Rozdzial

  1 2 |           wciąż się jeżysz, jakbym ci robił krzywdę!...~Za znieważoną
  2 2 |   czarnoziemu i niedługo obsiędzie ci wszystkie grunta."~- A cóżem
  3 2 |           na takim wikcie. I czego ci żal dla mnie, sieroty?...
  4 2 |        będziesz miał mleko? Padnie ci stworzenie, gmina przyszłe
  5 2 |         ucho:~"Nie bój się, dam ja ci, dam!... Sprowadzę taki
  6 2 |        resztę czarnoziemu wypłucze ci na gościniec albo na dworską
  7 2 |        Patrzą j, jak glina wypycha ci czarnoziem!" - pokazywało
  8 2 |       stworzenie i to już nie daje ci dobrego słowa...~Utopił
  9 2 |         cię nie poznała, ~Bobym ja ci. Stasiu, ~Otworzyć kazała!~
 10 2 |       Dajże tu ziemi nawozu, kiedy ci ledwie starczy chleba dla
 11 2 |       przyszła ochota nie sprzedać ci paszy albo nie zawołać cię
 12 2 |      krymkę jaśnie paniczowi, kiej ci każe!~Jędrek wziął we dwa
 13 2 |         się panicz. -Poczekaj, dam ci za to złotówkę. Wolny obywatel
 14 2 |         koni.~- Wio, dzieci!... To ci świat nastaje, nie bój się.
 15 2 |            Śliczności krowa, mówię ci.~- Niech ją sprzedaje, cóż
 16 2 |            cóż mnie do-nie j?~- To ci do niej, że my ją kupimy -
 17 2 |            tylko do dziedzica, jak ci zbraknie dla koni. A tej
 18 2 |               Pij! namawiaj! kiedy ci się zachciało krowy! - wołał
 19 2 |         Frasujesz się co dzień, że ci nie starczy nawozu, klekoczesz
 20 2 |            klekoczesz mi głowę, że ci trzeba bydlęcia, a kiedy
 21 2 |             więc i tamta pieniądze ci przyniesie, ino się słuchaj.
 22 2 |             ino się słuchaj. Mówię ci, słuchaj się!... Kończ robotę,
 23 2 |            nie gadaj, bo wiesz, że ci ją odda" - świergotały wróble.~-
 24 2 |       tatulu? - zapytał Stasiek.~- Ci, co odjechali wózkiem? Musi
 25 3 |            przed wieczorem i mówię ci, choć przyszła z drogi,
 26 3 |     utargować, a jak język zanadto ci się rozmajta, spoglądaj
 27 3 |          swoich gospodarzy.~- Każą ci iść we wodę - mówił - idź
 28 3 |          mówił - idź we wodę; każą ci w ogień skoczyć, skacz w
 29 3 |         rękę i podziękuj, bo mówię ci: święta ręka, co bije...~
 30 3 |           rodzony ojciec nie byłby ci szczerszy od niego. A wy,
 31 3 |            wybijając pięścią. -Dam ci, ile sam zechcesz, zatem...
 32 3 |            chcesz za krowę?... Dam ci, żebym miał sobie z wnątrza
 33 3 |            bracie... czy oddawałem ci krowę za trzydzieści trzy
 34 3 |             takeś mnie przyjął, że ci oddam krowę za trzydzieści
 35 3 |            się ze stołka. - Dam ja ci mieszać się do moich interesów...
 36 3 |              mówiła gospodyni - bo ci wody na łeb naleję.~- Ja
 37 3 |           wody na łeb naleję.~- Ja ci naleję, jak wezmę do garści
 38 3 |             przy kupie gnoju.~- To ci mnie rzuciło!... - stęknął. -
 39 3 |   rozgniewana kobieta. - Zachciało ci się rządów, to se rządź,
 40 3 |           rządź, ale ode mnie wara ci, ty opoju!... Wygrażałeś
 41 3 |            poczekaj, nie daruję ja ci tego...~- O! co tam dużo
 42 3 |           co tam dużo gadać, kiedy ci się nic nie stało - przerwał
 43 4 |          jak ten zbój. W konopiach ci stać, nie gadać z dziedzicem.
 44 4 |            wczoraj ze sołtysem, to ci cos powiem!... - dodała
 45 4 |          mu jutro. Uważaj zaś, ile ci powie za łąkę, i zaraz pocałuj
 46 4 |      zaśpiewał półgłosem:~Nie masz ci to, nie masz, ~Jako dworakowi:~
 47 4 |          co on; nie macie.~- Mówię ci, żeś głupi! - oburzył się
 48 4 |            co gadacie.~- Nie widzi ci się, boś młodszy ode mnie
 49 4 |          kolnęło w serce.~- Jak ja ci dam w mordę - wykrzyknął -
 50 4 |        ręką.~- Iii... Skosztowałem ci ja jedno takie. Małe jak
 51 4 |       chłop. - Tobie dobrze, kiedy ci przy krupniku jest słono?
 52 4 |    spojrzał na chłopca.~- Podobała ci się? - spytał. - Hę?...
 53 4 |         jej coś przedstawiać.~- To ci instyguje na mnie! - mruknął
 54 4 |       morgi łąk nad rzeką wypuścił ci w dzierżawę?~- Jeżeli łaska
 55 4 |           chusteczką. - Wyborni są ci chłopi... Gdybyś ty mnie
 56 4 |            Józefie, to żona kazała ci, ażebyś wziął ode mnie łąkę
 57 4 |          rzekł dziedzic - opuszczę ci trzy ruble i będziesz płacił
 58 4 |            później, a teraz zrobię ci propozycję. Czy pamiętasz,
 59 4 |        chcesz dzierżawić, sprzedam ci po sześćdziesiąt rubli,
 60 4 |           w takim razie wypuszczam ci łąkę w dzierżawę. Daj mi
 61 4 |        Jędrek, że chcieli sprzedać ci łąkę za sto dwadzieścia
 62 4 |       Ślimakowa.~- Jużci jego. Ten ci choroba zabiegł nam drogę,
 63 4 |         zara począł z góry:~"Na co ci łąka? Albo już i tak nie
 64 4 |           i jeszcze narzeka!~- Tak ci mnie, para, tumanił. A kiedy
 65 4 |           na dziedziniec.~- Mówię, ci: ligaj na ławie! pókim dobry... -
 66 4 |          tak się tarzała, powiadam ci, jak ty wczoraj.~Ślimak
 67 5 |        między nimi jak zając... To ci chłopak!... Szkoda, żem
 68 5 |             kapustę i wszystko, co ci się urodzi. A my dobrze
 69 5 |       odparła Ślimakowa. - Żebyśmy ci dzień tak sprzedawali...~-
 70 5 |         podarunek, co panowie dali ci za fatygę.~Wyraz "za fatygę"
 71 5 |           bym wam narobił...~- Cóż ci brak?~- Nie brakuje mi nic,
 72 5 |         nie mówisz? Przecie należą ci się zasługi i dam ci zara
 73 5 |        należą ci się zasługi i dam ci zara sześć rubli.~Po chwili
 74 5 |           tak całował, że musiałem ci dać na kredyt wódki i piwa,
 75 5 |     krzyknął ostro Maciek. - Bo ja ci mówię, że mnie chcesz okpić....~
 76 5 |          tu, bracie, przy mnie, ja ci wszystko, jak należy, opowiem,
 77 5 |        dziecka.~- To go weź, kiedy ci żal - odparła gniewna gospodyni. -
 78 5 |        wrócę, a jej nie zdybię, to ci ślepie wybiorę...~- Co ty
 79 6 |               No, byłem i wszystko ci rozpowiem, ino dawaj jeść.
 80 6 |            i prawił:~- Inom, mówię ci, minął bramę, patrzę, a
 81 6 |         dworze za kuchtę, ale taki ci nieborak pojuszony, jakby
 82 6 |       prawił:~- A widzisz, gadałem ci - zamykaj oczy. Żaden człowiek,
 83 6 |       daleko i rozglądaj się, żeby ci wilk drogi nie zastąpił.
 84 6 |        chcesz?... A psik!... Niech ci będzie na zdrowie. A jak
 85 6 |    zobaczysz takich śliczności. To ci procesja, nie bój się!...
 86 6 |      saniami. ~- O!.-. I żaden nic ci złego nie zrobił?~- Nic.
 87 6 |         mnie kto zastąpi, bo mówię ci, że mam nagły i ważny interes.~-
 88 6 |        słuchaj - dodał ciszej -dam ci siedemdziesiąt pięć rubli
 89 6 |            Bóg mi świadek, że daję ci więcej, niż warto... Prawda,
 90 6 |          razy tyle... Sam wyszukam ci taką wieś...~Ślimak kiwał
 91 6 |          rubli morgę?~- Ni.~- A ja ci mówię, że sprzedasz! - zawołał
 92 6 |           Józek, zwariował?... Kto ci to powiedział?...~- A o
 93 6 |              cóżeś tak osowiał? Co ci jest?~- Co mi jest? - powtórzył -
 94 6 |          dziedzicowi.~- Gadasz, co ci ślina przyniesie, bo nie
 95 6 |           mu serce odjęło. Zabiorą ci łąkę, no, to i co? Będzie
 96 6 |        dozorem i procesami zalezie ci za dziesiątą skórę.~Gospodyni
 97 6 |          go proś, poty skamlaj, aż ci ten kawałek łąki odstąpi,
 98 7 |       Cygany noszą się czerwono, a ci granatowo i żółto. A może
 99 7 |       przyszłoby trochę dymu.~- Co ci ta po dymie - odparł gospodarz
100 7 |      spluwając. - Jak skończę, dom ci fajkę i się nią pocieszysz,
101 7 |          po chrust na pół dnia. Te ci zasię pary uwinęły się we
102 7 |           cię kładło na ziemię, bo ci jeden tka w garść robotę,
103 7 |         począł mówić do żony:~- To ci naród te Szwabska!... Hamery
104 7 |       Hamery wyglądają na panów, a ci, co wzięli od nas kartofle,
105 7 |        baba wypiwszy zaczęła:~- To ci u nas we wsi sądny dzień,
106 7 | sprowadzili się dziś na stałe. Jak ci to nie zobaczy mój Grzyb,
107 7 |         nie zobaczy mój Grzyb, jak ci się nie weźmie targać za
108 7 |        weźmie targać za kudły, jak ci nie przyleci do Josela i
109 7 |        jeszcze nie upilnujemy. Toż ci ten odmieniec jednej nocy
110 7 |       chłopaka popijając piwo, ale ci, których potrącił, chcieli
111 7 |          jak pies przez wodę, żeby ci dały szklankę piwa? A możem
112 8 |          bo spóźnisz się i wytrącą ci z zapłaty..."~Więc ogarniał
113 8 |             Ehej! - zawołał - wiem ci ja tera, gdzie oni bywają.
114 8 |          rzekł do Ślimaka:~- Pomóc ci, mój bracie, w tym wypadku
115 8 |         gromu. Nagle zawołał:~- To ci huk!... O, albo i tera?...
116 8 |        złapię co twardego, narobię ci siniaków...~Ale Jędrek śmieje
117 8 |               rozejrzyj się... nic ci nie zrobię... Magda, daj
118 9 |          do dziewuchy:~- Strawy by ci u nas nie zabrakło, to prawda,
119 9 |             to prawda, ale skąd ja ci wezmę pieniędzy na zasługi
120 9 |           po Nowym Roku patrzyłaby ci się większa zapłata, a u
121 9 |           to i padnij do nóg, żeby ci lepszy obowiązek wynalazł.
122 9 |         musi ktoś być, a choćbyśmy ci jednego roku zasług nie
123 9 |          Widzi mi się, chłopak, że ci ktoś w gębę dał?... I to
124 9 |            u Hamera, kiej zakazano ci tam chodzić?~- Takem se
125 9 |            i szybko dodał: - A ten ci, niemieckie nasienie, wyleciał
126 9 |            dom, złodzieju?" - "Com ci ukradł?" - ja mówię. " Jeszcze
127 9 |           woła: " Poszedł stąd, bo ci dam w zęby!" A jo mówię: "
128 9 |            trzy. A ten podlec zara ci pokład się na ziemię i puścił
129 9 |         Nawet z Grzybem nie będzie ci tak gadał jak z Hamerem.~-
130 9 |           bracie. Za to - zostawię ci pamiątkę. Nie masz, bracie,
131 9 |            a ja za twoją pomoc dam ci taki kordiał, że kiep wódka!...
132 9 |        piłeś go?... I nie przyszło ci do myśli rozpowiedzieć mi
133 9 |     dopiero przybłędą, jeszcze bym ci nie darował... Oba chłopcy,
134 9 |      jeszcze chwycę siekierę i łeb ci rozwalę... A i tego szczeniaka
135 9 |         Wrócisz z końmi - wszystko ci odpuszczę. Ale jak masz
136 9 |    dopomoże...~- Diabła proś, żeby ci dopomógł, kiedyś taki podlec,
137 9 |      poprawił na nim uzdę. Panowie ci złodzieje! chodzą kraść
138 9 |            jego własne ślady.~- To ci dopiruj mylna droga! - mruknął
139 9 |          schwycił za ramiona.~- Co ci z tego, głupia? - perswadowali. -
140 10|           chłop. - Nie wywietrzała ci jeszcze wczorajsza wódka?...~-
141 10|           przepasał rzemień.~- Cóż ci? - spytał.~- Takie mi czarne
142 10|      rękoma.~- Nie chlaj wódki, to ci nie będzie szumieć - odburknął
143 10|            że tu, u jego nóg, leżą ci, co mu konie ukradli; więc
144 10|    Ślimakowa leżała na łóżku.~- Co ci to? - spytał.~- Trochę mnie
145 10|         jak wczoraj, mrucząc:~- To ci podły Żyd ten Josel!~Żadną
146 10|       wreszcie on tu znaczy? Alboż ci sami Niemcy nie wycięli
147 10|        okna, marszcząc się - że ja ci daruję moją krzywdę? Nie
148 10|          że taka sprawa nie ujdzie ci darmo i święty Boże nie
149 10|           Józek! wróć się... Cosik ci powiem... Chłop wahał się.~-
150 10|       Jezusa Żydom sprzedał'... To ci się już-sprzykrzyło, żeś
151 10|         myślisz sprzedać grunt? Ja ci już nic nie wierzę... Słuchaj -
152 10|              Ja po śmierci nie dam ci spokoju... Nigdy nie zaśniesz,
153 10|         wstanę z grobu i oczy będę ci odmykała...~Słuchaj!... -
154 10|            Sakramentu, bo uwięźnie ci w gardle albo rozleje ci
155 10|           ci w gardle albo rozleje ci się krwią...~- Jezu!... -
156 10|         Gdzie stąpisz, trawę spali ci pod nogami... - klęła nieprzytomna
157 10|              Choćbym zdechł.~- Tak ci Boże dopomóż?...~- Tak mi
158 10|          szachrajstwo!...~- Gruntu ci nie wystarczy...~- Zobaczysz,
159 10|          nałgał drugie tyle, a oni ci nawet twoich pieniędzy nie
160 10|       sobie kolację. Herbatę zaraz ci przyniosą.~- Przepraszam
161 11|         cichym głosem.~- Przynoszę ci błogosławieństwo boskie.
162 11|   trudnością wypił.~- Cóż, smakuje ci? - zapytał ksiądz po chwili.~
163 11|               Hm! hm! Czy i Niemcy ci dokuczali?~- Oj! oj! - westchnął
164 11|            zwieszając głowę.~- Nic ci nie zrobią.~- Nie oni, to
165 11|          pokąsały.~- Ruszaj, gdzie ci każę! - odparł ksiądz niecierpliwie
166 11|        mówił Jasiek.~- Widzisz, że ci rura zmiękła - drwił sołtys. -
167 11|            się tera ozwać, sama by ci pedziała: "Żeń się, Józek,
168 11|         zauważył Grochowski.~- Mom ci ja tu odrobinę miodu od
169 11|            pełny kieliszek.~- A jo ci mówię, bracie Ślimaku -
170 11|            o tobie. Dziś przysłała ci największy woreczek krup,
171 11|     odbudujesz własnej chałupy. Jo ci też z serca rad jestem jak
172 11|      wojnie z nimi ucierpiałeś, co ci Bóg nagrodzi.~Wypił i podał
173 11|          Grochowski. - Nakaż, żeby ci Josel przysłał ze trzy garnce