SCENA TRZECIA

MAGDALENA
kiedy Graf wchodzi - uprzedzając rozmowę

Marii Harrys zastępstwo nie-godne
Zastaje pan w Magdalenie Tomir,
Która miała jednakże przyjemność
Nie być obcą panu... lecz gdzie? kiedy?
Nie zdołałaby odpomnić wiernie -

SZELIGA

Pani! było to lat temu parę
W nieszczególnie poetycznym miejscu,
Bo u dworca żelaznej kolei...
Gdzie mój krewny pani towarzyszył.

MAGDALENA

Ach! pan Lesław!... teraz pomnę wszystko.
Odtąd, ni pierw, pana nie spotkałam.

SZELIGA

Odtąd właśnie, od owego proga
U kolei żelaznej odszedłszy,
Nie wracam aż teraz do Europy -
Którą opuszczając, i do której
Gdy powracam, znów spotykam panią...

MAGDALENA

Po raz drugi w życiu - i podobny.

SZELIGA

Tak że jeśli atom fatalizmu,
Ze wschodniego na mój mózg turbanu
Spadłszy, usprawiedliwia zabobon:
To na nowo winien bym się jeszcze
Nie uważać jak przybyły stale,
Lecz znów żegnać miejsce...

MAGDALENA
dwumyślnie

Lub na nowo
Prezentować się mnie, jak nieznanej -

Silniej

Lecz nic się tak ściśle nie powtarza.

SZELIGA

Z czego może więcej na tym świecie
Pociechy niż żałob!...

MAGDALENA

Prawda -

SZELIGA

Nie mówiemy nic o Pani Domu...

MAGDALENA
smętnie

Owszem, owszem, bo ktokolwiek duma
Nad marnością...
...ten myślą - Jej bliskim!
Ona, więcej niż kiedy, nadziemska!

SZELIGA
żywo

A - podobno - - jeśli się nie mylę,
Była bliską... lub jest bliską szlubu...

MAGDALENA
zabiegliwie

To szluby są mistyczne!... mistyczne...
I dlatego już jakby dopełnione,
Że mistyczne... cóż mam więcej mówić?
I czy mówić coś więcej miło jest?...

SZELIGA
smętnie

Wydarzenia są, w których lakonizm
Najmiłosierniejszą bywa formą.

MAGDALENA
stanowczo

Lepiej często wiedzieć: tak lub nie...

SZELIGA
stoicznie

Szczegóły są tylko anegdotą.

MAGDALENA

Rzecz główna, gdy kto istotnie przyjął
Jedne z owych postanowień, które
Całą reformują osobistość -
Stałość, według mego rozumienia,
Cennym, zaiste, jest klejnotem:
Lecz i ona oszukiwać może.
Bo na cóż stałym być względem komet,
Których odmieniły się obroty? - -

SZELIGA
z dziwnym akcentem

Wdzięczny pani jestem ZA coś... NIE WIBM...

Po chwili

Jak też zdrowie Hrabiny?...

MAGDALENA
zimno

O!... dobrze...

SZELIGA
wstając i patrząc ku oknu

Mieliśmy dziś rano coś jak burzę...

MAGDALENA

Która też powietrze ochłodziła.

SZELIGA
obłędnie

Letnie burze, z gromem i błyskawicą,
Nawet z ulewnym deszczem, są miłe...

MAGDALENA

Mnie one dla kwiatów zawsze cieszą...

naiwnie

Okna pełne mam kwiatów - u siebie,
Zaplątane w rozmaitość liścia,
Tak że słońce gdy je tknie promykiem,
To na cały mój biały salonik
Cienie listków padają ze drżeniem
I w girlandy wiążą się prześliczne.
- A znam je tak wszystkie!...
- że gdy jeden,
Kwiatek jeden, ktoś urwał był z okna
(I to błahy!... geranium-pąsowe),
Wraz poznałam -

SZELIGA
krotochwilnie

Jak to ? czy też-same
Ukradzione spotkawszy geranium,
Odpoznała pani?!...

MAGDALENA
żywo

Ach! nie... to nie...
Lecz że w oknie kwiatek jeden brakł mi...

SZELIGA
widząc, iż Magdalena pogląda na zegarek

Są osoby, między którymi czas
Zdaje się być naprzód ukróconym...

MAGDALENA

I - od razu jest się z nimi blisko...
(Jeżeli spojrzałam na zegarek,
To iż Maria dała mnie instrukcje.)

Dzwoni - wchodzi Stary-Sluga i przyjmuje listy na pocztę. Do Szeligi

Instrukcje jej są jak militarne.

SZELIGA

Osoby są (mówiłem), śród których
Nikną czasu warunki - istotnie.

MAGDALENA

I od razu blisko jest się z nimi.

SZELIGA

W Europie stan to wyjątkowy -
Na Wschodzie tradycją obyczaju,
Wiarą otrzymany lub nałogiem.
Cień namiotu czyni u Araba,
Że, kogo ogarnie, wraz ubratni.

MAGDALENA

Braterstwa nie znamy w Europie -

SZELIGA
krotochwilnie

Za to bywa siostrzaństwo niekiedy...

MAGDALENA

Uwagi też nie zwróciłam nigdy,
Że to wyraz jednej płci właściwy -
Że braterstwo - męskie jest...

SZELIGA

To dowód,
Ile je pojmują w Europie -

MAGDALENA

Ja też coś mam wschodniego - doprawdy
Matka moja jest z tej szlachty polskiej,
Co przybyła z Armenii...

SZELIGA
dopatrując

Ach! prawda,
Pani ma wyraźnie coś wschodniego -

MAGDALENA

Nieraz było to mnie aż szkodliwe!

Ze znudzeniem

Dziś, w świecie, kobiety są ZA INNYCH
ZŁE...
...i to zowie się wychowaniem!

*

Ręki podać nie można otwarcie,
Gdyż są inni, co źle to pojmą...
Nie można uśmiechnąć się, bo źli są,
Którzy uśmiech źle sobie wyłożą...

SZELIGA
głęboko

Instytucje - a nawet reformy,
Mające na celu ulepszenie,
Podobno że się już nie inaczej
Tworzą, tylko z tą głównie bacznością,
Aby pasje złych w interes objąć,
I ażeby nie drasnąć przypadkiem
Uśpionego gdzieś antropofaga!
- Droga arcypraktyczna - do chwili,
W której nagle się można samemu
Włożyć w smoka paszczę i nareszcie
Nie mieć co oszczędzać... i co chronić!

MAGDALENA
z odrazą

Zepsucie zgadywać nieustannie
I cudzym się uniewolnić fałszem,
Nie móc się poruszyć, bo są błędni,
Którzy źle ruszenie twoje pojmą -
To - Golgota Antychrystusowa!...

Wstaje - podaje rękę - i toż samo czyni Szeliga.

Arab, jak pan widziałeś, da rękę
Ot, tak...
...i ufa - i, że wierzy,
Rzadziej niż my zdradzonym bywa!

Kiedy tak z uściśnionymi dłońmi zostają, wchodzi nagle Hrabina i zatrzymuje się u progu.