Rozdzial

   1 1 |            gotujących się do odlotu.~Na przestrzeni mili Białka
   2 1 |          wsie, drzewa w polu, krzyże na drogach widać jak na dłoni,
   3 1 |          krzyże na drogach widać jak na dłoni, zmniejszające się
   4 1 |              idzie do góry, to spada na dół, znowu idzie w górę
   5 1 |       rozległego horyzontu spotykasz na prawo i na lewo, przed sobą
   6 1 |       horyzontu spotykasz na prawo i na lewo, przed sobą i za sobą
   7 1 |              za sobą wzgórza wysokie na kilka piętr, łagodne lub
   8 1 |             i wilgoć; wdrapujesz się na pagórek i widzisz, że jest
   9 1 |             cała ziemia jest stołem, na którym Opatrzność dla stworzeń
  10 1 |       nieregularnych, lecz pięknych.~Na dnie owego naczynia boski
  11 1 |             umieścił łąkę i zpółnocy na południe przeciął ją wstęgą
  12 1 |           przeciął ją wstęgą Białki, na której tle szafirowym fale
  13 1 |            albo opoka, co wyszczerza na łąkę trupie zęby.~Wschodni
  14 1 |               w jednym miejscu widać na nim szereg chałup otoczonych
  15 1 |         łączy go stara aleja lipowa. Na prawo i na lewo ciągną się
  16 1 |             aleja lipowa. Na prawo i na lewo ciągną się dworskie
  17 1 |         najwyższy w okolicy, z sosną na szczycie) należą do gospodarza
  18 1 |             stodoła i wreszcie szopa na wozy. Wszystko ustawione
  19 1 |     żartowali ze Ślimaka, że mieszka na wygnaniu jak Sybirak. -
  20 1 |             dniu, można było widzieć na wzgórzu białą figurę parobka,
  21 1 |             po wąwozach albo siedząc na pagórku pod sosną zamyślony
  22 1 |        posiadał własną historię.~Był na przykład czas, że Józef
  23 1 |          kilka lat później przyszedł na świat drugi syn. Wówczas
  24 1 |              Sobieską sposobem próby na pół roku. Próba przeciągnęła
  25 1 |              Sobieską uciekła w nocy na wieś, jej zaś miejsce zajęła "
  26 1 |         zajęła "głupia Zośka", znowu na pół roku. Ślimakowej wciąż
  27 1 |           lecz choć następnie poszła na służbę do dworu, w chacie
  28 1 |            między ludzi niż siedzieć na ojcowiźnie. Mówiła, że stryj
  29 1 |              i zmęczony, więc usiadł na kamieniu przy wrotach i
  30 1 |         miłosiernie zaczął spoglądać na sień chałupy. Tam właśnie
  31 1 |               Czemużem ja nie został na miejscu pod wozem? miałbym
  32 1 |          Potrzymajcie mnie z tydzień na próbę, a wszystkie te góry
  33 1 |             się miał gdzie przytulić na zimę...~Tu Owczarz zamilkł,
  34 1 |           celu najmitka znosiła drwa na komin albo śpiewając i skacząc
  35 1 |            zimą, że mało leży śniegu na życie, albo troszczyli się,
  36 2 |           ścisnąwszy czerwoną chustę na głowie, zarzuciła na siebie
  37 2 |          chustę na głowie, zarzuciła na siebie płachtę upranej bielizny
  38 2 |      spokojną, wąsy krótko podcięte, na czole grzywkę, a z tyłu
  39 2 |            długie włosy spadające aż na kark. W zgrzebnej koszuli
  40 2 |              Łokieć lewej ręki oparł na prawej pięści i palił fajkę;
  41 2 |      pochyliła naprzód, poprawił się na ławie, oparł łokieć prawej
  42 2 |             oparł łokieć prawej ręki na lewej pięści i znowu palił
  43 2 |           drzemał spluwając niekiedy na środek izby albo przekładając
  44 2 |           kominem.~Spojrzał spod oka na Magdę i wzruszył ramionami.
  45 2 |              się twardym rzemieniem, na głowę włożył wysoką czapkę
  46 2 |        jeszcze bardziej. Przyszło mu na myśl, że po ogromnej misce
  47 2 |          serem byłoby stosowniej lec na słomie aniżeli iść do roboty.
  48 2 |        przemógł się i powoli wyszedł na podwórko. W tabaczkowej
  49 2 |         stodoły były otwarte i jakby na przekór, wyglądało z nich
  50 2 |            odwrócił głowę i spojrzał na jedno ze swych wzgórz, gdzie
  51 2 |            owies. Zdawało mu się, że na zagonach widzi żółte ziarna,
  52 2 |         drugi ruszał wargą i patrzył na Ślimaka przymrużonymi oczyma,
  53 2 |    nabiegaliśmy się wczoraj?"~Ślimak na taką radę pokiwał głową.
  54 2 |             za stajnią, wdrapali się na popielaty bok wzgórza, wreszcie
  55 2 |            dosięgli szczytu.~Patrząc na nich przez wierzch stajni,
  56 2 |              kroków tam i sto kroków na powrót. Ile razy dochodzili
  57 2 |             chmura leciało poza nich na kraniec przeciwny. Czasami
  58 2 |            kamyk, lada garstka ziemi na swój sposób stawiały mu
  59 2 |             ale jeszcze chrząknęłaby na podziękowanie. A ty wciąż
  60 2 |         rzuciło ogromny snop światła na popielatą rolę, na której
  61 2 |           światła na popielatą rolę, na której tu i ówdzie widniały
  62 2 |             kiedy twój ojciec siewał na nim pszenicę. A teraz spojrzyj
  63 2 |           pszenicę. A teraz spojrzyj na ten żółty płat: tu już glina
  64 2 |                 Sam jadasz trzy razy na dobę, a mnie - jak często
  65 2 |            karmisz?... Daj Boże, raz na osiem lat! A dużo mi dajesz?
  66 2 |            mi dajesz? Pies by zdechł na takim wikcie. I czego ci
  67 2 |            nie spędzi, i po dwa razy na dobę;~a mnie - jaki dajesz
  68 2 |          jaki dajesz wypoczynek? Raz na dziesięć lat i to jeszcze
  69 2 |      zaplątany między zeschłe badyle na miedzy, świstał mu w ucho:~"
  70 2 |              czarnoziemu wypłucze ci na gościniec albo na dworską
  71 2 |        wypłucze ci na gościniec albo na dworską łąkę. Żebyś własnymi
  72 2 |       bronował, i tak jeszcze z roku na rok będziesz miał coraz
  73 2 |             Wszystko wyjałowię!"~Nie na próżno wiatr groził. Za
  74 2 |              łączki...~Wskazał batem na łąkę przy Białce.~"Głupi
  75 2 |             aż mu czapka zsunęła się na lewe ucho, i wstrzymał konie
  76 2 |           smutne myśli pogubić gdzie na polach.~Między chatą i gościńcem
  77 2 |              czasu rzucał kamieniami na ptaki albo śpiewał fałszywie:~
  78 2 |              okno chaty i wrzeszczał na przekór Magdzie:~Widzi Bóg,
  79 2 |              kazała!~A ona mu z izby na tę samą nutę:~Chociaż ja
  80 2 |            rozlegało się po dolinie. Na łące był i Stasiek, ale
  81 2 |         klękał nad brzegiem i oparty na rękach patrzył i patrzył
  82 2 |              z głodu, a bydło wypędź na rynek...~Przecie ja - dumał
  83 2 |       łańcucha. A ty, człeku, bieduj na dziesięciu morgach i jeszcze
  84 2 |                 Łatwiej być księdzem na włóce niż dziadem na zagonie.
  85 2 |        księdzem na włóce niż dziadem na zagonie. Żebym ja miał więcej
  86 2 |       koniczyny bym nawet posiał..."~Na gościńcu za rzeką podniósł
  87 2 |              cofał się wstecz, nawet na kilkanaście kroków. Czasem
  88 2 |            powiększał się i kotłował na gościńcu, jakby zrywała
  89 2 |             Żyda rychtyk tak wykręca na szkapie jak onego; ale Żyd
  90 2 |      odzieniu i aksamitnej dżokiejce na głowie. Miał szkła na nosie,
  91 2 |      dżokiejce na głowie. Miał szkła na nosie, w ustach papierosa,
  92 2 |              wnet jednak wyskakujący na siodle kawalerzysta tracił
  93 2 |          szarpał lejce, a koń, czuły na każde dotknięcie, skręcał
  94 2 |            skręcał w bok albo stawał na miejscu. W takiej chwili
  95 2 |           cudem odzyskiwał równowagę na siodle i, podniecony biegiem,
  96 2 |            że jest kapitanem jazdy i na czele szwadronu pędzi do
  97 2 |     skomplikowanych usiłowań skręcał na powrót do mostu. Widocznie
  98 2 |             niż osobę, co tak siedzi na koniu. Toż on głupszy od
  99 2 |            ludu, jeździec dostał się na most. Łoskot kijanki zwrócił
 100 2 |        powtarzał Ślimak. - Siedzi to na koniu jak nieborak, a kwapi
 101 2 |              rękę jakby do paciorków na szyi Ślimakowej niewiasty,
 102 2 |       spłoszony koń wyskoczył z wody na gościniec, a jeździec kolanami
 103 2 |           chwycił rumaka za grzywę i na całe gardło począł wołać:~"
 104 2 |         usłyszał krzyk i wdrapał się na wrota; zobaczywszy zaś dziwnie
 105 2 |              ale Ślimak jeszcze stał na miejscu z batem w jednej
 106 2 |          Ślimak spostrzegł znowu pył na gościńcu, ale od strony
 107 2 |              chłop - ale przecie nie na targ?... Trza zbić chłopaka
 108 2 |         miejscu za bronami, cmokając na konie albo marząc o wyleżeniu
 109 2 |          Józef! Józef!...~I zobaczył na wzgórzu swoją kobietę.~-
 110 2 |        przychyliwszy głowę spoglądał na żonę.~Jakkolwiek dawno wzdychał
 111 2 |            Cóż to, mnie już nie stać na krowę? To Grzyb swojej babie
 112 2 |         odpowiedziała żona wskazując na płat trawy między gruntami
 113 2 |       nieszczęśliwy, urodził, po com na ten świat przyszedł, żeby
 114 2 |              łąkę i godzinami czekać na ekonoma, żeby wydał kwit
 115 2 |             ekonoma, żeby wydał kwit na arendę..."~- O ja nieszczęśliwy,
 116 2 |           Ile to groszy człek zbiera na złotówkę, ile złotówek na
 117 2 |            na złotówkę, ile złotówek na rubla, ile to się nachodzi,
 118 2 |           straszny pieniądz marnować na głupstwo.~Słońce już chyliło
 119 2 |         kiedy Ślimak przeniósł brony na ostatnie poletko, tuż przy
 120 2 |         sobie winien..."~Przyszło mu na myśl, ile on razy, układłszy
 121 2 |           ile on razy, układłszy się na ławie, zamiast spać, wymyślał
 122 2 |         Dziwny był chłop ten Ślimak. Na wszystkim się rozumiał,
 123 2 |        wszystkim się rozumiał, nawet na żniwiarce; wszystko zrobił,
 124 2 |             przejście do płodozmianu na swoich gruntach, ale - niczego
 125 2 |              gruby głos:~- Hej! hej!~Na gościńcu stało dwu ludzi.
 126 2 |             z łąki Stasiek i patrzył na obcych z nieufnością i podziwem.~-
 127 2 |           Wilhelma... I wskazał ręką na górę.~- Wilhelm nie dlatego
 128 2 |         wszyscy wiedzą, że on siedzi na środku dworskich pól jak
 129 2 |       brodaty, gwałtem sadzając ojca na wózek.~- Bywajcie zdrowi,
 130 2 |             podobał, że leźli het aż na górę, pod sosnę. Potem zleźli
 131 2 |        Ciarki przeszły mu po plecach na myśl, że może spełni się
 132 2 |              trzydzieści rubli zysku na rok. Można by ziemię lepiej
 133 2 |           zboża więcej sprzedawać, a na zimę sprowadzić dziada do
 134 2 |          powiedzieli inni gospodarze na taki przybytek? Z pewnością
 135 3 |            ROZDZIAŁ TRZECI~Wróciwszy na dziedziniec Ślimak oddał
 136 3 |             bydlątko jest piękne; ma na białym tle czarne łaty,
 137 3 |          bydlątka nie można zostawić na dworze.~- No, i co z tego? -
 138 3 |               Ino się nie rozgaduj i na mnie często spoglądaj, a
 139 3 |            się, tak jakoś serdecznie na obie strony wywijała ogonem,
 140 3 |              się rozmajta, spoglądaj na mnie. Bo to twardy chłop,
 141 3 |           siedział w pierwszej izbie na ławie i ojcowskimi słowy
 142 3 |     przytakują nawet cienie drgające na ścianach i że mrok wieczorny,
 143 3 |             występują jej sine pręgi na plecach. Pomimo to nie czuła
 144 3 |      pochwalony - rzekł do gościa.~- Na wieki wieków - odparł Grochowski,
 145 3 |             Magdzie u was lepiej niż na całym świecie.~- Magda! -
 146 3 |              izby poczęła niby wołać na świnie tonem przeciągłym
 147 3 |          drugą i polecieli we czworo na gościniec. Byli tak splątani
 148 3 |       wszyscy zaczęli wyć i szczekać na wyścigi z Burkiem. Wreszcie
 149 3 |            Grochowski kładąc mu rękę na kolanie. - To krowa nie
 150 3 |             oborze za ciasno. Ja tam na babskie gadanie nie zważałem,
 151 3 |          dodawać, ile kto już ma. Ja na ten przykład mam dwadzieścia
 152 3 |          ziemię, to szkoda pieniędzy na kupno - zauważył Ślimak.~-
 153 3 |         oboje do alkierza i wysunęli na środek stół malowany na
 154 3 |              na środek stół malowany na wiśniowo. Obok niego Maciek
 155 3 |              Świętych pańskich sporo na ścianach; łóżko malowane,
 156 3 |               jest podłoga i badylki na oknie. Pewnie to wasza sprawa,
 157 3 |         parobkowi, większą postawiła na nakrytym stole przed gościem.~-
 158 3 |               spytał gość.~- Ja zjem na ostatku, z dziećmi. Maćku -
 159 3 |          wziął swoją porcję i usiadł na ławie naprzeciw alkierza,
 160 3 |              tęsknił. Postawił miskę na kolanach i spoza kłębów
 161 3 |          pary patrzył z zadowoleniem na wiśniowy stół, przy którym
 162 3 |         którym siedzieli gospodarze, na biały obrus i blaszane łyżki,
 163 3 |            podczas gdy rekruci mokli na deszczu za oknem. Wszakże
 164 3 |              kto intonuje w kościele na nieszporach: "Zacznijcie,
 165 3 |            postawę, jak rozpiera się na stołku! Wyciągnął nogi,
 166 3 |      Wyciągnął nogi, lewą rękę oparł na biodrze, prawą na stole,
 167 3 |              oparł na biodrze, prawą na stole, a głowę w tył przechylił.
 168 3 |               Jak mu dobrze musi być na takim krześle z poręczą...~
 169 3 |           sołtysie, ciągnąć krowę aż na wieś do Grzyba?~- Bo on
 170 3 |             Grochowski opuścił łyżkę na stół, a głowę na piersi.
 171 3 |       opuścił łyżkę na stół, a głowę na piersi. Chwilę podumał,
 172 3 |            ostawię. Grzyb będzie zły na mnie, ja wiem; ale dla was
 173 3 |              wódki i dwa kielichy, a na talerzu wędzoną kiełbasę
 174 3 |            suchą kiełbasę położywszy na talerzu widelec. Na widok
 175 3 |       położywszy na talerzu widelec. Na widok wódki zrobiło się
 176 3 |              ławy. Potem przyszło mu na myśl, że sołtys i gospodarz
 177 3 |            niespokojnie poruszył się na stołku.~- Mój kumie - rzekł -
 178 3 |           nas.~- Byli tu dziś u mnie na polu dwa Niemce i dużo się
 179 3 |         marząc, że siedzi w alkierzu na stołku z poręczą i pije
 180 3 |           zalane łzami oczy najprzód na nią, potem na Ślimaka.~-
 181 3 |          oczy najprzód na nią, potem na Ślimaka.~- Oddawałem? -
 182 3 |              stół.~- Ja mam zarabiać na sierocie?... Nie chcę!...
 183 3 |    Grochowski. - Zabij mnie... porąb na drobne kawałki, ale grosza
 184 3 |     pomyślnych próbach wydostali się na dziedziniec.~Gospodyni zapaliwszy
 185 3 |           dziwną scenę. Ślimak leżał na kupie gnoju i zachęcał Grochowskiego
 186 3 |        mówiła gospodyni - bo ci wody na łeb naleję.~- Ja ci naleję,
 187 3 |          Ślimak.~Grochowski upadł mu na piersi i zaczął go całować.~-
 188 3 |              gdzie kazano. Gospodyni na największej kupie siana
 189 3 |      tymczasem zmorzony sołtys runął na klepisko i tam został, skąd
 190 3 |      podźwignąć.~- Ty, Maćku, idź se na swoje posłanie - rzekła
 191 3 |             pijak - dodała wskazując na męża - niechaj śpi w gnoju,
 192 3 |              wnętrzu stajni. Gdy zaś na dziedzińcu wszystko ucichło,
 193 3 |          najnędzniejszym stworzeniem na świecie - i to, że mu gospodyni
 194 3 |        barłogu, spłakany jak dziecko na kolanach matki.~Około północka
 195 3 |        gorący.~- A zawdy gadam, żeby na noc jagłów nie gotować,
 196 3 |              wątpił, że znajduje się na podwórku, przy kupie gnoju.~-
 197 3 |             dziwota. Najgorsza rzecz na świecie, kiedy wódka pomiesza
 198 3 |             usiadł w progu opierając na dłoniach ciężką głowę. Ale
 199 3 |         posłania.~W pierwszej izbie, na ławie pod oknem, dyszał
 200 3 |          Jagna - rzekł wysilając się na głos surowy, choć go strach
 201 3 |              Gdzież mam pójść?~- Idź na gnojowisko albo do chlewa,
 202 3 |              spał Stasiek. Tam upadł na ławę i akurat przygniótł
 203 3 |        usiadłem, bo mnie cosik trapi na wnątrzu. Chłopak podniósł
 204 3 |            zmorzył, więc obaj upadli na ławę i chłopak znowu zaczął
 205 3 |              się z chaty i jakby nie na swoich nogach zatoczył się
 206 3 |            tom kupił - mruknął sobie na dobranoc.~
 207 4 |                     ROZDZIAŁ CZWARTY~Na drugi dzień obudziło Ślimaka
 208 4 |           ale podniósł się i wyszedł na klepisko. Twarz miał nabrzękłą,
 209 4 |           noc nie zdejmował i patrzy na człowieka, jak ten zbój.
 210 4 |         ciężar spadł z serca, że się na tym skończyło. Myślał, że
 211 4 |           niego do południa.~Wyjrzał na dziedziniec. Słońce stało
 212 4 |      lusterkiem i patrząc kolejno to na nogi, to na odbicie swojej
 213 4 |       patrząc kolejno to na nogi, to na odbicie swojej fizjonomii
 214 4 |              zostały mu ciemne smugi na szyi.~- A gdzie Grochowski? -
 215 4 |          trzydzieści i trzy lata żył na świecie, więc za krowę nie
 216 4 |             pasem, szerokim bez mała na dwie dłonie. Następnie zawiązał
 217 4 |             jeszcze trochę popatrzyć na swoich. I widziała, jak
 218 4 |              Jako dworakowi:~Siędzie na konika, ~Jedzie ku dworowi.~
 219 4 |      pomyślał i znowu zaśpiewał, ale na przeciąglejszą nutę:~O dejdydy,
 220 4 |            parobcy dworscy zajmowali na tej łące, wszystkie napomnienia
 221 4 |             chłopu zawsze musi robić na przekór. Już takie urządzenie
 222 4 |       urządzenie świata.~Przyszło mu na myśl, ile on razy drożył
 223 4 |            inny chłop za sąsiada..."~Na to dziedzic: "Pamiętajcie,
 224 4 |           przyjdzie koza do woza..."~Na to Grzyb odpalił mu w imieniu
 225 4 |              Jędrek rzucił kamieniem na jakiegoś ptaka. Ślimak obejrzał
 226 4 |        zanucił:~Zakukały kukaweczki ~Na gruszy, na gruszy;~Powiadały
 227 4 |      Zakukały kukaweczki ~Na gruszy, na gruszy;~Powiadały sąsiadeczki, ~
 228 4 |              tak wleczesz, jakby cię na stójkę pędzili, i nic nie
 229 4 |     postronek! - ale jakiem go wziął na rozum, tak opuścił). Zatem
 230 4 |            zagarnie jęzorem i weźmie na zęby?...~- Co ma myśleć,
 231 4 |         Kiedy ludzie we święto stoją na cmentarzu, a patrzyć na
 232 4 |              na cmentarzu, a patrzyć na nich z daleka, to widzi
 233 4 |       Skosiłbym se trawę i zwiózłbym na podwórek. Niechby on szedł
 234 4 |         wszystkie pola. Wskazał ręką na horyzont.~- J uzd niby jego -
 235 4 |         surdut i nogawice wyciągnęli na buty, to by z was był także
 236 4 |             Bóg taki rząd postanowił na świecie, żeby nie było równości.
 237 4 |             swojej strony i żre, ile na niego przypadnie, nie swarząc
 238 4 |               co ich odpędzi. On sam na takim gospodarstwie ma niedużo,
 239 4 |    postanowił Pan Bóg miłosierny, że na świecie musi być kolej i
 240 4 |             pod bok, a prawą wskazał na wzgórza i mówił:~- Widzisz
 241 4 |             ciągle stacza się ziemia na dół. Może nieprawda?~- Jużci
 242 4 |            ta ziemia, co się stoczy, na czyje grunta spadnie najpierwej,
 243 4 |           najpierwej, hę?...~- Jużci na dworskie.~- A na dworskie.
 244 4 |               Jużci na dworskie.~- A na dworskie. Zaś ta ziemia,
 245 4 |            się z dworskiego łanu, to na czyj grunt najpierwej spadnie:
 246 4 |            grunt najpierwej spadnie: na mój czy na Grzyba?~- Jużci
 247 4 |       najpierwej spadnie: na mój czy na Grzyba?~- Jużci na Grzyba,
 248 4 |           mój czy na Grzyba?~- Jużci na Grzyba, bo Grzyb siedzi
 249 4 |              Grzyba, bo Grzyb siedzi na skłonie pode dworem, a wy
 250 4 |             waszych gór spada ziemia na dworskie łąki -odpowiedział
 251 4 |         mojej chudoby ziemia zlatuje na jego łąki i majątku mu przysparza.~
 252 4 |             wiadomo o czym, a Ślimak na przemian albo frasował się
 253 4 |              zapatruje się hołociuch na innych. Hardy, para, nikomu
 254 4 |            ale zwolnił kroku.~Weszli na taras, gdzie już rozciągały
 255 4 |           Który to?~- Ten z gankiem, na słupach.~- A to co za chałupa?~-
 256 4 |                A to co za chałupa?~- Na lewo? To przecie nie chałupa,
 257 4 |             w oficynie jedne izby są na dole, drugie na górze...~-
 258 4 |              izby są na dole, drugie na górze...~- Jakby na strychu?~-
 259 4 |           drugie na górze...~- Jakby na strychu?~- To nie strych,
 260 4 |           siano znad stajni!~- A ono na prawo, tatulu, co takie
 261 4 |       państwo wysiaduje i grzeje się na słońcu -odparł Jędrek.~-
 262 4 |              se nawet w zimie, kiedy na polu śnieg leży po kolana.~-
 263 4 |             w gębie paskudnie. Kużdy na tym świecie ma swój smak:
 264 4 |      zielonymi wyłogami, z ładownicą na brzuchu, torbą na boku i
 265 4 |          ładownicą na brzuchu, torbą na boku i z dubeltówką w rękach.~-
 266 4 |                To ten sam, co jechał na koniu i czapka mu ze łba
 267 4 |        psiakość tyle bym sypał, żeby na samej plebanii huczało.~-
 268 4 |               Chociaż... kto go wie, na co by się nie porwał taki
 269 4 |              zbliżył się do chłopów. Na troku u jego torby wisiały
 270 4 |           binokle i z uwagą spojrzał na chłopca.~- Podobała ci się? -
 271 4 |             Jużci ja, ino pan jechał na koniu i bez fuzji.~- Więc
 272 4 |             z ręki i gwałtem wsadził na głowę, a następnie to samo
 273 4 |          myśliwiec zawieszając fuzję na ramieniu.~- Jużci, jaśnie
 274 4 |              rzeką i moją chudobą.~- Na cóż to wam?~- Stargowaliśmy
 275 4 |         dziesięć morgów, i to z roku na rok jałowieje - westchnął
 276 4 |        kolosalny majątek! Za granicą na takim kawałku żyje wygodnie
 277 4 |               kiedyś się tak zawziął na mnie! Babę mi zaczepiał,
 278 4 |               Istotnie dziedzic grał na amerykańskim organie. Chłopi
 279 4 |      przedstawiać.~- To ci instyguje na mnie! - mruknął chłop.~-
 280 4 |              cienka w pasie, a gruba na końcu. Ale piękna pani!~-
 281 4 |            Gorszy od bąka ten podlec na żółtych nogach, chociaż
 282 4 |            stanie rozmawiać w czapce na głowie, a przy tym tak był
 283 4 |            mnie litość brała patrząc na niego. Na cały dzień zepsuł
 284 4 |              brała patrząc na niego. Na cały dzień zepsuł mi humor.~-
 285 4 |         ośmielić do siebie, to zaraz na drugi dzień połamały mi
 286 4 |            oni okrutnie zmawiają się na naszą krzywdę!" - pomyślał
 287 4 |            sianie, a zresztą jest to na j uczciwszy chłop we wsi.~
 288 4 |       Ślimaka aż mrowie przechodziło na myśl: co oni układają przeciw
 289 4 |             ze trzy ruble wytargował na łące. No, a teraz ten kundel
 290 4 |             rozumu i woli zrzekł się na benefis swej żony. Ślimak
 291 4 |             uścisnął sztachety; lecz na jego twarzy zamiast zadowolenia
 292 4 |              bo - nic nie wydasz ani na jeometrę, ani na rejenta.
 293 4 |          wydasz ani na jeometrę, ani na rejenta. Ale wiesz pod jakim
 294 4 |           sto sześćdziesiąt, zyskasz na czysto czterdzieści rubli,
 295 4 |            naradzisz się z żoną, już na tych warunkach nie sprzedam.~
 296 4 |       Kupujesz, Józefie? Dajesz rękę na zgodę? - spytał dziedzic. "
 297 4 |           się zgodzi, tylko go proś.~Na widok niemiłego panicza
 298 4 |            Jędrek spoglądając ukosem na ojca żywił w sercu jakieś
 299 4 |               i nasamprzód zasadzili na mnie swego szwagierka.~-
 300 4 |      czterdziestkę, mnie czapkę wbił na łeb, żeby mi lepiej oczy
 301 4 |               i zara począł z góry:~"Na co ci łąka? Albo już i tak
 302 4 |           przez ten czas wygrywał se na organach...~- Cóż on chce
 303 4 |              mnie okpić! Znam ja się na rzeczy!...~Nareszcie wzburzenie
 304 4 |       Ślimaka dosięgło zenitu. Siadł na ławie, potem zerwał się
 305 4 |          niepewności. Nagle spojrzał na Jędrka i - błysnęła mu myśl
 306 4 |          samym jaśnie panem... Ligaj na ławie!~- Oj, tatulu, niechajcie
 307 4 |          Magda wybiegła do gospodyni na dziedziniec.~- Mówię, ci:
 308 4 |      dziedziniec.~- Mówię, ci: ligaj na ławie! pókim dobry... -wołał
 309 4 |          odeszła, więc skończyło się na niczym, jak zwykle w podobnych
 310 5 |          nowa wełna zaczęła porastać na ostrzyżonych owcach.~Słońce
 311 5 |           się od gorąca, czym mogła: na gościńcach kurzem; na łąkach
 312 5 |         mogła: na gościńcach kurzem; na łąkach potrawem, na polach
 313 5 |          kurzem; na łąkach potrawem, na polach gęstym urodzajem.~
 314 5 |          stare kobiety zbierały ślaz na poty, kwiat lipowy na gorączkę
 315 5 |           ślaz na poty, kwiat lipowy na gorączkę i włosy P. Marii
 316 5 |            gorączkę i włosy P. Marii na boleści. Proboszcz z wikarym
 317 5 |               Krótka była to robota, na trzy albo i na dwa dni;
 318 5 |            to robota, na trzy albo i na dwa dni; lecz chłop śpieszył
 319 5 |            po drugie, aby mógł wyjść na żniwo do dworu.~Zwykle pracowali
 320 5 |            Ślimak, Owczarz i Jędrek, na przemian żnąc i wiążąc snopki;
 321 5 |          bowiem spoglądało ukradkiem na owych ludzi spod lasu, którzy
 322 5 |         białe albo żółtawe kurtki, a na kapeluszach czarne wstążki.
 323 5 |             wstążki. Szli od zachodu na wschód i widocznie mierzyli
 324 5 |       przodować w robocie, wlókł się na końcu obok Magdy. Wreszcie
 325 5 |             i skocz do onych, co tam na polu bonują. Spenetruj,
 326 5 |              i wymiarkuj: czy mierżą na rozdanie gruntów, czy na
 327 5 |             na rozdanie gruntów, czy na co innego?~Chłopak pobiegł
 328 5 |           boki i zadowolona patrzyła na Jędrka, który z wielką śmiałością
 329 5 |         przez pola z tykami, to zara na jesień wójt zrobił w kasie
 330 5 |             zadyszany Jędrek wołając na matkę, ażeby wyniosła mleka
 331 5 |         mruknął Ślimak.~Nie czekając na zakończenie rozmowy gospodyni
 332 5 |             takie wspaniałe miny, że na ich widok Ślimak i Owczarz
 333 5 |         Owczarz zdjęli kapelusze jak na komendę.~Powitawszy chłopów
 334 5 |        dostaniemy?~- Już moja zeszła na dół, niech panowie pozwolą.~
 335 5 |            niespodzianka czekała ich na podwórzu. Ślimakowa z Jędrkiem
 336 5 |        chleba i cały ser z kminkiem. Na progu chaty stała w pogotowiu
 337 5 |         należy?~- Niech panom będzie na zdrowie - odpowiedziała
 338 5 |              nie wiem, jaśnie panie, na co to jest i co panowie
 339 5 |          starszy pan.~- Musi, że nam na złe wyjdzie taka droga -
 340 5 |               A my dobrze płacimy... Na próbę może nam sprzedasz
 341 5 |       Ślimakowa przelotnie spojrzała na męża. Dotychczas płacono
 342 5 |              Jędrkowi nową kamizelkę na tę intencję!...~- Szczęście
 343 5 |       okolicznych i zarabiając grosz na groszu. Chłop podziwiał
 344 5 |            dwa złote i po dziesiątce na każdym kuraku, a ty po złotówce.
 345 5 |        inżynierów, całe żniwo spadło na Maćka Owczarza. Co dawniej
 346 5 |        odrabiać sam jeden. Wychodził na wzgórza przede dniem, schodził
 347 5 |            niedużą butelką lekarstwa na ranę w nodze i do południa
 348 5 |           fulary, a ty, najmito, łaź na czworakach po polu i nosem
 349 5 |         inżynierami, będę instygował na całą wieś i chował ruble
 350 5 |           się do kościoła, on usiadł na przyzbie i zaczął ciężko
 351 5 |               a but psiakość zostaje na drodze.~- Sameś winien -
 352 5 |        chłopcami, a Owczarz z daleka na końcu. Idąc marzył sobie,
 353 5 |       Owczarz, będzie u niego służył na swoim stole i ożeni się...~
 354 5 |           wolny, mógłbyś przychodzić na probostwo i zobaczyć, jak
 355 5 |         miałbyś miód dla siebie albo na sprzedaż, a wosk do kościoła.
 356 5 |             bo ja nie zarabiam nawet na krowach tyle, co wy na kurach.~-
 357 5 |         nawet na krowach tyle, co wy na kurach.~- Za to wy na ludziach
 358 5 |             wy na kurach.~- Za to wy na ludziach zarabiacie nawięcy.~-
 359 5 |      kościołem gospodarzy narzekając na hardość Ślimaka.~- Już z
 360 5 |         przyniosły szczęścia dane mu na buty pieniądze. Gdy pokorny,
 361 5 |               odparł szynkarz. - Ale na Boże Narodzenie, jakeś się,
 362 5 |          całował, że musiałem ci dać na kredyt wódki i piwa, i araku,
 363 5 |            Czy to prawda, żeby gdzie na świecie były drogi żelazne?
 364 5 |          były drogi żelazne? Przecie na taki interes to by ze wszystkich
 365 5 |       zdecydował się, wódka już była na stole. Podał ją szynkarz
 366 5 |            grosza.~Gospodyni patrzyć na niego nie chciała, a Ślimak
 367 5 |            rozczynione ciasto; pełno na drodze, gdzie spłynął brudnożółtymi
 368 5 |      brudnożółtymi strumykami, pełno na podwórku, gdzie tworzył
 369 5 |      leniwiej niż zwykle. Spoglądano na komin, gdzie powoli dogotowywały
 370 5 |        dogotowywały się kartofle, to na drzwi, którymi miał wejść
 371 5 |       którymi miał wejść Owczarz, to na okno, za którym słychać
 372 5 |          można było spostrzec, że ma na ręku dziecko, bledsze od
 373 5 |            jak patyk.~- Co ty robisz na taki czas? - zapytał Ślimak.~-
 374 5 |           Boga!... - szepnął parobek na widok nędzy gorszej niż
 375 5 |              szepnęła Zośka, patrząc na Owczarza - ma już dwa roki. -
 376 5 |        płachty dziecko i położyła je na wilgotnej ziemi. Zdawało
 377 5 |          przeciągnęła się i powstała na równe nogi.~- Oto mi letko,
 378 5 |           wytrzymam i cisnę ją gdzie na drodze albo we wodę... Ale
 379 5 |              się ten żegna, co idzie na śmierć, a ja pójdę na służbę...
 380 5 |          idzie na śmierć, a ja pójdę na służbę... Gadali, żeście
 381 5 |              kominie, a jedna upadła na ziemię, aż do bosych nóg
 382 5 |            zatoczyła do sieni, potem na podwórko, powtarzając: "
 383 5 |               potem w ogródku, potem na gościńcu. Wreszcie umilkł,
 384 5 |          szelestem deszczu. W chacie na ziemi zostało dziecko, chude
 385 5 |             Ludzie wszystko składają na głupich, a bez ten czas
 386 5 |         izbie takiego dziecka, nawet na jedną noc - mówiła z gniewem
 387 5 |              usiadłszy z nim w kącie na ławie, począł je okrywać
 388 5 |           gniewnym głosem.~Spojrzała na dziecko najprzód z daleka,
 389 5 |        sierotę sukmaną i wymknął się na nocleg do stajni.~Gdy tam
 390 5 |             potrafi. Cha!... cha!...~Na dworze deszcz wciąż padał.
 391 5 |         mruknął gospodarz. Popatrzył na niebo i wrócił do sieni.~-
 392 6 |           SZÓSTY~Kolej miano budować na wiosnę, a sama zapowiedź
 393 6 |            sam pan grywał po dawnemu na organie i tylko uśmiechał
 394 6 |              się z nią żenić; pisarz na drugi dzień rano powtarzał
 395 6 |      kredytowe kwitki. Było wypisane na twarzy każdego człowieka,
 396 6 |             oczach każdego bydlątka, na wszystkich drzwiach, we
 397 6 |         ludzi: pan, który wciąż grał na organach, i pani, która
 398 6 |            Chcielibyśmy sprzedać, bo na wsi straszne nudy. Ale i
 399 6 |          młoda żona, która nudzi się na wsi.~I kiedy tak myślał,
 400 6 |             sama kożuchu, z rozdartą na chudych piersiach koszulą.~-
 401 6 |            wódki - zawołała utykając na progu - to wam cosik powiem...~
 402 6 |              starucha nie rzuca słów na żarty.~Wypiła duży kielich,
 403 6 |          ogród...~Ślimakowi przyszła na myśl łąka i zimno go przejęło.
 404 6 |            przy samej kolei i że już na niej wiele zarobiliście
 405 6 |           Jak podcięty kwiat zawisła na ręku chłopa, który wyniósł
 406 6 |              sieni i położył w kącie na barłogu tak zmorzoną, że
 407 6 |       kożuchem, i poszedł do karczmy na zwiady.~Nim doszedł, na
 408 6 |              na zwiady.~Nim doszedł, na dworze zrobiło się ciemno,
 409 6 |             co gdzieniegdzie drzemią na polach pilnując granic.
 410 6 |        Pochwalony! - rzekł Ślimak.~- Na wieki - odparł niedbale
 411 6 |          głowami, szeroko rozparłszy na stole łokcie.~- Co to piją
 412 6 |         araku.~- Przyszliście do nas na herbatę? - drwiąco rzekł
 413 6 |           drwiąco rzekł Josel.~- Nie na herbatę, ino dowiedzieć
 414 6 |          dziedzica? Chłopi spojrzeli na Josela, który uśmiechał
 415 6 |              zebrał we wsi pieniądze na taki interes?~- We dwu moglibyście
 416 6 |       Chodźta, kumie. Grzyb spojrzał na Josela i podniósł się z
 417 6 |     uśmiechał. Gdy kroki ich ucichły na śniegu, zwrócił się do Ślimaka:~-
 418 6 |         potem... potem - wybudujecie na swoich gruntach chałupę
 419 6 |      dworskiego parobka, który niósł na plecach ćwierciowy worek
 420 6 |            Grzybowi dwa ruble od sta na miesiąc, i uśmiechał się
 421 6 |              dwa ruble od dziesięciu na miesiąc.~Uśmiech nigdy nie
 422 6 |              Ślimaka już zgasł ogień na kominie i dzieci spały,
 423 6 |          drugiego - że jest za zimno na wychodzenie z domu, innego -
 424 6 |            tylko coś go zatrzymywało na miejscu. Coś, co chłopi
 425 6 |           nic nie robił, gniewał się na wszystkich i tułał się po
 426 6 |      Dostawszy kielich rozgadała się na dobre:~- Widzicie,; było
 427 6 |             Orzechowskim, ubrani jak na Boże Ciało. Pan wziął ich
 428 6 |       włościanom, nie oglądający się na obcych ludzi, które takiej
 429 6 |            godzinę, jakby ten ksiądz na ambonie. Aż Łukasiakowi
 430 6 |         Matko cudami słynąca!...~- A na mnie on wciąż buntuje gospodarzy? -
 431 6 |    handlujący... Chłopy to są gorzej na was zajadłe aniżeli on.
 432 6 |             wszystkie okna rozwarte. Na taki ziąb! słyszysz ty,
 433 6 |              co robicie, Mateuszu?" "Na wieki! -on mówi - widzita,
 434 6 |       przymierzają kierezyją, bo pan na tańce ubierze się za Krakowiaka,
 435 6 |               A Mateusz, niby lokaj, na to: "Nie bądźcie głupi,
 436 6 |           łące, kiedy sztyftu je się na krakowskie wesele?..." I
 437 6 |         blade oczy do świata.~Maciek na podobne wróżby tylko ręką
 438 6 |         zakasuje.~I czy gnój wywoził na pole, czy młócił, czy wiał,
 439 6 |         garbata. Nagle wydostali się na równinę wprost słońca, którego
 440 6 |            Owczarz odwrócił mu głowę na bok i prawił:~- A widzisz,
 441 6 |     największy pan, żeby sam biskup, na słońce patrzyć nie może,
 442 6 |            ogląda swoje gospodarstwo na ziemi. Zimą, kiedy mróz
 443 6 |             se tu z dziećmi chodziła na jagody. Ino nie załaź daleko
 444 6 |         rozejrzawszy się umieścił je na kępie jałowcu, w miejscu
 445 6 |             psik!... Niech ci będzie na zdrowie. A jak czego potrzebujesz,
 446 6 |              ciągnij se powoli, włóż na ramię i do sani. Ot i już
 447 6 |             powoli z wierzchu siąga, na ramię i do sani. Ot i masz
 448 6 |             psia wiara, nie chce iść na sanie, bo ono ma swój rozum
 449 6 |             Niekiedy odpoczywał albo na rozgrzewkę uderzał się po
 450 6 |        gromadą wyruszą gdzieś, bodaj na koniec świata, zgiełkliwe
 451 6 |               idą, nadchodzą, już są na równi z nami, już przeszły...
 452 6 |               idą, nadchodzą, już są na jednej linii z chłopem i
 453 6 |             że uciekają z rąk; śnieg na ziemi robi się gładki jak
 454 6 |              jak szkło, że nie można na nim nogi oprzeć. Maciek
 455 6 |            nogi oprzeć. Maciek rzuca na sanie ostatnie szczapy i
 456 6 |              i z niepokojem spogląda na zachodzące słońce. Niebezpieczna
 457 6 |               Prędko położył sierotę na naładowanych saniach, przeżegnał
 458 6 |              obawia się wielu rzeczy na świecie, ale najbardziej
 459 6 |              najbardziej tego, ażeby na śliskiej drodze nie wywróciły
 460 6 |                wio!... - woła Maciek na konie.~Już wyjechali z lasu,
 461 6 |       przestał 'wołać: "wio!..." - i na drodze zaległa cisza. Taka
 462 6 |     przytłumione szlochanie dziecka. Na dworze było coraz ciemniej.~-
 463 6 |          szarpnęły i poślizgnęły się na miejscu.~- Wio!... - powtórzył
 464 6 |             dzwonki, nie milknąc ani na chwilę, dźwięczały coraz
 465 6 |         szepnął chłop i podniósł się na nogi. Daleko między wzgórzami,
 466 6 |    zarośniętymi jałowcem, ukazał się na śniegu czerwony płomyk jeden,
 467 6 |             błyszczały wysoko, jakby na niebie, i znowu nikły przy
 468 6 |             bo tu wzgórze!...~- Jedź na złamanie karku!...~- Hej
 469 6 |           jego samego, wepchnęli ich na szczyt niebezpiecznego wzgórza,
 470 6 | niebezpiecznego wzgórza, sprowadzili na dół i postawili w takim
 471 6 |       sąsiednich wiosek.~- Musi jadą na zabawę do naszego pana -
 472 6 |          cała gromada znowu pobiegła na szczyt.~- Sanki nie przejadą
 473 6 |             Chłop aż przeżegnał się.~Na szczycie znów zawołano:~-
 474 6 |              razem popędziło z góry, na łeb, na szyję, aż dwoje
 475 6 |            popędziło z góry, na łeb, na szyję, aż dwoje sanek obok
 476 6 |      Ogińskiego i z gromady stojącej na górze poczęły wysuwać się
 477 6 |   dziedziczki, a tyle ich, jak owiec na pastwisku...~O kilka kroków
 478 6 |           wyziera spod algiery!... a na głowie ma mosiężny kociołek?
 479 6 |          znali wszystko, co ino jest na ziemi i w niebie, a po śmierci
 480 6 |            patrzą j, patrzą j, o!... na tych... To kominiarz, tamto
 481 6 |      kominiarz, tamto kowal, ten gra na gitarze, ten niby chłop,
 482 6 |           została przebyta i poczęto na powrót siadać do sani wśród
 483 6 |        nakrył głowę, położył dziecko na saniach, ujął cugle i ostrożnie,
 484 6 |   przebierają!...~Potem przyszedł mu na myśl wiszący w zakrystii
 485 6 |         potrafił wskrzeszać zmarłych na świadectwo, i zakonnik,
 486 6 |     Napolionem chodził po świecie, a na starość został dziadem przy
 487 6 |              mi ta ze zbytków czapkę na oczy nasunął, i tyle.~-
 488 6 |             karku nie skręcił. Chłop na trzeźwo nie wyszedłby żywy
 489 6 |      dojechali do wrót, gdzie czekał na nich Jędrek z latarnią.
 490 6 |            się w dolinę, minęły most na rzece, z niemałym trudem
 491 6 |             niemałym trudem wjechały na pierwszy taras pagórków
 492 6 |    zatrzymały się. Niemiec oparł się na ich krawędzi i mówił:~-
 493 6 |              dni.~- Ja nie mam czasu na czekanie - odparł Żyd. -
 494 6 |           bobrowy kołnierz i myślał.~Na dziedzińcu płonęły smolne
 495 6 |             miejsce dla swoich koni, na sztachetach otaczających
 496 6 |              ale kucharz nie zwrócił na niego uwagi - skinął na
 497 6 |              na niego uwagi - skinął na pomywaczkę, lecz ta odwróciła
 498 6 |            się tyłem; w końcu trafił na pędzącego chłopca z kredensu,
 499 6 |           stanął i ciekawie spojrzał na Żyda.~- Albo kupiec zna
 500 6 |              bobrową czapkę i usiadł na krześle. Był to przystojny,