Tom, Rozdzial

  1     1, 3 |              drzwi sądowe się otwarły i naród począł napełniać dużą, wybieloną
  2     1, 3 |         obzierał się na swoją Magdusię.~Naród słuchał uważnie i raz w
  3     1, 3 |            sąsiedniej izby na naradę, a naród wysypał się do sieni i przed
  4     1, 3 |           powstrzymać się od śmiechu, a naród aż huczał z uciechy, przyglądali
  5     1, 4 |               głośnym płaczem, a za nim naród cały: kobiety, gospodarze
  6     1, 4 |               jęk przeleciał kościół, i naród, jak las przygięty wichurą,
  7     1, 4 |                       A po nabożeństwie naród wysypał się na smętarz przykościelny;
  8     1, 4 |             ozwała i gwar się podnosił; naród kupił się przy szynkwasie,
  9     1, 4 |                mi się taki na chłopa...~Naród gruchnął śmiechem, a ona
 10     1, 6 |                 się ogląda... pieski to naród... A jak to zrobił Sikora?
 11     1, 7 |                po sumie i patrzy, aż tu naród kiej to zboże pod wiatrem,
 12     1, 7 |             chciał odejść...~Ale już Go naród poznał i kiej nie rymnie
 13     1, 9 |       rozkładały się gromady dziadów.~A naród płynął całą drogą pod topolami
 14     1, 11|                   co było i prawdą, ale naród to sobie rozumiał, że i
 15     1, 11|             wprowadzili do Dominikowej; naród się rozstąpił, a oni go
 16     1, 11|           zwyczaju z dawien dawna było.~Naród zbił się gęstwą pod ścianami
 17     1, 11|               bieda, nie, zły to ćmę na naród rzuca, że nie rozeznają,
 18     1, 11|           przejrzy przódzi, aż padną na naród ziarnem dojrzałym!~- A ty,
 19     1, 11|           przypadnie...~- Tym ci polski naród stojał - to i tak ma być
 20     1, 11|                 Da kuchareczkom dajcie!~Naród był syty, podochocony i
 21     1, 11|             Muzyka zagrała wolno i cały naród zebrany, starzy i młodzi,
 22     1, 11|             rznęli ze wszystkiej mocy i naród w tany szedł; zadudniało
 23     1, 11|                 zaczynała rznąć nowego, naród się podnosił z nagła, prostował
 24     1, 11|             tanami.~Bo tak ano chłopski naród się weseli w przygodny czas.~
 25     1, 12|              bez to samo.~- A inszej to naród nie przepuści, niech choć
 26     1, 12|                dom i darł się do sieni, naród zaś w cichości a z powagą
 27     1, 12|                 odprawuje się ciągle, i naród już bezgrzeszny, i aniołowie,
 28     2, 13|         pierzynami, a kostnieli!~Co się naród nacierpiał przez te dnie
 29     2, 14|          zazdrość ją ugryzła w serce.~- Naród wszystkiego da, naniesie,
 30     2, 14|                 mocniejszy, on czy cały naród? niech zobaczy!~Nie mówili
 31     2, 15|                cha-łupie coś nowego; że naród miał o czym radzić, z czego
 32     2, 16|                 cierpieniem mógł zbawić naród, a gdyby nie to, to już
 33     2, 16|      świergotała zwołujący do kościoła.~Naród też już wychodził z chałup,
 34     2, 16|          wywarte, a światłem buchające, naród zaś płynął przez nie i płynął
 35     2, 16|             jarzące światła ołtarzów.~A naród wciąż jeszcze nadchodził
 36     2, 16|              wiało.~I z Woli nadchodził naród, a wiedli się całymi familiami,
 37     2, 16|             pierwszą, organy zagrały, a naród się zakołysał, pochylił
 38     2, 16|              łacińskie święte słowo, to naród wyciągał ramiona, wzdychał
 39     2, 16|              przed drugą mszą, kiej już naród skruszał nieco modleniem
 40     2, 16|              żłobie leży, któż pobieży.~Naród się zakołysał, powstał z
 41     2, 16|              było, druga msza przeszła, naród śpiewał społem, modlił się,
 42     2, 18|                by się wywiedział, co to naród powie o porębie.~- Kiej
 43     2, 18|                żyje, a będzie się tu na naród zmawiał! Ścierwa, nie baczy,
 44     2, 19|            przyśpiewy w kościele, a już naród z wolna ciągnął do karczmy,
 45     2, 19|             niepostrzeżenie wciągał się naród do zabawy, bo coraz większy
 46     2, 19|              duszą całą.~Zima toć szła, naród oderwał ręce spracowane
 47     2, 19|           widziała się dzisiaj, że choć naród już był napity, a spoglądali
 48     2, 19|               się zabawiano niezgorzej, naród się już całkiem rozochocił
 49     2, 22|             pewnego król jął skrzykiwać naród na wojnę przeciw poganom.~
 50     2, 22|               rabował, księży zarzynał, naród tępił lebo w postronkach
 51     2, 22|              księżom! Łajdus on jest, o naród nie dba, zgoła zły pasterz,
 52     2, 24|                 wymyślał na niego; aż i naród dość już wzburzony zmącił
 53     2, 24|                 i takie zamieszanie, że naród się skłębił i miotał jako
 54     2, 24|              wyzierała przed chałupę na naród i kryła się z nawrotem,
 55     2, 24|         spiesznie flach i kieliszków, i naród się cicho rozchodził. że
 56     2, 24|                 przed wielkim ołtarzem, naród w pobożnym skupieniu, rozmodlony,
 57     2, 24|               Msza się skończyła i cały naród w skrusze, a często gęsto
 58     2, 24|         płomieniem stoczków, mrowił się naród i warkotał kiej rzeka kołysząc
 59     2, 24|             huczały przejmująco, a cały naród śpiewał w jeden głos, chwilami
 60     2, 24|                  aż mury się zatrzęsły, naród porwał się z klęczek, zakłębił
 61     2, 24|               ludzka!~Struchlał ci cały naród, przycichł raptem, tając
 62     2, 24|                 potępienia słowa i cały naród idzie na niego.~- Sprawiedliwie!
 63     2, 25|                kłótnie, a bijatyki, boć naród cierpiał, chodził strapiony,
 64     2, 25|         narastało.~Bez takie ano sprawy naród burzył się w sobie i coraz
 65     2, 25|               wraz z dziećmi po błocie.~Naród zaś postawał w opłotkach
 66     2, 25|              trwoga zarazem opanowywała naród cały.~Dopiero stary Kłąb
 67     2, 25|                  Kozłowa zaś podjudzała naród, co ino mogła, biegała ano
 68     2, 25|               jak wtedy, gdy dobrodziej naród napomina i mękami straszy!~ ~
 69     2, 25|        sprzeciwi?...~Poruszył się nagle naród, pomruk głuchy poszedł po
 70     2, 25|              krzyki i sprzeciwy, bo się naród ozeźlił i krzywdą swoją
 71     2, 25|                 ku szynkwasowi.~- Zawdy naród krzywdzili, jak ino mogli.~-
 72     2, 25|                  straszno jakoś...~Cały naród leżał we śpiku, ale sen
 73     2, 25|            ptactwo uciekało ku borom, a naród przetrwożony żegnał się
 74     2, 25|               wsi, to jemu się należało naród poprowadzić, bez niego żaden
 75     2, 25|       przeciskał wskroś gęstwy i zaczął naród odwodzić, straszyć, że za
 76     2, 25|                przyszedł Boryna, i cały naród do niego się odwrócił.~Maciej
 77     2, 25|                  a utrapień, jakie cały naród ponosi! Podawalim do sądu -
 78     2, 25|                że jakby na rolę ciągnął naród, jeno że nie było śmiechów,
 79     2, 25|                wstał w saniach, ogarnął naród oczami i krzyknął żegnając
 80     2, 25|               się nawet za gromadą...~A naród ruszył żwawo za Boryną,
 81     2, 25|                 ze Stachem na przedzie, naród był nieurodny, ale pyskaty
 82     2, 25|                ustępowali przed siłą, a naród zaś krzykał groźnie, następował
 83     2, 25|                   wrzeszczał Boryna, bo naród już się rozlatywał zestrachany,
 84     2, 25|                 by go wstrzymać, bo już naród zaczął przed nim uciekać,
 85     2, 25|                  Ale już pod ten czas i naród brał górę, zwarli się i
 86     2, 25|          prosili o miłosierdzie, ale że naród był rozsrożony jeszcze barzej
 87     3, 26|                tego zawziął się na cały naród, że ni jednego komornika
 88     3, 26|                 wypytywać, zapisywać, a naród po kolei brać pod stróżę...
 89     3, 26|        Nieszczęście takie padło na cały naród i Boryna też leży bez duszy,
 90     3, 27|               na dworze, gdzie się jeno naród kupił, nieustannie i lamentliwie,
 91     3, 28|        czerwieniły babskie przyodziewy, naród bowiem ciągnął do spowiedzi,
 92     3, 28|              nos se przytyka, bo mu ano naród śmierdzi, że po każdym wyspowiadanym
 93     3, 28|               pomarły, nie męczyłby się naród co nabiedniejszy.~- A komuż
 94     3, 29|           drzewiej, do tego się już był naród wezwyczaił rozumiejąc dobrze,
 95     3, 29|            pociechę najduje - byle jeno naród ku lepszym myślom podprowadzić...~
 96     3, 29|               na świtanie i pomordowany naród zasnął, grzmoty jęły huczeć
 97     3, 29|              drodze o czymś rozprawiał.~Naród zaś babski, ugwarzywszy
 98     3, 29|                Nie z kamienia przeciech naród i kużden z biedą się zna.~-
 99     3, 29|            weselnie było na świecie, że naród, chociaż po ciężkiej pracy
100     3, 30|                 jakby nabity, ściżbiony naród kłębił się i wrzał niby
101     3, 30|              coraz barzej, że wnet cały naród był na kolanach, ramię przy
102     3, 30|         zwierała się na odemstę, a babi naród w głos szlochał czyniąc
103     3, 30|         zbawienia!~Ryknął ci na to cały naród i płacze, szlochania kiej
104     3, 30|           działy, urodzi rok czy nie, a naród zawsze jednako plonuje,
105     3, 30|          powiadali o tym... hale Niemcy naród inszy, uczony i zasobny,
106     3, 30|             gwary i pustoszały opłotki, naród rozchodził się po chałupach,
107     3, 30|         proboszczowe płaksiwe błagania: naród stojał nieporuszony i w
108     3, 31|     deliberowanie, świt bowiem wyganiał naród do roboty, a późny mrok
109     3, 31|          czekając ręki ludzkiej.~Cóż to naród miał z tego, że dni przychodziły
110     3, 31|          dopiero miały uląc na żniwa.~A naród już nie wiedział, co począć
111     3, 31|          jeszcze na lepsze, zobaczycie! Naród przyjdzie do rozumu, pomiarkuje,
112     3, 31|                kochaniem objąć wszystek naród i wiązać go miłością w jeden
113     3, 31|               skiby czarne i lśniące, a naród się prostował, nabierał
114     3, 31|                 niezmierzonym kościele. Naród w pokorze przywarł do zagonów,
115     3, 31|             zgoła pańską. Obyczajny był naród, bo tak wszyćko grzecznie
116     3, 31|              nabrzmiewając niby pąki; a naród z wolna wpierał się wszystkimi
117     3, 31|           trawce widomym.~To i mnogi ów naród obzierał się długo dokoła,
118     3, 32|             poczynało i co martwe jest.~Naród zaszumiał nową pieśnią i
119     3, 32|           zupełnie, choręgwie zwisły, a naród się rozwlókł na staje, że
120     3, 32|                się chyląc procesji. Ale naród, choć śpiewał coraz głośniej,
121     3, 32|            słowem powstrzymał i uciszył naród, a dowiódłszy pod krzyż,
122     3, 32|          obcierając i te łzy poczciwe~A naród skotłował się kiej ten wrzątek
123     3, 32|          przemówić nie ma do kogo! Cały naród wre ukropem radości niepowstrzymanej,
124     3, 32|             bryczkę wraz z organistami.~Naród się rozbił na kupy i z wolna
125     3, 33|            szkód narobiła niemałych, że naród, ochłonąwszy z trwogi, wyrzekając
126     3, 33|                frasunek, a kajże się to naród pocieszy, wyżali, skrzepi,
127     3, 33|              wiedząc, kaj się uczepi.~A naród się prześmiewał i la uciechy
128     3, 33|          szukały świadków, przeciągając naród na swoją stronę.~Chociaż
129     3, 33|                  przeciągłe poryki. Zaś naród śpiewał, wpatrzony w jasną
130     3, 33|              wraz śpiewali wszystkie, i naród, i ptaszkowie i skrzypice,
131     3, 34|               prażył coraz mocniej, ale naród jakby na to nie baczył;
132     3, 34|                 porwały się z dachów, i naród jął się wywalać wielkimi
133     3, 34|             stoję, Panie!...~A wszystek naród odgruchnął mu w jeden ogromny,
134     3, 34|           odpocząwszy ździebko, powiódł naród do młynarzowego ołtarza.~
135     3, 34|                pieśnie.~A czasami, kiej naród ździebko ustawszy milknął,
136     3, 34|               gorącym głosem.~I chociaż naród znowuj śpiewał, chociaż
137     3, 34|            nieszczęścia nie ściągali na naród. Prawił ze dwa pacierze
138     3, 35|                w pojedynkę i podjudzali naród przeciwko Miemcom, nawołując
139     3, 35|             pcha na pierwszego, a głupi naród bałamuci i do złego jeno
140     3, 35|            przeczuć~Dzwony zaczęły bić, naród wychodził z kościoła, zaroiły
141     3, 35|               zjadliwie Grzela.~- Jakby naród buntował przeciw urzędom,
142     3, 35|                  Cicho, psiekrwie, kiej naród do was mówi! - zaklął Mateusz,
143     3, 36|            zorze niebo zrumieniły, cały naród tam ciągnął, zaś rzędy chłopów,
144     4, 37|              wiecznej szczęśliwości, że naród wzdychał ciężko, obcierał
145     4, 37|                  po co?~Tak ci ano czuł naród, tak ci medytował i w sobie
146     4, 37|           światła okoliły jamę głęboką, naród się skłębił i cisnął spozierając
147     4, 37|           szlochy się podniesły dokoła, naród zapłakał i bił się w piersi
148     4, 37|      wspominając poczciwie nieboszczyka naród pojadał, popijał, popłakiwał
149     4, 38|             lubą cichością i weselem.~A naród śpieszył tłumnie na owe
150     4, 38|            podnosiły się nad całą wsią. Naród szumiał kiej bór rozkolebany.
151     4, 38|               jeno zasygnowali na sumę, naród porzucił zabawy i kiej wezbrany
152     4, 38|                się prosto na głowy, ale naród cierpliwie gniótł się przy
153     4, 38|                 tym ukropie słonecznym.~Naród się modlił w głębokiej cichości,
154     4, 38|                przez samych dziedziców, naród przecknął i ruszył wraz
155     4, 38|            dzwony, i grzmiały organy, a naród śpiewał z uniesieniem, całym
156     4, 38|                w raz zajadle docierały.~Naród rzucił się patrzeć na nich,
157     4, 38|            jakby ze złości. Poglądali w naród hardo, kiej te zbóje.~-
158     4, 38|          frasobliwością:~- Za delikatny naród na chłopskich somsiadów,
159     4, 38|                 zgubił.~- Do cna miętki naród, na oko chłopy kiej dęby,
160     4, 38|        zapowiedzie i wypominki, ale już naród z wolna odpływał i dziady
161     4, 38|                 kurz zapierał piersi, a naród, chociaż zmęczony i zgrzany
162     4, 38|             dobrych parę pacierzów, nim naród jął się nieco spokoić i
163     4, 40|           smutnie:~- Wszyćko bez to, co naród pobłąkany i zgłupiały kiej
164     4, 40|                 trzyma, to juści, co mu naród nie zawierza. Słuchają,
165     4, 43|                 zawarty na głucho, więc naród przywiedziony do rozpaczy
166     4, 44|              czynił się coraz większy i naród już się wszystek zgromadził
167     4, 44|                 przemądrzała, łupił też naród ze skóry, jaże trzeszczało,
168     4, 44|                 to nie mogą, mało to im naród składa podatków, a przeciech
169     4, 44|                  i szkoły nie uchwalać.~Naród przysłuchiwał się w skupieniu
170     4, 44|                 Prawdę mówicie, a Rocho naród zbałamucił i do zguby popycha.~
171     4, 44|                 że panowie się buntują, naród judzą, do nieszczęścia prowadzą,
172     4, 44|               po dworach.~- Bo co im ta naród znaczy, tyla, żeby za nich
173     4, 44|             uciec przed skarceniem. Ale naród nie ucieknie i za bunt kije
174     4, 44|              Grzela powiedział:~- Hale, naród to pewnie pies, nie przyjdzie
175     4, 44|        odbekiwało.~Strażnicy skoczyli w naród i dalejże wołać:~- Szapki
176     4, 44|              Przegralim dzisia, trudno, naród jeszcze nie wezwyczajony
177     4, 45|                kłopotać o takie sprawy. Naród ciemny i zabiedzony, to
178     4, 45|               do grubachnych pni drobny naród leszczyn, osik, jałowców
179     4, 45|             stryjaszkiem, jak mogą, tak naród nauczają.~Wtrącił z naciskiem,
180     4, 45|         ciemnotę i opuszczenie, w jakim naród żyje.~- A bo nikogo nie
181     4, 45|                czasów tyle jeno dbali o naród, żeby go batem popędzać
182     4, 45|                jaże i przebalowali cały naród, że tera wszystko trza zaczynać
183     4, 46|            pociemniało na świecie, to i naród porozchodził się po chałupach.~
184     4, 47|            Kłębowa.~- Ostanie, żeby się naród marnował, a zły cieszył,
185     4, 49| rozczerwienionej twarzy.~- Juści! Pora! Naród mocen jest karać i mocen