Ksiega

1001 9 |           krótki, gruby;~Rozciągnęły się, nawet skrzypnęły powrozy,~
1002 9 |           wstydu i zgrozy~Przewrócił się i w ziemię schowawszy twarz
1003 9 |            jak drewno.~ ~Wtem ozwały się bębny, naprzód z rzadka,
1004 9 |            Nadaremnie Kropiciel dąsa się i miota.~ ~Sztab stał we
1005 9 |              słońce wschodzi, krwawo się czerwieni,~Brzegiem tępym,
1006 9 |               na poły w czerni chmur się chowa~Jak rozżarzona w węglach
1007 9 |    kowalskich podkowa.~Wiatr wzmagał się i pędził obłoki ze wschodu,~
1008 9 |          przebite po rogach~Ścisnęły się, jako psie paszczęki, na
1009 9 |           deszczu, bo coraz wzmagała się słota,~Nadaremnie Kropiciel
1010 9 |            Nadaremnie Kropiciel dąsa się i miota.~ ~Darmo Sędzia
1011 9 |             lecz dobry człowiek, dał się udobruchać,~Cóż, kiedy sam
1012 9 |       miasteczka Dzierowicz,~Nazywał się (jak słychać) po polsku
1013 9 |          Płutowicz,~Lecz przechrzcił się; łotr wielki, jak się zwykle
1014 9 |    przechrzcił się; łotr wielki, jak się zwykle dzieje~Z Polakiem,
1015 9 |          fajką przed frontem, w boki się podpierał~I gdy mu kłaniano
1016 9 |          podpierał~I gdy mu kłaniano się, nos w górę zadzierał,~A
1017 9 |              ważniejsza, bez mieszań się rządu.~ ~Więc do majora
1018 9 |              Raportu nie podamy, tak się nikt nie dowie.~Bóg dał
1019 9 |            łajdaki mokną!~(I zaśmiał się na całe gardło, patrząc
1020 9 |         Sędziemu szepnął, schyliwszy się, w ucho:~"Jeśli chcesz,
1021 9 |               Sędzia chciał targować się, lecz Major nie słuchał,~
1022 9 |               czarny baran, a łeb mu się jeży~Czterema rogami, z
1023 9 |       których dwa jako kabłąki~Kręcą się koło uszu, ubrane we dzwonki,~
1024 9 |              więźniów minął,~Zwrócił się ku nim twarzą, palcem na
1025 9 |              zaczęła krzyczeć, skoro się pokazał,~On rzekł: "Głupi!" -
1026 9 |            zaczął gadać, długo śmiał się: ~"Cha, cha, cha, cha,~Kłaniam,
1027 9 |        równie przytula~I dziecko, co się lula, i zucha, co hula!~
1028 9 |           Sędzi zdrowie!"~ ~Zdziwili się domowi, patrząc na Robaka,~
1029 9 |           patrząc na Robaka,~Skąd mu się wzięła mina i wesołość taka.~
1030 9 |            Ryków tak czynnie zaczęli się zwijać,~Tak łakomie połykać
1031 9 |          Major syt i wesół w krześle się rozwalił,~Dobył fajkę, biletem
1032 9 |            serwety,~Obrócił śmiejące się oczy na kobiety~I rzekł: "
1033 9 |              ku damom bliżej schylił się wygięty~I puszczał na przemiany
1034 9 |        wesoły łyka,~Za domem zaczęła się w wojsku pijatyka.~ ~Ryków
1035 9 |              Major pił i razem damom się przymilał,~A wzmagał się
1036 9 |             się przymilał,~A wzmagał się w nim coraz tańcowania zapał;~
1037 9 |          podszedł do Zosi,~Kłaniając się, słaniając, do mazurka prosi:~"
1038 9 |             całus, i policzek ozwały się razem,~Jeden za drugim,
1039 9 |           zgłuszył i osmalił.~Porywa się z gitarą Ryków: "Bunt! bunt!" -
1040 9 |             wylot ją wierci,~Schylił się na bok Ryków i tak uszedł
1041 9 |        uszedł śmierci.~Lecz strwożył się; krzyknąwszy: ~"Jegry! bunt!
1042 9 |                Dobył szpady, broniąc się zbliżał się do progu.~ ~
1043 9 |          szpady, broniąc się zbliżał się do progu.~ ~Wtem z drugiej
1044 9 |            czy nie dojrzał, czy zbyt się zapalił,~Bo nim szyje wytknęli,
1045 9 |            bagnetach.~Moskale cofają się, Maciek ich wygania~Na dziedziniec. ~ ~
1046 9 |              Chrzciciela na swą broń się zwalił.~Chrzciciel schyla
1047 9 |            zwalił.~Chrzciciel schyla się, chwyta karabin za rurę~
1048 9 |          Reszta zlękła od kłody cofa się z przestrachem:~Tak Kropiciel
1049 9 |            więcej przybywa, mieszają się, tłuką;~Szlachta w zgiełku
1050 9 |              za ząb o stal porwawszy się, pryska,~Bagnet o szablę,
1051 9 |        Bagnet o szablę, kosa o gifes się łamie,~Pięść spotyka się
1052 9 |             się łamie,~Pięść spotyka się z pięścią i z ramieniem
1053 9 |     rozróżnić nie umie,~Woła: "Stroj się!" (co znaczy: formuj się
1054 9 |             się!" (co znaczy: formuj się do szyku),~Ale komendy jego
1055 9 |        zapasów niezdolny,~Rejterował się, czyniąc przed sobą plac
1056 9 |            mistrz na bagnety; zebrał się sam w sobie,~Skurczył się,
1057 9 |            się sam w sobie,~Skurczył się, a karabin porwał w ręce
1058 9 |             w pół rury porywa,~Kręci się, podskakuje, czasem przysiadywa,~
1059 9 |        kolanie wspiera,~I tak kręcąc się, skacząc, na Maćka naciera.~ ~
1060 9 |          przy piersiach trzyma,~Cofa się, Gifrejtera ruch śledząc
1061 9 |           śledząc oczyma,~Sam słania się na nogach, jakby był pijany;~
1062 9 |            Popychając karabin, a tak się wysilił~Pchnięciem i wagą
1063 9 |          Pchnięciem i wagą broni, że się aż pochylił;~Maciek tam,
1064 9 |              tam, kędy bagnet wkłada się na rurę,~Podstawia swą rękojeść,
1065 9 |              z dala, tam Brzytwa wił się śród Moskali,~Ten ich w
1066 9 |         Wymyślili i która młockarnią się zowie,~A jest razem sieczkarnią,
1067 9 |           śmierci Gifrejtera~Mszcząc się, Proporszczyk z długim szpontonem
1068 9 |             człowiek młody, zręcznie się uwijał;~Ilekroć mu przeciwnik
1069 9 |             na bok odbijał,~On cofał się; młodego nie mógł Maciek
1070 9 |              górę berdysz, do cięcia się składał:~Chrzciciel nie
1071 9 |      szponton z rąk upuszcza,~Słania się; wpada Chrzciciel, za nim
1072 9 |             Biegą zmieszani; wszczął się bój koło Kropidła.~ ~Chrzciciel,
1073 9 |           włos mu wplątali;~Upiąwszy się nogami, ciągną jako liny~
1074 9 |            ciska ślepe razy,~Chwieje się - a wtem postrzegł, że blisko
1075 9 |        poznawszy po krzyku,~Odwrócił się i spuścił ostrze płytkiej
1076 9 |              i ręce Moskali.~Cofnęli się, wydawszy przeraźliwe głosy,~
1077 9 |           wplątana we włosy,~Została się, wisząca i krwią buchająca.~
1078 9 |          uczepi,~A zając, targnąwszy się, orła wpół rozszczepi,~Prawa
1079 9 |              szpona u drzewa zostaje się w lesie,~A lewą, zakrwawioną,
1080 9 |             mocno w kroku~I pilnując się z bliska Gerwazego boku,~
1081 9 |            pułk kozacki.~ ~Dosyć, że się tak stało, jak przewidział
1082 9 |      Dwudziestu trzech na ziemi wala się zabitych,~Trzydziestu kilku
1083 9 |              Wielu pierzchło, skryło się w sad, w chmiele, nad rzekę,~
1084 9 |            bronią kanony~Księdzu bić się), lecz jako człowiek doświadczony~
1085 9 |             teraz woła, aby do niego się łączyć,~Uderzyć na Rykowa,
1086 9 |           dźwięki.~Cały szereg zdaje się być ruchawym płazem,~Który
1087 9 |            niewiela rusznic z rzadka się odstrzela,~Chce szablami
1088 9 |             karabelę;~Śpieszy, łączy się z szlachtą i staje na czele.~
1089 9 |              ostyga w zapale,~Ogląda się, cofa; widzą to Moskale;~
1090 9 |            dworem owładać.~ ~"Formuj się do ataku! - zawołał - na
1091 9 |           tyki,~Schyla głowy, zrusza się i przyśpiesza kroku;~Darmo
1092 9 |             Krzyczy: "Sędzio! poddaj się, bo dwór spalić każę!"~"
1093 9 |              jeśli dotąd całe~Świecą się pod lipami twoje ściany
1094 9 |             sakiewkę,~Nie chciał bić się; powiadał, że sobie nie
1095 9 |            sobie chylił;~Dopiero gdy się dobrze rozgrzał i posilił,~
1096 9 |              tej fali płynie, schyla się do ziemi~I nurkuje pomiędzy
1097 9 |              rosła pokrzywa,~Zasadza się, a Saka gestami przyzywa.~ ~
1098 9 |           puszcza drugi tuzin, jegry się zmięszali.~Przerażony zasadzką
1099 9 |    Przerażony zasadzką szereg w kłąb się zwija,~Cofa się, rzuca rannych;
1100 9 |        szereg w kłąb się zwija,~Cofa się, rzuca rannych; Chrzciciel
1101 9 |            Stodoła już daleko; bojąc się odwodu~Długiego, Ryków skoczył
1102 9 |          Uprowadza; a szlachcie każe się rozstąpić,~Lepiej mierzyć,
1103 9 |             nadaremnych skąpić,~Kryć się za płoty, studnię, za ściany
1104 9 |           sztab; zaczem Ryków gniewa się i dąsa.~Tupa nogami, szpady
1105 9 |        gniewem:~"Panie Polak, wstydź się Pan chować się za drzewem,~
1106 9 |         Polak, wstydź się Pan chować się za drzewem,~Nie bądź tchórz,
1107 9 |         tchórz, wyjdź na środek, bij się honorowie,~Po żołniersku". -
1108 9 |        śmiałym rycerzem,~A czegoż ty się chowasz za jegrów kołnierzem?~
1109 9 |             w twarz, jam przecie bić się z tobą gotów!~Po co krwi
1110 9 |         wyjdź na pojedynek~I pomścij się za jego raniejszy uczynek.~
1111 9 |          machnął chustką białą.~Pyta się Tadeusza, jaką broń podoba;~
1112 9 |        układach - na szpady zgodzili się oba.~Tadeusz broni nie miał;
1113 9 |          Birbante-rokko".~ ~Uciszyli się wszyscy, ustało strzelanie,~
1114 9 |           odkrywają głowy~I kłaniają się grzecznie (zwyczaj honorowy:~
1115 9 |      przyjdzie do zabójstwa, naprzód się przywitać).~Już spotkały
1116 9 |             przywitać).~Już spotkały się szpady i zaczęły zgrzytać;~
1117 9 |         przed swym frontem,~Naradzał się po cichu z gifrejterem Gontem,~
1118 9 |            odwodzi karabin, do zamka się chyli,~Wierni go towarzysze
1119 9 |            środek kapelusza.~Okręcił się Tadeusz, aż Kropiciel wpada~
1120 9 |             zdołał Ryków~Zrejterować się i wpaść we środek swych
1121 9 |               Dobrzyńscy, widząc jak się Podhajski wykręca~Tuż przed
1122 9 |              samym parkanem,~O który się opierał Ryków swym trójgranem,~
1123 9 |              klatki.~W niej świeciły się białych serów mnogie kopy;~
1124 9 |        mnogie kopy;~Wkoło zaś wahały się suszące się snopy~Szałwiji,
1125 9 |         Wkoło zaś wahały się suszące się snopy~Szałwiji, benedykty
1126 9 |           Stary słup dębowy~Pochylił się, bo już był wygnił do połowy,~
1127 9 |            słup: już sernica chwieje się i wali~Z brzemieniem drzew
1128 9 |           sierżantem na czele~Bronią się; bieży Klucznik; oni stoją
1129 9 |             że broni nie złoży,~Bije się, gdy ku niemu podszedł Podkomorzy~
1130 9 |            zwalczony powagą,~Skłonił się i oddał mu swoję szpadę
1131 9 |          Ruskie przysłowie mówi: Kto się mocno lubi,~Ten, Panie Podkomorzy,
1132 9 |            Panie Podkomorzy, i mocno się czubi.~Wy dobrzy do wypitki,
1133 9 |             krzaku pokrzywy~Zarywszy się głęboko, leżał jak nieżywy;~
1134 10|          JACEK~Treść:~Narada tycząca się zabezpieczenia losu zwycięzców -
1135 10|           wyższą nieba stronę,~Coraz się zgromadzały; ledwie słońce
1136 10|           coraz gęstniała, zwieszała się niżej,~Aż jedną stroną na
1137 10|             zbóż, co wprzódy, kładąc się na ziemi~I znowu w górę
1138 10|        powracać leniwe,~Teraz zbiega się tłumnie, pasterzy nie czeka~
1139 10|          wieprz marudzi w tyle, dąsa się i zgrzyta,~I snopy zboża
1140 10|             chwyta.~ ~Ptastwo skryło się w lasy, pod strzechy, w
1141 10|      obstąpiwszy stawy,~Przechadzają się sobie poważnemi kroki,~Czarne
1142 10|           ciągną, podobne wznoszącej się chmurze.~Ostatnia z ptaków,
1143 10|           walkę zakończyli~I chronią się gromadnie w domy i stodoły,~
1144 10|     ziarniste.~ ~Nagle wichry zwarły się, porwały się wpoły,~Borykają
1145 10|           wichry zwarły się, porwały się wpoły,~Borykają się, kręcą,
1146 10|          porwały się wpoły,~Borykają się, kręcą, świszczącemi koły~
1147 10|             Upadają na rolę, tarzają się, ryją,~Rwą skiby, robią
1148 10|              trzeciemu,~Który wydarł się z roli jak słup czarnoziemu,~
1149 10|             słup czarnoziemu,~Wznosi się, jak ruchoma piramida toczy,~
1150 10|          oczy,~Co krok wszerz wydyma się, roztwiera ku górze~I ogromną
1151 10|          rykły pioruny,~Krople zlały się razem; to jak proste stróny~
1152 10|         warstami całemi.~Już zakryły się całkiem niebiosa i ziemia,~
1153 10|    zatrzasnął piorunem.~Znowu wzmaga się burza, ulewa nawalna~I ciemność
1154 10|          chwilę uśnie;~Znowu wzbudzi się, ryknie i znów wodą chluśnie.~
1155 10|             i znów wodą chluśnie.~Aż się uspokoiło wszystko; tylko
1156 10|              fortecę.~O tem więc, co się działo w obozie Soplicy,~
1157 10|               Dziś nie mogła rozejść się wieść po okolicy,~A właśnie
1158 10|           izbie Sędziego ważne toczą się narady;~Bernardyn leżał
1159 10|               Przerwał Robak - i cóż się tedy z nami stanie,~Jeśli
1160 10|             Jeśli nie chcesz zgodzić się? Wszakże dałeś słowo~Załatwić
1161 10|             żołniersku żyją.~Skąd by się człowiekowi tyle złości
1162 10|           tyle złości wzięło~Gniewać się o przegranę! Oczakowskie
1163 10|               Za ten dar nie gniewaj się, dobry przyjacielu,~Nie
1164 10|     pomazujcie złotem,~Będzie kręcić się. Ale teraz powiem o tem,~
1165 10|              już byłeś u Płuta, czyś się z nim naradził?"~ ~Gerwazy
1166 10|        naradził?"~ ~Gerwazy obejrzał się, łysinę pogładził,~Kiwnął
1167 10|              rozmowę, i rzekł: "Klnę się Scyzorykiem,~Że Płut nie
1168 10|             dziwem na siebie, wzajem się badali.~I posępne milczenie
1169 10|           wiedział".~ ~Ksiądz porwał się z poduszek i posępny siedział.~
1170 10|              Chrystus zabrania mścić się nawet i nad wrogiem!~Oj,
1171 10|           jak gdyby wpadł w wodę.~Co się z nim stało, różnie powiadano
1172 10|             Rosyją jeszcze nieprędko się zacznie,~Tymczasem, kto
1173 10|           nie może bezpieczny zostać się na Litwie;~Musicie więc
1174 10|              A mianowicie Maciej, co się Chrzciciel zowie,~Tadeusz,
1175 10|            że kto z ruskim carem raz się zwadził,~Ten już z nim na
1176 10|              na tej ziemi nie zgodzi się szczérze~I musi albo bić
1177 10|             szczérze~I musi albo bić się, albo gnić w Sybirze.~Więc
1178 10|             zawżdy rzucić go, puścić się w kraj świata,~W nędzy i
1179 10|              wyjeżdżać gotowi.~Tylko się to nie zdało panu Buchmanowi:~
1180 10|           człowiek rozsądny, w bitwę się nie wmieszał,~Ale słysząc,
1181 10|           czasu była na zawadzie,~Że się nie stało zadość Buchmanowej
1182 10|   Buchmanowej radzie.~Szlachta żegna się śpiesznie i już w drogę
1183 10|          czem-em z pewnością wczoraj się dowiedział,~Że nasz Tadeusz
1184 10|             przeszkadza.~Zosia także się z wolą opiekunów zgadza.~
1185 10|              o me szczęście ustawnie się trudzi!~Ach, dobry Stryju!
1186 10|          Może Zosi tymczasem podobać się drugi;~Więzić jej woli nie
1187 10|      błękitnych źrenicach~I stoczyły się szybko po rumianych licach.~ ~
1188 10|           czułe pożegnanie,~Wzruszył się i rzuciwszy wzrok ku Telimenie:~"
1189 10|           okrętem w burzy, rozłączyć się muszą!~Zaiste! nic tak uczuć
1190 10|              nie rozpala,~Jako kiedy się serce od serca oddala.~Czas
1191 10|             utoną urazy,~Nie będziem się zbójczemi rozpierać żelazy.~
1192 10|              rozpierać żelazy.~Niech się inaczej spór nasz zalotny
1193 10|         jesteś dość bogaty,~Wykupisz się od więzień połową intraty".~ ~"
1194 10|              które ruchem tajnym~Rwą się ku stronom obcym, dziełom
1195 10|             przygodach.~Dziś otwiera się nowa i dla mnie epoka!~Brzmiała
1196 10|             odgłos równie w Polszcze się rozszerzył!"~Skończył i
1197 10|          deszcze siarczyste,~A kiedy się rozsławisz walecznemi czyny~
1198 10|          rzekł: ~"Mój Hrabio, śpiesz się, bo już późno".~A ksiądz
1199 10|              z miną groźną. -~Spiesz się, Wasze!" - Tak rozkaz Sędziego
1200 10|             Biedny chłopiec, jeszcze się nie dowie~O niczem! przed
1201 10|            biedny, że ma ojca,~Który się skrył przed światem jak
1202 10|       Mówiłeś, że wiesz domek, gdzie się masz przechować;~Powiedz,
1203 10|            słowo~Pobladnął, pochylił się, i ciała połową~Wygięty
1204 10|           czarnym swym końcem chwiał się w różne strony.~I Klucznik
1205 10|             w oczy myśliwemu,~Wydyma się kłębuszkiem, mruczy, krwawe
1206 10|            przyjął prośbę łotra, byś się udobruchał~I to, co mam
1207 10|            wysłuchał;~Sam przyznałem się; muszę dla ulgi sumnienia~
1208 10|            pacierza; Klucznik cofnął się zdumiony,~Uderzał ręką w
1209 10|  wolniejszemi słowy~I często zarywał się.~*~ ~"Wszak sam wiesz, Gerwazeńku,
1210 10|          Myślili, że on ze mną duszą się podzieli.~On przyjaciel?
1211 10|          przyjaciel? on wiedział, co się wtenczas działo~W duszy
1212 10|       podczaszyca nogi>>.~Ja śmiałem się, udając, że drwiłem z magnatów~
1213 10|              bym odjechał,~Pogniewał się, połajał, w końcu go zaniechał.~
1214 10|      przyszło do głowy,~Żeby ja mógł się starać o związek takowy.~
1215 10|         nieraz przy kieliszkach, gdy się tak rozrzewniał,~Gdy mię
1216 10|          Zgadywała, nie wiem jak, co się we mnie działo,~Patrzyła
1217 10|            co nie Stolnikowi,~Alebym się pokrzywdzić nie dał i królowi,~
1218 10|              serce me otworzyć~I już się nawet przed nim do prośb
1219 10|             Imieniowi Sopliców, żeby się nie zniżyć~Przed panem prośbą
1220 10|           powiat i Ojczyznę,~Wynieść się gdzie na Moskwę lub na Tatarszczyznę~
1221 10|           Jadącego - że może starzec się poruszy~I pokaże mi przecież
1222 10|          Choćby iskierkę czucia, gdy się z nim rozdziela,~Dobędzie
1223 10|              nim rozdziela,~Dobędzie się iskierka ta przy pożegnaniu,~
1224 10|              mogła nic przemówić, aż się jej rzuciły~Strumieniem
1225 10|             pierwszy raz w życiu jam się łzami zalał~Z radości i
1226 10|              i z rozpaczy, zapomniał się, szalał.~Już chciałem znowu
1227 10|         upaść ojcu jej pod nogi,~Wić się jak wąż u kolan, wołać: <<
1228 10|            winy!~Bo wszakże zdarzało się już nieraz na świecie,~Że
1229 10|           królewskie dziecię,~Starał się gwałtem zdobyć, przemyślał
1230 10|           przemyślał wykradać,~Mścił się otwarcie - ale tak chytrze
1231 10|          ucieczki, pogoni~Nie zlękła się i mogła słuchać szczęku
1232 10|             Nie mogłem! Nie.~ ~Mścić się otwarcie, szturmem zamek
1233 10|          boby powiedziano, żem mścił się rekuzy!~Kluczniku, twoje
1234 10|           lepsze plany raić:~Zemścić się krwawo, ale powód zemsty
1235 10|              w niepamięć Ewę, z inną się ożenić,~A potem, potem jaką
1236 10|           wynaleźć zaczepkę,~Pomścić się.~ ~I zdało mi się zrazu,
1237 10|            Pomścić się.~ ~I zdało mi się zrazu, żem już serce zmienił,~
1238 10|             byłem z wymysłu, i - jam się ożenił~Z pierwszą, którąm
1239 10|            darmom siebie musił~Zająć się gospodarstwem albo interesem;~
1240 10|         pamięci na chwilę~Ani pozbyć się, chociaż przebiegłem ziem
1241 10|          potem ze mnie dzieci śmiały się włościańskie!~Tak zrobiłem
1242 10|           włościańskie!~Tak zrobiłem się nagle w oczach ludzkich
1243 10|            to dawno. takeś zestarzał się z żalu!~Jakżem ciebie nie
1244 10|              Jacek wąs kręci, trzęsą się zaścianki,~A komu na swym
1245 10|         Patrzyłem; różne myśli snuły się po głowie,~Zrazu z uśmiechem
1246 10|       Czekając, rychło zacznie palić się i walić;~Czasem myśl przychodziła:
1247 10|          Stolnika...~*~ ~Broniliście się, ty wiesz, dzielnie i przytomnie.~
1248 10|              i przytomnie.~Zdziwiłem się; Moskale padali wkoło mnie,~
1249 10|        tak-że mu na świecie wszystko się powodzi?~I z tej strasznej
1250 10|             dumny miotał,~I zdało mi się, że mnie szczególniej urągał,~
1251 10|         mieczem zabija,~Musi składać się, natrzeć, odbija, wywija,~
1252 10|              rękę wyciągnął - cofnął się Gerwazy:~"Nie mogę - rzekł -
1253 10|            na łoże upadłszy,~Zwrócił się ku Sędziemu, a był coraz
1254 10|               gangrena~Już tu - znam się na ranach, patrz, jaka krew
1255 10|            był lękliwy, z dala witał się i stronił;~Nawet lada chłop,
1256 10|           lada chłop, lada Żyd, choć się pokłonił,~To mię z boku
1257 10|            brzmiał w uszach, odbijał się echem~W domie, w polu; ten
1258 10|          wyraz od rana do zmroku~Wił się przede mną, jako plama w
1259 10|               Gdybym wtenczas chciał się przemoskwicić!~Szatan radził -
1260 10|             jedyne objawić.~Poprawić się potrzeba było i naprawić,~
1261 10|              głowę, kwestarz, zwałem się Robakiem,~Że jako robak
1262 10|       przykłady,~Krwią, poświęceniem się...~ ~Biłem się za kraj;
1263 10|          poświęceniem się...~ ~Biłem się za kraj; gdzie? jak? zmilczę;
1264 10|           których nikt...~ ~Udało mi się nieraz do kraju przedzierać,~
1265 10|             że dóm Sopliców pierwszy się uzbroi,~Że pierwszą Pogoń
1266 10|             moi!...~Ta myśl... zdaje się czysta...~ ~Chciałeś zemsty?
1267 10|              Ja też pojąłem, ale tak się z gniewu wściekłem,~Że o
1268 10|             nadzieją źrenice~I zalał się ostatnich łez rozkosznych
1269 10|        Wszyscy uklękli; a wtem ozwał się pod progiem~Dzwonek: znak,
1270 10|           strzały brylantowe,~Odbiły się na łożu o chorego głowę~
1271 11|              dziewczyną - Rozstrzyga się spór o Kusego i Sokoła -
1272 11|            Zaczem goście zgromadzają się na biesiadę - Przedstawienie
1273 11|            umaiła grudę,~Lecz kładło się na rolę i schyliwszy głowy,~
1274 11|             jarzynę pługi~Nie cieszą się, jak zwykle, z końca zimy
1275 11|              Jakby z tej strony miał się objawić cud jaki,~I uważają
1276 11|      nadciągnąwszy pułki,~Gromadziły się ponad wodami jaskułki~I
1277 11|             szeregi;~Z lasów czernią się czapki, rzęd bagnetów błyska,~
1278 11|           rzęd bagnetów błyska,~Roją się niezliczone piechoty mrowiska.~ ~
1279 11|            wpół, na przednich nogach się opiera~I potrząsając brodą,
1280 11|            to zbłąkany granat, kręci się, wre, świszcze,~Pękł z hukiem
1281 11|           pierwszy raz w życiu~Zląkł się i uciekł w głębszem schować
1282 11|            uciekł w głębszem schować się ukryciu.~ ~Bitwa! gdzie?
1283 11|             mimo utrudzenia~Skarżyli się, że król im marszu nie dozwala;~
1284 11|         świętem rodziny;~Jutro odbyć się mają trzech par zaręczyny,~
1285 11|               Jako kuchmistrz białym się fartuchem opasał,~Wdział
1286 11|             włoskiej krainie,~Którym się Ojciec Święty Urban Ósmy
1287 11|         nożów w stoły tętni,~Zwijają się kuchciki czarne jak szatany:~
1288 11|              puchów chmury,~Obnażają się głuszce, cietrzewie i kury.~
1289 11|              był wielki dostatek,~Co się zgromadzić dało i z domu,
1290 11|         hojny pan uczty szuka,~Łączą się w Soplicowie: dostatek i
1291 11|           ludzi przytrzymany~Spóźnił się, śpieszy wracać między spółniebiany.~ ~
1292 11|         Jeszcze smagławe, lewą coraz się rumieni;~A dalej okrąg,
1293 11|             powieka szeroka,~Rozsuwa się i w środku widać białek
1294 11|          wylata,~Tysiąc rac krzyżuje się po okręgu świata,~A oko
1295 11|        Jeszcze nieco senne~Przymruża się, drżąc wstrząsa swe rzęsy
1296 11|        szafirowe razem,~Razem krwawi się w rubin i żółknie topazem,~
1297 11|        żółknie topazem,~Aż rozlśniło się jako kryształ przezroczyste,~
1298 11|              z całej okolicy~Zebrało się przed wschodem wokoło kaplicy,~
1299 11|           biały albo płowy,~Pozłacał się jako łan dojrzałego żyta;~
1300 11|            na wiatru powianie,~Chylą się wszystkie głowy jak kłosy
1301 11|        czapel czuby~(Na fest kładnie się tylko kitka tak bogata,~
1302 11|     Wieśniacy i żołnierstwo ścisnęło się kołem.~On rzekł :~ ~"Bracia!
1303 11|             do gminy~W rzeczy, która się tycze Sopliców rodziny,~
1304 11|            jenerał~Na pół pobity już się do odwrotu zbierał,~Nie
1305 11|            powraca do cześci~I znowu się w rzęd prawych patryjotów
1306 11|               a woźny obwieści.~ ~Co się tycze Legiji Honorowej krzyża,~
1307 11|               potem do kaplicy~Złoży się jako wotum dla Boga Rodzicy".~ ~
1308 11|          tabakierką z kory~Częstując się nawzajem, toczą rozhowory.~ ~"
1309 11|               Iż proces nasz skończy się dziwnie, ja nie przeczę;~
1310 11|          pamiętam procesy,~W których się działy gorsze niż u nas
1311 11|              Borzdobohatymi pogodził się Łopot,~Krepsztulowie z Kupściami,
1312 11|           wzięła królowa Jadwiga,~To się bez sądów owa skończyła
1313 11|            dwu braci rodzonych;~Stąd się tyle procesów litewskich
1314 11|         Skoro dziś znowu Litwa łączy się z Koroną,~Toć tem samym
1315 11|      poddasza~Dwóch wroblów bijących się, oba samcy stare,~Jeden,
1316 11|           Drugi czarne; dalejże tłuc się po podwórzu,~Przewracać
1317 11|       Przewracać kulki, że aż zaryli się w kurzu;~My patrzym, a tymczasem
1318 11|             spadał, wołali: <<Popraw się, Soplica!~Nie daj się magnatowi,
1319 11|         Popraw się, Soplica!~Nie daj się magnatowi, to wstyd na szlachcica!>>~
1320 11|            szlachcica!>>~Tak śmiejąc się czekamy, kto kogo pokona;~
1321 11|           rączką te rycerze;~Jeszcze się w ręku bili, aż leciało
1322 11|       zwaśnione rodziny.~A widzę, że się dzisiaj ziścił omen babi.~
1323 11|            polubił.~Uważałem, że gdy się z chłopiętami czubił,~Zawsze
1324 11|       imprezów podżegał.~Wszystko mu się udało; czy wydrzeć gołębie~
1325 11|           szczęśliwą gwiazdą~Urodził się ten chłopiec; szkoda, że
1326 11|           gołębica,~Mignęła świecąca się kuchmistrza szlafmyca.~Wojski
1327 11|           który miał bitwą zakończyć się krwawą,~Gdy polujący w głębi
1328 11|            ranny),~Z takiemi odezwał się słowami do panny:~ ~"Zofijo,
1329 11|            byłem taki próżny, ażebym się łudził,~Żem jednem mem spójrzeniem
1330 11|            rzecz wielkiej wagi;~Radź się serca własnego, niczyjej
1331 11|  instruktorem~W pułku tutejszym, nim się z mych ran nie wyleczę.~
1332 11|              pamiętam już dobrze, co się dawniej działo;~Wiem, że
1333 11|           mąż iść trzeba~Za Pana; ja się zawsze zgadzam z wolą Nieba~
1334 11|              całą zimę w mojem sercu się krzewiła,~Że jako mówię
1335 11|              znów Pana znajdę, i tak się też stało.~Mając to w głowie,
1336 11|           przed źwierciadłem, radząc się bóstw wdzięku;~Pokojowe
1337 11|        pracują około falbonki.~ ~Gdy się tak Rejent bawi ze swą narzeczoną,~
1338 11|         postrzeżono!~Kot, wykradłszy się z łozy, prześmignął po łące~
1339 11|           przy płocie ustawił,~A sam się z placką muszą do sadu wyprawił.~
1340 11|       wezwanie~Szczwacze zwrócili na się rozjaśnione lice~I długo
1341 11|             konia z rzędem,~Opisałem się także przed ziemskim urzędem,~
1342 11|           postawiony w zakład wracać się nie może.~Pierścień niechaj
1343 11|         łóżku;~A gdy w galop puścisz się (tu rejent Bolesta,~Który,
1344 11|            Potem galop udając powoli się kiwał),~A gdy w galop puścisz
1345 11|                A gdy w galop puścisz się, natenczas z czapraka~Blask
1346 11|          Równie droga jak kamień, co się na niej świeci.~Chciałem
1347 11|          pewnie mieć będę, wiesz, że się dziś żenię;~Ale ten sprzęt,
1348 11|              co długiemi laty~Toczył się i nareszcie zakończył zaszczytnie~
1349 11|          domu oznajmić za stołem,~Że się skończył spór między Kusym
1350 11|              wejrzeniem,~Zapłoniwszy się, gości witała dygnieniem~(
1351 11|           tułaczém~Tak długo błąkali się w obcych stronach świata,~
1352 11|              ze łzami prawie~Skupili się do stołu, patrzyli ciekawie.~
1353 11|              ci, ażeby wkoło~Raczyła się obrócić; dziewczyna wstydliwa~
1354 11|          dziewczyna wstydliwa~Obraca się, lecz oczy rękami zakrywa.~
1355 11|             jako pączek pod listkiem się tuli.~Od ramion świecą białe
1356 11|             z pestek wiszni,~Których się wyrobieniem Sak Dobrzyński
1357 11|      hiszpańska.~Sędzia poznał: "Jak się masz, mój Jaśnie Wielmożny~
1358 11|      pierwszej zaraz bitwie wybornie się sprawił,~Cesarz go półkownikiem
1359 11|           długi.~Sędzia niecierpliwi się i wysyła sługi;~Wracają:
1360 11|              gotowalni, choć śpieszy się sama~I choć jej pomagają
1361 12|             KSIĘGA DWUNASTA~KOCHAJMY SIĘ~Treść:~Ostatnia uczta staropolska -
1362 12|      koncertami - Polonez - Kochajmy się!~  ~  ~Na koniec z trzaskiem
1363 12|              głową zadartą,~Nie wita się i miejsca za stołem nie
1364 12|                Pan Sędzia skłoniwszy się opuścił biesiadę;~On na
1365 12|            aktory na scenie,~Zdawały się przedstawiać jakoweś zdarzenie;~
1366 12|           Stoją kupkami, każda kupka się naradza.~Patrzcie, iż w
1367 12|             i niże w pamięci;~Cieszy się mowca, widząc, że są nawróceni,~
1368 12|             w trzeciem gronie dzieje się inaczéj;~Tu mówca musi łowić
1369 12|        słuchaczy.~Patrzcie! wyrywają się i cofają uszy;~Patrzcie,
1370 12|          jako ten słuchacz od gniewu się puszy,~Wzniosł ręce, grozi
1371 12|           pochwyci na rogi;~Ci biorą się do szabel, tamci poszli
1372 12|            że człek bezstronny, waha się i boi;~Za kim dać kreskę?
1373 12|         powierzy:~Jeśli palce trafią się, da afirmatywę,~A jeżeli
1374 12|              da afirmatywę,~A jeżeli się chybią, rzuci negatywę.~ ~
1375 12|            do kłótni podnietą~Tłoczy się do drzwi ciżba, pewnie idą
1376 12|             wnet szable chowa, żegna się i klęka,~A ksiądz tam się
1377 12|            się i klęka,~A ksiądz tam się obraca, gdzie jeszcze broń
1378 12|              domem czeka, zgadła, co się dzieje,~Biedna! oto na ręku
1379 12|       zmienił~I odarty ze śniegu już się zazielenił,~Bo lekka, ciepłem
1380 12|          powoli rozgrzana,~Roztopiła się lodu cukrowego piana~I dno
1381 12|           liścia czerwienieją,~Sypią się, rzekłbyś, iż wiatr jesienny
1382 12|              Wojski rzekł, kłaniając się: "Nie, Jaśnie Wielmożny~
1383 12|            czy wszędzie w Litwie ten się zwyczaj chowa?~Niestety!
1384 12|            widzenia!~ ~Nie wiem, czy się podobna okazyja zdarzy~Częstować
1385 12|            Jenerał na biesiadach zna się.~Niechaj przyjmie tę książkę,
1386 12|             tę książkę, ona Panu zda się,~Gdy będziesz dla monarchów
1387 12|              kościele!"~Ciżba tłoczy się w salę, a Maciej na czele.~
1388 12|            to lat minęło! Patrz, jam się podstarzał,~Patrz, i Kniaziewiczowi
1389 12|          Patrz, i Kniaziewiczowi już się włos poszarzał,~A ty jeszcze
1390 12|         wszyscy Dobrzyńscy schronili się w Księstwie;~Zapewne do
1391 12|        Wachmistrza Dobrzyńskiego, co się zwie Kropidło,~A Mazury
1392 12|             nie egzulował,~Ale bojąc się śledztwa, przed Moskwą się
1393 12|           się śledztwa, przed Moskwą się schował;~Całą zimę nieborak
1394 12|             Całą zimę nieborak tułał się po lasach,~Teraz dopiero
1395 12|             wojennych czasach~Mógłby się na co przydać, jest rycerskim
1396 12|            łysina błyszcząca~Ukazała się nagle jak pełnia miesiąca,~
1397 12|        obłoku;~Klucznik idąc kłaniał się, aż dobył się z tłoku~I
1398 12|           idąc kłaniał się, aż dobył się z tłoku~I rzekł : ~ ~"Jaśnie
1399 12|             Pokaż no - rzekł śmiejąc się jenerał Dąbrowski -~A to
1400 12|            najsłuszniejszy,~Pokazało się, iż był w ręku najsilniejszy.~
1401 12|        Szkoły Kadetów.~ ~Gdy śmiejąc się fechtował, Rębajło już klęczał,~
1402 12|            To sztych Puławskich! Tak się Dzierżanowski składał!~To
1403 12|            wynalazek, dalbóg mój, ja się nie chwalę,~To cięcie znane
1404 12|              przy mym boku!~A kiedym się zestarzał, nad łóżkiem na
1405 12|                 Jenerał wpół śmiejąc się, a na wpół wzruszony:~"Kolego -
1406 12|       furgonie schowały go sługi.~Co się z nim stało, różnie powiadają
1407 12|               A ty co, Kolego?~Zdaje się, żeś ty nierad z przybycia
1408 12|        Maciej - słyszałem, widzę, co się dzieje!~Ale, Panie, dwóch
1409 12|             Panie, dwóch orłów razem się nie gnieździ!~Łaska pańska,
1410 12|         Jeśli Cesarz Jegomość wybrał się bez Boga!~Słyszałem, że
1411 12|           Warunkiem intercyzy wyrzec się kontusza;~Więc się Rejent
1412 12|            wyrzec się kontusza;~Więc się Rejent rad nierad po francusku
1413 12|            jest w męce,~Nie wie, jak się pokłonić, gdzie ma podziać
1414 12|                Nie masz pasa - tylko się po żołądku gładził;~Postrzegł
1415 12|              omyłkę; bardzo zmięszał się, spiekł raka~I ręce obie
1416 12|          szeptów i drwinek,~Wstydząc się za frak, jakby za niecny
1417 12|             I tak strasznie zgorszył się z Rejenta przebrania,~Że
1418 12|            bez pożegnania~Wymknąwszy się, wsiadł na koń, wrócił do
1419 12|            powstali, Rejent okropnie się zmieszał,~Podkomorzy rywalów
1420 12|            gotów, żebyś ze mną zaraz się ożenił?~Zaraz, dziś? - Jeśli
1421 12|          byłaś poetyczną,~A teraz mi się zdajesz całkiem prozaiczną;~
1422 12|      miesiąca,~Że wiecznie patrzą na się i najkrótszą drogą~Biegą
1423 12|              do siebie - ale zbliżyć się nie mogą!"~"Dość już tego -
1424 12|             miodu dzbany,~Muzyka już się stroi i wzywa na tany;~Szukają
1425 12|          bardzo ważnej rzeczy~Radzić się; już pytałem stryja, on
1426 12|      człowiek, sam własnych kaprysów się boję;~Bezpieczniej zrobię,
1427 12|    Bezpieczniej zrobię, kiedy władzy się wyrzekę~I oddam los włościanów
1428 12|          posiadanie ziemi,~Na której się zrodzili, którą krwawą pracą~
1429 12|            młode lata;~Czyż zgodzisz się żyć na wsi? z daleka od
1430 12|            mąż wydana.~Wsi nie lękam się; jeśli w wielkim mieście
1431 12|            miasto nudzi;~Przekonałam się zimą po krótkim pobycie~
1432 12|       Soplicowa.~Pracy też nie lękam się, bom młoda i zdrowa,~Umiem
1433 12|       Gospodarstwa, obaczysz, jak ja się wyuczę!"~ ~Gdy Zosia domawiała
1434 12|            nie pojmuję, co to ściąga się do włości!~Boję się, żeby
1435 12|           ściąga się do włości!~Boję się, żeby to coś nie było z
1436 12|           ale szlachecka!~Prawda, że się wywodzim wszyscy od Adama,~
1437 12|           Żydami w chłopskiej stajni się urodził,~Odtąd więc wszystkie
1438 12|            moja, Zofija, na wszystko się zgadza;~Jej rozkazać, mnie
1439 12|            Sejm potwierdzi. ~A niech się mąż Pani nie trwoży,~Iż
1440 12|         Nowemu gospodarstwu dziś zda się w potrzebie; ~A więc, Panie
1441 12|          więc, Panie Soplico, wnoszę się do ciebie,~Będę żył u mej
1442 12|          czasie wojny zawżdy synowie się rodzą".~ ~Ledwie ostatnie
1443 12|          przystąpił Protazy,~Skłonił się i wydobył z zanadrza kontusza~
1444 12|        zwrócisz twarz piękną,~Złamią się wnet oszczepy i tarcze rozpękną,~
1445 12|            na zawadzie,~Że nie stało się zadość Buchmanowej radzie.~ ~
1446 12|             Jenerała:~"Każ Pan, żeby się jeszcze kapela wstrzymała;~
1447 12|              naszej rodziny~Zaręczać się i żenić przy wiejskiej muzyce.~
1448 12|             Poczciwi muzykanci - już się skrzypak zżyma,~A kobeźnik
1449 12|             zżyma,~A kobeźnik kłania się i żebrze oczyma;~Jeżeli
1450 12|             Niechaj ci zaczną, niech się i lud podweseli,~Potem będziem
1451 12|          wiedzieć gdzie bawił,~Teraz się nagle z głównym sztabem
1452 12|         podają cymbały;~Żyd wzbrania się, powiada, że ręce zgrubiały,~
1453 12|             grania, nie śmie i panów się wstydzi;~Kłaniając się umyka;
1454 12|         panów się wstydzi;~Kłaniając się umyka; gdy to Zosia widzi,~
1455 12|              ze ściany,~Dziad śmieje się, choć miecza dawno nie miał
1456 12|            deszczem nawalnym;~Dziwią się wszyscy - lecz to była tylko
1457 12|             drążki uderzył:~Zdumieli się słuchacze... ~Razem ze strón
1458 12|             janczarska kapela~Ozwała się z dzwonkami, z zelami, z
1459 12|             z dźwiękiem w przeszłość się uniosły,~W owe lata szczęśliwe,
1460 12|           instrument niestrojny? czy się muzyk myli?~Nie zmylił się
1461 12|           się muzyk myli?~Nie zmylił się mistrz taki! On umyślnie
1462 12|             much, gdy z siatki wyrwą się pajęczéj.~Lecz strón coraz
1463 12|              rozpierzchłe tony~Łączą się i akordów wiążą legijony,~
1464 12|          Poznali ją żołnierze, wiara się skupiła~Wkoło mistrza; słuchają,
1465 12|              jakby sam swojej dziwił się piosence,~Upuścił drążki
1466 12|           rękami, spod rąk łez potok się rzucił:~"Jenerale! - rzekł -
1467 12|              rękę Zosi,~I skłoniwszy się grzecznie, w pierwszą parę
1468 12|            Podkomorzym szereg w pary się gromadzi;~Dano hasło, zaczęto
1469 12|             blask z karabeli, świeci się pas suty,~A on stąpa powoli,
1470 12|          Dama głowę odwraca, wstydzi się, nie słucha,~On zdjął konfederatkę,
1471 12|           zdjął konfederatkę, kłania się pokornie,~Dama raczyła spójrzeć,
1472 12|          spójrzenie śledzi~I zaśmiał się na koniec - rad z jej odpowiedzi,~
1473 12|              rad ze swą damą wymknąć się z gromady;~Czasem staje
1474 12|              zamyśla zręcznie na bok się uchylić,~Odmienia drogę,
1475 12|       tanecznemi skręty;~Więc gniewa się, prawicę na rękojeść składa,~
1476 12|          zazdrośnikom biada!"~Zwraca się z dumą w czole i z wyzwaniem
1477 12|          zmieniwszy szyki,~Puszczają się znów za nim. ~Brzmią zewsząd
1478 12|         hucznie i wesoło,~Rozkręcało się, znowu skręcało się koło,~
1479 12|       Rozkręcało się, znowu skręcało się koło,~Jak wąż olbrzymi,
1480 12|           olbrzymi, w tysiąc łamiący się zwojów;~Mieni się cętkowata,
1481 12|            łamiący się zwojów;~Mieni się cętkowata, różna barwa strojów~
1482 12|              słucha, ani tańczy, ani się weseli.~Ręce w tył założywszy
1483 12|        dójrzeć przez okna! w konopie się wkradał,~Żeby patrzeć, jak
1484 12|            warta;~Tam dla rozerwania się zaczął grać w drużbarta~
1485 12|              ramiona, ku niej zgiełk się tłoczy.~Darmo się Podkomorzy
1486 12|             zgiełk się tłoczy.~Darmo się Podkomorzy zostać przy niej
1487 12|        szczęśliwy Dąbrowski niedługo się cieszył,~Ustąpił ją drugiemu,
1488 12|          Tadeusza, i dalszej lękając się zmiany,~I chcąc przy nim
1489 12|        Jeszcze blaskiem zachodu tlił się i rozżarzał,~Aż powoli pożółkniał,
1490 Ob|           musiał po egzekucją udawać się do stanu rycerskiego, to
1491 Ob|             zbrojna dekretu nazywała się zajazdem. ~W dawnych czasach,
1492 Ob|      najmożniejsi panowie nie śmieli się opierać wyrokom, rzadko
1493 Ob|             wyrokom, rzadko zdarzały się zbrojne napaści, a gwałt
1494 Ob|                  Ks. I w. 150~...nim się Pan Wojski ubierze.~Wojski (
1495 Ob|            ten, bez obowiązków, stał się tytularnym. ~W Litwie jest
1496 Ob|            iż osobom poważnym nadaje się przez grzeczność jakikolwiek
1497 Ob|             który używaniem uprawnia się. Mianują, na przykład, sąsiedzi
1498 Ob|            za rządu rosyjskiego stał się tylko tytularnym. Sądził
1499 Ob|           jaskułki, tłumnie upędzają się. Stąd przysłowie: Latać
1500 Ob|           Asesora z Rejentem wzmogła się uparta~Asesorowie składają