     2, 20|                  tym w domu nie zaczynał, a gdy się szykowali do spania,
2776     2, 20|                byś w chałupie ostała...~- A bo to nie wrócicie do zmroku?...~-
2777     2, 21|               śnieg prószył drobny, suchy a ostry kiej kasza ledwie
2778     2, 21|                  skowyczał, przegwizdywał a śniegami miecił zapalczywie.~
2779     2, 21|                   Hanka ze starym Bylicą, a z nimi jeszcze parę komornic,
2780     2, 21|              drzewinami, hurkotał po wsi, a co trochę podrywał tumany
2781     2, 21|                  te chusty pełne białych, a kłujących paździerzy, że
2782     2, 21|                czubami widnym w kurzawie, a jeszcze dalekim.~Wiatr wzmagał
2783     2, 21|                  się ino barzej ku ziemi, a on zabiegał z przodu, darł
2784     2, 21|               wiatr zatykał i rwał słowa, a postękując nieco i ręce
2785     2, 21|                   szła, śmiałby to ostać! a i w chałupie ziąb nie do
2786     2, 21|                 suchego chleba pojedli... a tu zimny wiater tak przebiera
2787     2, 21|               jeno ciężko, zacinała zęby, a szła, i to nie po raz pierwszy,
2788     2, 21|                 po raz pierwszy, nie...~- A niechta! A niechta! - szeptała
2789     2, 21|             pierwszy, nie...~- A niechta! A niechta! - szeptała twardo,
2790     2, 21|          dziadówkami, jak Filipka, stawa, a płakać nie będzie ni żalić
2791     2, 21|               może kiedyś i wynagrodzi... A niechta, przetrzyma wszystko,
2792     2, 21|                 dziećmi i rąk nie opuści, a na politowanie ludzkie ni
2793     2, 21|              kamratami, o dom nie stojał, a kiej ten pies zwleczony
2794     2, 21|                 Jak to, ma żonę i dzieci, a o wszystkim zapomina la
2795     2, 21|                  jej, że zły idzie pobok, a wciąż szepta do ucha te
2796     2, 21|              choćby krzyczeć wniebogłosy, a łbem tłuc o ścianę!~- Zmiłuj
2797     2, 21|                  ledwie widne w kurzawie, a bór już był niedaleko, gdy
2798     2, 21|                   głodem, haruje jak wół, a nikto nawet nie polituje.~-
2799     2, 21|               nikto nawet nie polituje.~- A przódzi to nas nawet nie
2800     2, 21|               Moiściewy, chleb daje rogi, a głód nogi, powiedają. ~-
2801     2, 21|                   zdarłabym Jagnę za łeb, a wyzwała, a skleła, a kudłów
2802     2, 21|                  Jagnę za łeb, a wyzwała, a skleła, a kudłów naczesała,
2803     2, 21|                 łeb, a wyzwała, a skleła, a kudłów naczesała, żeby całe
2804     2, 21|                takie Paczesiowe nasienie, a Dominikowa nie insza była,
2805     2, 21|                  do lasu i porozchodzili, a blisko, by móc się skrzyknąć
2806     2, 21|               ciżbą, gęstwą nieprzebraną, a tak śmigłą, prostą i mocarną,
2807     2, 21|                  zmilkną i śpiewy ustaną, a jeno szemrzą wzdychy ostatnie,
2808     2, 21|            gęstych, przyziemnych krzach - a las ni drgnął, ni jedna
2809     2, 21|                  załopotał wskroś mroków.~A czasami znowu wichura spadała
2810     2, 21|            uderzał ze strasznym krzykiem, a bił już jak ten mocarz oślepły
2811     2, 21|                przyczajone w podszyciach, a oszalałe z trwogi ptactwo
2812     2, 21|                 prawie nie było na ziemi, a tylko opadły z dawna, zwietrzały
2813     2, 21|          układając w rozpostartą płachtę, a robiła tak zapalczywie,
2814     2, 21|                 się wnet zmęczył i ustał, a i Hance sił brakowało, to
2815     2, 21|                     Nie przejdziemy tędy, a za dębiną mokradła, nawróćmy
2816     2, 21|                  nie zalegały tak wysoko, a pokrótce wyszli na pola -
2817     2, 21|                   aż jęk leciał po lesie, a tak mącił, zakręcał i bił,
2818     2, 21|             obrócić.~- Tą dróżką na lewo, a wyjdzierny niechybnie do
2819     2, 21|                bała puścić na niepewne.~- A miarkujecie aby, w jaką
2820     2, 21|                  dróżkę całkiem zasypało, a do tego z boku od pól wciąż
2821     2, 21|                  trzęsły się, przyginały, a śniegowe tumany zasypywały
2822     2, 21|                   w mrocznych myśleniach, a wciąż o jednym: o Antkowym
2823     2, 21|                  pełen zakrzepłych w lód, a palących łez, pełen żywych,
2824     2, 21|               palących łez, pełen żywych, a zapiekłych w boleści głosów.~-
2825     2, 21|             huragan, strach nią zatrząsł, a potem zawrzała gniewem tak
2826     2, 21|                wichurą. - Dosyć już tego, a to i kamień już by się rozpękł,
2827     2, 21|                   przez zapaskę i kaftan, a wgniatały się w żywe mięso,
2828     2, 21|              ramiona ją strasznie bolały, a zaś ten węzeł płachty, zakręcony
2829     2, 21|                 widziała się cała ziemia.~A zewsząd wraz z noc szło
2830     2, 21|              droga jakby nie miała końca, a ciężar tak przygniatał,
2831     2, 21|                 trzeźwiła się, jak mogła, a wciąż jakby zapadała na
2832     2, 21|              niekiej zatrzepie skrzydłem, a że już mocy nijakiej nie
2833     2, 21|                 zwały, plątała w zaspach, a szła gnana trwogą o dzieci,
2834     2, 21|                 się było można przekopać, a nawet w gorszych miejscach
2835     2, 21|                   prześmiechami głośnymi, a Jambroży często podśpiewywał
2836     2, 21|           obejrzał się i wstrzymał konie, a gdy się wyłoniła z kurzawy
2837     2, 21|                  jeszcze myśli pozbierać, a stary przyglądał się jej
2838     2, 21|                miała zapuchłe od płaczów, a usta zacięte boleśnie, trzęsła
2839     2, 21|                  nietrudno o chorobę...~- A któż to za mnie zrobi? -
2840     2, 21|                  wciąż zagadywał i pytał, a zdumiewał się wielce nad
2841     2, 21|               mrożący spokój bił od niej, a jakaś moc skamieniała, nieustępliwa
2842     2, 21|             dawniej, mówiła niby z równym a obcym o różnych rzeczach
2843     2, 21|            Odpowiadała prosto, do składu, a głosem dziwnie surowym,
2844     2, 21|                    na zimno musi kuć dolę a w cierpliwości hartować.~
2845     2, 21|                   wziąć brzemię na plecy, a wreszcie rzekł z cicha do
2846     2, 21|                  z cicha do niej tylko:~- A zajrzyj do mnie którego
2847     2, 21|                 łajdus przepija wszystko, a ty pewnikiem mrzesz głodem
2848     2, 21|              zaraz skręcał przed karczmę, a Hanka już nie czekając na
2849     2, 21|                   koło warzy i obrządków, a wciąż przemyśliwała o tym
2850     2, 21|              spokojne myśli przychodziły, a z nimi i bunt srogi przeciwko
2851     2, 21|                    jego wola dać lub nie. A jak to miętko powiedział: "
2852     2, 21|                 pytał, o wszystko! Juści, a i pół tej biedy i poniewierki
2853     2, 21|               jako już był całkiem ustał, a może by i zamroził się na
2854     2, 21|                    ostawił mnie Bartkowi, a sam pognał konie, by cię
2855     2, 21|               resztek wełny organiścinej, a stary wygrzewał się wciąż,
2856     2, 21|                 na Antka się nie oglądaj, a ino siebie i dzieci miej
2857     2, 21|            rozważając powoli rady ojcowe.~A stary przyszykował sobie
2858     2, 21|                    to nikogo nie słuchaj, a bieżyj...~Długo ją namawiał
2859     2, 21|                   namawiał i przekonywał, a nie doczekawszy się żadnej
2860     2, 21|               rozważała słowa Borynowe.~- A może się tak stanie, może
2861     2, 21|                   Troje nas cierpi biedę, a niezadługo będzie czworo!
2862     2, 21|                  od mocy, nieustępliwości a odwagi, ognie chodziły po
2863     2, 21|                   nie posłucha i pójdzie, a tej dobrej okazji nie popuści...
2864     2, 21|             rozlegał się coraz wyraźniej, a wraz z nim i blask krwawy
2865     2, 22|               samego dnia, po obrządkach, a już o dobrym wieczorze zaczęli
2866     2, 22|                 się skarżąca na wszystko; a po niej, niby ta rozgdakana,
2867     2, 22|        sąsiedzkich swarach najzawziętsza; a po niej wtoczyła się gruba
2868     2, 22|                    mała, zawiędła, ponura a sielna procesownica, która
2869     2, 22|                  miesiąc stawała na sądy; a po nich wlazła hardo, choć
2870     2, 22|                  fortelnica, jakich mało, a szkudnik w cudzym najgorszy!
2871     2, 22|                chyba jeno po obleczeniu - a zeszło się razem sporo babiego
2872     2, 22|                   ze lnem, to z pakułami, a niektóre z szyciem albo
2873     2, 22|             owarzone, bo starsze już były a prawie jednolatki.~Kłębowa
2874     2, 22|                   miłe słowa i sam stołki a ławy podsuwał...~Nadeszła
2875     2, 22|                 Jagusia z Józką i Nastką, a z nimi jeszcze parę dziewczyn,
2876     2, 22|               pieńki przynosili ze dwora, a jeszcze miejsca dosyć ostawało
2877     2, 22|          furkotały i dudniły po podłodze, a gdzieniegdzie i kółko warczało,
2878     2, 22|                 na przęślicach.~Kłębiaki, a czterech było młodziaków,
2879     2, 22|                 się trzęsła od chichotów; a starsze jeszcze rade dokładały
2880     2, 22|                końcu i wyczekiwany Rocho, a tuż za nim Mateusz.~- Wieje
2881     2, 22|                oczami drzwi wchodowych.~- A wiało też dzisiaj, że niech
2882     2, 22|               żywe przywlekły się z lasu, a pono Hanka z Bylicą jeszcze
2883     2, 22|                   do bicia by przyszło.~- A bo jej pozwalają przewodzić.~-
2884     2, 22|           wymiarkuje, kiedy prawdę powie, a kiej scygani !~- Wszystko
2885     2, 22|          organistów.~- Które to chodzą?~- A dyć te wisielaki Gulbasowe
2886     2, 22|            rozległ przed domem długi ryk, a po nim głosy różnych zwierząt
2887     2, 22|                   owce beczały; koń rżał, a przewodził im ktosik na
2888     2, 22|                 że jak Cygan się widział, a ciągnął za sobą na długim
2889     2, 22|               chodził niby na czworakach, a za nim szedł tuż drugi wodziciel,
2890     2, 22|                 pękate torbeczki wisiały, a dopiero za nimi Michał od
2891     2, 22|                  płoty kiełbasami grodzą, a ogniem się chłodzą; gdzie
2892     2, 22|            bogacze, gospodynie użyczliwe, a dzieuchy piękne, tośmy przyśli
2893     2, 22|                     Pokażcie, co umiecie, a może się la was znajdzie
2894     2, 22|              zakrzyczał kropiąc go kijem, a na to piszczałka wrzasnęła
2895     2, 22|             wodziciel udawał różne głosy, a niedźwiadek jął skakać na
2896     2, 22|            wierzgał, za dzieuchami gonił, a wodziciel niby go to powstrzymywał,
2897     2, 22|                 niby go to powstrzymywał, a pytą wokół prał, co wlazło,
2898     2, 22|               bieganina, przegony, piski, a taka uciecha zapanowała,
2899     2, 22|              taktu Michałowej piszczałki, a rzekome niedźwiedniki wraz
2900     2, 22|                gdy się nieco uspokoiło.~- A Jasiek Przewrotny, nie poznaliście
2901     2, 22|                jest, ale zgoła niegłupi., a tak bronił Jaśkowej sprawy,
2902     2, 22|                   u Borynów na jesieni:~- A pamiętasz to, Józia, com
2903     2, 22|                 jeno wrzeciona warkotały, a czasem ogień trzasnął na
2904     2, 22|                 westchnienie zaszemrało - a Rocho powiadał cudeńka różne
2905     2, 22|                  idą, ludzie się schodzą, a niech kur zapieje, wszystko
2906     2, 22|              Madeje, gdzie kije samobije, a one Lele-Polele, a one południce,
2907     2, 22|              samobije, a one Lele-Polele, a one południce, upiory, strachy,
2908     2, 22|             strachy, czary, dziwności ! - a drugie jeszcze, insze a
2909     2, 22|                   a drugie jeszcze, insze a cudne i wprost nie do wiary,
2910     2, 22|                  wrzeciona z rąk leciały, a dusze się niesły w zaczarowane
2911     2, 22|                  z utęsknienia i podziwu.~A na końcu opowiadał o królu,
2912     2, 22|                naprawiał, i złości gasił, a potem, by już być za jedno
2913     2, 22|           gospodarską córką spod Krakowa, a Zofia było jej na imię,
2914     2, 22|               duszą, gdzie wiódł słowami, a już najbardziej chwyciła
2915     2, 22|              Jagna, przejęta takim mocnym a zapamiętałym wzruszeniem,
2916     2, 22|                   niechby rzekł to słowo, a poszłaby, jak stała, w tę
2917     2, 22|              Opadli wnet Rocha pytaniami, a gdzie to zamki takie, wojska
2918     2, 22|                   opowiadał smutnie nieco a tak mądrze, wraz prawdy
2919     2, 22|                Jedno dzisiaj człowiekowe, a jutro w boskiej mocy! -
2920     2, 22|                Rocho odpoczywał zmęczony, a że zaś wszystkich dusze
2921     2, 22|                  między sobą cicho zrazu, a potem już dla wszystkich
2922     2, 22|                 przypomniało, i czwartej, a każda co nowego niesła,
2923     2, 22|                  znowu powiadali, przędli a motali dalej one gadki nieskończone,
2924     2, 22|                  mu dogadzał, owsem pasł, a nie dogodził, koń robić
2925     2, 22|              kopytami i na miejscu zabił, a sam w cały świat pognał
2926     2, 22|                była zima, śniegi i mrozy, a wilki tuż za nim, że mu
2927     2, 22|               cieniu - cienie odlatywały, a słońce żarło żywym ogniem!
2928     2, 22|                   miał z drogich kamieni, a strzechę kieby z nieba nabitego
2929     2, 22|                 się o chłodzie i głodzie, a w wielkim strachu, bo wilki,
2930     2, 22|                wyleciała wdowa z dziećmi, a poznawszy go, choć tak był
2931     2, 22|                    czym popadło, odganiać a wyklinać za krzywdy, bo
2932     2, 22|                   w, niego potem, robiła, a odbijała się za krzywdę!
2933     2, 22|                   Jezus zawsze karze zło, a dobre wynagradza i o niczym,
2934     2, 22|              robaczek wiercący w ścianie, a nie ukryje się przed Jego
2935     2, 22|                wznosiły, pod niebo rosły, a płonęły jak te smolne szczapy,
2936     2, 22|        potępionych głosem jęczą wisielce, a strzygi z nietoperzowymi
2937     2, 22|               płakań, i żaleń, i czekań - a otwarły się oczy na świat
2938     2, 22|                 wielkim, mocarnym, bujnym a świętym, i cudownościami
2939     2, 22|                się, by dzień ten przeżyć, a nie pomyślisz nawet, co
2940     2, 22|                  Opowiadali dalej, wciąż, a Rocho dopomagał chętliwie,
2941     2, 22|                  kiej i drudzy płakali...~A czasem następowały długie,
2942     2, 22|              drgnienia po niej się snują, a tęcze, a kolory; jako te
2943     2, 22|                  niej się snują, a tęcze, a kolory; jako te zboża młode
2944     2, 22|                słodko, szemrzą przeciągle a trzęsą piórkami kieby tym
2945     2, 22|               dzieci, które Rocho nauczał a ona nasłuchując opowiadań
2946     2, 22|                 smoki, czy inne różności, a tak utrafiała, że każden
2947     2, 22|                  nimi oblepić całą belkę, a jeszcze i pofarbowała lubryką
2948     2, 22|                  się czegoś niecierpliwi, a ukradkiem daje jakieś znaki...
2949     2, 22|            ukradkiem daje jakieś znaki... a nikto drugi też nie spostrzegł
2950     2, 22|           Zmartwieli wszyscy nasłuchując, a bojąc ruszyć się z miejsca,
2951     2, 22|                Kazimierz mu było na imię, a na przezwisko Jastrząb,
2952     2, 22|                    podatkami nie uciskał, a poczciwości we wszystkim
2953     2, 22|            rankiem jakoś po mszy świętej!~A cała wieś odprowadzała ich
2954     2, 22|                 dawno powrócili do domów, a Jastrzębia jak nie było,
2955     2, 22|                przeciera oczy, żegna się, a poznać nie może... Jezus
2956     2, 22|                  z lewentarza ni śladu... a z chałupy ino zręby spalone...
2957     2, 22|                   ostało nic, ziemia jeno a niebo.~Siedział na progu
2958     2, 22|                 na progu kiej zmartwiały, a na odwieczerzu, kiedy przedzwaniali
2959     2, 22|                przeciw boskiemu imieniowi a krzyczał, że już chyba złemu
2960     2, 22|                 pomiarkował w tej złości, a ino zawołał:~- Pomagaj,
2961     2, 22|                   i wypróbować.~- Pomogę, a oddasz duszę? - zaskrzeczał
2962     2, 22|                 wieść, sam mało co robił, a ino doglądał i rządził,
2963     2, 22|                przezywać, robił za niego, a drugie diabły poprzebierane
2964     2, 22|                  się tym Jastrząb srodze, a po nocach czasami rozmyślał,
2965     2, 22|                 się za żywota zaprzedali, a żaden z nich się nie turbuje
2966     2, 22|                 co tam będzie po śmierci, a jeno się weselą i wszystkiego
2967     2, 22|              bogactwa rosły niepomiernie, a z nimi także znaczenie,
2968     2, 22|                  i bieda siadła na progu.~A on chorzał ciężko, ciało
2969     2, 22|              zawiśnie ręka Bożego gniewu!~A i diabli nie stali już o
2970     2, 22|                 nuż tańcować koło węgłów, a cisnąć się z widłami do
2971     2, 22|                  poświęconą znacząc progi a okna, ale już ustawała z
2972     2, 22|           szykował się gdziesik do drogi, a do bezbożnika iść nie chciał.~-
2973     2, 22|              deszcz, błocko, kawał drogi, a do tego diabli wszędzie
2974     2, 22|                śmierć siedziała na progu, a diabli przez moc dobywali
2975     2, 22|               rozgląda się przed chałupą, a tu ani karety, ni lokajów,
2976     2, 22|           Panienką ku kapliczce !~Patrzy, a tu Ona już w płaszczu i
2977     2, 22|              wyciągnął ręce o zmiłowanie.~A Panienka święta spojrzała
2978     2, 22|                 nikogo nie minie."~Długie a głębokie milczenie padło
2979     2, 22|              jasnością, że jeno ją tknąć, a gotowa gwiezdnym deszczem
2980     2, 22|                 się rozsnuć między ziemią a niebem.~To trwali w cichości,
2981     2, 22|                  z cicha tą nutą rzewliwą a mieniącą, jakoby kto rosy
2982     2, 22|                 suł po owych pajęczynach, a Sochowa zaśpiewała "Pod
2983     2, 22|                 Przywtarzali jej z cicha.~A potem zaś z wolna zaczęli
2984     2, 22|                  nie wołając nawet Józki, a za nią Antek wysunął się
2985     2, 22|                 innych drzwi na podwórze, a stamtąd przez sad do stodoły.~
2986     2, 22|                 Przez ciała, przez duszy, a pod pierzyną się ruszy. ."
2987     2, 22|               koszuli się na świat rodzi,~A po świecie nago chodzi."~
2988     2, 22|               Lipowe drzewo wesoło śpiwa,~A koń na baranie ogonem kiwa."~
2989     2, 22|                 rąk, bez głowy i brzucha,~A kaj się obróci, wszędy se
2990     2, 23|                przychyleni nieco, radośni a strwożeni, milczący a pełni
2991     2, 23|             radośni a strwożeni, milczący a pełni rozśpiewania, lecieli
2992     2, 23|                 upalne, nieme błyskawice, a usta spadały na się z piorunową
2993     2, 23|                 we śnie nieprzypomnianym, a jeno przez dusze wiedzianym,
2994     2, 23|                 dno podziwu i niepamięci.~A potem, powracając do przytomności,
2995     2, 23|                  że się nie doczekam...~- A kiej wszedłem, to udałaś,
2996     2, 23|                    bojałam się zagadać... a serce to mi się tak tłukło,
2997     2, 23|                   Do dom chciałam bieżyć, a zniewoliłeś...~- Nie chciałaś
2998     2, 23|           namiętnie.~- Zaśby nie, Jantoś! a cięgiem, cięgiem... Tam
2999     2, 23|              zaległo puste i nagie ugory, a dale majaczyły jakoby przez
3000     2, 23|               mętu.~Głęboki, niepokojący, a ledwie odczuty szmer drgał