SCENA CZWARTA

HRABINA
zimno

Przepraszam, że mało-trafnie wchodzę...

Spostrzegając się i rumieniąc

Ja to powiedziałam z tej przyczyny,
I dla tego powiedziałam to...
Że Magdalena mnie zastępuje;
Więc powinna byłam się anonsować,
Nie będąc na teraz Panią Domu -

Rzuca różaniec, książkę i rękawiczki.

Spóźniłam się na Zbór-Miłosierny!

Podając Szelidze koniec palców ręki swej

Nieczytelny telegram ze Smymy

ku Magdalenie

Ona dopiero mnie wyczytała...

SZELIGA
ns.

(Jak też zimno mnie już przyjmuje!)

Głucha chwila milczenia - magnetyczna.

MAGDALENA
przerywając ciszę

Czy się państwo dawno nie widzieli?

HRABINA

Gdzież ja mogę szczegóły pamiętać!

SZELIGA
serdecznie

O! pani, lat dwa, JA, nie widziałem
Nawet i jednej kropelki w jeziorze,
W którym odbijał się ten obłok,
Na jakim spoczęło jej oko...

HRABINA
wstrętnie

Ach! ach! cóż za zmysłowy obraz!!...

MAGDALENA

Nieco orientalne wyrażenie,
Lecz właściwe, gdy kto z Wschodu wraca,
A którym przerażać się nie masz co!...
- Od-pomni pan północne-mówienia,
Jaśniejące przezroczystym szronem...

HRABINA
z lekką ironią

To znów drugi telegramu wykład -

Do Szeligi, pokazując na Magdalenę

Lepszego tłumacza czy miałeś pan
W Palestynie?...
- a propos: a czemu
Jerozalemskiego pan różańca
Nie przywozi?... i, widzę, nie nosi?

SZELIGA
gorzko

Z łez jeden - gdy mnie wpadł w Martwe-Morze,
Zapewne przypadkiem!... (zamyśleniem
O odległych) - przemienił się cały
W opałowe ziarna... krystaliczne...
Niesłychanie twarde...
-jasne!... jak lód.
- I - odtąd różańców zaniechałem!

MAGDALENA
podejmując treść

Zniechęcić się można do wszystkiego...
Gdy usuwa się nam z rąk fatalnie,
I to może nasze wielkie szczęście!!

HRABINA
silnie

Najzupełniej twego jestem zdania:
Z rzeczy ziemskich cokolwiek traci się,
Daje w zamian więcej rezygnacji...

Po chwili

Lecz - czy różaniec ziemską jest rzeczą?
Lub nie?... popytać się o to muszę...

Notuje w książeczce podręcznej.

SZELIGA

Ten, o którym ja mówię, był z łez.

Silniej

Z człowieka łez... nie całej ludzkości!
Więc był niewątpliwie ziemską rzeczą,
Arcydrogą!...
Ja sam - tylko jestem
Człowiek - wychowaniec tego globu,
Na którym są burze, i wulkany,
Nawałnoście i gromy w powietrzu...
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Rzecz - o której często Aniołowie
Tak zapominają, jak Mieszczanie,
Którzy, nie zajmując się rolnictwem,
Cenią nawałnice po ich wpływach
Na parasol...
...na szybę w karecie! - -

HRABINA
sobie i innym

Aniołowie lepiej wszystko wiedzą -

SZBLIGA
ceremonialnie

Jeśli to jest przekonaniem pani -
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

HRABINA
ze znudzeniem

Ach!... powiadam panu - oni nigdy
Nie spóźniają się dla miłosierdzia - -
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Przybywają w czas do komitetów
I, cokolwiek pełnią, pełnią lepiej!

Do Szeligi pojedyńczo

Mamy dzisiaj maleńki wieczorek -

MAGDALENA

Który może być prawie anielskim,
Bo panienki z pensji przyjdą tańczyć...
Śliczne wszystkie i pełne dobroci -

HRABINA

Tańczyć?!... MOŻE... lecz w różne niewinne
Gry bawić się - to postanowione - -

Surowo i ogólnie

We wszystkim lepiej jest ominąć świat...

Daje końce palców Szelidze i, uchodząc

Do widzenia wieczorem...

SZELIGA
pełniąc ukłon

Tak! pani!...
Świat - jest zaprawdę trucizną ludziom,
Bo on kształci ich...
-a nie - - rozwija!

SCENA PIĄTA

MAGDALENA
z miejsca do Szeligi, który z kapeluszem zatrzymuje się

Czy koniecznie zaraz chce pan odejść?...

SZELIGA

Sądziłem, że minął czas przyjmowań.

MAGDALENA

Nie jest to tak ściśle określone,
Skoro nawet w komput komitetów
Można nie utrafiać na godzinę...

SZELIGA
poruszając fraszki na stole rozrzucone

Ten różaniec... nie jest z Jerozalem.

MAGDALENA

A, przeciwnie, brano go za taki.

SZELIGA

Weneccy złotnicy robią równe,
Lecz one są dla ozdoby dłoni,
Różnobarwne zbliżając kamienie
Do blasku płci, lub do rękawiczki.
- Podobną użyteczność, jako woń,
Mają jeszcze osobne różańce
Mahometan z Konstantynopola!

MAGDALENA
naturalnie

Jedne przeto ubierają - drugie
Perfumują... i trzecie nareszcie
Są poręką modlitw...

SZELIGA
szczerze

Nic przeciw industrii takiej nie mam,
Skoro ta gdzie z wiadomością kwitnie,
Owszem!... radość i rozweselenia
Nie sąż z nabożeństwem zbliżonymi?
Pokrewnymi nie sąż, powiedziałbym?...

MAGDALENA

Gdy jeden był kościół w Jerozalem
I cały naród doń biegł na święta,
A świąt tych tak czekał z upragnieniem!

SZELIGA

Gdy się rozlegały wszędzie śpiewy,
Po wszech-ścieżkach pachnących balsamem!

MAGDALENA
dostrzegając, iż gość zatrudnia ręce swoje

Rękawiczkę Marii pan chce zepsuć!...

SZELIGA
dwuznacznie i krotochwilnie

Tak MAŁĄ... rzecz... gdybym też i spsował?

MAGDALENA
zanosząc się od śmiechu

Ha - ha - ha... ha - ha!...

SZELIGA

Co tak śmiesznego??

MAGDALENA

MAŁĄ??...
-to jest... rękawiczka moja!
Ha - ha - ha...

Wkładając rękawiczkę

- patrzajże pan, czy tak MAŁA...
A pan już myśliłeś, że to Marii,
I zaraz się coś panu zdawało...

SZELIGA
podnosi się i, całując rękę ubraną w rękawiczkę

Przepraszam -

MAGDALENA
powstając

Niech teraz pan już pójdzie...

Po chwili

Ale i to... nie z przyczyny godzin!

SZELIGA
mocno

Jeżeli to nie z przyczyny godzin,
Która jest nad siłę śmiertelników,
Toć nie usprawiedliwiony byłbym...
Gdybym odszedł.

MAGDALENA

Jest to jednak pora,
W której, chciałam, żeby pan powrócił...

Pozierając mu w źrenice

Dlatego, że pan mniej jesteś smutny,
Niźli kwadrans temu...
Goryczy mniej
Dostrzegam w rozmowy prowadzeniu.

SZELIGA

Odwiedziny osób... ta, na pozór,
Błaha rzecz ma swoją treść głęboką.
Są, z którymi gdy się znajdujemy,
Jesteśmy subtelni i naiwni...
- I są, dla których nawet Rafael
Musi stać się malarzem-szyldów -
Rysując wyraźnie i potwornie
Każdy szczegół... a dla których przeto
Stajemy się sobie przeciwnymi
I wyższym uczuciom... i stylowi.
- Sprzeciwieni będąc tak, cierpimy
Rodzaj gwałtu... paroksyzm konwulsji...
To zaś sprawia gorycz...
- gdy obyczaj,
Słusznie zalecając tok i gładkość,
Jeszcze zewnątrz wszystko to hamuje
I dodawa jedną więcej trudność!

MAGDALENA
arcysmętnie

Grać dla takich osób Beethovena
Musi być szczególną przyjemnością...
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

SZELIGA

Ponieważ się podobało pani
Być lekarzem tych właśnie że cierpień,
Dlatego jej z gruntu kreślę słabość -

Głęboko

Albowiem to jest SŁABOŚĆ... ach! słabość...

MAGDALENA
solennie

Skoro się zna, że słabość?...

SZELIGA
wstając i pełniąc pożegnanie

Zna się ból!

Wychodzi.