Piesn

  1 Plan|          i z odpisaniem nie każe się spieszyć, póki się i inni
  2 Plan|          każe się spieszyć, póki się i inni w tej księdze wytknięci
  3 Plan|  Gaudenty extrema. Dysputa - już się ku świtaniu zabierało, rozchodzą
  4 Plan|    świtaniu zabierało, rozchodzą się. Gaudenty we śnie widzi
  5 Plan|   trwożni pozorem obmowy zrażają się. Proboszcz się śmieje. Zjadliwi
  6 Plan|    obmowy zrażają się. Proboszcz się śmieje. Zjadliwi biorą stąd
  7 Plan| łańcuchach brzękającego. Schodzą się na koniec wszyscy do klasztora.
  8 Plan|   wszyscy do klasztora. Niezgoda się cieszy z nowych kłótni i
  9 Plan|        Wrzawa powszechna. Prawda się ikazuje. Chwali zakony i
 10 Plan|   szkodzić nie będzie, a jeśliby się w czym poczuwali, życzy
 11 Plan|          w czym poczuwali, życzy się poprawić. Znika.~
 12 1   |        dziele zbyt ochoczy~Zmyli się, obraz chcąc wydać dokładnie,~
 13 1   |      rzemieślnik wykroczy,~Kiedy się w złoto szych podły zakradnie.~
 14 1   |         pełznie w ogniu, a złoto się czyści.~ ~Jędzo Niezgody,
 15 1   |       twoje to są sztuki!~Ty, co się w dziełach zjadliwych objawiasz,~
 16 1   |   zjadliwych objawiasz,~Mieszasz się w kunszta, mieszasz i w
 17 1   |      jarzmo twej przynuki,~A gdy się tylko niesnaski zabawiasz,~
 18 1   |       rządziła klasztorem,~Gdzie się te sceny wydały tragiczne.~
 19 1   |       zabawy gdy chciała,~Zbliża się, kędy w głębokim ukryciu~
 20 1   |     Chcąc wzniecić pożar, raduje się, zjadła,~Że dzieło przyszłej
 21 1   |      niezgody wykradła.~ ~Wzbiła się w górę, a jak jabłko owe,~
 22 1   |       wydała krzyk srogi,~Cieszy się widząc klęsk przyszłych
 23 1   |     rozkosznie spoczywa.~Omyliła się; najpierwszy z klasztora~
 24 1   |     zawywszy wściekła,~Powróciła się do swego łożyska;~Z nią
 25 1   |        truły, zarażały.~ ~Wrócił się doktor, a gdy pismo czyta,~
 26 1   |        gdy pismo czyta,~Rozśmiał się: taka zemsta wielkiej duszy.~
 27 1   |  występnym tylko przyzwoita:~Kto się złym czuje, tego zarzut
 28 1   |      tego zarzut wzruszy.~Cienia się swego boi hipokryta,~Gdy
 29 1   |           Prawdziwa cnota krytyk się nie boi.~ ~Tak brzeżna skała,
 30 1   |         brzeżna skała, gdy niebo się chmurzy~I groźne coraz zbliżają
 31 1   |          zbliżają obłoki,~Wzrusz się morze, grzmi chmura wśród
 32 1   |          w brzeg wysoki,~Chociaż się w fluktach zapienionych
 33 1   |      znać po nim odmianę:~Miesza się, płoni, blednieje w cholerze;~
 34 1   |       hamuje w tej mierze.~Sroży się starzec dziki i surowy,~
 35 1   |      wdzięczności zadatki!~Targa się śmiałość na mądrych i świętych,~
 36 1   |         ojcu żarliwemu;~Wtem tak się doktor odezwał ku niemu:~ ~"
 37 1   |       rozjątrza, niż goi.~Na cóż się próżnym narzekaniem bawić.~
 38 1   |        co możem utracić.~Zyskiem się zemsty nie zmożem mizernym,~
 39 1   |         że starszy, nie spieszył się z karą.~Starzec był laty
 40 2   |         i autora skarze.~"Kupcie się - woła - ku wspólnej odsieczy!~
 41 2   |        wspólnej odsieczy!~Kupcie się bronić pospolitej rzeczy!"~ ~
 42 2   |          piorunem tknięte,~Tłumy się braci ze wszystkich stron
 43 2   |          coraz większą gromadząc się rzeszą,~Tam idą, kędy żale
 44 2   |         Próżne starania. Honorat się trwoży,~Im bardziej miękczą,
 45 2   |    bardziej miękczą, tym zjadlej się sroży.~ ~Tak łań po puszczach
 46 2   |    myśliwców zmieszana,~Z miejsc się porywa, na których obległa.~
 47 2   |         prośbą, i wsporem~Nie da się starzec ubłagać rozjadły,~
 48 2   |     punktu ujęty honorem.~Gdzież się zdrożności nasze nie zakradły?~
 49 2   |     pisać można,~Nie osiedziałeś się na twym pulpicie,~Złość
 50 2   |      obficie,~Twym spadkiem myśl się powiększyła trwożna,~A gdy
 51 2   |       powiększyła trwożna,~A gdy się coraz wzmaga i rozżarza,~
 52 2   |    księgom uwłacza~Bezbożnik, co się uwziął na zakony.~Co winien
 53 2   |      złości i jady pochodzą:~Już się świat zepsuł, a płody odrodne~
 54 2   |   dowodne.~Umilkną zdrajcy, damy się we znaki,~Spełznie z konceptem
 55 2   |       pisał, powiedział,~Nie dął się z swojej mądrości mniemanej~
 56 2   | przeplata;~Z powszechnej wady my się nie odkupim,~Można i u nas
 57 2   |        być mądrym i głupim.~ ~Że się z prostoty śmiał pisarz
 58 2   |      śmiał pisarz swywolny,~I my się śmiejmy, zagadniem go snadnie,~
 59 2   |        odwoła dokładnie.~Będziem się dąsać? Nie będzie powolny,~
 60 2   |       Gorszy jad może w pióro mu się wkradnie.~A kto wie wreszcie,
 61 2   |    chciał użyć~Tego sposobu, aby się przysłużyć?"~ ~"Piękna przysługa!
 62 2   |           ojcze Honoracie,~Różne się myśli wierszopisom marzą,~
 63 2   |     znacie.~Bywa częstokroć, gdy się zbyt rozżarzą,~Że mniej
 64 2   |          niego płaczą!"~ ~"Targa się paszkwil na niewinność trwożną,~
 65 2   |      mnie wytknął!" "Przypadkiem się stało".~"Jak to przypadkiem?
 66 2   |  Honorata.~Co tam wyraził, u nas się nie działo,~Jakaż stąd sławy
 67 2   |     sławy być może utrata?~Nigdy się, ojcze, taki nie frasuje,~
 68 2   | Dobrzyście, mądrzy, na książkach się znacie;~To nie o tobie,
 69 2   |         Krzyknął Honorat - śmiał się z nas do woli!~Są uprzedzeni,
 70 2   |           kiedy kogo boli!~Pożal się Boże, widzę, naszej pracy!~
 71 3   |             Postrzegła Jędza, co się wrzawą cieszy,~Że na ustroniu
 72 3   |          gromadnej rzeszy;~Jadem się nowym sroży, zapalczywa:~
 73 3   |    szybkim krokiem spieszy.~Nową się, zdradna, postacią okrywa~
 74 3   |  przerwany westchnieniem.~W taką się postać Jędza przemieniła,~
 75 3   |      powinność tłumaczą.~Nie tak się dzieci matce wysługują,~
 76 3   |         Jeśli masz serce, porwij się i wzmagaj,~Jeśliś syn jeszcze,
 77 3   |       ratuj, wspomagaj!"~ ~Gdyby się była Jędza nie umknęła,~
 78 3   |          pierwszym zamachem,~Tak się w Gaudentym złość sroga
 79 3   |     powiększona strachem,~Wzmaga się raźno na wspaniałe dzieła.~
 80 3   |            Woła, a coraz żwawiej się pomyka -~Kogo trwożliwość
 81 3   | zaszczyca imię zakonnika,~Kupcie się ze mną, nacierajcie żwawo~
 82 3   |       mną, nacierajcie żwawo~Tak się najlepiej utrzymuje prawo".~ ~
 83 3   |        Honorat struchlały,~A gdy się ku nim Gaudenty przybliża,~
 84 3   |          śmie podnieść oczy.~Już się na niego Gaudenty zamierzył,~
 85 3   |       starość moją chował,~Tegom się, nędzny, doczekał przy zgonie,~
 86 3   |            Niechaj nas pozna, co się targać waży,~Niech pozna
 87 3   |          wie, jak próżnych dąsań się nie boim,~Niech się i drugi,
 88 3   |        dąsań się nie boim,~Niech się i drugi, i trzeci odważy,~
 89 3   |      nowym zdjęty jadem. -~Niech się mędrkowie nad księgami pocą~
 90 3   |     sumnienia przynuce,~Zdradnie się srożył, zdradnie się i łasił.~
 91 3   |    Zdradnie się srożył, zdradnie się i łasił.~Któż teraz w cnocie
 92 3   |   ostrożna,~Kiedy szczęśliwi, co się o złe kuszą,~A w niewinności
 93 3   |          nadzieja prożna,~Trudno się teraz odwołać na cuda:~Bądźmy
 94 3   |    Bądźmy jak drudzy, a wszystko się uda".~ ~Tak duch zajadłej
 95 4   |           PIEŚŃ CZWARTA~ ~Rzadko się kradzież nada kradnącemu,~
 96 4   |         publicznemu,~Nie oczyści się i tym przywilejem.~Mówmy
 97 4   |        będzie, jak chce, a kraść się nie godzi.~ ~O Wojno mnichów!
 98 4   |       takeś w ręce wpadła,~Takeś się najprzód zjawiła na świecie:~
 99 4   |      myśli".~ ~Rodzaj poetów, co się z słowy pieści,~Niegodzien
100 4   |         do praw układania?~Alboż się zboże po wierszach urodzi?~
101 4   |         niewarte słuchania,~Więc się ich pisać i czytać nie godzi.~
102 4   |      śmiechu, tym boleści.~Jedni się chlubią, a drudzy się żalą,~
103 4   |      Jedni się chlubią, a drudzy się żalą,~Zgoła zwyczajnym trybem
104 4   |     krzykliwa lub cicha, ~Gniewa się, miękczy, płacze i uśmiécha.~ ~
105 4   |           Alboż to grzecznym być się nie godziło?~Wdzięczna jest
106 4   | skromność, gdy postać ułoży,~Zda się, iż nowych z nią wdzięków
107 4   |          Niechaj występek wydaje się sprośnie.~Cnocie wdzięk
108 4   |       Nie jej to przymiot srożyć się i swarzyć,~Dzikim wspojźrzeniem
109 4   |   próżnie dziwaczyć i marzyć~Ani się płochym podejźrzeniem zraża.~
110 4   |  wreszcie, co o nim pisano,~Lecz się myśl mściwa w sercu nie
111 4   |          sercu nie zawzięła.~Ani się rozśmiał, ani się zasmucił,~
112 4   |  zawzięła.~Ani się rozśmiał, ani się zasmucił,~Lecz dwakroć ziewnął
113 4   |        pióry~Ponad obłoki wzbija się i chmury.~ ~Nie z orłów
114 4   |          zemstę knował,~Z rzeszą się braci ukonfederował.~ ~Więc
115 4   |          O srogiej burzy wszczął się dyskurs żwawy.~ ~Tam się
116 4   |         się dyskurs żwawy.~ ~Tam się dowiedział w zapalczywej
117 4   |           Zgoła, co tylko nowiną się zowie,~Co usta wywrzeć zdołały
118 4   |    szczęśliwość pochodzi.~Łączmy się przeciw nieprzyjacielowi,~
119 4   |          złączonych rzecz wielka się rodzi".~"Prawda - Honorat
120 4   |         izbę zgromadzenia,~Gdzie się żarliwi na odsiecz kupili.~
121 4   |        odgłos zaproszenia~Hurmem się zewsząd radni gromadzili.~
122 5   |         Na wielkie dzieło trzeba się zdobywać.~Fraszka pod Troją
123 5   |         potrzebie wzywać?~Do Muz się udać czyli do Pallady?~Czy
124 5   |    wskrzeszając przykłady,~Kiedy się powieść heroiczna wszczyna,~
125 5   |      opowiem po prostu.~ ~Zeszły się czapki, birety, kaptury,~
126 5   |         najpierwszy układa;~Więc się nadąwszy rzekł: "Złe koniunktury,~
127 5   |           Za czym moja rada:~Jąć się sposobów dobrych. To, co
128 5   |   Najprzód ten zdrajca, co z nas się naśmiewał,~Niech pozna,
129 5   |     odpowiedzi.~Tym grzeszył, że się zemsty nie spodziewał,~Swoja
130 5   | zasłoniony siedzi,~Niewart, żeby się człek zacny nań gniewał.~
131 5   |       nieźle dopilnuję:~Niech no się tylko odezwę zza kraty,~
132 5   |        poczuje.~Wprzód za to, że się śmiał z bluźnierstwy ozwać,~
133 5   |    opiekę vitrum gloriosum.~ ~Co się mnie tycze, wiem ja, co
134 5   |          mnie tycze, wiem ja, co się stanie:~Pozna jegomość..."
135 5   |         śwista nad uchem!~Na nic się nie zda pozew i gadanie,~
136 5   |       wdzięcznie szeleści,~Coraz się echo szerzy i pomyka,~Coraz
137 5   |         słuch szeptem rozkosznym się pieści,~Tak w gromadnego
138 5   |  Nieukojone mające urazy~Wzmogli się Rafał, Marek i Gerwazy.~ ~
139 5   |         asumpt mówienia;~Spuścił się potem, a wszystkich, zdziwionych,~
140 5   |             Dopieroż stamtąd jak się wzbił do góry,~Jak zaczął
141 5   |    krzyknął:~"To mi to mówca, co się aż człek zlęknie,~Kiedy
142 5   |       otoczone gronem,~Zdobywały się na rady potrzebne,~Każdy
143 5   |    błędzie,~Zoil przebrzydły, co się na nas miota,~A pókiż szarpać
144 5   |      Więc, co tak żwawo już miał się ku wojnie,~Skrył głowę w
145 5   |          wszyscy. Wtem z miejsca się ruszył~Doktor i zaczął namieniać
146 5   |          i mącą, i burzą,~Próżno się trwożne majtki wysilają,~
147 5   |         z okrętem w dnie morskim się nurzą;~Powstaje Neptun,
148 5   |   ucichają,~Spokojne wody, nieba się nie chmurzą -~Tak proboszcz
149 5   |           Ucichła wrzawa i krzyk się uśmierzył.~ ~"A moje zdanie -
150 5   |       wielebni, wielmożni,~Po co się gniewać? W tej księgi osnowie~
151 5   |        Czyż to w poeciej marzyło się głowie,~Ma tych obrażać,
152 5   |        co mądrzy, pobożni?~Na co się zemsty złych sposobów chwytać?~
153 5   |           W takowej potrzebie~Ci się rozśmieli, ci dali naganę,~
154 5   |         grzebie,~To zdziałał, co się pospolicie dzieje:~Nikt
155 5   |          pospolicie dzieje:~Nikt się nie gniewa, a każdy się
156 5   |          się nie gniewa, a każdy się śmieje.~ ~I ja tak radzę,
157 5   |        ku mojej zabawie,~Śmiałem się i ja, o resztę nie pytał.~
158 5   |     resztę nie pytał.~Poetom śni się czasem i na jawie,~Któż
159 5   |       Wzrok niegdyś dziki stawał się pogodny,~A co się nader
160 5   |         stawał się pogodny,~A co się nader zapalczywym stawił,~
161 5   |        zgodny,~Honorat srogi już się ułaskawił,~Gaudenty nawet
162 6   |      wynalazkiem?~Opowiem. Drzwi się otworzyły z trzaskiem.~ ~
163 6   |      przelękły rozruchem,~Porwał się z miejsca. Za nim z skwapliwością~
164 6   |          Pankracy gotowy,~Doktor się wstydem niezwyczajnym płoni,~
165 6   |       wspaniały i stary,~Szklnił się nakoło twardymi talary.~ ~
166 6   |    Władysławów sławnych,~Których się nigdy pamięć nie zatraci.~
167 6   |     uprzejmym obchodem,~Napawali się i piwem, i miodem.~ ~O dobre
168 6   |    kunsztach wytworna robota~Ani się przemysł silił ostatecznie.~
169 6   |       szacowne przykłady,~Bogdaj się nasze święciły pradziady!~ ~
170 6   |         ten dzban na stole,~Czas się go imać: Ze czcią winną
171 6   |          za czym nadpoczęty,~Gdy się do niego każdy z ojców bierze,~
172 6   |     każdy z ojców bierze,~Suszył się likwor w skromności i mierze.~ ~
173 6   |      Gaudentym większa żarliwość się zawzięła;~Honorat niby z
174 6   |      niechcenia sprobował.~Każdy się z swoja odezwał pochwałą,~
175 6   |          I w dobrym zbytek cnotą się nie zowie.~Jak to nie lubić,
176 6   |       Wiec, jak mógł tylko, krył się i zasłaniał.~Postrzegł go
177 6   |    wzręcz mu powiedział:~"Po cóż się będziesz od ochoty wzbraniał?~
178 6   |         Iż już ku reszcie likwor się nachylał,~Poznali wszyscy,
179 6   |         iż zabawa miła,~Więc gdy się każdy wdzięczył i przymilał,~
180 6   |      dzban i westchnął, przecież się zasilał;~A gdy już resztę
181 6   |        winie siedzi!"~ ~Przeląkł się doktor na takowe dziwy~I
182 6   |         wzięty, postawił.~Ruszyć się nie śmiał, chociaż boju
183 6   |      wszystkim jeno prawił:~"Kto się dowiedzieć o tym chce dokładnie,~
184 6   |           więc wspaniale Zefiryn się toczy~Prosto ku dzbanu,
185 6   |         W tym, obłok świętny gdy się rzedzić pocznie,~Prawda
186 6   |       mnie ludzie widzą,~Chociaż się zawżdy chętna ku nim spieszę,~
187 6   |       Rzadki mnie uczci, a wielu się wstydzą,~Bo złych zasmucam,
188 6   |       która nie jest płocha,~Tym się obwieszcza, iż was szczerze
189 6   |        śmiechu przestroga zdatna się ukrywa,~A ten, który się
190 6   |         się ukrywa,~A ten, który się śmiał na nią odważyć,~Nie
191 6   |          i on nie bez ale.~ ~Sam się oświadczył, iż chętnie odwoła,~
192 6   |         Na cóż go gnębić, lepiej się użalić.~Myśl może była zbytecznie
193 6   |         Jeżeli prawda, poprawcie się!" - Znikła.~ ~KONIEC~ ~