Tom, Rozdzial

 501     2, 25|        wzrokiem w ojca, podtrzymywał mu głowę na wybojach i raz
 502     2, 25|             cicha radość rozświeciła mu twarz, poruszył ustami parę
 503     3, 26|          kieby ten dzwon umarły, gdy mu nowe serce uwieszą, serce
 504     3, 26|          rozwianym chałatem zabiegał mu drogę.~- W ogon go pocałuj,
 505     3, 26|              teraz się lęgnie i trza mu miejsca, i niehonor byłby
 506     3, 26|       wszystkie, bo wydał się, jakby mu dur do łba przystąpił albo
 507     3, 26|           Tak się ano zapamiętał, że mu ojca zabili, sam ano ręce
 508     3, 27|             ryjem wodził za nią, gdy mu żarcie przegarniała dorzucając
 509     3, 27|            palce słoniny. - Obmacała mu boki z lubością.~Otwarła
 510     3, 27|           zamamrotał i padł, że trza mu było nożem zęby ozwierać,
 511     3, 27|            człowiek nie przyłoży, to mu i Pan Jezus nie dołoży.~
 512     3, 27|         nadrąbane gałęzie.~Poprawiła mu pościeli strzepując pierzynę
 513     3, 27|              izbie, a potem nalewała mu po ździebku do ust świeżej
 514     3, 27|       świeżej wody: pił z wolna, aże mu grdyka chodziła, ale się
 515     3, 27|             jeno w oczach zaświeciło mu cosik, jak kiedy rzeka spod
 516     3, 27|   przemówiwszy ni słowa jednego.~Już mu i Rocho przywoził z miasta
 517     3, 27|              śmierć choruje, to żeby mu już nie wiem jakie leki
 518     3, 27|          tyle już jeno starunków, co mu ta często odmieniali na
 519     3, 27|          mleka, bo jeść nie mógł, że mu się to wszystko zwracało.~
 520     3, 27|           kowal, co ino upatrzył, co mu tylko w pazury wpadło, to
 521     3, 27|            kawał deski z garści trza mu było wyrywać i na każdym
 522     3, 27|           Nie gadał czego? - zajrzał mu z bliska w oczy.~- Dyć leży,
 523     3, 27|          Pasyjce pod oknem.~- Dłutam mu pożyczył, będzie już z miesiąc,
 524     3, 27|              rudych wąsów, a oczy to mu jak te złodzieje latały
 525     3, 27|             zniewolił, to ino bez to mu przyzwala, że ckni się jej
 526     3, 27|          drugim się pośmiać, ale tak mu do Antka kiej psu do gospodarza!~
 527     3, 27|            jak się ksiądz dowie, żeś mu wziął boćka?~- A kto mu
 528     3, 27|              mu wziął boćka?~- A kto mu to powie?... A odbierę mu,
 529     3, 27|            mu to powie?... A odbierę mu, bo mój.~- A kaj go schowasz,
 530     3, 27|       ponieść palmę? co?~- Zachciało mu się!... dyć ino kobiety
 531     3, 27|            poruchuje wargami, a oczy mu chodzą, jakby chciał cosik
 532     3, 27|             w głowę całował, ale gdy mu podano jeść, nie jadł: strudzony
 533     3, 27|            jak i drudzy!... nie jest mu tam tak źle, nie bójcie
 534     3, 27|              się ruszyć.~- Nie dawaj mu już dzisiaj jeść, niech
 535     3, 27|          Akuratnie i zapomniałam dać mu po połedniu...~- To i dobrze
 536     3, 27|              stary Bylica, więc dała mu podjeść nieco, opowiadając
 537     3, 27|          chłopy!~Krzyczał, ale słowa mu się rwały, jął się trząść
 538     3, 27|      wyprężył się i padł w tył, oczy mu się zwarły, zarzęział.~-
 539     3, 27|            zapaloną gromnicę wtykała mu w bezwładną rękę.~-Księdza,
 540     3, 27|         potrzaskała w kawałki.~- Już mu przeszło, szuka czegoś...~
 541     3, 27|           groźnie spojrzał wskazując mu ręką drzwi że się wyniósł
 542     3, 27|          zwalił się na pościel, oczy mu przygasły i zasnuły się
 543     3, 28|           się bokiem tak mocno, jaże mu guzik pod szyją puścił u
 544     3, 28|          przednie nogi, a potem kiej mu nie poprawi już obu rękoma,
 545     3, 28|           wierzgając kulasami, wtedy mu w mig przysiadł na brzuchu,
 546     3, 28|              Łapa! widzisz go, juchy mu się chce, post przeciek! -
 547     3, 28|             bo nim ostygnie, łacniej mu szerść puści! - rozkazywał
 548     3, 28|               rozkazywał obdzierając mu tymczasem ze grzbietu szczecinę
 549     3, 28|          sielne sadło.~- Zaśpiewalim mu, przewieźlim, czas go już
 550     3, 28|           nie strzyma, powiadali, że mu gospodyni cięgiem porcenelę
 551     3, 28|         trzyma i nos se przytyka, bo mu ano naród śmierdzi, że po
 552     3, 28|             gdy wleciał kowal.~Widno mu było z twarzy, że ledwie
 553     3, 28|        zaśmiała się stara podsuwając mu pod oczy połeć.~- I... niecałe
 554     3, 28|       kreminale niech se rządzi, jak mu pozwolą... Smakuje mu gospodarka,
 555     3, 28|            jak mu pozwolą... Smakuje mu gospodarka, powloką go w
 556     3, 28|              pociągnęli.~- Niech ino mu rozum przyjdzie, popróbuję
 557     3, 28|           zaświtało we łbie, to może mu się leda pacierz całkiem
 558     3, 28|             iż całkiem na sucho ujść mu nie ujdzie.~- Po prawdzie,
 559     3, 28|          więcej i w ten piasek dusza mu się rozsypie żałosny.~Zaniesła
 560     3, 28|              cierpiących, nie potrza mu o tym z ambony krzykiwać!
 561     3, 28|          dziecińskie głowiny, tulące mu się do kolan, i zabierał
 562     3, 29|             do powiatu.~Opowiedziała mu zaraz Sochowa spokojnie,
 563     3, 29|         swoje przódzi obrabia: gdzie mu to dbać o kogo! Obiecują
 564     3, 29|              powiedział:~- We święta mu powiem, jak się to sielnie
 565     3, 29|              z płaczem starszy, kiej mu Rocho odebrał pług i rznął
 566     3, 29|                  przycierała, w oczy mu nie spoglądając.~- A jak
 567     3, 29|           księdza przed sobą rymnęła mu do nóg wybuchając płaczem
 568     3, 29|          któraś nieśmiało podsuwając mu kawał deski, bo w błocie
 569     3, 29|          biedy brał w serce, to bych mu na swoje mocy nie starczyło,
 570     3, 29|            waszą intencję.~Ucałowała mu gorąco ręce i za nogi obłapiła
 571     3, 29|             ścisnął, a dzieci tulące mu się z piskiem do kolan przytulił
 572     3, 29|          Kruczek, nasz... juści, żal mu szkody... czujący piesek... -
 573     3, 29|           oczyma trzy ruble.~- Niech mu Bóg da zdrowie! - wykrzyknęła
 574     3, 29|              Co się go naprosiła, co mu się naprzekładała, nie chciał
 575     3, 29|              Pieska ino zabierz, bok mu skaleczyło... juści... stróżować
 576     3, 29|         Juści... pisał... skamle, że mu bieda... Ostajcie z Bogiem!~
 577     3, 29|             pod kryminałem, a zanosi mu, co ino może.~- Bójcie się
 578     3, 29|             Święcił jutro będzie, to mu podam, może weźmie...~-
 579     3, 29|          rykiem do chałupy.~Dołożyła mu jeszcze Hanka od siebie
 580     3, 29|       święconym ksiądz nakazywał, że mu to czasu brakowało chodzić
 581     3, 29|       skołtunione włosy i przewlekła mu koszulę i pościele. Boryna
 582     3, 30|           gospodarzy, to ni słówkiem mu przypomnę przeszłe. - Postanawiała
 583     3, 30|              Jeno to dziwna, że choć mu za życia w błocie legać
 584     3, 30|              spojrzał na nią, ale co mu wetknęła w zęby, zjadł chciwie,
 585     3, 30|             czterdziestu! - podsunął mu tabakierkę.~- I nowe już
 586     3, 30|             to dziedzic przeda, kiej mu pieniędzy nie potrza?...
 587     3, 30|             by Nastkę wpół ująć, ale mu któraś podstawiła nogę,
 588     3, 30|             wciąż popychały.~- Dajta mu spokój, jakże... - przyciszała
 589     3, 30|          przyciszała Józka pomagając mu wstać, bo choć niedojda,
 590     3, 30|             nią obrały i zawiązawszy mu oczy, ustawiły go wprost
 591     3, 30|           przywarował za pługami, że mu ino łeb się bielił.~- Nic,
 592     3, 30|         łyżką po zębach dzwonił, tak mu się ręce trzęsły, a nie
 593     3, 30|      cebratki, a ostro nastawała: co mu się stało?~Wykręcał się,
 594     3, 30|            czeka pan Jacek!- szepnął mu Rocho.~- Na mnie czeka...
 595     3, 30|          daleką drogą!...~Opowiadała mu, co i jak się robi w gospodarce -
 596     3, 30|    utęskniona wielce łask jego; żoną mu przeciech ślubną była i
 597     3, 30|              to jeszcze krzyknął, by mu z bekami nie przyjeżdżała!
 598     3, 30|         najbarzej! Wiecie, że to las mu sprzedawać wzbronili, a
 599     3, 30|         pomstą odgraża.~- Głupia, co mu ta zrobi pogrozą!~- Moiście,
 600     3, 30|          polował?~- Juści... jeno że mu się wypsnęło, do waju tylko
 601     3, 30|             Kowala trza wypytać, czy mu nie zginęło.~- Tak mogli
 602     3, 30|            podjadł se mięsem i jakie mu to już smaki na ozór przychodzą! -
 603     3, 30|     słodziuśkiego placka, że huknęli mu śpiewkę na podziękę i do
 604     3, 30|             spojrzał na mnie. Słońce mu świeci na łóżko, to je palicami
 605     3, 30|              Już niezgorzej, że może mu ku zdrowiu idzie!...~- Chłopaki
 606     3, 30|              wasz Witek i ze ślepiów mu dobrze patrzy.~- Juści,
 607     3, 30|              tom rada kużdemu, czego mu potrza! - szydziła.~Jaguś
 608     3, 30|        zbliżał się z uśmiechem, zęby mu grały w czerwonych wargach,
 609     3, 30|              któren posiał, wzejdzie mu i czas żniwny miał będzie."~- "
 610     3, 31|      pierzynie, Dominikowa przetarła mu wódką oczy, usta i czoło
 611     3, 31|             w dzieciaka, niby się to mu przypatrując.~- Cóż to im
 612     3, 31|          pokaszlując, by nie pokazać mu twarzy szydliwej, ale on
 613     3, 31|              co! - i już od maci jął mu wywodzić.~- A pilnuj sobie,
 614     3, 31|              parobku najlepszy! A to mu dopiero na dziesiąty rok
 615     3, 31|            inszego oglądać, że nikto mu nie pomoże, jeno on sam
 616     3, 31|             łysiny a odzipnąć.~Radzi mu byli serdecznie, iż pod
 617     3, 31|            ze łzami, całując chylące mu się po drodze głowy.~Właśnie
 618     3, 32|         uderzenie i odchodząc rzekła mu ze straszną nienawiścią:~-
 619     3, 32|              z błota i grud, których mu nie szczędzili. Ale skoro
 620     3, 32|     szczędzili. Ale skoro poczuł, że mu na beczkę włażą i do uzdy
 621     3, 32|           sobie zdychać z głodu, kaj mu się spodoba, bo sztrafu
 622     3, 32|              stułę, z gołą głową, że mu jaże łysina błyskała w słońcu.~
 623     3, 32|        uciekną! - zgromił ksiądz, bo mu już następowały na pięty
 624     3, 32|          dosięgła, już matka wisiała mu na szyi, Nastusia wpół trzymała
 625     3, 33|         cicho jęła prosić: - Nie mów mu o liście, Nastuś, nie powiadaj...~-
 626     3, 33|     rozniesło!~- Nie przywrę, w oczy mu powiem, bo widziałem. Ciotka
 627     3, 33|             chłop ma portki, Mateusz mu czy Kuba, każden jednako
 628     3, 33|               każden jak miód, pókiś mu miła. Pomiarkuj sobie i
 629     3, 33|             rozwalony do kości, jaże mu krew zalewała całą twarz,
 630     3, 33|            powiadał swachom, rającym mu różne dziewuchy.~A zimą
 631     3, 33|          pogrozy.~- Wróci Jasiek, to mu ją oddam, jeszczek gorzałki
 632     3, 33|       jeszczek gorzałki postawi, żem mu kobiety pilnował - prześmiewał
 633     3, 33|       powrocie, że to już przykrzyła mu się i z wolna od niej odstawał.~
 634     3, 33|             chciwymi rękoma.~Wyrwała mu się z gniewem.~- Poniechaj,
 635     3, 33|            jej pyskowania.~- Tereskę mu wypomina! Głupia!... co
 636     3, 33|              wypomina! Głupia!... co mu ta żołnierka?... zabawa
 637     3, 33|            miał tej płaksy, zbrzydły mu te ciągłe kwiki. Nie ślubował
 638     3, 33|            że łamała sobie głowę, co mu się stało, sprawując się
 639     3, 33|            ich niźli skwarków.~- Już mu muchy szkodzą! jaki przebierny!
 640     3, 33|               ale Tereska ustępowała mu pokornie, nie śmiejąc się
 641     3, 33|              już ochotę krzyknąć, by mu z oczu ustąpiła.~- Żeby
 642     3, 33|              wilk się statkuje, kiej mu kły spróchnieją - śmiał
 643     3, 33|             nikogo nie boja. Któż to mu stanie na sprzeciw? Drugi
 644     3, 33|               rozniesie.~- A doniesą mu, to będzie wiedział. Niech
 645     3, 33|                 Maciej chory, to kto mu inszy poredzi? Każden się
 646     3, 33|    odrzucając głową włosy, opadające mu na twarz.~- Obejrzałeś,
 647     3, 33|          rzadziej. Popuścił pasa, bo mu coś ziemniaki ciążyły, słońce
 648     3, 33|       gospodarzowi, weźcie - wsunęła mu w rękę samymi złotówkami
 649     3, 33|      Wychudły był, siwa broda jeżyła mu się na żółtej twarzy kiej
 650     3, 33|         zdziebko.~Chory drgnął, oczy mu się zatrzęsły, obejrzał
 651     3, 33|      poznajecie, co?~Czekali patrząc mu w oczy.~- Sam tu, chłopy!
 652     3, 33|         Józka wpadła na krzyk i jęła mu głowę obwalać mokrymi szmatami,
 653     3, 33|        zmienić tego człowiekowi, coć mu przeznaczone, nie...~I z
 654     3, 33|          zaperzył się Pietrek, długo mu tłumacząc, ale Witek nie
 655     3, 33|  przysposobił sobie świadków, jakich mu było potrza.~Kozioł leżał
 656     3, 33|            znał dobrze.~Nie wierzyli mu zrazu, ale mimo to cała
 657     3, 33|         rubli. Oddać nie miał, a ten mu w długu chciał wziąć Podlesie
 658     3, 33|              z nami w procesie, ciąć mu nie pozwolą. Nie poredzi
 659     3, 33|        podmawiany, że tak robił, jak mu się podobało, a nieraz,
 660     3, 33|          przewałęsał po wsi. Groziła mu potem, że niech jeno Antek
 661     3, 33|             niepoczciwy, ale poredzi mu to? Jeszcze ją sponiewiera,
 662     3, 33|              w stodole. Nie wierzyła mu juści ani słóweczka. - Niech
 663     3, 33|             kreminale zgnije, Powiem mu, jak to zabiegacie, by mu
 664     3, 33|            mu, jak to zabiegacie, by mu ulżyć.~Przysiadła znowu,
 665     3, 34|            różańcami na szyi; wiater mu rozgarniał siwe włosy, a
 666     3, 34|              że zaraz po drodze jęli mu rozpowiadać lipeckie nowiny,
 667     3, 34|           zwinięty w kłębek, warował mu przy nogach, a Witków bociek
 668     3, 34|             ozdarł, słońce chlustało mu w oczy i coraz kawał modrego
 669     3, 34|         słoneczne bryzgi, zalewające mu oczy raz po raz.~Rocho jeno
 670     3, 34|       zabierając się do mleka, które mu narządziła, i popijając
 671     3, 34|               Przeciek pan Jacek dał mu dziesięć chojarów.~- Dał
 672     3, 34|             dziesięć chojarów.~- Dał mu? Powiadali mi coś o tym,
 673     3, 34|            dał Stachowi list i kazał mu z nim iść do dziedzica.
 674     3, 34|       dziesięć sztuk budulcu..." Dał mu Kłąb koni, dał sołtys, dałam
 675     3, 34|          rozumu... A on taki pan, że mu sam dziedzic posłuszny!...
 676     3, 34|           drzwi na zasuwę i położyła mu węzełek na kolana.~Były
 677     3, 34|       szeptał całując ją w głowę, bo mu się do nóg rzuciła z podzięką.~-
 678     3, 34|            powstając z ławy.~Chciała mu słać Józine łóżko, ale wolał
 679     3, 34|        Siadajcie. Z radości w głowie mu się pomieszało, całe dnie
 680     3, 34|               Złapię Kłębiaka, to ja mu dam strachania. Spotkałem
 681     3, 34|            śmiercią się mocuje, wody mu nie ma kto podać, a ta...~-
 682     3, 34|            za te jamory: kobieta łeb mu obedrze!~- I z pół roku
 683     3, 34|              Jagusi to i nieśpieszno mu będzie do swojej.~- Psiachmać,
 684     3, 34|             Wójt jeno winien! To ona mu korale zwoziła? ona go do
 685     3, 34|          jakich kropli jej zadał, by mu się nie oparła!~- Obrońca
 686     3, 34|        chwata!~A że jakoś nie bardzo mu basowali, do karczmy pociągnął.
 687     3, 34|       sprawia? co?~- Nie pierwszyzna mu przecież! - rzucił ostrożnie
 688     3, 34|        urzędu, to jedyna rada, zaraz mu trąba zmięknie! - prawił
 689     3, 34|        wsadzić do koryta! - przerwał mu mamrot Sikory.~- Spił się
 690     3, 34|             wydzierał po swojemu, że mu to Witek z cicha przygwizdywał.~
 691     3, 34|            wszystek naród odgruchnął mu w jeden ogromny, niebosiężny
 692     3, 34|         kulasami kiej cepem: jeszcze mu się rozlecą! - dodał głośniej,
 693     3, 34|           zechlaj, pijanico! - podał mu pełny kieliszek i odwrócił
 694     3, 34|             wszystko wiedzą.~- Dajta mu spokój, robi swoje bez nas,
 695     3, 34|            powiedział Grzela patrząc mu ostro w ślepie rozbiegane.~-
 696     3, 34|             niby to drwił, ale wargi mu się ze złości trzęsły.~-
 697     3, 34|       jeszcze co takiego usłyszy, że mu się odechce.~- Cichojta
 698     3, 34|       wzdychając żałośnie, a Mateusz mu przerwał:~- Cóż nama z tego,
 699     3, 34|           może się i zgodzi.~Mateusz mu przerwał:~- Jak nie ma noża
 700     3, 34|          będzie inaczej śpiewał, jak mu kupców rozpędzimy, zaś nie...~
 701     3, 35|            nic nie zważał: zawierali mu drzwi przed nosem - oknami
 702     3, 35|                oknami gadał; kobiety mu wygrażały - nie gniewał
 703     3, 35|             wymizerowaną, że zrobiło mu się żal.~- Jaguś! - szepnął
 704     3, 35|            rzekł Rocho.~Kowal chciał mu zajrzeć przez ramię, ale
 705     3, 35|          skamlę jak ten pies!...~Łzy mu zalały gardło.~Jędrek też
 706     3, 35|        Paczesiów zawziętość buchnęła mu do głowy; postąpił na izbę
 707     3, 35|              nie ustępował, wczepiła mu rękę w kudły, a drugą zaczęła
 708     3, 35|           żałości a smutku pełne, że mu się serce zatłukło.~- Co
 709     3, 35|        skarżyła się z boleścią.~- Ja mu, ścierwie, odpłacę! - wybuchnął
 710     3, 35|         jeszcze o coś pytać, zbrakło mu odwagi. Szli w milczeniu.
 711     3, 35|            ozór dalej powiódł, niźli mu się chciało.~- Mówił będę,
 712     3, 35|              też masła i jajków dała mu na święta, a z tego wyszło,
 713     3, 35|     wypytywał o niego... Nie rzekłem mu wiela, że zeźlił się na
 714     3, 35|             but dziurawy! - dorzucił mu Grzela.~Przerwali, bo Rocho
 715     3, 35|              jakiego prawa?...~Znowu mu Rocho wyłożył wszystko spokojnie,
 716     3, 35|             do spokoju niewolił, ale mu się wyrywali krzycząc jeden
 717     3, 35|           ziemię kiej drzewo i niech mu kto poredzi, niech poprobuje
 718     3, 36|       rozumiejąc, jako na koniec już mu przychodzi, kazała go przenieść
 719     3, 36|           olejami namaścił.~- Więcej mu już nie potrzeba, lada godzina
 720     3, 36|              się konać, że Hanka już mu gromnicę wtykała, ale się
 721     3, 36|          przyleciał kowal i zaglądał mu w przywarte oczy, to ozwał
 722     3, 36|              gdyż drżał nieco, twarz mu się kurczyła w jakimś niemym
 723     3, 36|          czeka na niego - powtarzała mu w same uszy, stróżując radosnymi
 724     3, 36|           szyby i chlusnął oblewając mu twarz srebrzystym wrzątkiem
 725     3, 36|         chciał cosik powiedzieć; ale mu jeno zabulgotało w gardzieli.~
 726     3, 36|        księżycowych brzasków, bijącą mu w oczy.~- Dnieje... pora... -
 727     3, 36|        budził z ciężkiego snu, zdało mu się, że to już duży dzień,
 728     3, 36|        rękoma dokoła siebie, pacierz mu się rwał, iż jeno poniektóre
 729     3, 36|            bezdźwięcznie.~Skołtuniły mu się naraz w mózgu wspominki
 730     3, 36|              nim się go uczepił, już mu się rozłaził w pamięci jako
 731     3, 36|              zgniłe przędze, i dusza mu się chwiała, kiej płomień
 732     3, 36|                 Pies radośnie skakał mu do piersi, pogładził go
 733     3, 36|      gąszczach.~Z nagła przypomniało mu się cosik, bo poszedł śpieszno
 734     3, 36|              na wszystkie strony, bo mu się wydało, że skądciś wołają.~
 735     3, 36|            światłami, jakby zastąpił mu drogę, srebrzące się liście
 736     3, 36|             przepomniał; rozsypywało mu się wszystko w pamięci kiej
 737     3, 36|          nagle odskoczył, rozwidniło mu się na mgnienie, błyskawicą
 738     3, 36|              aż do krańca pól, a gdy mu ziemi zabrakło pod ręką,
 739     3, 36|         nowej nabierał i siał, a gdy mu drogę zastąpiły kamionki
 740     3, 36|             skamleć żyta zastępujące mu drogę i trzęsły rosistym
 741     3, 36|              żałośnie. Wiater załkał mu nad głową. Mgły owijały
 742     3, 36|           Przystanął zdumiony, zdało mu się, że wszystko ruszyło
 743     3, 36|             chciał uciekać, zabrakło mu sił i ziemia chwyciła za
 744     3, 36|        miejscu, błyskawica otworzyła mu oczy z pomroki śmiertelnej,
 745     4, 37|          ciskał się do drzwi, a kiej mu otworzyli, tak szarpał za
 746     4, 37|             unosił płachty, zazierał mu w oczy, przyklękał i pacierz
 747     4, 37|        przekpinkami, ale dzisia było mu czegoś na sercu ciężko.~-
 748     4, 37|              i pomarł.~- A juści, bo mu to jaka krzywda była!~-
 749     4, 37|           się to stało.~- Dobrze, co mu Pan Jezus dał lekką śmierć! -
 750     4, 37|             Tylachna wycierzpiał, to mu się należała.~- Chudziaszek,
 751     4, 37|            Ani tego słowa, ogarnęłam mu pierzynę, dałam pić i poszłam.~-
 752     4, 37|     dobroście nieboszczyka, ale oczy mu cięgien szukały czegoś po
 753     4, 37|              miarę na trumnę.~- Jeno mu domowiny nie żałuj, niechta
 754     4, 37|             Jezu, za życia to ciasno mu było i na włókach, a teraz
 755     4, 37|            ostro Pietrka przysłanego mu do pomocy.~Dzień się już
 756     4, 37|              co nie sposób było wzuć mu je na nogi.~Kowal wraz z
 757     4, 37|             onej drogi dalekiej.~Już mu się ano dusza korzyła przed
 758     4, 37|            przytakiwała Hanka.~- Tak mu do mojego, jak wołu do karety!
 759     4, 37|              do karety! Przyjrzyjcie mu się! - podprowadził je bliżej,
 760     4, 37|              ze wsią. Namawia, cobym mu pomagał. Juści, co musi
 761     4, 37|              leciała na Sobótki, ale mu powiedziała żałośnie:~-
 762     4, 37|         znowu proboszcz, przywtórzył mu słupski wraz z organistą
 763     4, 37|            wszystkich oczach, a nikt mu nie przeszkodzi.~Jako piorun
 764     4, 37|           tak się dzieje? - przerwał mu święty Pietr.~- Indziej
 765     4, 37|       litanię za umarłego; wtórowali mu ochotnie i gorąco, przerywając
 766     4, 37|         nawet popijał herbatę, którą mu Józka podała, zaś dziedzic
 767     4, 37|            zgody szuka!~- Ano co, że mu jej potrza barzej niźli
 768     4, 38|               Bóg zapłać! - schyliła mu się do nóg. - Może Rocho
 769     4, 38|         Mateusz ta jednego tknął, że mu nie odrzekł na Pochwalony,
 770     4, 38|             swoje państwo!~- To mogą mu zabrać gospodarkę?~- A mogą,
 771     4, 38|     pogrzebie się nie pokazał.~- Cóż mu ta Boryna, kiej on z wdową
 772     4, 38|            chłopakowi wzbronić, kiej mu już obmierzły dziewczyne
 773     4, 38|          niego, a częsty grosz sypał mu się do czapy.~Hanka przystanęła
 774     4, 38|        wzruszyła ramionami.~- Korona mu ze łba nie spadnie, że przystał
 775     4, 38|          honorna.~- A sprowadzę! Już mu tej łyżki strawy żałujesz!
 776     4, 38|           gęby, a jemu dam?~- Należy mu się wycug od ciebie, nie
 777     4, 38|             zbraknie.~Józka wetknęła mu w garść michę, jął skwapliwie
 778     4, 38|              niespokojnie:~- Odpiszą mu to jego morgi, co?~- Ja
 779     4, 38|            się sierdziście.~- Pomogę mu, Jaguś, we wszyćkim pomogę -
 780     4, 38|           odciągnął go na bok, cosik mu szepnął i poleciał.~Pogadywali
 781     4, 38|        Spojrzała oczami, co to jakby mu do nóg leciały z podzięką.~-
 782     4, 38|            raz jeszcze powtórzył, co mu był kazał dziedzic powiedzieć.~
 783     4, 38|          kurzyło, ale nie przeciwiła mu się, myśląc swoje i tęsknie
 784     4, 38|           matki, a małe siostry jęły mu się drapać na kolana i wieszać
 785     4, 38|             zabierając się do słania mu na kanapie wprost okna.
 786     4, 39|            żałował i dlatego Pan Bóg mu błogosławił...~Długo przemawiał,
 787     4, 39|              kobiety spłakały i jęły mu w podzięce obłapiać kolana,
 788     4, 39|          kolana, zaś Józka przypadła mu nawet z bekiem do rąk, to
 789     4, 39|            przyjaciół se kaptuje, bo mu pachnie wójtostwo!~Przeszedł
 790     4, 39|           wszystkich sił.~- Załóżcie mu pieprzu pod ogon, to rypnie
 791     4, 39|     Wypchajcie go słomą, przyprawcie mu nowy ogon i powiedźcie na
 792     4, 39|              od Cyganów!~- Postawcie mu wiadro gorzałki, to może
 793     4, 39|            przytwierdzi ochotnie, da mu się za to jaki korczyk.
 794     4, 39|        pokarze, obaczysz!... Spokoju mu nie dawałaś... goniłaś za
 795     4, 39|           gotowy już drzeć kłami, co mu się jeno nawinie, nienawiść
 796     4, 39|          skamlał pode drzwiami, abym mu chocia trep swój pokazała!
 797     4, 39|              nie wypowiedzieć! A tyś mu obmierzła kiej ten stary,
 798     4, 39|        grdykę twojego kochania, jaże mu się odbijało kiej po starym
 799     4, 39|         dołożę: jak zechcę, to żebyś mu całowała nogi, kopnie cię,
 800     4, 39|              w urodzie, trudno. Alem mu ślubna i matka jego dzieci! -
 801     4, 39|          powie na to wszystko.~- Jak mu pokażę zapis, to się rozchmurzy.
 802     4, 39|             Taki młody i zdrów! A to mu było dopiero na dwudziesty
 803     4, 39|            Kłąb wyratował? Snadź już mu było pisane zginąć od niej!~
 804     4, 40|  przepomniała nawet boćka, stawiając mu w ganku żeleźniak z wczorajszymi
 805     4, 40|         oprowadzi kompanię!~- A któż mu to poniesie brzucho! - zaśmiała
 806     4, 40|            jakby szedł do nieba, tak mu jest w tej drodze lekko
 807     4, 40|           podorędziu Jagusi, to może mu się odechce.~- Moiście!
 808     4, 40|            wargi się trzęsły, dawała mu się w ramiona wszystka,
 809     4, 40|      bezgranicznego miłowania kładły mu się pod stopy kiej psy,
 810     4, 40|         kapoty i pohuśtywał.~- Rocho mu na imię! Pietras, a chodźże
 811     4, 40|              spróbował który, dałbym mu tabaki, no!~- Juści, kto
 812     4, 40|             kogo jeno dostrzegła, to mu już z dala krzyczała:~-
 813     4, 40|           pilnie przy tym naglądając mu w oczy i wyczekująco, ale
 814     4, 40|        łyskając oczami, dopiero kiej mu zapis podała, ośmiał się
 815     4, 40|              pełen siana, przyglądał mu się spod oka.~- Mateusz
 816     4, 40|         coraz bardziej, gdyż Pietruś mu ciążył i jakoś dziwnie rozbierało
 817     4, 40|         spławione we słońcu kolebały mu się do nóg bijąc chrzęstliwymi,
 818     4, 40|       miętkie - za dwa tygodnie czas mu będzie pod kosę! Byle jeno
 819     4, 40|          Zmęczony się czuł, w głowie mu szumiało i kurz zapierał
 820     4, 40|      zestrachany gnał na oślep, jeno mu bielało podogonie.~- Jak
 821     4, 40|            na wolę, do tych pól, jak mu to dusza dziw nie uschła
 822     4, 40|              na niego; mrówki łaziły mu po plecach, motyle raz po
 823     4, 40|               to leśne ptaszki cosik mu zaświergoliły nad głową
 824     4, 40|              ziem nieobjętych, sycąc mu duszę upojną i zgoła niewypowiedzianą
 825     4, 40|   niewypowiedzianą słodkością.~Zdało mu się, jakoby z tym wiatrem
 826     4, 40|           Był na jawie, a śpik sypał mu w oczy makiem i wodził kajś
 827     4, 40|             nie dziwota, co radowała mu się dusza i każde bicie
 828     4, 40|             gdyby głos sumienia, jął mu prawić swoje gorzkie i bolesne
 829     4, 40|         przewin i grzechów...~Ciężką mu była ta spowiedź i zgoła
 830     4, 40|            cierpki prześmiech okolił mu wargi.~Z boru zaczęły klekotać
 831     4, 40|            gdyż Jagusia przychodziła mu na pamięć, raz po raz widział
 832     4, 40|      wzdrygał i przystawał. Jak żywa mu stawała, przecierał oczy
 833     4, 40|             żarem, aże krew uderzała mu do głowy.~- A może i dobrze,
 834     4, 40|          skóra cierpła i Witek bojąc mu się nawijać na oczy przemykał
 835     4, 40|           się o różnoście, gdy Rocho mu przerwał:~- Wiecie, naczelnik
 836     4, 40|        trzeci zaczyna skamłać, abych mu jeszcze dołożyć tę przyległą
 837     4, 40|          dworem trzyma, to juści, co mu naród nie zawierza. Słuchają,
 838     4, 40|    przedstawiając, jako tylko chodzi mu o dobro wsi, jako jeszcze
 839     4, 40| przyobiecując pójść za nim, zaś Kłąb mu rzekł:~- Nad narodem zawdy
 840     4, 40|              uszów, gdy kowal zaczął mu cicho odradzać, aby sprawy
 841     4, 40|             do ładu, a dziedzic jest mu przeciwny.~- Nieprawda!
 842     4, 41|              Kto czego zwyczajny, to mu smakuje! ~- Głupiś, cóż
 843     4, 41|         ścierwę w jakimś kącie i tak mu pysk wyrychtowałem, jaże
 844     4, 41|              matczynych wymion.~- Co mu się to przypomina, cycoń
 845     4, 41|             z dwojaków, a Józka jęła mu trajkotać nad uszami.~-
 846     4, 41|              wpadnie co w pazury, to mu już sam zły nie wyrwie.
 847     4, 41|             gorąco, przypochlebiając mu się i jakby ciągnąc za język,
 848     4, 41|            zapaski czernic, nasypała mu jagód w kapelusz i zebrawszy
 849     4, 41|             nie zdusił tęsknicy.~Już mu się dłużył dzień, że raz
 850     4, 41|               że coraz częściej pług mu się w rękach chybotał zadzierając
 851     4, 41|         jakieś grubachne sztaby, pot mu zalewał twarz umorusaną,
 852     4, 41|             po ludziach.~- Zmierziły mu się Lipce i pociągnął za
 853     4, 41|           mignęła jakaś twarz, zdało mu się, że to Jagusia, więc
 854     4, 41|              co go poniesie...~Wstyd mu się zrobiło, rozejrzał się,
 855     4, 41|        usilnie rozważał wszystko, co mu o niej powiadali.~- Takaś
 856     4, 41|     przywartymi powiekami, bo jawiła mu się na oczach w całej swojej
 857     4, 41|              nagle i oczy zaświeciły mu ponuro.~- Zmora ta moja
 858     4, 41|          świecie, ale szwagierek dał mu się długo trapić szpiegując
 859     4, 41|       przewąchał pismo nosem.~- A bo mu to dowiedły, że zabił tego
 860     4, 41|        strażnika?~- Nie czekał, jaże mu dowiedą! Nie głupi zgnić
 861     4, 41|         zgnić w kreminale...~- Łacno mu było, kawaler.~- Ratuje
 862     4, 41|              i dławił się nią, darło mu ano wątrobę, jaże ledwie
 863     4, 41|           jutro, ale wnet odechciało mu się wszystkiego, że jeno
 864     4, 41|         zaklął siarczyście. Nie szła mu w smak taka robota.~- Zawrzyj
 865     4, 41|            Już się nawet bojam, żeby mu się rozum nie popsuł. ~-
 866     4, 41|            osinowa deska; jedne oczy mu gorzały, zaś w wychudzonej
 867     4, 41|             zaś deliberowali, jak by mu pomóc, ale cóż, kiej nic
 868     4, 41|   odciągnąwszy na stronę brata cosik mu przełożyła.~- Kobieta i
 869     4, 41|              śmiałości rozpowiedział mu wszystkie swoje frasunki.~
 870     4, 41|              taką dufnością uwiesiła mu się na szyi a kładła głowę
 871     4, 41|          lubą moc kochania, i dawała mu się też jak kiedyś, w słodkiej
 872     4, 41|          baba może zaprowadzić.~Było mu czegoś dziwnie wstyd, gdy
 873     4, 41|        koniec.~Postanawiał, ale było mu jej żal, nieopowiedzianie
 874     4, 41|             zaś kiej biały dzień jął mu zazierać w oczy, przyleciała
 875     4, 41|              la niej dobry, że skoro mu opowiedziała, z czym to
 876     4, 41|             Któregoś dnia powiedział mu Mateusz, że kupili grunt
 877     4, 41|          chytrze napomykał, że gdyby mu było pilno potrza, to ten
 878     4, 41|          próbując się wywiedzieć, co mu się stało. Nawet zrazu podejrzewała,
 879     4, 41|           tej strony. Cóż z tego, że mu służyła jak mogła najwierniej,
 880     4, 41|            Proszalny dziadek, to kaj mu popadnie, tam i na noc głowę
 881     4, 42|          przebierać ze sąsieka, gdyż mu się przywidziało, jako do
 882     4, 42|               i tak się śpieszył, że mu raz po raz cosik leciało
 883     4, 42|      złociste smugi świtania.~Dłużył mu się czas, że jął się pacierza,
 884     4, 42|            ze wszystkiej duszy, jaże mu łzy pociekły, i obejmując
 885     4, 42|             radości, jaże serce biło mu kiej młotem i gardziel zatykało.
 886     4, 42|       podniesło na pola i zaświeciło mu prosto w oczy.~- Panie Boże
 887     4, 42|              roboty.~Grzela poradził mu to i owo i wrócił do swojego,
 888     4, 42|              dzień, jadło przynosiła mu Tereska albo kto drugi,
 889     4, 42|         haruje kiej wół, ale trza by mu ździebko ulżyć.~- Juści,
 890     4, 42|           Ale Szymek nie prosił, ani mu to w głowie postało, więc
 891     4, 42|        westchnął żałośnie i wzbronił mu więcej przyjeżdżać.~- Sam
 892     4, 42|       hamował w onej zajadłości, ale mu rzekł krótko:~- W niedzielę
 893     4, 42|       Mateusz z Tereską.~Żyd kłaniał mu się w pas, gorzałkę stawiał
 894     4, 42|          brzękliwe, lube głosy.~- Bo mu lepszy swój trep niźli buciary,
 895     4, 42|             się do powrotu, ale było mu jakoś niesporo, ociągał
 896     4, 42|         chłopak haruje kieby wół, to mu się należy nadgroda.~- Święta
 897     4, 42|             na odchodnym:~- Nie broń mu, Nastuś! Mało dobrego na
 898     4, 42|           niestrudzenie, tylko kiedy mu Nastuś przyniesła śniadanie,
 899     4, 42|      pierwszy.~- Głupiś! Hale, jakie mu to zberezieństwa we łbie! -
 900     4, 42|            świecie, jaże Szymek dziw mu do nóg nie padł w podzięce
 901     4, 42|             wymiarkować!~- Nic, jeno mu się w głowie popsuło.~-
 902     4, 42|             naleźć na świecie.~I był mu niezmiernie wdzięczny za
 903     4, 42|           sypiali, to jednak nijakoś mu się było z nim podufalej
 904     4, 42|              po nieszporach - rzucił mu się dziękować.~- Nie robiłem
 905     4, 42|           Nastuś, jagódki, ale matka mu odebrała.~ ~
 906     4, 43|         spierą!~Któregoś razu kazała mu bliżej przysiąść i szeptem
 907     4, 43|     niespokojnie.~- A juści, obaczył mu jeno podogonie, zając wpadł
 908     4, 43|            wdzierały się do izby, aż mu Józka kazała oddać, to insze
 909     4, 43|              Leciała do brata niosąc mu cosik w zanadrzu.~Zastała
 910     4, 43|     Zrozumiałam, co od niego, padłam mu do nóg dziękować, ale się
 911     4, 43|          powieda z prześmiechem - to mu za krowę nie dziękujcie,
 912     4, 43|            jakby do siebie.~Zajrzała mu pytająco w oczy.~- Cóż ci
 913     4, 43|            occie.~Jął wyrzekać, jako mu się mierzi życie i wieś,
 914     4, 43|              namiętnie wójt.~Wyrwała mu się z pazurów rozzłoszczona.~-
 915     4, 44|             na sól nie starczyło, to mu się jeno w pas kłaniali,
 916     4, 44|             cosik wycyganił, to owsa mu zbrakło, to potrza było
 917     4, 44|          pies!~- Bo go się boją, ten mu najmilejszy!~- Kiej są strażniki,
 918     4, 44|          głos.~- Niech sam leci, żal mu przetrząsnąć kałduna - zaśmiał
 919     4, 44|      Pokrótce to i porcenele wynosić mu każą - przekpiwali.~- Hale,
 920     4, 44|         niego pytająco.~- Juści, kto mu każe zadzierać z naczelnikiem,
 921     4, 44|           jest gorzej~Przytwierdzali mu tak samo myślące, zaś stary
 922     4, 44|            głos podniósł.~- A głupie mu pomagają! rzekłem! - potoczył
 923     4, 44|             w smak, niech stanie, to mu w oczy przywtórzę, głupie!
 924     4, 44|               Grzelowe stronniki już mu zaczęły pięściami wytrząchać,
 925     4, 44|              Jeszcze me...~- A dajże mu ta który w pysk, niech przestanie -
 926     4, 44|         dobrze, kaj mam...~Przerwały mu szydliwe głosy, bijące ze
 927     4, 44|          złodzieja! Łapaj!~- A posyp mu soli na ogon, to się wróci!~-
 928     4, 44|          cosik mówić po swojemu, ale mu się cięgiem odbekiwało.~
 929     4, 44|              wygadać do woli, a kiej mu się widziało, co mają już
 930     4, 44|         opętania. Wójt dzwonił, jaże mu drętwiały kulasy, przywołując
 931     4, 44|             przeczytawszy list, jaki mu podał lokaj, oznajmił uroczyście:~-
 932     4, 44|            powozu i ruszył.~Kłaniali mu się pokornie, ani spojrzał
 933     4, 44|      zapomniał i pisarz zapisał, jak mu się spodobało.~- Tyla było
 934     4, 44|           szeptał.~- Jak nie wie, to mu powiedzą. Znajdą się takie!~-
 935     4, 45|          jaże do maci, ale Antek, że mu się to już zmierziły te
 936     4, 45|             rozwścieklony i kij jaże mu warczał w garściach, więc
 937     4, 45|          kilkanaście kroków pogroził mu pięścią i zgoła już inaczej
 938     4, 45|     osobności - mruczał bacząc, póki mu z oczów nie zeszli.~- Tamten
 939     4, 45|              mój opór, juści, prawda mu nie w smak - rozmyślał i
 940     4, 45|             do chleba ze serem, jaki mu była Hanka wetknęła w kieszeń.~
 941     4, 45|           kapotę, lecz i tak koszula mu przywierała do spotniałych
 942     4, 45|             nawet i nie miarkuje, co mu potrza - zafrasował się
 943     4, 45|              to jak świnia, niełacno mu ryja unieść do słońca.~Głowił
 944     4, 45|        Głowił się i wzdychał, a tyla mu jeno przyszło z tych rozważań
 945     4, 45|           znowu stawał.~Antek skinął mu głową i przeszedł, ale Żyd
 946     4, 45|       znajomości!~Zakasłał się, jaże mu ślepie na wierzch wylazły,
 947     4, 45|          cukierków la dzieci, a kiej mu Żyd jął dziękować, burknął:~-
 948     4, 45|         Wtrącił z naciskiem, patrząc mu bystro w oczy, dziedzic
 949     4, 45|          Jaśnie pany, psiekrwie! Jak mu było potrza chłopskiej łaski,
 950     4, 45|            ze złości muchary stojące mu na drodze.~Już wychodził
 951     4, 45|            oczy, całkiem pewny, jako mu się przywidziało, ale nie,
 952     4, 45|                Prawie ksiądz, a chce mu się zabawiać kiej dzieciak -
 953     4, 45|      otrząchał, zadra i tak dolegała mu do żywego.~- A ode mnie
 954     4, 45|          Taki łajdus, w sam raz było mu iść na jakiego pisarka,
 955     4, 45|           zaczął ją przepraszać, ale mu przerwało jakieś jazgotliwe
 956     4, 45|              bojał, chociaż obsiadły mu głowę i łaziły po twarzy,
 957     4, 45|          gdyż wszyscy naraz pragnęli mu usłużyć i być jak najbliżej.
 958     4, 45|       chusteczką od much, padajacych mu cięgiem na łysinę.~- Tylko
 959     4, 45|        pastuchami!~Strasznie chciało mu się jechać, ale zlazł jak
 960     4, 45|             rozbrzęczany, że cięgiem mu się myliło, a gdy nareszcie
 961     4, 45|              toby była cicho! Odbije mu ona jutro za swoje, odbije!
 962     4, 45|       przykrzy się wam samej? - głos mu nasiąkł żałością i łzami.~-
 963     4, 45|         rozum nie rozbierze. Zrobiło mu się jakoś strasznie, ale
 964     4, 45|         kobiet, a wszędy wielce byli mu radzi, witając przyjacielsko
 965     4, 45|              by się przeciwił. Życie mu jednym weselem, a bratem
 966     4, 45|           bogaczem ostaje, a cięgiem mu jeszcze przybywa mocy, kochania
 967     4, 45|          kazania słuchała.~Jaże oczy mu rozbłysły, a na twarz wystąpiły
 968     4, 45|          było o polach i lasach, ale mu przerwała:~- Przeciek i
 969     4, 46|            głowę przez okno, ale nim mu rzekli, przyleciał srodze
 970     4, 46|       pałaszów i rozmowy...~Zatłukło mu serce i zadygotały ręce,
 971     4, 46|              wójta.~- I w tej, i kaj mu popadło, zwyczajnie jak
 972     4, 46|             do starszego i kłaniając mu się w pas zapytał pokornym
 973     4, 46|    złodziejstwo?...~Urzędnik zajrzał mu jakoś z bliska w twarz i
 974     4, 46|           ich rozdzielili, więc jeno mu nawytrząchał pięścią, nasobaczył
 975     4, 46|             z kobietami. Hanka padła mu do nóg, a Józka buchnęła
 976     4, 46|              wpatrzony w cienie, kaj mu bielała Jagusina gębusia.~-
 977     4, 46|              z wiarą, że w dwójnasób mu zaplonuje.~- Juści, chciałby
 978     4, 46|       cieniami drzew, naraz zadrgało mu serce, tęsknica wyciągnęła
 979     4, 46|             ale nie sięgnął, zbrakło mu bowiem śmiałości i powstrzymywało
 980     4, 47|        takiemu bogaczowi, kto?~- Jak mu wiatrak postawią pod bokiem,
 981     4, 47|              postawią pod bokiem, to mu i radę dadzą.~Kłębowa jaże
 982     4, 47|              temu zdzierusowi, niech mu kałdun spadnie.~Tak jej
 983     4, 47|       wścieknie ze złości, ale niech mu rura zmięknie! Tak się już
 984     4, 47|              się w Lipcach, przeciek mu zarno powiedzą!~Antek słuchał
 985     4, 47|           jak na psim weselu i nikto mu za to nie rzeknie nawet
 986     4, 47|              zawdy, a nie zechce, bo mu już nowa lepiej zasmakowała,
 987     4, 47|         Jaśka pod swoją opiekę i już mu wszyćko wyśpiewała.~- Nie
 988     4, 47|    wyśpiewała.~- Nie ta, to druga by mu pedziała, takie rzeczy się
 989     4, 47|              niech Bóg broni! Jasiek mu tego nie przepuści, nie!~-
 990     4, 47|          cosik upatrzonego - wyrwało mu się bezwolnie.~- To me proś
 991     4, 47|         zaraz po żniwach.~Nie poszło mu to w smak, bo skrzywił się
 992     4, 47|           Antek pomiarkowawszy, o co mu idzie, rzekł szydliwie:~-
 993     4, 47|           myślach, po ile to trza by mu spłacać Jędrzycha i Szymka,
 994     4, 47|          będzie wiekowała.~Spomniały mu się Jagusine sprawki, to
 995     4, 47|            szeptała zatrwożona - już mu o tym powiedzieli.~- To
 996     4, 47|       nadchodzą, już Tereska wisiała mu na szyi.~- Ratuj, Mateusz!
 997     4, 47|       Usadził ją pobok, lecz cisnęła mu się do piersi kiej dzieciątko
 998     4, 47|              szeptała:~- Powiedziały mu o wszystkim! Śmierci bym
 999     4, 47|            że już koniec, i pierwsza mu rzekłam: "Zabij! ulży nam
1000     4, 47|           ratuj! - wrzasnęła padając mu do nóg.~- Cóż ja ci poredzę,