Ksiega

   1 1 |                 Początek sporu o Kusego i Sokoła - Żale Wojskiego -
   2 1 |          ówczesny stan polityczny Litwy i Europy.~ ~Litwo! Ojczyzno
   3 1 |               twą w całej ozdobie~Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.~ ~
   4 1 |              jasnej bronisz Częstochowy~I w Ostrej świecisz Bramie!
   5 1 |               martwą podniosłem powiekę~I zaraz mogłem pieszo do Twych
   6 1 |        niewielki, lecz zewsząd chędogi,~I stodołę miał wielką, i przy
   7 1 |                  I stodołę miał wielką, i przy niej trzy stogi~Użątku,
   8 1 |                okolica obfita we zboże,~I widać z liczby kopic, co
   9 1 |                 liczby kopic, co wzdłuż i wszerz smugów~Świecą gęsto
  10 1 |               tym domu dostatek mieszka i porządek.~Brama na wciąż
  11 1 |       przechodniom ogłasza,~Że gościnna i wszystkich w gościnę zaprasza.~ ~
  12 1 |               bryką wjechał młody panek~I obiegłszy dziedziniec zawrócił
  13 1 |            ganku zamknięto~Zaszczepkami i kołkiem zaszczepki przetknięto.~
  14 1 |              doczekał nareszcie.~Wbiega i okiem chciwie ściany starodawne~
  15 1 |                  niż się dawniej zdały.~I też same portrety na ścianach
  16 1 |                  A przed nim leży Fedon i żywot Katona.~Dalej Jasiński,
  17 1 |               Jasiński, młodzian piękny i posępny,~Obok Korsak, towarzysz
  18 1 |                 poznał u wniścia alkowy~I z dziecinną radością pociągnął
  19 1 |                    Biegał po całym domu i szukał komnaty,~Gdzie mieszkał,
  20 1 |                Fortepiano?~Na niem noty i książki; wszystko porzucano~
  21 1 |             wszystko porzucano~Niedbale i bezładnie; nieporządek miły!~
  22 1 |                  co je tak rzuciły.~Tuż i sukienka biała, świeżo z
  23 1 |              Geranium, lewkonija, astry i fijołki.~ ~Podróżny stanął
  24 1 |              bukietów trawy angielskiej i mięty.~Drewniany, drobny,
  25 1 |               piasku, bez trzewika była i pończoszki;~Na piasku drobnym,
  26 1 |            ciekawymi po drożynach gonił~I znowu je na drobnych śladach
  27 1 |              zatrzymywał,~Myślał o nich i, czyje były, odgadywał.~
  28 1 |              Przypadkiem oczy podniósł, i tuż na parkanie~Stała młoda
  29 1 |              kryje,~Odsłaniając ramiona i łabędzią szyję.~W takim
  30 1 |             dole;~Ujrzała, zaśmiała się i klasnęła w dłonie,~Jak biały
  31 1 |            zleciała z parkanu na błonie~I wionęła ogrodem przez płotki,
  32 1 |             przez płotki, przez kwiaty,~I po desce opartej o ścianę
  33 1 |                  świecąca,~Nagła, cicha i lekka jak światłość miesiąca.~
  34 1 |                 Wtem ujrzała młodzieńca i z rąk jej wypadła~Suknia,
  35 1 |              Suknia, a twarz od strachu i dziwu pobladła.~Twarz podróżnego
  36 1 |                młodzieniec oczy zmrużył i przysłonił,~Chciał coś mówić,
  37 1 |          przepraszać, tylko się ukłonił~I cofnął się; dziewica krzyknęła
  38 1 |                 było.~Wyszedł zmieszany i czuł, że serce mu biło~Głośno,
  39 1 |                że serce mu biło~Głośno, i sam nie wiedział, czy go
  40 1 |                  Jako w porządnym domu, i obrok, i siano;~Bo Sędzia
  41 1 |                porządnym domu, i obrok, i siano;~Bo Sędzia nigdy nie
  42 1 |            wieczerzę.~On Pana zastępuje i on w niebytności~Pana zwykł
  43 1 |               Pana zwykł sam przyjmować i zabawiać gości~(Daleki krewny
  44 1 |             gości~(Daleki krewny pański i przyjaciel domu).~Widząc
  45 1 |                 dala, ręce rozkrzyżował~I z krzykiem podróżnego ściskał
  46 1 |             krzykiem podróżnego ściskał i całował;~Zaczęła się ta
  47 1 |                 zamknąć w słowa~Krótkie i poplątane, w ciąg powieści,
  48 1 |           powieści, pytań,~Wykrzykników i westchnień, i nowych powitań.~
  49 1 |              Wykrzykników i westchnień, i nowych powitań.~Gdy się
  50 1 |           dawnego z panem Hrabią sporu;~I pan Hrabia ma jutro sam
  51 1 |           Podkomorzy już zjechał z żoną i z córkami.~Młodzież poszła
  52 1 |                się strzelbami,~A starzy i kobiety żniwo oglądają~Pod
  53 1 |               żniwo oglądają~Pod lasem, i tam pewnie na młodzież czekają.~
  54 1 |              Pójdziemy, jeśli zechcesz, i wkrótce spotkamy~Stryjaszka,
  55 1 |                Stryjaszka, Podkomorstwo i szanowne damy".~ ~Pan Wojski
  56 1 |             Tadeuszem idą pod las drogą~I jeszcze się do woli nagadać
  57 1 |            Spuszcza się na wierzch boru i już pomrok mglisty,~Napełniając
  58 1 |                 Napełniając wierzchołki i gałęzie drzewa,~Cały las
  59 1 |                  Cały las wiąże w jedno i jakoby zlewa;~I bór czernił
  60 1 |                 w jedno i jakoby zlewa;~I bór czernił się na kształt
  61 1 |             świeca przez okienic szpary~I zgasło. I wnet sierpy gromadnie
  62 1 |                okienic szpary~I zgasło. I wnet sierpy gromadnie dzwoniące~
  63 1 |          gromadnie dzwoniące~We zbożach i grabliska suwane po łące~
  64 1 |        grabliska suwane po łące~Ucichły i stanęły: tak pan Sędzia
  65 1 |             kiedy znidzie z nieba,~Czas i ziemianinowi ustępować z
  66 1 |                 porządku, nikt mężczyzn i dam nie ustawiał,~A każdy
  67 1 |              domu dawne obyczaje chował~I nigdy nie dozwalał, by chybiano
  68 1 |               Tym ładem - mawiał - domy i narody słyną,~Z jego upadkiem
  69 1 |             słyną,~Z jego upadkiem domy i narody giną".~Więc do porządku
  70 1 |                do porządku wykli domowi i słudzy;~I przyjezdny gość,
  71 1 |         porządku wykli domowi i słudzy;~I przyjezdny gość, krewny
  72 1 |            poważnie rękę do pocałowania~I w skroń ucałowawszy, uprzejmie
  73 1 |            gospodarza wszystko ze żniwa i z boru,~I z łąk, i z pastwisk
  74 1 |             wszystko ze żniwa i z boru,~I z łąk, i z pastwisk razem
  75 1 |                żniwa i z boru,~I z łąk, i z pastwisk razem wracało
  76 1 |               becząc w ulicę się tłoczy~I wznosi chmurę pyłu; dalej
  77 1 |                 drzewa~Raz wraz skrzypi i napój w koryta rozlewa.~ ~
  78 1 |               ze świecami w sieni~Stali i rozprawiali, nieco poróżnieni,~
  79 1 |              wieczerzą powynosić z domu~I ustawić co prędzej w pośrodku
  80 1 |                  Pan Wojski się krzywił~I przepraszał Sędziego; Sędzia
  81 1 |               Lecz stało się; już późno i trudno zaradzić,~Wolał gości
  82 1 |                  Wolał gości przeprosić i w pustki prowadzić.~Po drodze
  83 1 |           mrugał; widać z miny,~Że miał i taił inne, ważniejsze przyczyny.~ ~
  84 1 |            Hrabia chciał zamku, właśnie i Sędziemu~Przyszła nagle
  85 1 |              senacie, znowu w ziemstwie i w guberskim rządzie;~Wreszcie
  86 1 |              Wreszcie po wielu kosztach i ukazach licznych~Sprawa
  87 1 |              zamkowej sieni~Zmieści się i palestra, i goście proszeni.~
  88 1 |                 Zmieści się i palestra, i goście proszeni.~Sień wielka
  89 1 |                  Sterczały wkoło sarnie i jelenie rogi~Z napisami:
  90 1 |                herbowne klejnoty wyryte~I stoi wypisany każdy po imieniu;~
  91 1 |                Goście weszli w porządku i stanęli kołem;~Podkomorzy
  92 1 |           miejsce za stołem;~Z wieku mu i z urzędu ten zaszczyt należy.~
  93 1 |              kłaniał się damom, starcom i młodzieży.~Przy nim stał
  94 1 |                 wtenczas wszyscy siedli~I chołodziec litewski milcząc
  95 1 |             obok Jegomościa;~Między nim i stryjaszkiem jedno pozostało~
  96 1 |              Stryj nieraz na to miejsce i na drzwi poglądał,~Jakby
  97 1 |            czyjegoś przyjścia był pewny i żądał.~I Tadeusz wzrok stryja
  98 1 |            przyjścia był pewny i żądał.~I Tadeusz wzrok stryja ku
  99 1 |                 ku drzwiom odprowadzał,~I z nim na miejscu pustym
 100 1 |          talerzów, nie nalewa szklanki,~I panien nie zabawia przez
 101 1 |             jedno puste miejsce nęci go i mami...~Już nie puste, bo
 102 1 |                 panny córki,~Choć stary i niezgrabny". Zatem się rzuciło~
 103 1 |          rzuciło~Kilku młodych od stołu i pannom służyło.~Sędzia,
 104 1 |             rzuciwszy wzrok na Tadeusza~I poprawiwszy nieco wylotów
 105 1 |                kontusza,~Nalał węgrzyna i rzekł: ~ ~"Dziś, nowym zwyczajem,~
 106 1 |               młodzież do stolicy dajem~I nie przeczym, że nasi synowie
 107 1 |               przeczym, że nasi synowie i wnuki~Mają od starych więcej
 108 1 |             szkół uczących żyć z ludźmi i światem.~Dawniej na dwory
 109 1 |             korzystał dworze~Jak drudzy i wróciwszy w domu ziemię
 110 1 |                nie jest bez grzeczności i miłość dziecinna,~I wzgląd
 111 1 |         grzeczności i miłość dziecinna,~I wzgląd męża dla żony przy
 112 1 |                 dla żony przy ludziach, i pana~Dla sług swoich, a
 113 1 |               uczyć, ażeby nie zbłądzić~I każdemu powinną uczciwość
 114 1 |            powinną uczciwość wyrządzić.~I starzy się uczyli; u panów
 115 1 |                 Byle nie szpieg rządowy i byle nie w nędzy.~Jak ów
 116 1 |       Wespazyjanus nie wąchał pieniędzy~I nie chciał wiedzieć, skąd
 117 1 |         wiedzieć, skąd są, z jakich rąk i krajów,~Tak nie chcą znać
 118 1 |               obyczajów!~Dość, że ważny i że się stempel na nim widzi,~
 119 1 |              porządkiem;~Bo choć zawsze i płynnie mówił, i z rozsądkiem,~
 120 1 |                 zawsze i płynnie mówił, i z rozsądkiem,~Wiedział,
 121 1 |                 Więc Sędzia jego puchar i swój kielich nalał~I dalej
 122 1 |             puchar i swój kielich nalał~I dalej mówił: ~ ~"Grzeczność
 123 1 |               cnoty, obyczaje,~Wtenczas i swoją ważność zarazem poznaje;~
 124 1 |             Objaśniają wrodzone wdzięki i przymioty.~Stąd droga do
 125 1 |        przymioty.~Stąd droga do afektów i stąd się kojarzy~Wspaniały
 126 1 |             tabakierkę złotą Podkomorzy~I rzekł: ~ ~"Mój Sędzio, dawniej
 127 1 |                Teraz nie wiem, czy moda i nas starych zmienia,~Czy
 128 1 |             Boga, przodków wiarę,~Prawa i obyczaje, nawet suknie stare.~
 129 1 |                 Opatrzonych w broszurki i w różne gazety,~Głoszących
 130 1 |             naprzód rozum od obywateli.~I tak mędrsi fircykom oprzeć
 131 1 |         fircykom oprzeć się nie śmieli;~I zląkł ich się jak dżumy
 132 1 |            Zmieniano wiarę, mowę, prawa i ubiory.~Była to maszkarada,
 133 1 |                my do kołtuna.~Jeśli kto i czuł wtenczas, że polskie
 134 1 |          reformować,~Cywilizować będzie i konstytuować;~Ogłosił nam,
 135 1 |                w Pańskim pisano zakonie~I każdy ksiądz toż samo gada
 136 1 |              Nie daje czasu szukać mody i gawędki.~Teraz grzmi oręż,
 137 1 |               Jest sława, a więc będzie i Rzeczpospolita!~Zawżdy z
 138 1 |              Bonapart czarował, no, tak i Suwarów~Czarował; tak i
 139 1 |                 i Suwarów~Czarował; tak i były czary przeciw czarów.~
 140 1 |                       Tu Ryków przerwał i jadł; wtem z potrawą czwartą~
 141 1 |                 czwartą~Wszedł służący, i raptem boczne drzwi otwarto.~ ~
 142 1 |           Weszła nowa osoba, przystojna i młoda;~Jej zjawienie się
 143 1 |         zjawienie się nagłe, jej wzrost i uroda,~Jej ubiór zwrócił
 144 1 |             pozwijane w kręgi,~W pukle, i przeplatane różowymi wstęgi,~
 145 1 |               Że zbyt wykwintny na wieś i na dzień powszedni.~Nóżek,
 146 1 |                ukryte chłopięta.~Biegła i wszystkich lekkim witając
 147 1 |                między rzędem siedzących i stołem~Jak bilardowa kula
 148 1 |            kolana,~Pośliznęła się nieco i w tem roztargnieniu~Na pana
 149 1 |                swem siadła~Pomiędzy nim i stryjem, ale nic nie jadła,~
 150 1 |               ręki~Muskała włosów pukle i wstąg jasnych pęki.~ ~Ta
 151 1 |                 pan Rejent się szczycił~I utrzymywał, że on zająca
 152 1 |               ubrana, a ubiór powiększa i zmniejsza.~I włos u tamtej
 153 1 |            ubiór powiększa i zmniejsza.~I włos u tamtej widział krótki,
 154 1 |           liczył lat blisko dwadzieście~I od dzieciństwa mieszkał
 155 1 |              księdza, który go pilnował~I w dawnej surowości prawidłach
 156 1 |                 Duszę czystą, myśl żywą i serce niewinne,~Ale razem
 157 1 |              rodzicach wziął czerstwość i zdrowie.~Nazywał się Soplica;
 158 1 |                 wiadomo, krzepcy, otyli i silni,~Do żołnierki jedyni,
 159 1 |         odmienił,~Kazał, aby przyjechał i aby się żenił,~I objął gospodarstwo;
 160 1 |             przyjechał i aby się żenił,~I objął gospodarstwo; przyrzekł
 161 1 |                wszystkie Tadeusza cnoty i zalety~Ściągnęły wzrok sąsiadki,
 162 1 |         Zmierzyła jego postać kształtną i wysoką,~Jego ramiona silne,
 163 1 |               silne, jego pierś szeroką~I w twarz spójrzała, z której
 164 1 |         lękliwości całkiem już ochłonął~I patrzył wzrokiem śmiałym,
 165 1 |           płonął.~Również patrzyła ona, i cztery źrenice~Gorzały przeciw
 166 1 |          autorów pytała Tadeusza zdania~I ze zdań wyciągała na nowo
 167 1 |               został pośmiewiska celem,~I jąkał się jak żaczek przed
 168 1 |         Szczęściem, że nauczyciel ładny i niesrogi;~Odgadnęła sąsiadka
 169 1 |         Wszczęła rzecz o mniej trudnych i mądrych przedmiotach:~O
 170 1 |               wiejskiego pożycia nudach i kłopotach,~I jak bawić się
 171 1 |             pożycia nudach i kłopotach,~I jak bawić się trzeba, i
 172 1 |                 I jak bawić się trzeba, i jak czas podzielić,~By życie
 173 1 |         podzielić,~By życie uprzyjemnić i wieś rozweselić.~ ~Tadeusz
 174 1 |              Zaczęli nawet małe żarciki i sprzeczki.~W końcu, stawiła
 175 1 |             ostatnich nie jedli.~Stojąc i pijąc obie kłóciły się strony,~
 176 1 |             przerwy rzecz swoję tokował~I gestami ją bardzo dobitnie
 177 1 |               Spod ramion wytknął palce i długie paznokcie,~Przedstawiając
 178 1 |             Wyczha! puściliśmy razem~Ja i Asesor, razem, jakoby dwa
 179 1 |                 ciągnął wzdłuż po stole~I palcami ruch chartów przedziwnie
 180 1 |           przedziwnie udawał),~Psy tuż, i hec! od lasu odsadzili kawał;~
 181 1 |            zabiegł aż do drugiej strony~I "cap!" - Tadeuszowi wrzasnął
 182 1 |         wrzasnął tuż nad uchem.~Tadeusz i sąsiadka, tym głosu wybuchem~
 183 1 |                 Gdy je wicher rozerwie; i ręce pod stołem~Blisko siebie
 184 1 |            leżące wstecz nagle uciekły,~I dwie twarze w jeden się
 185 1 |               tylko widział idąc z lasu~I że przymiotów jego poznać
 186 1 |                  Asesor mniej krzykliwy i mniej był ruchawy~Od Rejenta,
 187 1 |                Od Rejenta, szczuplejszy i mały z postawy,~Lecz straszny
 188 1 |               straszny na reducie, balu i sejmiku,~Bo powiadano o
 189 1 |           dostatni,~Schedę ojca swojego i majątek bratni,~Wszystko
 190 1 |                 Już to że odgłos trąbki i widok obławy~Przypominał
 191 1 |                 miał strzelców licznych i psy zawołane;~Teraz mu z
 192 1 |             psiarni dwa charty zostały,~I jeszcze z tych jednemu chciano
 193 1 |                chwały.~Więc zbliżył się i, z wolna gładząc faworyty,~
 194 1 |            Telimena mieszkała w stolicy~I bawi się niedawno w naszej
 195 1 |                on się wszystkim skłonił~I z wolna w tabakierę palcami
 196 1 |               zabierać;~Umilkli wszyscy i ust nie śmieli otwierać.~
 197 1 |               myśliwskiem tylko są łąki i knieje,~Więc ja w domu podobnych
 198 1 |            podobnych spraw nie decyduję~I posiedzenie nasze na jutro
 199 1 |                 nasze na jutro solwuję,~I dalszych replik stronom
 200 1 |                 na jutro na pole.~Jutro i Hrabia z całym myślistwem
 201 1 |            całym myślistwem tu zjedzie,~I Waszeć z nami ruszysz, Sędzio,
 202 1 |                  Sędzio, mój sąsiedzie,~I pani Telimena, i panny,
 203 1 |             sąsiedzie,~I pani Telimena, i panny, i panie,~Słowem,
 204 1 |                 pani Telimena, i panny, i panie,~Słowem, zrobim na
 205 1 |                urząd wielkie polowanie;~I Wojski towarzystwa nam też
 206 1 |               tabakiery ważył~W palcach i długo dumał, nim ją w końcu
 207 1 |                izba rozległa się echem,~I potrząsając głową rzekł
 208 1 |                  O, jak mnie to starego i smuci, i dziwi!~Cóż by to
 209 1 |                mnie to starego i smuci, i dziwi!~Cóż by to o tym starzy
 210 1 |             ożył?~Wróciłby do Lachowicz i w grób się położył!~Co by
 211 1 |               pierwsze na świecie ogary~I dwiestu strzelców trzyma
 212 1 |               trzyma obyczajem pańskim,~I ma sto wozów sieci w zamku
 213 1 |            Zostawiano dla płatnych sług i dworskich ciurów;~Żaden
 214 1 |               za nim dla zabawki smycze~I na konikach małe goniły
 215 1 |               raczy~Odwołać swe rozkazy i niech mi wybaczy,~Że nie
 216 1 |               na takie jechać polowanie~I nigdy na niem noga moja
 217 1 |           Podkomorzy ruszył;~Z wieku mu i z urzędu ten zaszczyt należy;~
 218 1 |              kłaniał się damom, starcom i młodzieży;~Za nim szedł
 219 1 |                czuł się pomieszany, zły i niewesoły,~Rozbierał myślą
 220 1 |               izby do spoczynku.~Starsi i damy spały we dworskim budynku,~
 221 1 |     gospodarstwa obmyśla wyprawę~W pole i w domu przyszłą urządza
 222 1 |                 rozkaz ekonomom, wójtom i gumiennym,~Pisarzom, ochmistrzyni,
 223 1 |                 ochmistrzyni, strzelcom i stajennym,~I musiał wszystkie
 224 1 |                  strzelcom i stajennym,~I musiał wszystkie dzienne
 225 1 |              Właśnie tym się zatrudniał i kończył tak gadać:~ ~"Cóż
 226 1 |               do zamku nabyliśmy prawa,~I mimo całą strony przeciwnej
 227 1 |                sieni,~Siadł przy świecy i dobył książeczkę z kieszeni,~
 228 1 |           Której nigdy nie rzuca w domu i w podróży.~Była to trybunalska
 229 1 |        wspaniałych zarysem.~Czytał więc i rozmyślał: Ogiński z Wizgirdem,~
 230 1 |                koniec Hrabia~Z Soplicą: i czytając, z tych imion wywabia~
 231 1 |              wszystkie procesu wypadki,~I stają mu przed oczy sąd,
 232 1 |               mu przed oczy sąd, strony i świadki;~I ogląda sam siebie,
 233 1 |             oczy sąd, strony i świadki;~I ogląda sam siebie, jak w
 234 1 |             Uciszcie się!" woła.~Marząc i kończąc pacierz wieczorny,
 235 1 |            kiedy reszta świata~We łzach i krwi tonęła, gdy ów mąż,
 236 1 |                w Austerlitz. Zwycięstwo i Zabor~Biegły przed nim i
 237 1 |                i Zabor~Biegły przed nim i za nim. Sława czynów tylu,~
 238 1 |             przyjąwszy jałmużnę,~Stanął i oczy wkoło obracał ostróżne.~
 239 1 |             płaczu! On za stołem siadał~I dziwniejsze od baśni historyje
 240 1 |                 rozkazy daje z Kapitolu~I zwycięzca, wydartych potomkom
 241 1 |                Gdzie się cukier wytapia i gdzie w wiecznej wiośnie~
 242 1 |             znikał nagle z domu,~Lasami i bagnami skradał się tajemnie,~
 243 1 |               skakał kryć się w Niemnie~I nurkiem płynął na brzeg
 244 1 |         wyskoczył na wzgórek z kamienia~I Moskalom przez Niemen rzekł: "
 245 1 |              przekradł się Gorecki, Pac i Obuchowicz,~Piotrowski,
 246 1 |                  Mirzejewscy, Brochocki i Bernatowicze,~Kupść, Gedymin
 247 1 |            Bernatowicze,~Kupść, Gedymin i inni, których nie policzę;~
 248 1 |            policzę;~Opuszczali rodziców i ziemię kochaną,~I dobra,
 249 1 |              rodziców i ziemię kochaną,~I dobra, które na skarb carski
 250 1 |             obcego klasztoru~Przyszedł, i kiedy bliżej poznał panów
 251 1 |          szkaplerza;~Tam stała wypisana i liczba żołnierza,~I nazwisko
 252 1 |            wypisana i liczba żołnierza,~I nazwisko każdego wodza legijonu,~
 253 1 |                 każdego wodza legijonu,~I każdego z nich opis zwycięstwa
 254 1 |                 Wieść o życiu, o chwale i o śmierci syna;~Brał dom
 255 1 |              tylko zgadywano~W okolicy; i tylko cichy smutek panów~
 256 1 |               zawsze w kapturze~Chodził i nie w klasztornym zestarzał
 257 1 |                skóry na szerokość dłoni~I w brodzie ślad niedawny
 258 1 |              nie tylko groźne wejrzenie i blizny,~Lecz sam ruch i
 259 1 |                 i blizny,~Lecz sam ruch i głos jego miał coś żołnierszczyzny.~ ~
 260 1 |                robił za wodza rozkazem,~I słowa liturgiji takim wyrzekł
 261 1 |            wysyłał posłańców, ale gdzie i po co,~Nie powiadał; częstokroć
 262 1 |            szlachtą ustawicznie szeptał~I okoliczne wioski dokoła
 263 1 |                 wioski dokoła wydeptał,~I w karczmach z wieśniakami
 264 2 |             Nowy wybuch sporów o Kusego i Sokoła - Interwencja Robaka -
 265 2 |               wrócić z wędrówki dozwoli~I znowu dom zamieszkać na
 266 2 |           zamieszkać na ojczystej roli,~I służyć w jeździe, która
 267 2 |              Nie znać innych prócz kosy i sierpa rynsztunków~I innych
 268 2 |               kosy i sierpa rynsztunków~I innych gazet oprócz domowych
 269 2 |               Soplicowem słońce weszło, i już padło~Na strzechy, i
 270 2 |                i już padło~Na strzechy, i przez szpary w stodołę się
 271 2 |           szpary w stodołę się wkradło:~I po ciemnozielonym, świeżym,
 272 2 |                  jak z warkocza wstęgi;~I słońce usta sennych promykiem
 273 2 |              Odezwały się chorem kaczki i indyki,~I słychać bydła
 274 2 |                 chorem kaczki i indyki,~I słychać bydła w pole idącego
 275 2 |                siano jak w wodę utonął,~I spał twardo, aż zimny wiatr
 276 2 |               drzwi otwarto z trzaskiem~I bernardyn ksiądz Robak wszedł
 277 2 |                   Surge, puer!" wołając i ponad barkami~Rubasznie
 278 2 |          śmigają po dworze,~Potem biegą i kładą szyje na obroże.~Wszystko
 279 2 |              Lecz mimo Tadeusza pytania i prośby,~Ażeby mu wyraźnie,
 280 2 |            raczył,~Kaptur tylko nasunął i pacierz swój kończył;~Więc
 281 2 |          kończył;~Więc Tadeusz odjechał i z gośćmi się złączył.~ ~
 282 2 |               myśliwi smycze zatrzymali~I wszyscy nieruchomi w miejscach
 283 2 |              Sędzia; on zwierza obaczył~I rąk skinieniem swoje rozkazy
 284 2 |                 środkiem po roli~Asesor i pan Rejent kłusują powoli;~
 285 2 |        wyprzedził,~Stanął obok Sędziego i oczyma śledził.~Dawno już
 286 2 |             spotkał myśliwców wejrzenie~I, jakby urzeczony, czując
 287 2 |               oczu nie mógł zwrócić oka~I pod opoką siedział martwy
 288 2 |                 tyłu:~"Wyczha! wyczha!" i z psami znikli w kłębach
 289 2 |                się w naznaczonej porze.~I dziś zaspał poranek, więc
 290 2 |                 Gdy Hrabia ujrzał zamek i zatrzymał konia.~Pierwszy
 291 2 |                raz widział zamek z rana i nie wierzył,~Że to były
 292 2 |                same mury, tak odświeżył~I upięknił poranek zarysy
 293 2 |              tumanu powłoka,~Rozpadliny i szczerby zakryła od oka.~
 294 2 |                 zasłoną~Mury odbudowano i znów zaludniono.~ ~Hrabia
 295 2 |           Hrabia lubił widoki niezwykłe i nowe,~Zwał je romansowemi;
 296 2 |                 szarakiem,~Nagle stawał i w niebo poglądał żałośnie~
 297 2 |              mury,~Wyjął papier, ołówek i kreślił figury.~Wtem, spójrzawszy
 298 2 |            zginął,~Gerwazy się odmienił i już od lat wielu~Ani był
 299 2 |          dowcipnych żartów nie słyszano~I uśmiechu na jego twarzy
 300 2 |           herbowne klejnoty,~Półkozice, i stąd też cała okolica~"Półkozicem"
 301 2 |             zamku przed laty piastował.~I dotąd nosił wielki pęk kluczów
 302 2 |               własnym nakładem naprawił i wstawił,~I drzwi tych odmykaniem
 303 2 |            nakładem naprawił i wstawił,~I drzwi tych odmykaniem codziennie
 304 2 |             chciał, bo wszędzie tęsknił i czuł się niezdrowym,~Jeżeli
 305 2 |                 czapkę z głowy schwycił~I krewnego swych panów ukłonem
 306 2 |               wielką, świecącą z daleka~I naciętą od licznych kordów
 307 2 |               Gładził ją ręką, podszedł i jeszcze raz nisko~Skłoniwszy
 308 2 |                grosza skąpisz~Na proces i ten zamek Soplicom ustąpisz?~
 309 2 |                Dłużej też nie wytrzymam i dzisiaj broń złożę,~Przyjmę
 310 2 |               mową się zadziwił.~"Zgoda i Soplicowie? Mopanku Panisko,~
 311 2 |               wzbrania,~Zsiadaj Pan!" - i przytrzymał strzemię do
 312 2 |             prawił~Albo ich powieściami i żarty się bawił,~A młodzież
 313 2 |                 chorze tym kapela stała~I w organ i w rozliczne instrumenty
 314 2 |              tym kapela stała~I w organ i w rozliczne instrumenty
 315 2 |                Jejmości,~Potem szlachty i całej Rzeczypospolitej,~
 316 2 |                 A już gotowe stały cugi i podwody,~Aby każdego odwieźć
 317 2 |              wspomnienie samo było męką~I że je chciał odpędzić; aż
 318 2 |          starzec głowę zadumaną skłonił~I twarz zakrył rękami, a gdy
 319 2 |            Miała wyraz żałości wielkiej i rozpaczy.~ ~Hrabia, chociaż
 320 2 |               Mopanku, pomiędzy Soplicą~I krwią Horeszków! W Panu
 321 2 |         pierwszy pan w powiecie,~Bogacz i familijant, miał jedyne
 322 2 |               się zalecało~Stolnikównie i szlachty, i paniąt niemało.~
 323 2 |                Stolnikównie i szlachty, i paniąt niemało.~Między szlachtą
 324 2 |                 miał jakby w dowództwie~I trzystu ich kreskami rządził
 325 2 |             prócz kawałka roli,~Szabli, i wielkich wąsów od ucha do
 326 2 |                nieraz wzywał tego zucha~I ugaszczał w pałacu, zwłaszcza
 327 2 |             Popularny dla jego krewnych i stronników.~Wąsal tak wzbił
 328 2 |              swoim domu się zagnieździł~I już miał się oświadczać,
 329 2 |           oświadczać, lecz pomiarkowano~I czarną mu polewkę do stołu
 330 2 |           popierał~Prawo trzeciego maja i już szlachtę zbierał,~Aby
 331 2 |          wypalić,~Podwoje dolne zamknąć i ryglem zawalić.~W zamku
 332 2 |           Stolnik, ja, Pani,~Kuchmistrz i dwóch kuchcików, wszyscy
 333 2 |        Strzelali z dolnych pięter, a ja i Pan z ganku.~Wszystko szło
 334 2 |        zatrudniał się czynnie tą usługą~I Pani, i Panienka, i nadworne
 335 2 |               czynnie tą usługą~I Pani, i Panienka, i nadworne panny;~
 336 2 |              usługą~I Pani, i Panienka, i nadworne panny;~Trzech było
 337 2 |            wyszedł ze strzelbą na ganek~I skoro spod lamusa Moskal
 338 2 |           czarny kaszkiet w trawę padał~I już się rzadko który zza
 339 2 |              wycieczkę, porwał karabelę~I z ganku krzycząc sługom
 340 2 |          Soplicę! Poznałem!~Po wzroście i po wąsach! Jego to postrzałem~
 341 2 |      skamieniały!~Dwa razy dałem ognia, i oba wystrzały~Chybiły; czym
 342 2 |                     Tu Gerwazy umilknął i łzami się zalał;~Potem rzekł
 343 2 |           Stolnika stałem bezprzytomnie~I nie wiedziałem, co się działo
 344 2 |               Którzy są szlachta liczna i dzielna, człek w człeka,~
 345 2 |             zginął pan potężny, pobożny i prawy,~Który miał w domu
 346 2 |             miał w domu krzesła, wstęgi i buławy,~Ojciec włościan,
 347 2 |                włościan, brat szlachty; i nie miał po sobie~Syna,
 348 2 |                 na każdym sejmie, targu i sejmiku).~Przysiągłem wyszczerbić
 349 2 |                owego wąsala~Żyje dotąd, i z swoich bogactw się przechwala,~
 350 2 |                  ma urząd, jest sędzią!~I Pan mu zamek oddasz? niecne
 351 2 |          Gerwazy ma choć za grosz duszy~I tyle sił, że jednym małym
 352 2 |                 Tyle scen dramatycznych i tyle powieści!~Skoro zamek
 353 2 |                  Nieraz takie słyszałem i czytam podania;~W Angliji
 354 2 |               czytam podania;~W Angliji i w Szkocyi każdy zamek lordów,~
 355 2 |                Wiem, co winienem sławie i mojej rodzinie.~Tak! Muszę
 356 2 |          ubóstwiałbym wdzięki;~Kochając i nie mogąc otrzymać jej ręki,~
 357 2 |                 w zawrocie~Obejrzał się i konia zatrzymał przy płocie.~
 358 2 |                schylając łysiny,~Siedzi i zda się dumać o losach jarzyny;~
 359 2 |           Cyprysy jarzyn: ciche, proste i zielone.~Ich liście i woń
 360 2 |            proste i zielone.~Ich liście i woń służą grzędom za obronę,~
 361 2 |              żmija.~A ich woń gąsienice i owad zabija.~Dalej maków
 362 2 |             pagórki,~Bez drzew, krzewów i kwiatów: ogród na ogórki..~
 363 2 |           powiewały dwie wstążki różowe~I kilka puklów światłych,
 364 2 |              tak ona co chwila~Z rękami i koszykiem po owoc się schyla,~
 365 2 |               nodze, z czujnemi oczyma,~I, by nie zasnąć, kamień w
 366 2 |             Hrabiego szelest na plecach i skroni;~Był to bernardyn,
 367 2 |              pogroził, kaptura poprawił~I odszedł. Hrabia jeszcze
 368 2 |              miejscu bawił.~Śmiejąc się i klnąc razem tej nagłej przeszkodzie;~
 369 2 |           okienka~Jej różowa wstążeczka i biała sukienka.~Widać na
 370 2 |              owoce, na liściach zawisał~I wśród fali zielonej jeszcze
 371 2 |           chwili wszędzie było samotnie i głucho.~Hrabia oczy w dom
 372 2 |                Hrabia oczy w dom utkwił i natężył ucho,~Zawsze dumał,
 373 2 |                nim stali. - Aż w cichym i samotnym domie~Wszczął się
 374 2 |               naprzód szmer, potem gwar i krzyk wesoły,~Jak w ulu
 375 2 |              wracali goście z polowania~I krzątała się służba około
 376 2 |            Roznoszono potrawy, sztuczce i butelki;~Mężczyźni, tak
 377 2 |        Rozprawiali o flintach, chartach i szarakach;~Podkomorstwo
 378 2 |                 szarakach;~Podkomorstwo i Sędzia przy stole, a w kątku~
 379 2 |                  Jaki się przy obiadach i wieczerzach chowa.~Była
 380 2 |                  Różne też były dla dam i mężczyzn potrawy:~Tu roznoszono
 381 2 |                 wonnie imbryki blaszane~I z porcelany saskiej złote
 382 2 |             ziarna w najlepszym gatunku~I zna tajne sposoby gotowania
 383 2 |    przejrzystość bursztynu,~Zapach moki i gęstość miodowego płynu.~
 384 2 |            imbryki, odwiedza mleczarnie~I sama lekko świeży nabiału
 385 2 |                 wojnie pogłoski~Oceniał i wyciągał polityczne wnioski.~
 386 2 |               łowach,~W spokojniejszych i ciszszych niż zwykle rozmowach:~
 387 2 |             zwykle rozmowach:~Bo Asesor i Rejent, oba mówcy wielcy,~
 388 2 |                Pierwsi znawcy myślistwa i najlepsi strzelcy,~Siedzieli
 389 2 |        Siedzieli przeciw sobie mrukliwi i gniewni;~Oba dobrze poszczuli,
 390 2 |            gniewie;~Psy powróciły same: i nikt pewnie nie wie,~Czy
 391 2 |              razem: różnie sądzą strony~I spór na dalsze czasy trwał
 392 2 |          myśliwych ni w starców rozmowę~I widać, że czem innym zajętą
 393 2 |              miejscu stanie,~Duma długo i - muchę zabije na ścianie.~ ~
 394 2 |                 bliskim pokrewieństwem; i nawet niepewno,~Czy ciocia
 395 2 |               ją Sędzia szanował bardzo i przed światem~Lubił, może
 396 2 |              jeszcze na pniu stoi zboże~I mnóstwo sznurów chłopskiej
 397 2 |                nie zżętej jarzyny;~Stąd i Hrabia nie przybył mimo
 398 2 |               się,~Nieraz gadał o łowów i miejscu, i czasie;~Hrabia
 399 2 |                gadał o łowów i miejscu, i czasie;~Hrabia chował się
 400 2 |           obcych krajach od dzieciństwa~I powiada, że to jest znakiem
 401 2 |                 polowaniu są ukazy cara~I dozor policyi, i na winnych
 402 2 |             ukazy cara~I dozor policyi, i na winnych kara".~ ~Telimena,
 403 2 |                 Godna pochwały czujność i srogość urzędów.~Byłam ja
 404 2 |                Niezbyt blisko od miasta i niezbyt daleko,~Na niewielkim,
 405 2 |           blisko mieszka mały czynownik i psiarnie!~Ilekroć z książką
 406 2 |               wieczornego chłodu,~Zaraz i pies przyleciał i kręcił
 407 2 |                 Zaraz i pies przyleciał i kręcił ogonem,~I strzygł
 408 2 |             przyleciał i kręcił ogonem,~I strzygł uszami, właśnie
 409 2 |                  Staje pobladły, drżący i prawie bez duszy.~<<Jak
 410 2 |               Znać się lepiej na łowach i źwierząt rodzaju~Niżli ja,
 411 2 |                kto zna lepiej źwierzynę i łowy!>>~Policmajster powinność
 412 2 |         zuchwalstwem czynownika zdumiał~I odwiodłszy na stronę, po
 413 2 |                 By przyznał się do winy i tem grzech swój zgładził.~
 414 2 |                że się wstawi~Do Cesarza i wyrok nieco ułaskawi;~Skończyło
 415 2 |                 Wielki Łowczy wdał się;~I nawet wiem z pewnością,
 416 2 |             Bernardynem~Grał w mariasza i właśnie z wyświeconym winem~
 417 2 |              początek powieści połyszał~I tak nią był zajęty, że z
 418 2 |              zajęty, że z zadartą głową~I z kartą podniesioną, do
 419 2 |            bicia gotową,~Siedział cicho i tylko Bernardyna trwożył,~
 420 2 |               powieść, pamfila położył,~I rzekł śmiejąc się: ~"Niech
 421 2 |             Szwabów~Prawować się o lisa i przyzywać drabów,~By wziąść
 422 2 |                 dosyć zwierzyny dla nas i sąsiedztwa~I nie będziemy
 423 2 |          zwierzyny dla nas i sąsiedztwa~I nie będziemy nigdy o to
 424 2 |              nigdy o to robić śledztwa;~I zboża mamy dosyć, psy nas
 425 2 |               za taką zwierzynę.~Chłopy i radzi temu, kiedy w ich
 426 2 |                  To Pan mu kopę oddasz, i jeszcze nie kwita,~Często
 427 2 |         rozgoworów,~Anegdot, opowiadań, i na koniec sporów.~ ~Tadeusz
 428 2 |           mówiła coraz wolniéj, ciszéj,~I Tadeusz udawał, że jej nie
 429 2 |                chwytał jej westchnienie~I okiem łowił wszystkie jej
 430 2 |            zwanych szlacheckiemi;~Barwą i kształtem całkiem podobne
 431 2 |          gminnych,~Latając bardzo huczą i nieznośnie brzęczą,~A tak
 432 2 |               Wszystko to Wojski zbadał i jeszcze dowodził,~Że się
 433 2 |            nigdy w te Wojskiego wnioski~I trzymali inaczej o muszym
 434 2 |             rozpaczą pomiędzy ich lica;~I tam za nią mignęła Wojskiego
 435 2 |                niespodzianie,~Dał znak, i wrzask powstaje w strzelców
 436 2 |             wrzask powstaje w strzelców i psów tłuszczy,~Jak gdyby
 437 2 |                 Bo razem wyrzucili słów i obelg tyle,~Że wyczerpnęli
 438 2 |            Przycinki, gniew, wyzwanie - i szło już do pięści.~ ~Więc
 439 2 |                izby wszyscy się porwali~I tocząc się przeze drzwi
 440 2 |              Człowiek stary, lecz krępy i bardzo pleczysty.~Właśnie
 441 2 |                 obu z tyłu za kołnierze~I dwakroć uderzywszy głowy
 442 2 |           ramiona na kształt drogoskazu~I we dwa kąty izby rzucił
 443 2 |    rozciągnionemi stał w miejscu rękami~I "Pax, pax, pax vobiscum! -
 444 2 |            fukał;~Tylko poprawił kaptur i ręce za pasem~Zatknąwszy,
 445 2 |                    Tymczasem~Podkomorzy i Sędzia między dwiema strony~
 446 2 |            zgromadzenie ognistą źrenicą~I gdzie szmer jeszcze słyszał,
 447 2 |                ma wsławiać nasze ostępy i knieje,~Która, niestety,
 448 2 |                knieje,~Która, niestety, i tak zaniedbuje łowy,~Może
 449 2 |                przynoszą tylko poswarki i zwady.~Miejcie też wzgląd
 450 2 |             godzili?~Oto obrali sędziów i zakład stawili.~Ogiński
 451 2 |             borsuk kosztował wsi kilka!~I wy, Panowie, pójdźcie za
 452 2 |          pójdźcie za starych przykładem~I rozstrzygnijcie spór wasz
 453 2 |               choćby po pszenicy gonił;~I tuszę, że tę łaskę otrzymam
 454 2 |                   stawię konia z rzędem~I opiszę się jeszcze przed
 455 2 |          wykładane, z kółkami ze złota,~I smycz tkany, jedwabny, którego
 456 2 |              kiedym z nim razem polował~I z marszałkiem Sanguszką
 457 2 |          księciem, z jenerałem~Mejenem, i gdy wszystkich na charty
 458 2 |             dosiedzieć na koniu;~Zsiadł i objąwszy sławną mą charcicę
 459 3 |            uwagi malarskie nad drzewami i obłokami - Hrabiego myśli
 460 3 |                  w ogród się wpatrywał;~I raz mu się zdawało, że znowu
 461 3 |           tajemnicza bieluchna sukienka~I coś lekkiego znowu upadło
 462 3 |         lekkiego znowu upadło z wysoka,~I przeleciawszy cały ogród
 463 3 |           parkanu, znalazł w nim otwory~I wcisnął się po cichu jak
 464 3 |                 blisko,~Wytknął głowę - i ujrzał cudne widowisko.~ ~
 465 3 |                tej części sadu rosły tu i ówdzie wiśnie,~Śród nich
 466 3 |               groszek, a nawet krzewiny i kwiaty.~Domowemu to ptastwu
 467 3 |           tytułem: Sposób~Na jastrzębie i kanie, albo nowy środek~
 468 3 |               co odprawia warty,~Stanie i nieruchomie dzierżąc dziob
 469 3 |                 dzierżąc dziob zadarty,~I głowę grzebieniastą pochyliwszy
 470 3 |            chowają się kury,~Nawet gęsi i pawie, i w nagłym przestrachu~
 471 3 |               kury,~Nawet gęsi i pawie, i w nagłym przestrachu~Gołębie,
 472 3 |                 za dziećmi paw siedział i piór swych obręcze~Szeroko
 473 3 |               kukuruzy złocistymi laski~I angielską trawicą posrebrzaną
 474 3 |            trawicą posrebrzaną w paski,~I szczyrem koralowym, i zielonym
 475 3 |            paski,~I szczyrem koralowym, i zielonym ślazem,~Których
 476 3 |                ślazem,~Których kształty i barwy mieszały się razem~
 477 3 |              razem~Niby krata ze srebra i złota pleciona,~A powiewna
 478 3 |             gęstwą różnofarbnych kłosów i badylów~Wisiała jak baldakim
 479 3 |                zawisną, zaledwo widome,~I chociaż brzęczą, myślisz,
 480 3 |                O cztery grzędy od niej, i kłaniał się nisko.~Już głowę
 481 3 |              nisko.~Już głowę odwróciła i wzniosła ramiona,~I zrywała
 482 3 |           odwróciła i wzniosła ramiona,~I zrywała się lecieć jak kraska
 483 3 |            lecieć jak kraska spłoszona,~I już lekkie jej stopy wionęły
 484 3 |           przelękłe podróżnego wniściem~I ucieczką dziewczyny, wrzasnęły
 485 3 |                 Dziatwę małą, przelękłą i samą porzucić:~Wracała wstrzymując
 486 3 |              łono,~Drugie głaskała ręką i mową pieszczoną;~Aż się
 487 3 |           objąwszy w rączęta~Jej kolana i tuląc główki jak pisklęta~
 488 3 |              Hrabia uśmiechnął się mile~I widocznie był wdzięczen
 489 3 |                  umilkła, oczy opuściła~I jako róży pączek cała się
 490 3 |                 Na włosach listki ziela i kosmyki trawy,~Które Hrabia
 491 3 |                widzieć obrazki jaskrawe~I w liczmanach błyszczących
 492 3 |                 Skąd tu Pan przychodzi?~I czego tu po grzędach szuka
 493 3 |             Chciał koniecznie coś mówić i szukał powodu~Rozmowy.~"
 494 3 |       nieskładną!~A owa pulchność liców i rumieńca żywość,~Malująca
 495 3 |            drzemie, że serce nieczynne.~I owe odpowiedzi, tak wiejskie,
 496 3 |          pieścić, zbliża się, dmuchnie, i z podmuchem~Cały kwiat na
 497 3 |                wcisnął na oczy kapelusz i wracał~Tamtędy, kędy przyszedł,
 498 3 |         Stąpając po jarzynach, kwiatach i agreście,~Aż przeskoczywszy
 499 3 |               się u płotów,~Około miedz i zielska, po tysiącach zwrotów~
 500 3 |               dziwne ruchy,~Niby tańce, i dziwny ubior: istne duchy~