Rozdzial

  1 1 |         przechodzisz w drugi wąwóz, jeszcze dzikszy i ciaśniejszy, potem
  2 1 |   rozwidlających się i poplątanych.~Jeszcze paręset kroków z biegiem
  3 1 |        obsiewane owsem lub żytem, a jeszcze wyżej - czerni się las sosnowy
  4 1 |             do wsi z niej daleko, a jeszcze dalej do dworu.~Obejmuje
  5 1 |          zaś poszukawszy znalazłbyś jeszcze ośmioletniego Staśka, z
  6 1 |            robotników. Mimo to tyle jeszcze miał czasu, że chodził z
  7 2 |          nogi i cała osoba ciążą mu jeszcze bardziej. Przyszło mu na
  8 2 |  zmarnielibyście pod płotem. Oni tu jeszcze będą wydziwiali, próżniaki!...~
  9 2 |      wywijały mu ogonami pod nosem, jeszcze brony, zamiast iść naprzód,
 10 2 |       spokojnie by się układła, ale jeszcze chrząknęłaby na podziękowanie.
 11 2 |            Raz na dziesięć lat i to jeszcze bydło mnie depcze. I ja
 12 2 |     własnymi zębami bronował, i tak jeszcze z roku na rok będziesz miał
 13 2 |     gospodarował, żeby tak doczekać jeszcze jednej krowiny i choćby
 14 2 |            cię, człeku, posponował, jeszcze by żalu nie było. Ale nieme
 15 2 |             na dziesięciu morgach i jeszcze ekonomowi kłaniaj się do
 16 2 |            do ataku. Ale wnet ręce, jeszcze nienawykłe do oficerskiego
 17 2 |         Kolana żony wydawały mu się jeszcze bielsze.~Wtem stała się
 18 2 |                Nie...~Chciał prawić jeszcze, ale znudzony koń uniósł
 19 2 |         most z powrotem, ale Ślimak jeszcze stał na miejscu z batem
 20 2 |       dzieci! Oj, żebym ja tak miał jeszcze jedną krowinę i choć-ten
 21 2 |             więcej gruntu albo choć jeszcze jedną krowinę i tę łąkę,
 22 2 |              nic cię nie kosztują i jeszcze dają pieniądze z nabiału:
 23 2 |             pięć rubli papierkami i jeszcze rubla srebrnego za postronek.
 24 2 |           kapciuch schudnie. Musisz jeszcze zrobić bydlęciu żłób i drabinę,
 25 2 |      papierek! Wio, dzieci!... A tu jeszcze pewnie dziedzic nie zechce
 26 2 |         jaka to twarda kobieta! Ona jeszcze napędzi go kiedy do siania
 27 2 |         czym od tylu lat medytował.~Jeszcze jedna krowa i dwa morgi
 28 3 |  trzydzieści pięć rubli papierami i jeszcze rubla srebrnego! Żeby Grochowski
 29 3 |         łąkę dziedzic mi odda, a tu jeszcze muszę tyle płacić za krowę...~-
 30 3 |         albo nawet dobrze zbije, to jeszcze pocałuj ją w rękę i podziękuj,
 31 3 |         uciekła do sieni. Tam płacz jeszcze raz ścisnął ją za piersi,
 32 3 |            bolał z pracy, zgiął się jeszcze pokorniej i zawstydzony
 33 3 |        umieją chodzić około roli?~- Jeszcze i jak! Nawet więcej mają
 34 3 |              jak się patrzy.~Ślimak jeszcze mocniej uderzył pięścią
 35 3 |        gnoju, krzyczał jak ekonom i jeszcze groził kobiecie, że teraz
 36 3 |         spotka zmartwienie...~Ażeby jeszcze lepiej udać Grochowskiego,
 37 3 |       zaduch i gorąco, że uczuł się jeszcze bardziej sennym i bądź co
 38 3 |          trzydzieści i pięć rubli i jeszcze rubla za postronek, kiedy
 39 3 |           nijakich Niemców. Stasiek jeszcze mocniej przytulił się do
 40 4 |          wybiegła zatem przed wrota jeszcze trochę popatrzyć na swoich.
 41 4 |             Pamiętajcie, chłopy, że jeszcze przyjdzie koza do woza..."~
 42 4 |         niego szlachcic mądry, oho! jeszcze jaki... I nawet dobry pan:
 43 4 |             rozumiem - odparł - ino jeszcze nie wiem: co sobie myśli
 44 4 |            oburzył się Ślimak.~- Ja jeszcze głupi, to prawda, bom się
 45 4 |             leszczyna mała, a trawa jeszcze mniejsza. Dlatego i między
 46 4 |             nie raz, ino dwa razy i jeszcze może rozdadzą, ale po trochu
 47 4 |          wodą, mniej korzystam.~- I jeszcze z waszych gór spada ziemia
 48 4 |            ustąpi, i łaska boża, że jeszcze nie kradnie. Ho! ho!...
 49 4 |           nimi, niżej, leżała wieś; jeszcze niżej łąka i rzeka; przed
 50 4 |             ino piętro. Strych jest jeszcze wyżej, pod dachem, jak u
 51 4 |           fuzję i odniósł do wójta. Jeszcze bym se parę razy strzelił
 52 4 |           dwa konie i trzy krowy, i jeszcze parę świń.~- Ziemi macie
 53 4 |             Jeżeli chcesz, mogę cię jeszcze raz przekonać, że to są
 54 4 |        dodał:~- To niech jaśnie pan jeszcze uczyni łaskę i weźmie ode
 55 4 |            taniej aniżeli Grzybowi. Jeszcze zrobię lepiej, bo - nic
 56 4 |         mówił zadyszany. - Szwagier jeszcze się zgodzi, tylko go proś.~
 57 4 |             Łąka przepadła.~- Czego jeszcze stoicie, tatulu? - nagle
 58 4 |           przecie z tysiąc morgów i jeszcze narzeka!~- Tak ci mnie,
 59 5 |           nie kazała wzuć butów, bo jeszcze pomyślą, że on jaki sierota,
 60 5 |         zjedzą, osobliwie zapłacą i jeszcze za inne rzeczy, co wezmą!...
 61 5 | odpowiedziała kobieta. Zdziwili się jeszcze więcej.~- Darmo przecie
 62 5 |             sposób panowie zamówili jeszcze kilka serów, dwie kopy raków,
 63 5 |        skrzyni!... Zobaczyła, że on jeszcze nazwie się panem Ślimaczyńskim!...
 64 5 |            wódki i piwa, i araku, i jeszcze obwarzanków.~- A świadków
 65 5 |             pieniądze. Później ktoś jeszcze inny wziął go za ręce i
 66 5 |           się, że w tej chwili jest jeszcze bledsze, lecz nie wydało
 67 5 |        odmianą księżyca. Teraz jest jeszcze głupszą od czasu, jak się
 68 5 |            w nos wtykacie gałgan? - jeszcze się dziewczyna udusi!...~
 69 6 |         nudy. Ale i cóż, kiedy papo jeszcze nie znalazł kupca!...~Ślimak,
 70 6 |             Sobieska. Słońce zimowe jeszcze nie zdążyło rozejrzeć się
 71 6 |             jest święta prawda... I jeszcze wam powiem, że bogatsze
 72 6 |             co się swarzyć o sprawę jeszcze niepewną? Chodźta, kumie.
 73 6 |            w ucho: "Nie śpiesz się, jeszcze dzień pofolguj, jakoś się
 74 6 |            tańce." "A pan - mówię - jeszcze nie wstał?" "Ech - on mówi -
 75 6 |            z książki czytał, to cię jeszcze nie rozumie, bo strasznie
 76 6 |            słońca. Ale ty możesz se jeszcze spać i w dzień, bo i tak
 77 6 |            Muzyka nie rozsypała się jeszcze?~- Jeszcze nie, ale się
 78 6 |            rozsypała się jeszcze?~- Jeszcze nie, ale się rozsypie!...~-
 79 6 |      ślachta?~- Co mieli rozbić - ? Jeszcze me przez górę przeciągli
 80 6 |          słyszeliście, nie sprzedał jeszcze wasz dziedzic majątku? -
 81 6 |         Około budynków folwarcznych jeszcze rozlegały się dzwonki sań,
 82 6 |           pilnym interesie. Powiedz jeszcze, że pan Hirszgold przywiózł
 83 6 |           wracał, zagrano polkę, on jeszcze nie wracał, wreszcie - ukazał
 84 6 |             tu z dziada, pradziada, jeszcze za czasu pańszczyzny, i
 85 6 |         Takiście starzy - rzekł - a jeszcze nie macie rozumu na to,
 86 6 |             o sprzedaniu folwarku i jeszcze... Wiesz ty, Jagna?... Jeszcze
 87 6 |      jeszcze... Wiesz ty, Jagna?... Jeszcze chcieli od nas grunt kupić...
 88 6 |             i wyforować z gruntu.~- Jeszcze nie wiadomo, kto kogo wyforuje! -
 89 6 |             mnie do grobu schowali, jeszcze wykopię się spod ziemi i
 90 6 |           sam radzić nie potrafi, i jeszcze mnie serce odbiera!...~-
 91 6 |         zawziął na te psiekrwie, że jeszcze ciebie potrącę, jak mi nie
 92 7 |           tu Niemców wali!..." Wieś jeszcze spała.~Teraz sznur wozów,
 93 7 |           mało, o zarobek trudno. A jeszcze musim płacić wielkie podatki,
 94 7 |           płacić wielkie podatki, a jeszcze w wojsku służba ciężka,
 95 7 |             wojsku służba ciężka, a jeszcze rozmaitymi karami okładają
 96 7 |           dobrze było na świecie, i jeszcze chce tak żyć, jak jemu się
 97 7 |             Żyda, i nie wiadomo, co jeszcze wyniknie.~Przez ten czas
 98 7 |            Uroki czy co?... Wczoraj jeszcze pole to było puste i ciche,
 99 7 |             częściej odpoczywa albo jeszcze innym przeszkadza. Te zaś
100 7 |         chadza w surducie... Dajcie jeszcze naparsteczek gorzałki, bo
101 7 |          ukrzyżował Chrystusa Pana, jeszcze i mnie okpiłeś?... Ty Kaifasie,
102 7 |          zjechali..." Josel na to: "Jeszcze nie wiemy, czy oni długo
103 7 |              rzekł - nie było u nas jeszcze słychać.~- Bo wasze konie
104 7 |         ogromną szklanicą piwa. Ale jeszcze gęby nie otarł, kiedy coś
105 7 |             go we troje pilnowali i jeszcze nie upilnujemy. Toż ci ten
106 7 |            tyle wódki wypił, to bym jeszcze lepiej mierzył niż sam omentra!
107 7 |             ją do tańca. Odchodząc, jeszcze raz obrzuciła Jędrka tęsknymi
108 8 |                 ROZDZIAŁ ÓSMY~Nigdy jeszcze Ślimak nie czul się tak
109 8 |           między Niemców, opowiadał jeszcze, że w izbach jest podłoga,
110 8 |             nie kupowali Niemcy, to jeszcze niemało zarobi od tych,
111 8 |              wnet zajedzie Niemiec, jeszcze pierwej od Żyda, i płaci
112 8 |         skupują po wsiach, bo zboże jeszcze w polu, a ich dużo narodu."~
113 8 |              że do nas nie zaglądał jeszcze żaden kolejnik za kupnem -
114 8 |            wtrąciła Ślimakowa.~- Bo jeszcze są daleko. Ale ja sam do
115 8 |            wezmą.~Chłop ukłonił się jeszcze niżej, siadł na wóz i okrążając
116 8 |           mało wozu nie wywrócił, i jeszcze prędzej odjechał. Zdawało
117 8 |       dlaczego on został wypędzony, jeszcze tak prędko, że mu nawet
118 8 |             izbie dzieci zaszemrały jeszcze mocniej, a na środku ukazała
119 8 |            mówił bakałarz. - Ale to jeszcze nic. Hamer myślał, że mu
120 8 |           się na siedem włók ziemi, jeszcze łakomi się na zarobek. A
121 8 |    wytrzymacie z nami. Teraz będzie jeszcze gorzej, bo Fryc rozgniewał
122 8 |         sypać tyle piasku na pole i jeszcze zacieśniać wodę. Białka
123 8 |             oburzyła się matka - bo jeszcze w ciebie strzeli.~- Niech
124 8 |          Jak me wezmą do wojska, to jeszcze lepiej będą strzylać, a
125 8 |            odsuń się od psa, bo cię jeszcze piorun ustrzeli... Poszedł,
126 8 |          chodziło coś jakby mrówki. Jeszcze niekiedy zdawało mu się,
127 8 |               Ale Jędrek śmieje się jeszcze lepiej, a i w głosie matki
128 8 |     przytłumionym głosem. - Czy wam jeszcze za mało nieszczęścia?...
129 8 |           Czy zgubić mu duszę, póki jeszcze nie odeszła na tamten świat,
130 8 |           przecie żyję, bo mój czas jeszcze nie nastał. Jak zaś nadyndzie,
131 9 |          koni toczył się na wozie i jeszcze ciągnął za sobą kilkanaście
132 9 |         przemknęło mu przez głowę:~"Jeszcze teraz mógłbym ją, niebogę,
133 9 |       musiałem sprzedać bydlę, a wy jeszcze chceta, żebym wam sprzedał
134 9 |        fajeczkę. Żal mu było Magdy, jeszcze więcej krowy, przypomniał
135 9 |           ci ukradł?" - ja mówię. " Jeszcze nic - on mówi -ale pewnie
136 9 |              A jo: "Może spróbujesz jeszcze raz?" A on: "Masz jeszcze
137 9 |           jeszcze raz?" A on: "Masz jeszcze raz..."~- Pochopny Szwab -
138 9 |           puścił farbę. Chciałem mu jeszcze dołożyć za chytrość, ale
139 9 |            wysłuchawszy historii. - Jeszcze go kiedy Szwaby utłuką.~-
140 9 |         Jedziemy z żoną do familii, jeszcze ze cztery mile. Dobrej wódki
141 9 |            saniach kuliła się baba, jeszcze lepiej opatulona aniżeli
142 9 |      bretnali, na wypadek gdyby się jeszcze raz sanie zepsuty, a ja
143 9 |           byle komu, bo to specjał. Jeszcze mój dziad nieboszczyk nauczył
144 9 |            dał mu wódki, kiełbasy i jeszcze obiecał cudownego trunku.~
145 9 |            był nie tylko mocny, ale jeszcze mdły. Zwyczajnie, lekarstwo.~"
146 9 |           Owczarz zamknął powieki i jeszcze przycisnął je palcami, aby
147 9 |            szarpania powtórzyły się jeszcze gwałtowniej, a jakiś głos
148 9 |        swego barłogu na powietrze i jeszcze raz powtórzył: - Konie...
149 9 |            Ledwiem go dobudził... I jeszcze dostał choroby...~- Śmierci
150 9 |        pijany, ale kiedym się upił, jeszcze lepiej pilnować... Takiś
151 9 |              nie dopiero przybłędą, jeszcze bym ci nie darował... Oba
152 9 |         obmierzł za tę zbrodnię, że jeszcze chwycę siekierę i łeb ci
153 9 |            a dziecku mleka. Gdy zaś jeszcze doniósł parobek, że Ślimakowi
154 9 |           rana, boby m zmarzł.~Było jeszcze daleko do północka, kiedy
155 9 |             ze śniegiem, ale Maciek jeszcze się nie ruszył. Siedział
156 9 |         Wraz z nim poszedł sołtys i jeszcze jeden chłop, który miał
157 10|             z domu Owczarza, ale to jeszcze nie wyczerpało jego gniewu.
158 10|           rzekł mu na zakończenie i jeszcze raz kopnął, aż pękło w zmarzniętym
159 10|            się zalał.~Chłop mimo to jeszcze pasa nie zapiął. Chodził
160 10|         chłop. - Nie wywietrzała ci jeszcze wczorajsza wódka?...~- Cosik
161 10|       zapytał się szorstko:~- Macie jeszcze co?~- Co tu dużo gadać? -
162 10|       krzyknął: "wio!" -na konia. I jeszcze słyszał, jak sanki skrzypiały
163 10|        Owczarzu. Przecie to Owczarz jeszcze dwa dni temu nosił wodę.
164 10|        Osiem narodu zgładzili!... A jeszcze Magda przez nich odejść
165 10|           musiała, bom zbiedniał, i jeszcze mi żona choruje pewno ze
166 10|             dziecko z trwogi. Nigdy jeszcze tak się nie bał, nigdy,
167 10|           wam dziewuchy?~- Nie wiem jeszcze - odparł Ślimak. - Kobieta
168 10|                Tyle narodu!... choć jeszcze na mnie palca żaden nie
169 10|      pokaleczył ręce, spotniał, ale jeszcze nie stracił odwagi, bo wiedział,
170 10|     Odniósłszy ją pod szopę, chciał jeszcze wrócić się po stół. Nagle
171 10|          Grzyba, u Orzechowskiego i jeszcze u kilku gospodarzy, ażeby
172 10|              a wciąż milczał. Hamer jeszcze kilka razy pociągnął dym
173 10|         odwiozły na kolonię. Ślimak jeszcze został na pogorzelisku.
174 10|          Wieczór zapadł, ale Ślimak jeszcze kręcił się między zgliszczami
175 10|         Wilhelmowi, wypłaci posag i jeszcze dopożyczy pieniędzy. Bez
176 10|              Nieprawda, Hamer?... I jeszcze ja powiedziałem: mój Konrad
177 10|             Konrad będzie doktor. I jeszcze ja powiedziałem: ty, Hamer,
178 10|           na dziesięciu kiepskich i jeszcze sąsiadować z Jaśkiem Grzybem.
179 10|      chwytając go za obie ręce. -Ty jeszcze myślisz sprzedać grunt?
180 10|         ręce i ułożył ja na ciepłym jeszcze barłogu. Kobieta ciężko
181 10|             się brzuchem do ziemi i jeszcze lepiej naciągnął kożuch
182 10|           Aj waj! - mruknął Żyd. -1 jeszcze te gałgany zabrały mi trzy
183 10|    zrabowali Niedoperzowi złodzieje jeszcze w jesieni; ale on do tej
184 10|          niego, na starego Jojnę, i jeszcze mówią, że on szachraj?...
185 10|           przerębli, napoił krowy i jeszcze pełną konew postawił obok
186 10|     szczególnie było mu przykro, że jeszcze żaden chłop nie prosił go
187 10|       sukienny, watowany czepek. To jeszcze jedno pocieszało proboszcza,
188 10|      tydzień nie miałem roboty. Ale jeszcze pani gospodyni mówiła, że
189 10|             jegomości.~- Aha! Pójdź jeszcze do gospodyni i każ, ażeby
190 10|            myślał ksiądz. - Może by jeszcze z Sakramentami?... - Niepodobna!... -
191 11|           Ziemi Świętej poszedł, to jeszcze się nie odsłużę...~Odsunął
192 11|        podnosił się z progu. Ślimak jeszcze raz ucałował mu nogi i odprowadził
193 11|       chłopa, nakarmił go, napoił i jeszcze utulił. O la Boga, aż mi
194 11|             z chłopem za pan brat i jeszcze na progu pod stajnią. Czyby
195 11|       nieszczęście... Oj! żeby mnie jeszcze dobrodziej rozgrzeszył z
196 11|       mruknął:~- Spóźniłem się, ale jeszcze zdążę!... I znowu zobaczył
197 11|               Moja wina!... I co... jeszcze się gniewata?...~- Niechże
198 11|               rzekł Grochowski.~- I jeszcze może mieć ze sześcioro dzieci -
199 11|            nabył folwark Hamerów, a jeszcze przed wielkim postem odbyły