Rozdzial

  1 1 |           serce pełne litości, więc rzekł po namyśle:~- To se zostań
  2 2 |      Dziękuję, bardzo dziękuję... - rzekł panicz śmiejąc się nie gorzej
  3 2 |        czyja.~- Oto widzisz, Fryc - rzekł stary po niemiecku - tu
  4 2 |            wam zapłać, gospodarzu - rzekł stary dotykając ręką czapki.~-
  5 2 |   przewinęło dziś przez gościniec - rzekł Ślimak do siebie. - Czysty
  6 3 |                Nie pytałaś go się - rzekł Ślimak - nie spuści, co?~-
  7 3 |           Niech będzie pochwalony - rzekł do gościa.~- Na wieki wieków -
  8 3 |           alkierza.~- Piękna izba - rzekł Grochowski oglądając się. -
  9 3 |            Chwilę podumał, wreszcie rzekł tonem rezygnacji:~- Ha,
 10 3 |      zadumał się.~- Widzicie, tak - rzekł. - Żeby to moje bydlę, to
 11 3 |            zębem.~- Do was, kumie - rzekł Ślimak nalewając wódkę.~-
 12 3 |            na stołku.~- Mój kumie - rzekł - moi złoci, co ja pocznę,
 13 3 |             zrozumiał, czego chcą - rzekł Ślimak.~- A widzicie. Chcą
 14 3 |  Musieliście im coś mocnego zadać - rzekł do gospodyni.~- Wypili flaszkę
 15 3 |         łóżka.~- Posuń się, Jagna - rzekł wysilając się na głos surowy,
 16 3 |            Dobrze, żeście usiedli - rzekł - bo wciąż po mnie chodzą
 17 4 |       morgów, a wy ledwie siedem! - rzekł Jędrek.~Ślimak przystanął
 18 4 |             Jędrek.~- Wola boska! - rzekł chłop uchylając, czapki. -
 19 4 |         ogród.~- O, widzisz dwór? - rzekł Ślimak do Staśka.~- Który
 20 4 |                A to oni są głupie - rzekł Jędrek.~- Tyś to głupi,
 21 4 |         Jużci, że on, pokraka!... - rzekł z niechęcią. I dodał szeptem:~-
 22 4 |           Niech będzie pochwalony - rzekł Ślimak zdejmując czapkę.~-
 23 4 |            portmonetkę. - Masz tu - rzekł i dał mu srebrną czterdziestówkę. -
 24 4 |            do ziemi.~- Obywatelu! - rzekł panicz tonem obrażonego. -
 25 4 |          mię umiecie gospodarować - rzekł panicz. - Dziesięć morgów
 26 4 |          Widzę w ogrodzie siostrę - rzekł panicz - pewno tam będzie
 27 4 |             tego musisz co zrobić - rzekł panicz - bo dziwnie mi się
 28 4 |          morgi Chłop zamyślił się i rzekł po chwili:~- Zawsze się
 29 4 |             zawstydzony.~- Dobrze - rzekł dziedzic - opuszczę ci trzy
 30 4 |       dopiero ja.~- A widzisz?... - rzekł dziedzic do szwagra. - Czy
 31 4 |             figla.~- On już kupił - rzekł do szwagra.~- Kupujesz,
 32 4 |          chłopa, panie demokrato! - rzekł do szwagra, który tymczasem
 33 4 |         Chodźta, chłopcy, do dom! - rzekł głośno. Wracali w milczeniu.
 34 4 |              Chodź ino tu, Jędrek - rzekł do chłopca zdejmując rzemyk
 35 5 |         uwagi.~- To jakieś chłopy - rzekł Owczarz - bo białe.~- Jest
 36 5 |               Cosik z tego będzie - rzekł zadumany Ślimak - albo dobre,
 37 5 |          Który to gospodarz?~- Ja - rzekł Ślimak.~- Dawno tu mieszkasz?~-
 38 5 |            objadać was nie możemy - rzekł starszy pan.~- My nie weźmiemy
 39 5 |            złe wyjdzie taka droga - rzekł chłop - bo furmanką już
 40 5 |         pieniędzy.~- Wiesz, Jagna - rzekł raz do kobiety - może by
 41 5 |            drodze.~- Sameś winien - rzekł Ślimak - bo czemu nie mówisz?
 42 5 |       chwilę pomyślał.~- Świadków - rzekł - to ja nie mam i dlategom
 43 5 |           siedem złotych?...~- No - rzekł - kiedy tak gadacie, to
 44 5 |             bardzo wypukłą krtanią, rzekł:~- Czego się tu śmiać, że
 45 5 |        Ślimakowa.~- Ja nie winien - rzekł Maciek wzruszając ramionami. -
 46 5 |           ja sam pokarmię sierotę - rzekł parobek.~- Ale, on pokarmi!...
 47 5 |         Przywitaj się, przywitaj! - rzekł Owczarz. - Nastał do was
 48 6 |          kłującego.~- Pochwalony! - rzekł Ślimak.~- Na wieki - odparł
 49 6 |           nas na herbatę? - drwiąco rzekł Josel.~- Nie na herbatę,
 50 6 |            Chodźta, kumie, do dom - rzekł. - Po co się swarzyć o sprawę
 51 6 |           mi nie dawajcie herbaty - rzekł.~- Nawet jej nie mam w domu -
 52 6 |               Musi to starezakony - rzekł Owczarz - bo jakoś kiepsko
 53 6 |               odparł Żyd. - Jedź! - rzekł do furmana.~We dworze muzyka
 54 6 |              schwycił go za ramię i rzekł:~- Masz tu złoty, a jak
 55 6 |          Mateusz.~- Masz tu rubla - rzekł przyjezdny - a jak wywołasz
 56 6 |          teraz jest bardzo zajęty - rzekł - z pewnością nie wyjdzie.~-
 57 6 |       Jaśnie pan prosi do oficyny - rzekł do gościa w bobrowym kołnierzu.
 58 6 |      wewnętrznej kieszeni paltota - rzekł:~- Niech pan przeczyta.~-
 59 6 |       Zawołam konie, jaśnie panie - rzekł zgięty do podłogi lokaj.~-
 60 6 |         rozum stracił!... Słuchaj - rzekł gniewnym tonem do chłopa -
 61 6 |           co odpowiedzieć, wreszcie rzekł:~- A cóż wy, panowie, macie
 62 6 |            się.~- Takiście starzy - rzekł - a jeszcze nie macie rozumu
 63 6 |       powtarzam.~- Zaczekaj, Fryc - rzekł stary biorąc Ślimaka za
 64 6 |     nabiegły łzami.~- Musi, panie - rzekł Ślimak - wy macie kiepski
 65 6 |             ławy.~- No, kiedy tak - rzekł po namyśle - to dawaj śniadanie...
 66 6 |     wzrokiem spojrzał po ścianach i rzekł ziewając:~- Pogaś światło,
 67 6 |     Dziedzic upadł na drugi fotel i rzekł:~- No, udała się zabawa...
 68 7 |             nią zdziwiony, wreszcie rzekł:~- Wy musi że nie jesteście
 69 7 |        Jędrek.~- Przypatrz no się - rzekł do niego Ślimak - jak ta
 70 7 |          Biegaj, Jędrek, po mleko - rzekł Ślimak.~- Bez obrazy - odezwała
 71 7 |             ją wasz pan sprzedał? - rzekł chory. - Gdyby na tych gruntach
 72 7 |     kiedyście na nas tacy łaskawi - rzekł chory.~- Szczęśliwa droga! -
 73 7 |       zapłać! bywajcie zdrowi!... - rzekł chory.~- Niech Bóg prowadzi!~
 74 7 |            się.~- O takiej sztuce - rzekł - nie było u nas jeszcze
 75 7 |          już siedzieli w areszcie - rzekł wachmistrz - za kradzież
 76 7 |      pożegnał go. Siadając na wózek rzekł:~- Niech się pan dobrze
 77 7 |           Niech będzie pochwalony - rzekł. - Cóż tu słychać?~- Jedno
 78 7 |         wyjazdu.~- Wy tu, za wsią - rzekł na pożegnanie - powinniście
 79 7 |            wąsy i rumiane oblicze i rzekł:~- Banda, nie banda, ale
 80 7 |              Już siedząc na bryczce rzekł do szynkarza:~- A ty, Josel,
 81 7 |         domu Orzechowskiego, ten mu rzekł na pociechę:~- Wiecie, kumie,
 82 7 |             się.~- Gadacie, kumie - rzekł - bo go nie znacie, jaki
 83 7 |            Jużci, że dom stawiają - rzekł Ślimak - bo po cóż by zbiegło
 84 7 |           to Grzyb.~- Pochwalony! - rzekł Jędrek.~- A kto u ciebie
 85 8 |            go szynkarz.~- Ślimaku - rzekł - zróbcie wy ze mną interes.~-
 86 8 |            para, wielkie zarobki! - rzekł do siebie Ślimak patrząc
 87 8 |          pokory.~- Jedź, kochanku - rzekł - w tamtą stronę, gdzie
 88 8 |               Nic tu nie zarobisz - rzekł. Widząc zaś, że Ślimak ogląda
 89 8 |            uczą się nasze dzieci? - rzekł bakałarz z uśmiechem.~-
 90 8 |    zalewacie wy im sadła za skórę - rzekł po namyśle bakałarz.~- Co
 91 8 |             nim...~- Będzie bieda - rzekł bakałarz rozkładając ręce.~-
 92 8 |         przetrzyma.~- Wola boska! - rzekł chłop i przez drogę szeptał
 93 8 |               Dobre z was sąsiady - rzekł z goryczą. - Aż na wieś
 94 8 |              ale milczał. Po chwili rzekł do Ślimaka:~- Pomóc ci,
 95 8 |             drugie tyle nie wezmę - rzekł Ślimak.~- Będzie wam bieda,
 96 8 |           kolanach ojca.~- Tatulu - rzekł cicho wskazując na ulewę
 97 8 |           plony, pogłaskał Staśka i rzekł:~- No, nie frasuj się, nie
 98 8 |             Daj klucz do spichrza - rzekł Ślimak - wezmę szuflę.~Gdy
 99 8 |             Lećcie no, gospodarzu - rzekł Maciek kładąc szuflę - czego
100 8 |        Owczarza.~- Bo jo wiem?... - rzekł cicho parobek. - Ona mówi,
101 8 |             Daj mi gęsie pióro... - rzekł do Jędrka.~Osłupiały chłopak
102 8 |             gniewajcie się, panie - rzekł. - Wy dobry człowiek, jo
103 8 |        felczer..."~- No, widzicie - rzekł bakałarz. - Chłopak z pewnością
104 8 |            to by z niego nie było - rzekł Ślimak. - Przecie on nawet
105 9 |    przypatrywał się tym praktykom i rzekł raz do Ślimaka:~- Widzicie,
106 9 |            nie wystarczy, to darmo -rzekł chłop. - Kalkuluję se w
107 9 |         wytrząsnął fajkę, splunął i rzekł:~- Widzi mi się, chłopak,
108 9 |                Wstydzilibyśta się - rzekł - za takie głupstwo chodzić
109 9 |             Ślimak zastanowił się i rzekł po chwili:~- Jużci prawda.
110 9 |         Niemce mają swego cysorza - rzekł Ślimak.~- Ale ich cysorz
111 9 |            grubego szkła.~- Idźmy - rzekł do parobka, - Ty mi za fatygę
112 9 |            koni nie wyprowadzałem - rzekł - przez całą noc nie ruszyłem
113 9 |         chaty~- A skrzynkę zostaw - rzekł Jędrek.~- Wypłacił się nam
114 9 |          Owczarz objął go za nogi i rzekł:~- Wszystko zrobię, co każecie,
115 9 |        Przyjdzie i na nich termin -,rzekł Grochowski.~- Nie przyjdzie!...
116 9 |            że ona zupełnie głupia - rzekł jeden z towarzyszących jej
117 9 |              Co z tego, że twoja? - rzekł sołtys. - Tobie inna droga,
118 10|              potępiona bestio!... - rzekł mu na zakończenie i jeszcze
119 10|           go ujrzał.~- Pochwalony - rzekł Josel.~- Na wieki wieków -
120 10|                Niewiele mu zrobią - rzekł Ślimak.~- Zawdy trochę posiedzi
121 10|              jak Bóg na niebie... - rzekł Ślimak czując, że go przechodzi
122 10|         kilka dni, może z tydzień - rzekł sołtys. Ślimak westchnął
123 10|      wieczny..."~- To se tu ostań - rzekł - ino śpij w izbie.~- Choćby
124 10|            nam sprzedać grunt?... - rzekł Fryc po chwili.~Chłop spuścił
125 10|       stajni.~- Przyszlemy wam tu - rzekł Fryc - wszystkiego, co potrzeba,
126 10|            schyliwszy się nad chorą rzekł:~- Ona jest całkiem nieprzytomna...~
127 10|           dym z cybucha i nareszcie rzekł:~- No, co wy teraz będziecie
128 10|            spytał.~- Wam sprzedom - rzekł Ślimak.~Hamer zamyślił się
129 10|            nie brali?~- To prawda - rzekł chłop. - Każdy, jak może,
130 10|             dziś.~- No, kiedy tak - rzekł Hamer po chwili - to ja
131 10|         drzwi. ~_ To wy. Ślimaku? - rzekł zdziwiony, owijając się
132 10|          Tak przecie nie może być - rzekł - a jak wy się nie ruszycie,
133 10|         Więc tylko podniósł głowę i rzekł:~- Jak się ta kiedy spotkacie
134 10|          przeproszeniem jegomości - rzekł - ale ja tu przychodzę od
135 10|            stajni... Dawaj futro! - rzekł proboszcz. - Zaraz... -
136 10|        bladła twarz.~- Weź koszyk - rzekł zmienionym głosem - włóż
137 11|        Czego tu chceta, jegomość? - rzekł cichym głosem.~- Przynoszę
138 11|        wdział kożuch.~- Napij się - rzekł ksiądz podawszy mu kielich
139 11|           Zostańże tu, mój bracie - rzekł głośno - a ja wstąpię na
140 11|            Paweł, co koń wyskoczy - rzekł ksiądz do furmana. Wydobył
141 11|         żółtawe oczy.~- Moja wina - rzekł uderzając się w piersi. -
142 11|             ino komu zrobił złego - rzekł Ślimak schylając się do
143 11|          ziemi nie wydali. I prawdę rzekł. Bo już był u mnie wczoraj
144 11|           Grzyba.~Ptaka wam wieżę - rzekł - ino trochę postrzelonego,
145 11|            pięćdziesiąt za sekret - rzekł Grochowski - a Ślimakowi
146 11|            stary.~- Ha, kiedy tak - rzekł rozgniewany sołtys - to
147 11|               Kiej mnie się zdaje - rzekł - że tamta ziemia, niby
148 11|               Przecie to Hamerowe - rzekł Grochowski.~- Jakie ta Hamerowe! -
149 11|             żeń, Józek, nie ma co - rzekł nagle do Ślimaka. -Będziesz
150 11|            Grzyb.~- I dostatki ma - rzekł Grochowski.~- I jeszcze
151 11|     odrobinę miodu od dobrodzieja - rzekł Ślimak i wolnym krokiem,
152 11| Grochowskiemu.~- Bardzom kuntenty - rzekł sołtys, gdy mu nalano miodu -