Part

  1 Sat1|       ciebie zacznę.~Jesteś królem, a czemu nie królewskim synem?~
  2 Sat1|            Wszystko im łatwo idzie, a chociażby który~Odstrychnął
  3 Sat1|            Znowu się do niej wróci, a dobrym koniecznie~Być musi
  4 Sat1|          znaleźć, czego i nie było,~A co jest, a niedobrze, żeby
  5 Sat1|        czego i nie było,~A co jest, a niedobrze, żeby się przyćmiło,~
  6 Sat1|             zysk niosąc w zdobyczy,~A choć który fałsz postrzegł,
  7 Sat1|     zaszczycam. Jestem Polak rodem,~A do tego i szlachcic, a choćbym
  8 Sat1|              A do tego i szlachcic, a choćbym i miodem~Szynkował,
  9 Sat1|            stolicy?~Jesteś królem - a byłeś przedtem mości panem;~
 10 Sat1|         Przedtem się z tobą równał, a teraz czcić musi,~Nim powie "
 11 Sat1|           to łechce:~Usty cię czci, a sercem szanować cię nie
 12 Sat1|         zmarszczkach rozum mieszka, a gdzie broda siwa,~Tam wszelka
 13 Sat1|             oczy wyrzucił przywary.~A czwarta jaka będzie, miłościwy
 14 Sat1|            nie człowiek. To prawda, a ty nie wiesz o tym;~Wszystko
 15 Sat1|        łagodnością twoją?~Zdzieraj, a będziesz możnym, gnęb. a
 16 Sat1|            a będziesz możnym, gnęb. a będziesz wielkim;~Tak się
 17 Sat1|          wielkim;~Tak się wsławisz, a przeciw nawałnościom wszelkim~
 18 Sat1|          aniżeli Jobem.~Świadczysz, a na złe idą dobrodziejstwa
 19 Sat1|           Polszcze króle poznawano,~A zagrzane wspaniałą miłością
 20 Sat1|     przezorne ministry.~Wiedzą oni (a czegoż ministry nie wiedzą?),~
 21 Sat1|            satyry piszę.~Bądź złym, a zaraz kładąc twe cnoty na
 22 Sat1|           ojczyznę łatwą i powolną,~A mnie sarkać na takie bezprawia
 23 Sat1|             nasze ojcy i pradziady,~A synowie, co w bite stąpać
 24 Sat1|     zamienili cnoty.~Słów aż nadto, a same matactwa i łgarstwa;~
 25 Sat1|             łgarstwa;~Wstręt ustał, a jawnego sprośność niedowiarstwa~
 26 Sat1|          tajemnice;~Jad się szerzy, a źródło biorąc od stolice~
 27 Sat1|            pełno uczniów zdrożnych;~A jeśli gdzie się cnota i
 28 Sat1|   poniewierce.~Zysk serca opanował, a co niegdyś tajna,~Teraz
 29 Sat1|              Teraz złość na widoku, a cnota przedajna.~Duchy przodków,
 30 Sat1|         szacowali,~My tym gardziem, a grzeczność przenosząc nad
 31 Sat1|              Młodzież próżna nauki, a rozpusty chciwa,~Skora do
 32 Sat1|              zaraźna w swym źródle, a w skutkach zbyt spora~Przeistoczyła
 33 Sat1|         zelżywych.~Nie masz jarzma, a jeśli jest taki, co dźwiga,~
 34 Sat1|     żeglarzem, gdy staną w obronie;~A choć bezpieczniej okręt
 35 Sat1|          oczy ściska, w bok patrzy, a gdy łudzi wdzięcznie,~Cieszy
 36 Sat1|           Zdradza, byleby zdradził, a ten zysk chytrości~Stawia
 37 Sat1|      wspojźrzy, stawia zaraz sidła,~A gdy się coraz wzmaga złość
 38 Sat1|         Spuszcza je na blask cnoty, a zjadle pokorny,~Sili się
 39 Sat1|       czasem odkrywa.~Spada maszka, a zdrajca, co pod nią przebywa,~
 40 Sat1|           Ten. co ma umysł zwrotny, a język przedajny.~Idzie za
 41 Sat1|              szczęśliwy, że wygrał.~A co w pierwszych początkach
 42 Sat1|         wpadł w pęta.~Wpadł jednak, a fortelnie sztuka przedsięwzięta~
 43 Sat1|          dokazał, uczyniła stawnym.~A podściwość? Ten przymiot
 44 Sat1|      przymiot służył czasom dawnym:~A kto wie, czy i służył? Każdy
 45 Sat1|             Każdy wiek miał łotrów,~A co my teraz mamy i Pawłów,
 46 Sat1|        szkaradę i złość przyozdobi,~A choć zraża sumnienie, niebo
 47 Sat1|       mrugał, i wzdychał, i jęczał,~A pieniądze dał w lichwę.
 48 Sat1|           nie bierze.~Syp fundusze, a kradnij, Bóg ofiarą wzgardzi.~
 49 Sat1|     faryzeusze i wyschli, i smutni,~A w łakomstwie niesyci, w
 50 Sat1|     niecnotliwym Jędrzej hipokrytą,~A natychmiast zbyt szczery,
 51 Sat1|     szacowną cnoty i wstydu zaporę,~A widząc skutki jadu i łatwe,
 52 Sat1|           Szóstak groszy dwanaście, a złoty trzydzieści.~Jakże
 53 Sat1| wielmożności.~Woli być mości panem, a z sum pożyczonych~Brać lichwę
 54 Sat1|      skradli;~Oszukani klną na dal. a łaszą się z bliska.~Śmieje
 55 Sat1|             Śmieje się pan Mikołaj, a majętność zyska.~Za jedną,
 56 Sat1|             ze wsi domatora dostać,~A uprzejmego biorąc przyjaciela
 57 Sat1|          postrzegł w ogniu gwiazdę, a kto gwiazdę zoczy~Albo głowę
 58 Sat1|             troszcze;~Niech dmucha, a nie kradnie. Choćby złoto
 59 Sat1|          trwały,~Odmieńmy obyczaje, a jąwszy się pracy,~Niech
 60 Sat1|       wkręcić lub zysk jaki dostać,~A przedajnym językiem, drogi
 61 Sat1|          dobrze życzę,~Są cnotliwi, a chociaż niewiele ich liczę,~
 62 Sat1|                Więc im winszuj!" - "A jakaż winszować przyczyna?~- "
 63 Sat1|            Stary się rok zakończył, a nowy zaczyna".~- "Cóż mam
 64 Sat1|             mowę zwracam, sztuczni, a ostrożni,~Filuty oświecone
 65 Sat1|        ozdobna,~Którego oko śmiałe, a czoło jak z miedzi,~W twoich
 66 Sat1|              Płyną ci dni pomyślne, a przędziarka Kloto~Pasmo
 67 Sat1|             wspojźrzysz, w owocach,~A gdy bierzesz spoczynek w
 68 Sat1|       rozkosznych nocach,~Ty śpisz, a szczęście czuje. Brzęczą
 69 Sat1|           Wrzask cię chwały otacza, a podchlebne głosy,~Im bardziej
 70 Sat1|          miło, na przymówkę głuchy,~A gdy czasem mniej wdzięczne
 71 Sat1|         widzę zadatki,~Winszuję ci. A najprzód, żeś ocalał zdrowo;~
 72 Sat1|            los srogi ukarał surowo,~A bardziej sprawiedliwość,
 73 Sat1|         wiek zepsuty~Nie zna teraz, a przeto szczęśliwe filuty.~
 74 Sat1|          Jest więc czego winszować. A tobie. Konstanty,~Coś się
 75 Sat1|            złym dziele nie złapano.~A tobie, panie Pawle, jest
 76 Sat1|         stare gasną.~Panie Pietrze, a waszeć coś wskórał w tym
 77 Sat1|            winszuję dobrego obroku.~A jak? Mamże powiedzieć czyli
 78 Sat1|        jednak jejmości się kłaniać.~A waść, panie Wincenty, coś
 79 Sat1|         pięknej przysługi~Winszuję, a choćby się zgorszył może
 80 Sat1|             Śmieje się, co oszukał, a umysł nietrwożny,~Wsparty
 81 Sat1|          mistrzów waszych przeszli.~A wam co mam powiedzieć, cnotliwa
 82 Sat1|           tak, jak zacznie, kończy,~A cnota, co się nigdy z chytrością
 83 Sat1|             nim wstyd dawnej pychy;~A co niegdyś wytrząsał kufle
 84 Sat1|          stracił wszystko zbytkiem;~A niedługo się ciesząc niecnoty
 85 Sat1|          Jedni z sławy, ci z zysku, a tamci z rozkazu,~Dworzanie,
 86 Sat1|           Dymy z kuchni jak z Etny, a sławne piwnice,~Co dziad,
 87 Sat1|        Śmieją się z starych gratów, a jakby pobłądził,~Wyszydzają
 88 Sat1|           Wziął je sąsiad za wyżła, a za dwie papugi~Zyskał zbroję
 89 Sat1|        szpaków,~Bije zegar kuranty, a misterne flety~Co kwadrans,
 90 Sat1|    wielkości i pan na niej zna się,~A chociaż do mówienia z gminem
 91 Sat1|           uwielbia, czci oryginały,~A pan wszystkich naucza, jak
 92 Sat1|        Jeszcze lepiej rżnął twarze, a w architekturze,~Co to wszystkich
 93 Sat1|            gdy wszyscy w aplauzach, a żaden nie przeczy~Wpośród
 94 Sat1|        Złoto rzucał, nic nie wziął, a dumą rozśmieszył.~Lecą dnie
 95 Sat1|  towarzystwie dobranych współbraci.~A że wojaż nowymi talenty
 96 Sat1|            Ten przedaje wpół darmo, a wdzięczen ochocie,~Dał ułomek
 97 Sat1|       haracz niszczącej nas modzie,~A weksel lichwopłatny mając
 98 Sat1|            ubodzy, kraje okoliczne;~A zbytek, co się tylko czczym
 99 Sat1|           Okrasił nas powierzchnie, a w istocie zgubił".~ ~
100 Sat1|             co dzień bal w zapusty,~A woreczek w kieszeni maleńki
101 Sat1|      prowizyjką panicz nie uciecze,~A tymczasem w szkatule dębowej
102 Sat1|           Ma wieś jedną w zastawie, a dwie na arendzie".~- "Skądże
103 Sat1|         bądź, powtarzam, com mówił, a zatem~Poznaj się na szelągach,
104 Sat1|            Poznaj się na szelągach, a będziesz bogatym.~Z małych
105 Sat1|        pługi,~Jedne zyski wyprosił, a drugie wyfukał;~Zwiózł wcześnie,
106 Sat1|          drobne towary~Wyszła suma; a ten, co poddanych uciskał,~
107 Sat1|              Obejźrzał go dwa razy, a chociaż się zżymał,~Choć
108 Sat1|              Trzeba go mieć na oku, a gdy zbieg uciecze,~Zwracać
109 Sat1|            złote;~Nie masz ich też, a jeśli niekiedy zabrzęczą,~
110 Sat1|          rada,~Wina mieliśmy dosyć, a że dobre było,~Cieszyliśmy
111 Sat1|          przychodzi?~Jak częstować, a nie pić? I to się nie godzi.~
112 Sat1|   wstrzemięźliwość, pijatykę ganim,~A tymczasem butelka nietykana
113 Sat1|          drugi zdrowiu nie zawadzi.~A zwłaszcza kiedy wino wytrawione,
114 Sat1|              z tamtymi się godzim -~A butelka nieznacznie jakoś
115 Sat1|            wysusza.~Przyszła druga; a gdy nas żarliwość porusza,~
116 Sat1|             Wojciech. - Nieprawda!" A pan Jędrzej płacze.~Ja gdy
117 Sat1|        podściwych, filutów oszukał.~A to jak? Tak jak ślepy. Ten,
118 Sat1|    szlachetni, wielmożni,~Przeszli, a tych, co zdradnie całował
119 Sat1|      angielsku, z francuska lokaje,~A choć do dalszych zbytków
120 Sat1|  przedsięwzięcia.~Zbądź się wstydu, a język trzymaj od najęcia,~
121 Sat1|            od najęcia,~Czołgaj się, a gdy podłość rozpostrzesz
122 Sat1|           zbiory przodków skrzętne,~A ślady wspaniałości stawiając
123 Sat1|        oddać,~Jak zwodzić zaufanych a śmiać się z zwiedzionych,~
124 Sat1|             się chlubić z niecnoty, a w wyrazach sprośnych~Mieszać
125 Sat1|              ogrody,~Jęczy nędzarz, a pamięć niepowrotnej szkody~
126 Sat1|       Kaloandry w afektach wiernych a dowodnych~Jęczą nad srogim
127 Sat1|             Jęczą nad srogim losem, a boginie cudne,~Raz uprzejme,
128 Sat1|     sentymentów w cnoty nie bogaci.~A Filida tymczasem, gdy ją
129 Sat1|         mody~Smią pełnić obowiązki, a proste Sarmatki~Są i żony
130 Sat1|          ostrą satyrą brakował.~Są, a często, choć pozór przeciwnie
131 Sat1|     obwieszcza,~W uściech płochość, a cnota w sercu się umieszcza.~
132 Sat1|        ponury, łapie młodzież żywą,~A najeżony miną poważnie żarliwą,~
133 Sat1|           Depce miałkość uprzedzeń, a dając, co nie ma,~Stwarza
134 Sat1|       cnotliwym nieukiem~Niż mądrym a bezbożnym. Tacy byli dawni,~
135 Sat1|            Tacy byli dawni,~Równie, a może więcej, naukami sławni,~
136 Sat1|                      8. ŻONA MODNA~"A ponieważ dostałeś, coś tak
137 Sat1|       Trzymaj skromnie, cierpliwie, a milcz tak jak drudzy,~Co
138 Sat1|      ichmościowie, dla oka dobrani,~A jejmość tylko w domu rządczyna
139 Sat1|          Alboż to miasto psuje?" - "A któż wątpić może?~Bogdaj
140 Sat1|         Bogdaj to żonka ze wsi!" - "A z miasta?" - "Broń Boże!~
141 Sat1|         tłumaczył,~Wdawszy się już, a nie chcąc dla damy ohydy,~
142 Sat1|           gesta i misterne wdzięki,~A nim przyszło do szlubu i
143 Sat1|             Szliśmy drogą romansów, a czym się uśmiechał,~Czym
144 Sat1|        wzgardził; ale punkt honoru,~A czego mi najbardziej żal,
145 Sat1|          dla jejmości.~Punkt piąty: a broń Boże! - Zląkłem się.
146 Sat1|           broń Boże! - Zląkłem się. A czego?~"Trafia się - rzekli
147 Sat1|    wieśniackiej przytomni prostoty.~A tak płacąc wolnością niewczesne
148 Sat1|         Czym pojedziem?" "Karetą". "A nie na resorach ?"~Daliż
149 Sat1|    angielska kareta.~Siada jejmość, a przy niej suczka faworyta.~
150 Sat1|           Wziąłem klatkę pod pachę, a suczkę na nogi.~Wyjeżdżamy
151 Sat1|     kucharza ?"~"Mam, moje serce". "A pfe, koncept z kalendarza,~
152 Sat1|            Zamilkłem. Trudno mówić, a dopieroż mruczyć.~Więc milczę.
153 Sat1|           pleban użyć do kiermasza.~A pasztetnik?" "Umiał ci i
154 Sat1|        bibułowych kmin kandyzowany,~A na wierzchu toruński piernik
155 Sat1|        wrota, spojźrzała z karety:~"A pfe, mospanie, parkan, czemu
156 Sat1|           nie sztakiety?"~Wysiadła, a z nią suczka i kotka, i
157 Sat1|      Franciszek, skoro to wyrzekła,~A klucznica natychmiast ze
158 Sat1|        dalej. "To pokój sypialny".~"A pokój do bawienia?" "Tam,
159 Sat1|              To być nigdy nie może! A gabinet ?" "Dalej.~Ten będzie
160 Sat1|             Ten będzie dla waćpani, a tu będziem spali".~"Spali?
161 Sat1|             dla służebnic płatnych.~A ogród?" "Są kwatery z bukszpanu,
162 Sat1|   gdzieniegdzie strumyki,~Tu kiosk, a tu meczecik, holenderskie
163 Sat1|      maleńki, klateczki na ptaszki,~A tu słowik miłośnie szczebiocze
164 Sat1|            ucha,~Synogarlica jęczy, a gołąbek grucha,~A ja sobie
165 Sat1|            jęczy, a gołąbek grucha,~A ja sobie rozmyślam pomiędzy
166 Sat1|            Jejmość w planty obfita, a w dziełach przemożna,~Z
167 Sat1|      wyrzuciwszy stare,~Dała sufit, a na nim Wenery ofiarę.~Już
168 Sat1|         apteczki, poszły konfitury,~A nowym dziełem kunsztu i
169 Sat1|            w nich książek bez liku,~A wszystko po francusku: globus
170 Sat1|           domek warszawskie pałace,~A ja w kącie nieborak, jak
171 Sat1|             wypija moje stare wino,~A jejmość w kącie szepcząc
172 Sat1|             gaszę, ratuję i płaczę,~A tu brzmią coraz głośniej
173 Sat1|         pośmiewiska.~Siedzą goście, a coraz więcej ich przybywa,~
174 Sat1|           prawdę szczerą,~Objawiał, a nie zwykłą dworom manijerą.~
175 Sat1|           ima,~Co pozoru ma nazbyt, a istoty nie ma,~Zgoła, co
176 Sat1|          Powiedz, co tam w ohydzie, a co tam w estymie?~Cnota?
177 Sat1|           dworu i jesteś dworakiem.~A ja prostak, a przecież chciałbym
178 Sat1|            dworakiem.~A ja prostak, a przecież chciałbym z tego
179 Sat1|       daremniem staranie postradał,~A któż się u dworaków o prawdzie
180 Sat1|            opowiedział, choć wiesz, a wiesz ściśle,~Ja, co nie
181 Sat1|            obwieszcza. Świat prosty a szczery,~Jak z łupin człeka
182 Sat1|        niebezpiecznym,~Piotr zażył, a nie swoje, kunsztownie pożyczył.~
183 Sat1|          Stąd zgoła wszystko pozór, a mało istoty,~Fałszywe słowa,
184 Sat1|        niego: "Witajże, braciszku!"~A braciszek, co właśnie z
185 Sat1|             Ten niby z drugim gada, a trzeciego słucha;~Tamten
186 Sat1|       trzeciego słucha;~Tamten łże, a co słucha, łżącemu nie wierzy.~
187 Sat1|            nie wierzy.~Tomasz stoi, a z boku układa i mierzy:~
188 Sat1|       Jędrzej ladaco.~Stawia sidła, a dzielną nie zwątlony pracą,~
189 Sat1|    serdeczny, sekretów się zwierza,~A na znak poufałych afektów
190 Sat1|    przyczaja,~Każdy patrzy na pana, a z wzroku docieka,~Czego
191 Sat1|             Bartłomiej go uwielbia, a Krzysztof go ściska,~Wszyscy
192 Sat1|          niego z daleka i z bliska,~A Szymon pełen wdzięków i
193 Sat1|            Tym go daje w dwójnasób, a tym przez połowę.~Łapią
194 Sat1|          przez połowę.~Łapią w lot, a już szczęścia stąd biorąc
195 Sat1|    niewysoki, lecz przecie wygodny,~A przemysł dworów, zawżdy
196 Sat1|         służyć gotowi z pośpiechem,~A co większa, ów pański strzelec
197 Sat1|          upadły szacowne świątnice,~A przybytków Fortuny dumne
198 Sat1|             zły sługa korzysta".~- "A za cóż te pięćdziesiąt?" - "
199 Sat1|             Co dom czynią katownią, a na płacz nieczuli,~Z wnętrzności
200 Sat1|            W mundur barwę zamienił, a nader obfite~Mając zacności
201 Sat1|          Odrzuca czczą wielmożność, a gdy z chłostą czeka,~Nie
202 Sat1|           przypomina,~Trzeba oddać, a nie masz: sto plag dla Marcina!~
203 Sat1|           dziękował,~Więc dziękuje, a płacze; opłonął pan przecie~
204 Sat1|            Nędzni! bydlęta z pracy, a sługi z nazwiska,~I płakać
205 Sat1|           plag dwieście za strawne, a sto za zasługi.~Hojny pan!
206 Sat1|             Hojny pan! Stema karze, a płaci dziesiątkiem.~Nieźle
207 Sat1|             takim wziątkiem~Milczy, a widząc, że się nie doprosi
208 Sat1|           skarbiec, zniknął z oczu, a odmienny stanem,~Przez kradzież (
209 Sat1|        teraz) zostanie i panem".~- "A któż to teraz okradł?" - "
210 Sat1|            Są stopnie: jedne zysku, a drugie honoru.~Jaśnie wielmożny
211 Sat1|         zaszczyt wspaniałemu sercu,~A dlatego, że szlachcic, bierze
212 Sat1|           Więcej jeszcze, jak daje, a złodziejów mniejszych~Kradnąc,
213 Sat1|            Łowczy, co je zwierzynę, a w polu nie bywa,~Stary szafarz,
214 Sat1|            okna capstrych tarabani,~A kiedy do kościoła jedzie
215 Sat1|      Męczeństw, on katowni sprawca.~A jak niegdyś przed rzymskim
216 Sat1|       neronowski płaczliwe odgłosy;~A w powszechnym nieszczęsnej
217 Sat1|         Słusznie niżnik czerwienny, a kinal z nazwiska,~Uczczony
218 Sat1|             kart igrzyska~Winniśmy, a walecznym dumne bohatyrem,~
219 Sat1|            kralki,~Zawżdy w wojnie, a z nimi i ich adherenci.~
220 Sat1|            bojem i króle, i kralki,~A my głupi, co gramy, płaciemy
221 Sat1|          losów i w rusa, i w bicza,~A zacząwszy w ciskankę z chłopcy,
222 Sat1|          fortunę stawiacie teatrze,~A szacownej wolności stawając
223 Sat1|            karty i sztony, i marki,~A jako bankierowie na walne
224 Sat1|     nieszczęśliwy i zębami zgrzyta,~A że sąsiad na takąż jak on
225 Sat1|            ów przegrał i westchnął, a Jędrzej się cieszy.~Coraz
226 Sat1|            Złoto brzęczy, ten daje, a tamten odbiera,~Ów, że przegrał,
227 Sat1|       postrzegł balkę,~Posunął się, a miejsca gdy lepszego siąga,~
228 Sat1|          się do szeląga.~Zgrał się. a nowy Tytan, zjadłością rozżarty,~
229 Sat1|        rzucił w górę karty;~Wyzywa, a w perorach żwawo rozpoczętych~
230 Sat1|         uśmiecha,~Śmiech w uściech, a łzy w oczach, więc tajemnie
231 Sat1|            Trojka niegdyś pomyślna, a teraz zdradliwa,~Poczwórnym
232 Sat1|         wszystkie, odmieniły nagle,~A gdy dął wiatr pomyślny w
233 Sat1|           przegrał... nie pożegnał,~A losów nieszczęśliwych dopełniając
234 Sat1|             znaki,~Jak z sług pany, a z panów stały się żebraki.~
235 Sat1|           Dał pięćset w gotowiźnie, a tysiąc na fanty.~Przegrał,
236 Sat1|              Ale przegrał na słowo, a to dług honoru.~Niech głód
237 Sat1|              lecz kazał czerwienny,~A zbytek, coraz w głupich
238 Sat1|  rzemieślnik, sługa strawion pracą,~A honor, gdy się zbytki i
239 Sat1|        dostatnią,~Wjechał w miasto, a wpadłszy w filutowską matnią,~
240 Sat1|            Z szóstek robi siódemki, a z siódemek szóstki.~Żyje
241 Sat1|        lepiej, niż kiedy był panem,~A teraźniejszym dobrze dyrygując
242 Sat1|         przegrał, nazad nie odkupi.~A jak zdradę postrzegą? Alboż
243 Sat1|      czerwieni,~Co pamfila skinalą, a gdy karta zmyka,~Z króla
244 Sat1|             Z króla kralkę uczynią, a z tuza niżnika.~Świat się
245 Sat1|             drogi, majątek i cnotę,~A zbrodni filutowskich przejmując
246 Sat1|           Więc już łajać przestanę, a podchlebiać wolę.~Których
247 Sat1|           konsulów mimo ich topory,~A co skarb (jak zazwyczaj)
248 Sat1|            chcieli raczej wiedzieć; a zajadłość wściekła,~Skoro
249 Sat1|          wyszli, mało je kto czyta,~A co komu do tego, kto był
250 Sat1|             przywilej urzędu. Dumny a bogaty,~Nie dla wróżki żył
251 Sat1|             Że pretor sprawiedliwy. A poeta za co~Głos podniósł?
252 Sat1|           Zgodziła się z wdziękami, a co niegdyś dzika,~Już pieszczotom
253 Sat1|          Przecież i tych nie gańmy, a choć w zdrożnych rzędzie~
254 Sat1|       zabawne~U dworów się wylęgły; a nas, prostych, rzesza~Na
255 Sat1|            Niechże sądzi potomność, a ja pióro kruszę.~ ~
256 Sat2|        drugich nudzisz,~Umilkniesz, a że płochą powieścią nie
257 Sat2|            Zbyt poznani, milczycie, a głupi wam wierzy.~Hipokryty!
258 Sat2|            jawnie szczekać;~Wiecie, a cnota jęczy. Stąd zasługi
259 Sat2|            nieszczęście podściwych, a przeciw naturze~Cnota w
260 Sat2|          szkole,~Wy, co w sztucznej a zdradnej podstępów mozole~
261 Sat2|           słowo przykładem dzielnie a ustawnie,~Milczenie was
262 Sat2|          Zrzuć barwę, co cię podli, a towarzysz cnocie -~W świetnym
263 Sat2|            z świętości żart czynić, a z cnoty igrzyska,~Wznieś
264 Sat2|              i niechaj się wstydzą.~A jeśli głos wznieść śmieją,
265 Sat2|          Przecież się lotem wzmaga, a w zapędy płodna,~Poznaje
266 Sat2|       krzepi.~Nabrał z laty rozumu, a im bardziej stary.~Tym dzielniej
267 Sat2|             Stąd już lato nie lato, a zima nie zima".~- "Bajki,
268 Sat2|           Każdy, co jest, wychwala, a co było. gani.~Przewraca
269 Sat2|            mozół działania na nice,~A rozpostarłszy bystre pojęcia
270 Sat2|           Niech ci sądzą, co myślą, a myślą, jak trzeba.~Pamięć,
271 Sat2|         mędrzec, wiek wiekowi poda.~A te nasze światełka, co błyszczą
272 Sat2|            łokcie, autory na karty,~A że w handlu rzemiosło wkrada
273 Sat2|      grzeczne,~Stąd owe nudne muzy, a niezmiernie płodne,~Stąd
274 Sat2|             francusku baby opętane,~A czkając po kruczgankach
275 Sat2|      odrodny, choć cnotliwej matki,~A dzikich latorośli poziome
276 Sat2|         szczęśliwe korzystają syny,~A do zdatnego rzeczy stosując
277 Sat2|             3. POCHWAŁA GŁUPSTWA~ ~"A ja mówię, że głupstwo niezłym
278 Sat2|         dawna~Każe szukać mądrości, a głupstwa się chronić".~- "
279 Sat2|          ludzie od dobrego stronić,~A że głupstwo jest dobrem,
280 Sat2|              spasłe głupstwo toczy.~A co lepsza, kto głupi, mądrością
281 Sat2|        głupi, mądrością jest dumny,~A co gorsza, kto mądry, zna,
282 Sat2|   uwielbiony~Łże, bredzi, decyduje, a w zgrai nacisku~Odbiera
283 Sat2|              Pawłów jest tysiącami, a rzadki w złym stanie.~Każdy
284 Sat2|           tak szczeka.~Sroga bitwa, a o co - o liść lub kadzidła.~
285 Sat2|      wielkiś - śmieje się i wierzy,~A że szczodrym wydziałem łaski
286 Sat2|             dać na nieśmiertelność,~A przypisując dzieło temu,
287 Sat2|             On sam sławy posiadacz, a prawem dziedzicznym,~Bo
288 Sat2|        świat zadłużył.~Płaci sławą, a że się wszystko w świecie
289 Sat2|          zdrowie jest pożądańszego?~A może i przed sławą? To dobro
290 Sat2|           Głupców tłumy niezmierne, a nicht się nie przyzna.~Wszyscy
291 Sat2|    szalbierstwo częstokroć się uda,~A dopieroż gdy sztuczne. Patrzał
292 Sat2|         nieomylnie.~Zgadł sekret. - A ten jaki? - Do możniejszych
293 Sat2|             słabych, śmiać z cnoty, a z głupstwa korzystać.~Przykład
294 Sat2|           rachmistrzowskiej sztuce,~A coraz postępując w tak wielkiej
295 Sat2|        zdarł, kradł go bez wstrętu, a wyszedł jak święty.~O kunszcie
296 Sat2|      zapędzie niemarnym,~Sprawiłeś (a kunszt lepszy jeszcze dopomagał),~
297 Sat2|      chlebem żebraczym się wzmagał,~A w usłudze krajowej zyskał
298 Sat2|              co niewart być płatnym a bierze,~Co pierśmi kraju
299 Sat2|         wielkim, bo czuł, czym był, a co czuł, to czynił.~Nie
300 Sat2|             Czyniąc wykręt dowodem, a prawość matactwem,~Panoszą
301 Sat2|            Piotr rośnie, Jan urósł, a ja nie urosnę.~ ~
302 Sat2|            znacie?"~- Człowiek". - "A, już to nadto!"- "Nie nadto,
303 Sat2|            zdatnej usługi~Korzysta, a niewdzięczny, pędzi wolne
304 Sat2|        rozmyślnie samo się niewoli,~A sposobiąc swe barki ku jarzmu
305 Sat2|         Człowiek, praw stanowiciel, a przestępstwa sprawca,~Sam
306 Sat2|        Rzekłby z prosta: "Wy mocni, a my was nosiemy?"~Rzekłby
307 Sat2|            ci zysków niosła, wierny a niepłatny,~Wiekiem, pracą,
308 Sat2|      sztucznie,~Nowość była ponętą, a wdziękiem zuchwałość.~Nie
309 Sat2|            mieć może.~Stąd rozpacz, a w uporze żądza zbyt zacięta,~
310 Sat2|            Nie moja rzecz objawiać, a choćbym objawił.~Któż by
311 Sat2|       Puścić. - Aż nasz Paweł luby,~A cośmy się od niego spodziewali
312 Sat2|           Wróć waszeć, panie Pawle, a strasz, gdzie się uda.~Cóż
313 Sat2|          widzę, do pana przychodzi.~A to co? Pada do nóg jegomość
314 Sat2|            ma sprawę". - "Rozumiem. A w tym gabinecie~Kto to pisze?" - "
315 Sat2|          klatki, bo ja się go boję.~A tego jeszcze bardziej. Cóż
316 Sat2|    wszystkim otworzyli.~Nasi kryją, a w ścisłym rzecz trzymając
317 Sat2|          nie masz nic w skarbie"~- "A to kto? - "To człek wielki". - "
318 Sat2|        wielkim człekiem został!"~- "A ten zaś?" - "To jest autor". - "
319 Sat2|              Pisał o gospodarstwie, a sam się zadłużył".~- "Dobrze
320 Sat2|            Ten nic prawa nie umiał, a chciał się go uczyć.~Więc
321 Sat2|       wydostał,~Znalazł sposób". - "A jaki? - "Oto sędzią został.~
322 Sat2|            został.~Ten nic nie miał a dobra za milijon kupił".~- "
323 Sat2|           co już prawie żebrał".~- "A to jak?" - "Ten nic nie
324 Sat2|          prawie całym swoim życiem,~A chcąc się plennych darów
325 Sat2|           mniej ostrożna,~Kradł ją, a kradł tak dobrze, jak tylko
326 Sat2|             zdrów, klatek aż nadto, a ja nie mam czasu"~ ~
327 Sat2|                          7. MĘDREK~"A to co za jegomość?" - "Jegomość
328 Sat2|    powtarzać musi człowiek wszelki,~A kto by nie powtarzał, ten
329 Sat2|            człeku na sławę zarobić,~A ja mówię, że letka, byle
330 Sat2|                  Tak jak teraz". - "A jakże to teraz?"~- "Mój
331 Sat2|              Gdzie są umysły raźne, a pojęcia żywsze,~Gdzie uczucia
332 Sat2|       sędzia.~Więc wyroki pomyślne, a pospólstwo wierzy.~Nie pospólstwo,
333 Sat2|             gmin, co moda szlachci, a umysł poniża.~Skąd rozum? -
334 Sat2|             sto głupich na świecie,~A kto wie, czy nie tysiąc". - "
335 Sat2|           Nie upieram się w zdaniu, a wracam do rzeczy.~Szczególne
336 Sat2|             nad dłutem, nad dratwą,~A przecie rzadki dobry, choć
337 Sat2|        nabywa wiek w lata podeszły.~A to mistrz najpewniejszy,
338 Sat2|        krzykliwą sprzeczką,~Czytają a nie myślą, sądzą ślepym
339 Sat2|        myślą, sądzą ślepym zdaniem,~A gmin czci dumne głupstwo
340 Sat2|        powtarzaniem.~Stąd wziętość, a jak niegdyś płaszcz i gęsta
341 Sat2|           Jakoż chcieć być uczonym, a mało się uczyć,~Siebie tylko
342 Sat2|             Siebie tylko wysławiać, a na innych mruczyć,~Dawać
343 Sat2|             masz dar bawienia, baw, a nie nauczaj".~ ~
344 Sat2|             więc, co potem poznasz, a co cię dziś troszcze,~Ja
345 Sat2|      korowodów~Byłyby nasze stadła, a stąd mniej rozwodów.~Ale
346 Sat2|    rozumniejsi, źli męże, złe żony.~A nasz wiek osiemnasty, niby
347 Sat2|         osiemnasty, niby oświecony,~A w samej rzeczy głupi, cóż
348 Sat2|              jejmość zbyt rozjadła,~A kiedy jejmość dobra, jegomość
349 Sat2|           amant, siądź więc na koń, a ująwszy pikę,~Nowy Roland,
350 Sat2|             ładna,~Ale mylą pozory, a piękna płeć zdradna.~Przejdzie
351 Sat2|             użyciu,~Znikną wdzięki, a w dalszym natenczas pożyciu,~
352 Sat2|    przymówkach do serca przegryzie,~A to, co ci przyniosła w swojej
353 Sat2|            owa w teatrach Agnieszka~A wiesz, co się z Agnieszki
354 Sat2|             prawdziwy.~Dobry towar, a ja go, choćbym mógł, nie
355 Sat2|             znaleźć się bez szkody,~A choćby innej w ciągłych
356 Sat2|             Pewnie mu nie usłużył - a źle, gdy nie służy.~To nic
357 Sat2|             pilność o zdrowie czuła a ostrożna~Nie zapędzi tam,
358 Sat2|            jest salitra i siarka.~- A nam co po salitrze? - Jeśli
359 Sat2|        miarka~I z częściami hałunu, a najbardziej z rana~Dobrze
360 Sat2|   powiedział, nie trzeba jeść bobu.~A niekontent z greckiego rządzenia
361 Sat2|          niewiadomi wynalazki tymi,~A szczęśliwi zostali jeszcze
362 Sat2|        naukę płacą.~Dobrze im tak - a kiedy zwodziciele tracą,~
363 Sat2|           najwdzięczniejsza, ciągła a osobna,~Sprawi sytość, a
364 Sat2|            a osobna,~Sprawi sytość, a tej jest skutkiem unudzenie.~
365 Sat2|            innych okolic zwiedzenie~A z nim odmiana rzeczy, lekarstwem
366 Lis |                          DO KRÓLA~ ~A czy godzi się spytać, najjaśniejszy
367 Lis |     najjaśniejszy panie?~Powiadają, a bardzo wielu takich zdanie,~
368 Lis |            bojem miejsca okoliczne,~A jak pożar, gdziekolwiek
369 Lis |      ślepota nadchodzą w przydatek,~A za nimi w odwodzie głupstwo
370 Lis |             we wszystko się miesza,~A gdy jej ulubiona dopomaga
371 Lis |         mądrość, i cnota;~Ściga je, a gdy w biegu nie potrafi
372 Lis |            gani, nadgradza i karze,~A ślepym się instynktem rządząc,
373 Lis |         Stąd przywary w zaszczycie, a rady, choć zdrowe,~Nie,
374 Lis |     poświęcić, dać pozór niecnocie,~A zbawiennej kiedy się sprzeciwia
375 Lis |             Ale czuć się niewinnym, a być w złej maszkarze,~Ale
376 Lis |        mierzyć,~Iż twoja cnota miła a grzeczność niepłocha~Uczyniła
377 Lis |          beczce.~W tej więc sławnej a często powtarzanej sprzeczce~
378 Lis |        czernią, drudzy nadto bielą,~A ja z tymi, mój Pawle, co
379 Lis |         Świat jest wielkie teatrum. a ludzie aktory.~W jednych
380 Lis |          jednych dzielność popłaca, a w drugich pozory.~Zły częstokroć
381 Lis |             częstokroć plauz zyska, a z dobrego szydzą,~Mylą się
382 Lis |         Spytaj go - dobry człowiek. A choćbyś nie pytał,~Gdy nie
383 Lis |      zawodzi, gdy miarę przebierze,~A ścigając zbyt mocno skryte
384 Lis |            nadmierzyć.~Mała szkoda, a cudzej krzywdzie się zabiega;~
385 Lis |             Bystrością się osłabia, a wreszcie utraci.~Ten, co
386 Lis |     działajmy, nie lepsi od innych,~A jeśli niby lepsi, w staraniach
387 Lis |         STANISŁAWA PONIATOWSKIEGO~ ~A najprzód, mości książę,
388 Lis |            wszędzie lud jest ludem,~A jeśli w tłoku szczęściem
389 Lis |        szukasz, i w prawą i w lewą,~A jak wieczystym trwaniem
390 Lis |             Pewnieś chory dla wody, a że Karlsbad blisko,~Zaciągnąłeś
391 Lis |      doktory:~Raźny, hoży, rumiany, a z tym wszystkim chory,~Ażeby
392 Lis |            co nad bankiem siedział.~A cały rodzaj ludzki wtenczas
393 Lis |             posiada Polaka sensata,~A gdy pisze do mościom i pana,
394 Lis |             i morskich, i ziemnych,~A czyli peroruje, czy szepce
395 Lis |            Dał tysiąc w gotowiźnie, a cztery na kartę,~Więc dobry,
396 Lis |             dobry, więc przykładny, a na znak wdzięczności~Wziął
397 Lis |          Pan wynalazł, chłop płaci, a niźli odjadą,~Ułożone projekta
398 Lis |           Krzaki w ścieżki wycinać, a lasy w ulice.~Z łąk na piasek
399 Lis |           staw, ma być zwierzyniec, a gdzie pasą owce,~Sypać wzgórki,
400 Lis |    architektury,~Botanika we środę, a ciągłymi sznury~Niechaj
401 Lis |     potrzeba wierzyć.~Tak to drudzy a nie ty. Wstydźże się, mój
402 Lis |            Adama,~Ale my od Jafeta, a chłopi - od Chama:~Więc
403 Lis |             od Chama:~Więc nam bić, a im cierpieć, nam drzeć,
404 Lis |             im cierpieć, nam drzeć, a im płacić.~Nie powinien
405 Lis |          swoich przywilejów tracić,~A zwłaszcza kiedy dawne i
406 Lis |          Jedźże teraz w twą podróż, a powracaj zdrowy.~
407 Lis |             sprzęże,~Myśl podściwa, a prawi z gruntu swego męże,~
408 Lis |         Łączą przyjaźń z względami, a miłość z szacunkiem,~Wtenczas
409 Lis |             Jedne czyniąc rozrywką, a potrzebą inne.~Pędziłem
410 Lis |             Jednejśmy matki dzieci, a matka w niedoli.~Ojczyzna —
411 Lis |            Ale służyć bez względów, a służyć z pośpiechem,~Usłużyć
412 Lis |        służyć z pośpiechem,~Usłużyć a nie zyskać, owszem, w służbie
413 Lis |            o szkodzie,~Być zdatnym, a oglądać niewdzięczność w
414 Lis |           Kraj, któregośmy cząstką, a cząstką istotną.~Pseudopolitykowie
415 Lis |       Przemoc szczególnych dzielna, a prawo bez względu,~Gdzie
416 Lis |       upadły.~Padły stuletnie dęby, a trzcinom nauka.~Kto prawy
417 Lis |         Czuje ten, co cześć bierze, a w prawej ochocie,~Widząc
418 Lis |             Przecież tyran niesyty, a gdy lud uciska,~Więcej wewnątrz
419 Lis |             Równość duszą wolności, a cnota ją wzbudza,~Rzecz
420 Lis |          kto wolen nad zwierzchność a prawo,~Zna swój zaszczyt,
421 Lis |           prawo,~Zna swój zaszczyt, a przy nim obstawając żwawo,~
422 Lis |           dobre, mądre albo głupie,~A dziejopis jak echo, uczony
423 Lis |         godzien być znanym, obaczy,~A co za życia tai przywary
424 Lis |        między podchlebstwem trzymać a potwarzą,~Czerpać rzeczy
425 Lis |   Obwieszczać bez przysady, prosto, a nie podle,~Co godne wiadomości,
426 Lis |             Magoga, Tubala, Jafeta,~A tak dobrze ułożon, iż za
427 Lis |     smoczych. Rzymianie z wilczycy,~A dopieroż po rodzie szło
428 Lis |      Banaluka,~Krakusa - Kaloander, a dopieroż pięknie~Pod hasły
429 Lis |         ocean. Morze Białe, Czarne,~A puszczając się żwawo w żeglugi
430 Lis |             wiek niezwrotnie bieży,~A występków szkaradność lub
431 Lis |          ślady.~Ścigaj je i okazuj, a gardź podłą rzeszą,~Niech
432 Lis |       zgadywać, tłumaczyć dowcipnie a skromnie~Przymiot tobie
433 Lis |         Bardziej rzewni, niż dziwi, a stąd chwała wieczna,~Stąd
434 Lis |         Stał się łupem postronnych, a gdy istność traci,~Te, co
435 Lis |         sławny, ale nie jest drogi,~A kadzidła nie tuczą; źle
436 Lis |       monetą zapłacę — wierszykiem.~A ten o czym? Najsamprzód
437 Lis |     wygodniej przepisać niż myślić,~A że z zysku dzisiejsza wzrasta
438 Lis |              ja z waćpanem trzymam.~A najprzód, jeżeli się chcesz
439 Lis |  przedsiębierzem, wypełnić zdołamy.~A że często rachmistrzem miłość
440 Lis |           pisarza czytający śmieje,~A ów biedny tymczasem w żalach
441 Lis |      pracować, niż na sławę godzić,~A porzuciwszy książek marne
442 Lis |            brać trzy od dziesięciu, a od sta trzydzieści.~Nigdy
443 Lis |         monarchy, i mędrce poruszy,~A ten, co się naśmiewał z
444 Lis |            Zgoła źle bez pieniędzy, a uczone bractwo,~Choć z pozoru
445 Lis |             matactwo.~Praca wielka, a jaka korzyści nadzieja?~
446 Lis |      jednych łajał, łgał w drugich, a w trzecich swywoli~To chciał
447 Lis |           którym się z nich rodził,~A kiedy je za życia o kiju
448 Lis |     uciemięża, tamtych niedostatek;~A gdy troski wytrawią żywości
449 Lis |             talent skromny wzdycha,~A gdy śmiałym natręctwem fortuny
450 Lis |            niosę o piwie i miodzie.~A gdy mnie pod twym hasłem
451 Lis |            Rób, Polaku, miód, piwo, a będziesz bogaty.~Tak nam
452 Lis |            przed laty.~Tak i teraz, a przecież, o nasz zysk niedbali,~
453 Lis |          pogardę, piwo nie poważne,~A że go dostać można i łatwo,
454 Lis |       mieszkanie, do jadła, napoju,~A coraz postępując fatalnym
455 Lis |            tym niewymowne~Nastąpią, a uczucie pochodzące z cnoty~