Akt

  1 1|            to zapalny, to smutny,~w mowę własną dziwnie zasłuchany:~
  2 1|         iskrzące skorpiony~świecą~w przestrzeni wieczystych
  3 1|         ziemię ukochałem~szałem~i w żądzy palącej posiadłem~
  4 1|        posiadłem~ciałem! -~Jestem w każdym człowieku, żyję w
  5 1|          w każdym człowieku, żyję w każdym sercu~Po kwietnym
  6 1|           skrzydłami~z płomieniem w licach.~Ogień, płomienie
  7 1|          licach.~Ogień, płomienie w piersi! -~Przyszedłem -
  8 1|    wyciąga ręce ku tym, co siedzą w uboczach i mrocznych zakątkach
  9 1|        przychodzę.~Myśli zmąciłem w drodze...~CHÓR~Czego żądasz?~
 10 1|           żądasz?~KONRAD~Poznałem w was siłę.~CHÓR~Czego żądasz - ?~
 11 1|          i zburzę.~(zrywając ręce w silnym ruchu, poszarpnął
 12 1|          KONRAD~Oto usiądźcie tam w kątach i uboczach, aż zawezwę
 13 1|            co czynicie co wieczór w tym oto gmachu.~ROBOTNIK~
 14 1|        Będziecie budować i burzyć w milczeniu i cokolwiek byście
 15 1|         miejsce dość obszerne,~by w nim myśl polską zamknąć
 16 1|         tu wszystkie za nasz próg~w światło kinkietów - zacząć
 17 1|       niezmierne,~lecz trzeba, by w nie wstąpił duch.~To są
 18 1|                 MUZA~Będę dzisiaj w grze cudowną,~bo będę w
 19 1|           w grze cudowną,~bo będę w grze kapryśną.~KONRAD~Nawet
 20 1|      KONRAD~Zmartwychwstała.~MUZA~W tym deszczu włosów, w rąk
 21 1|        MUZA~W tym deszczu włosów, w rąk rzuceniu,~w przegięciu,
 22 1|           włosów, w rąk rzuceniu,~w przegięciu, smętku, zaniedbaniu,~
 23 1|  przegięciu, smętku, zaniedbaniu,~w arfy miłosnym kołysaniu:~
 24 1|       których mowa, właśnie płyną w głębi we złotej konsze na
 25 1|          wysiadają na scenę).~~Ja w teatrzykach amatorskich~
 26 1|         dopiero ja cię wyprowadzę~w świat...~KONRAD~Idę, by
 27 1|      tragedię wprowadza artystka.~W grze jej i w każdym geście~
 28 1|  wprowadza artystka.~W grze jej i w każdym geście~tu będzie
 29 1|        jesteście,~pod jej urokiem w błędzie,~w złudzeniu...~
 30 1|        pod jej urokiem w błędzie,~w złudzeniu...~KONRAD~Że wszystko
 31 1|         każdym sprzęcie,~umieścić w budce suflera,~jeśli kto
 32 1|          ogień rzucę ten, co pali w łonie,~i waszą zwołam Sławę!~
 33 1|       sejmowa - stół do kart, gra w kości.~Stroić, prędzej się
 34 1|   kostiumy na się nawdziewają~te, w których potem role grają.~
 35 1|         chcemy go malować,~chcemy w teatrze tym Polskę budować!~
 36 1|      gunie, sukmany, trzosy. Tłum w kościele!~Niech w oczy biją
 37 1|            Tłum w kościele!~Niech w oczy biją kolory jaskrawe,~
 38 1|    Niechaj ich ujrzę razem, jakby w złote czasy.~Razem, razem
 39 1|            Strójcie, strójcie się w ornaty,~w ornamenta, złotogłów,
 40 1|            strójcie się w ornaty,~w ornamenta, złotogłów, we
 41 1|           Dobądźcie z ukrycia,~co w was tajne, nie kryjcie. -
 42 1|     REŻYSER~Hej, światła!!~MUZA~A w czyim ręku pochodnia?!~KONRAD~
 43 1|     Tam-tam" nazywa się narzędzie~w orkiestrze, które dzwon
 44 1|       sztuki dzwon dodaje.~A więc w "Kościuszce" do przysięgi,~
 45 1|           do przysięgi,~z dna wód w "Zaczarowanym kole";~raz
 46 1| Zaczarowanym kole";~raz się z nim w górne idzie sprzęgi,~raz
 47 1|       właśnie taką,~ze zawsze się w nią tłucze jednako.~Wrażenie,
 48 1|      jakie wywołuje,~jest tym, co w sobie kto poczuje.~"Tam-tam"
 49 1|           poczuje.~"Tam-tam" jest w stanie dzwon Zygmuntów~z
 50 1|       uprzystępnia szerszej masie~w teatrze drżeć przy tym hałasie,~
 51 1|  zakolebie~i przenikliwy wżre się w ciszę,~w ciszę półgwarną,
 52 1|     przenikliwy wżre się w ciszę,~w ciszę półgwarną, półszemrzącą,~
 53 1|      rwącą,~już wiem: żeś Ty jest w ruch puszczony,~że wołasz,
 54 1|          przed wami głoszę!~Serca w górę! Do góry głowy! Dumne
 55 1|         Czego pani tak wola?~MUZA~W purpurę i złotogłów przyodziani:~
 56 1|         moi męże wybrani,~a tamci w zgrzebnej koszuli,~a tamci
 57 1|        zgrzebnej koszuli,~a tamci w wiecznej żałobie...~REŻYSER~
 58 1|          wy gromolice,~co nosicie w płachtach błyskawice,~wy,
 59 1|           wy, o których słyszałam w baśni,~przydajcie siły słowom
 60 1|      przez blaszaną rynnę, ukrytą w kulisach. Po czym słychać
 61 1|         gromu, coraz zanikającego w oddali - bo oto bardzo wprawnie
 62 1|          oto bardzo wprawnie bito w bęben, głuche uderzenia
 63 1|            MUZA~Ktokolwiek żyjesz w polskiej ziemi~i smucisz
 64 1|           czoło kryjesz,~z rękoma w krzyż załamanemi~biadasz -
 65 1|         przybywaj tu - odżyjesz!~~W Przestrzeń rzucimy wielkie
 66 1|       KARMAZYN~Sto lat już jęczym w więzach lwy.~Cóż aspan na
 67 1|         Cóż acan myśli?~HOŁYSZ~Że w niewoli~nawykły jarzmo dźwigać
 68 1|   przyjdzie, to są złudne sny.~To w przewidzenie wiara, w gusła.~
 69 1|          To w przewidzenie wiara, w gusła.~KARMAZYN~Więc cóż
 70 1|          HOŁYSZ~Srebra rodowe mam w zastawie,~na skrypt pozwano
 71 1|         Batogiem gnałeś chłopstwo w pole,~przez pierś im szedł
 72 1|   chłopstwa).~Ostatek złota idzie w pult.~Kto szlachcic brat,
 73 1|         kult:~honor Poloniae żyje w nas!~HOŁYSZ~Cóż to za gawiedź
 74 1|         na siebie uwagę zwraca, a w niej główną osobą: Prezes).~
 75 1|   przypomnienie i z ręką na sercu w przyszłość patrzmy.~CHÓR~(
 76 1|       CHÓR~(kiwa głowami).~PREZES~W przyszłość patrzmy i aby
 77 1|          na sercach kładli ręce i w przyszłość patrzyli coraz
 78 1|          tajemnicą zejdzie z nami w grób.Przysięgamy wieczystą
 79 1|         na siebie uwagę zwraca, a w niej główną osobą: Przodownik).~ ~
 80 1|           stówo;~z pogardą patrzy w tamten tłum,~gdzie każdy
 81 1|           nowo.~Jest młody, ogień w oczach znać:~całuje, ściska
 82 1|        ręce, abyśmy wiedzieli, że w węzeł spajamy się nierozdzielny,
 83 1|    PRZODOWNIK~Niech każdy wie, że w piersi naszej i myśli naszej
 84 1|         na siebie uwagę zwraca, a w niej główną osobą: Kaznodzieja).~ ~
 85 1|         czoła podnieście i szpady~w przysiędze za Miłość wieczną,~
 86 1|           zła i niewoli, i nędzy,~w ciał wielkim zniszczeniu
 87 1|         na siebie uwagę zwraca, a w niej główną osobą: Prymas).~ ~
 88 1|       przed jasnym obliczem Pana.~W proch, na kolana, w pył~
 89 1|         Pana.~W proch, na kolana, w pył~a duch wasz zyszcze
 90 1|         ukórzcie pychę,~a jako są w was nędzne i liche,~grążone
 91 1|           nędzne i liche,~grążone w noc - ~tak powstaną wywyższone,~
 92 1|      dopełniony, dowieczny.~Czoła w proch, w pył!!~CHÓR~Daj
 93 1|         dowieczny.~Czoła w proch, w pył!!~CHÓR~Daj nam sił,
 94 1|          żywot wieczny - -~PRYMAS~W proch czoła przed moją szatą.~
 95 1|          Roma nie może się mylić.~W proch czoła, ROMA LOCUTA;~
 96 1|         proch czoła, ROMA LOCUTA;~w mym słowie uznajcie Pana,~
 97 1|       wielkość wasza,~męczeństwem w granitach kuta,~wiekom się
 98 1|          żywotem świętych bogatą.~W pokorę, w pokorę, dumni!~
 99 1|        świętych bogatą.~W pokorę, w pokorę, dumni!~Na kolana!~
100 1|       PRYMAS~Klęczący, wytrwajcie w postawie.~Dobądźcie szabel
101 1|          ROMA LOCUTA,~wyrzekła to w waszej Sprawie:~Niech będą
102 1|           zbawienie Boże.~Niechaj w postawie wytrwają:~niech
103 1|         na siebie uwagę zwraca, a w niej główną osobą: Mowca).~ ~
104 1|      serca droga.~Ogień, co tleje w iskierce,~rozniecę w lunę
105 1|        tleje w iskierce,~rozniecę w lunę pożaru,~serdecznym
106 1|           Cierniami serce oplotę,~w słońcu je przyjmę za złote,~
107 1|         Miłości.~Kochajcie! Ogień w iskierce!~Do serca droga
108 1|          już niemłody.~I obaj idą w zawody,~że starość się w
109 1|          w zawody,~że starość się w nich pośród waży:~u którego
110 1|         którego z nich więcej jej w twarzy.~Czy w tej młodości,
111 1|          więcej jej w twarzy.~Czy w tej młodości, co zlękniona,~
112 1|           młodości, co zlękniona,~w okrutnym jakimś marsie czoła;~
113 1|          jakimś marsie czoła;~czy w tej, która los zgadnąć chcąca,~
114 1|   uświęcony, szlachetny, wierzący w prawdę myśli mojej i w prawdę
115 1|   wierzący w prawdę myśli mojej i w prawdę słowa mojego.~SYN~
116 1|          trąca:~ ~SCENA 8.~OJCIEC~W ręku jej harfa złota.~SYN~
117 1|         ręku jej harfa złota.~SYN~W włos jej wplątane węże.~
118 1|        słuchaj, kto ciebie zwodzi~w rozstajne, w błędne drogi.~
119 1|        ciebie zwodzi~w rozstajne, w błędne drogi.~Poganki, błędnice,
120 1|          ja młodość odzyszczę,~ty w męża wzrośniesz z młodzieńca.~
121 1|           duszę twoją znam.~Dusza w tobie się żaliła,~spostrzegłam
122 1|  spostrzegłam ją raz:~na rozstaju w źródle piła,~kędy ołtarz-głaz.~
123 1|     wróżyłam ci wiek.~Dusza twoja w źródle piła~zapomniany lek.~
124 1|    grajcie szumny gaj;~włosy moje w harfę splotę...~Harfo, duszę
125 1|          gram.~OJCIEC~Synu, serce w niej zatrute.~Pójdź za mną...~
126 1|                            Tęskni w tobie żalem, śpiewem,~gdzie
127 1|           traw.~To się tobie śni:~W kosodrzewy umajony~czarny -
128 1|          wodą pochylony,~patrzysz w ton.~Tęskno ci?~SYN~Tęskno
129 1|            HARFIARKA~Leć, polatuj w wichrach burz,~kędy walczy
130 1|          ojcem walczy syn,~kto ma w ręce ująć czyn?~Kto ma podjąć
131 1|           bój, przez krew na bój!~W mrowisko, hej,~za wichrem
132 1|        mną na rozstaje dróg,~kędy w borów zawierusze~dźwięczy
133 1|           traw, i łóz.~Zasłuchani w śpiewek mój,~patrzcie do
134 1|       dalej, biedny człek,~z roku w rok, z wieku w wiek,~łachman
135 1|      człek,~z roku w rok, z wieku w wiek,~łachman kryje grzbiet...~
136 1|             Już coraz dalej ginie w tłumie,~coraz innymi otoczona).~
137 1|       wielkie łyse czoło,~zaklęta w twarzy jedna wiara:~Iksjon
138 1|           wiara:~Iksjon wpleciony w męczarń koło.~Myśli go dręczą,
139 1|           tron buduje dla się,~aż w myślach z tronu w otchłań
140 1|         się,~aż w myślach z tronu w otchłań runie.~I znów zapada
141 1|      otchłań runie.~I znów zapada w myśl głęboką,~i w jeden
142 1|          zapada w myśl głęboką,~i w jeden przedmiot utkwi oko,~
143 1|         myśli nowe go wybawia,~ze w mózgownicy swej pionka posunie.~
144 1|           jedwab, złoto);~dzisiaj w koronkę zdarte, płowe,~gdy
145 1|         paść już mam~i kamienieję w granit-słup.~Stójcie - tu
146 1|    Przestwory! Widzę poprzez złom~w chmurach wiszący grom,~jak
147 1|         Bogiem bój.~Anioły płaczą w skardze, łzach...~ECHO~Ach - - - - -!~
148 1|        SAMOTNIK~Jak ująć nazwę mą w litery? -~Ja tajemnica. -
149 1|                 Jak ująć duszę mą w litery?~ECHO~Nazywasz się
150 1|         na czole swym powtórzy.~I w oczy patrzy, i wzrokiem
151 1|            i wzrokiem bada,~że to w głąb duszy zajrzeć chcąca -~
152 1|             już idzie... ino jest w półśnie.~CHÓR~Cyt - Cyt!~
153 1|        imię!~CHÓR~Konrad!!~WRÓŻKA~W pożarów duszącym dymie~idzie...~
154 1|          wezwanie~ducha wielkiego w nie zaklinał.~Modlitew on
155 1|        wiąże. Córki moje. Gdy Bóg w ten kościół wnijdzie - to~
156 1|    jesteśmy Polską.~Weźmi, Panie, w spokoju dusze nasze.~CÓRKI~
157 1|       nasze.~CÓRKI~Wezwij, Panie, w spokoju dusze nasze.~STARZEC~
158 1|        skrzydły?~Czy kto potrącił w organie~klawisze - i zadął
159 1|        Pojrzał. - Wszystkich oczy w uwięzi~swoim zatrzymał spojrzeniem.~
160 2|           DRUGI~ ~INNA DEKORACJA:~W tym akcie maski znaczyć
161 2|          swą moc i swe męczarnie.~W tej walce z myślą walczy
162 2|           swojej duszy,~aż ta się w nocnej zjawi głuszy.~Są
163 2|         nigdy z takiej twarzy,~co w myślach skrycie człowiek
164 2|       Zastygłe klątwą jej oblicze~w zygzaki runów tajemnicze.~
165 2|          najeźdźcom łapy, uznając w nich prawowitych wam królów.
166 2|                                 I w czeluść ciemną maski żenie,~
167 2|       maski żenie,~że przepadają (w noc je grąży).~Gdy sądzi,
168 2|       Więc czujesz jakoweś parcie w sobie...~KONRAD~Tak...~MASKA
169 2|         Tak.~MASKA l~Więc czujesz w sobie jakoweś parcie i pożądanie,~
170 2|       pierś tłoczyły. -~Powietrze w pierś napływa. -~I niczego
171 2|       żadnego poczucia słuszności w przekonaniach i nie potrzeba
172 2|        podejmuję każdego zmieścić w starym kalendarzu.~KONRAD~-
173 2|      KONRAD~Tak wiele!? I cóż tam w tym Olimpie spokoju mówią
174 2|           do myśli, żeby trzasnąć w pysk Jowisza.~MASKA 2~Budzę
175 2|         Nienawidzimy się wzajem i w tym nie ma nic dziwnego.~
176 2|        dziwnego.~MASKA 3~Wiem, iż w tobie nienawiść jest.~KONRAD~
177 2|     wszystko, co jest, działo się w imię miłości.~MASKA 3~-
178 2|          jasne, że my nie myślimy w tej chwili o Amorach.~MASKA
179 2|       gwiazd tysiące; kto wpędził w ruchy świat; kto stróżem
180 2|       jest grzybem społeczeństwa, w którym raczy przebywać.
181 2|   Milczenie. -~Boleję nad tym, że w ogóle myślisz.~MASKA 5~I
182 2|          Skąd masz prawo?~MASKA 5~W Polsce jak kto chce.~KONRAD~
183 2|         Słowiańszczyzną i snuć ją w mgłach oparnych z łąk i
184 2|           mgłach oparnych z łąk i w złotym tęczy łęku, snuć
185 2|          pól o smutnawym wdzięku, w znaczącym załamaniu rąk
186 2|          po stokach wzgórz, czyli w gór zapadliska i skał pustosze.~
187 2|     KONRAD~Ku świątyni. Wejdziemy w progi gmachu, po wstopniach
188 2|  zejdziemy po schodach, wiodących w lochy, ku rozległym piwnicom,
189 2|         kędy leżą prochy wielkich w narodzie, w kamiennych i
190 2|       prochy wielkich w narodzie, w kamiennych i złocistych
191 2|        myślą, a co twoją.~MASKA 7~W sprawach tej miary, co ta,
192 2|        Śmierć? Ta jest wielkością w naszym wszystkich wiar pojęciu
193 2|               KONRAD~Kędy, gdzie, w jaki czas urywa się myśl,
194 2|           rozwijając, zejść można w labiryntu tajniki i najskrytsze
195 2|          się orientujesz.~MASKA 8~W metaforach i porównaniach.~
196 2|          wszędzie szukają Polski, w każdym dziele sztuki, w
197 2|           w każdym dziele sztuki, w każdym zdaniu, gdzie jest
198 2|         Po wszystkie czasy; gdzie w latach milczenia rozwijała
199 2|           cię otacza - że ją masz w sobie.~KONRAD~A... a.~MASKA
200 2|            KONRAD~No tak.~MASKA 9~W przepaść!~KONRAD~W przepaść.~
201 2|        MASKA 9~W przepaść!~KONRAD~W przepaść.~MASKA 9~Chyba
202 2|          wiem, wiem.~MASKA 9~Dłoń w dłoni, możemy wiele zrobić.~
203 2|        dobrowolną rozumieć jesteś w stanie li tylko samobójstwo.~
204 2|     samobójczej.~MASKA 10~No, ale w każdym razie jest to: zabić
205 2|          to tak: jakby wkoło mnie w krąg, we wielkiej sali... ~
206 2|         sali... ~jakby wkoło mnie w krąg~we wielkiej kutej sali ~
207 2|             Ledwo przepadła kędyś w płótna,~już nowa idzie bałamutna.~
208 2|   pokazywać, jakby srebra stołowe w zastawie, pokazywać, jakby
209 2|           no.~KONRAD~Że pozwalamy w tej sprawie namyślać się
210 2|      tylko od tego, żeby siedział w swoim kącie, na swoich śmieciach
211 2|       prędzej czy później odezwie w charakterze potomstwa.~MASKA
212 2|        KONRAD~A właśnie! że widzą w każdej właściwej myśli dorzecznej
213 2|        jest na straży~i niby myśl w zadumie waży.~KONRAD~Poezją
214 2|       Czyli: że straciliśmy wiarę w słowo.~MASKA 13~?~KONRAD~
215 2|          Naród nasz stracił wiarę w słowo.~MASKA 13~?!!~KONRAD~
216 2|         polowy, która jest złą... W nas chcą wmówić, że za to
217 2|           wyrabiamy niepotrzebnie w tylu ludziach poczucie narodowości,
218 2|          i lepiej, gdy ona będzie w naszych rękach.~MASKA 14~
219 2|      naszych rękach.~MASKA 14~Ha! w naszych rękach!~KONRAD~Tak
220 2|          rękach!~KONRAD~Tak jest, w naszych rękach! Powinniśmy
221 2|          Powinniśmy mieć wszystko w naszych. Tak, jak inni.~
222 2| odkupienie przez mękę.~KONRAD~Tam w niebie, w które, notabene,
223 2|        mękę.~KONRAD~Tam w niebie, w które, notabene, nie wierzysz.~
224 2|  odbierają pychę i każą się kajać w prochu upodlenia i żebrać.
225 2|       PAŃSTWO. A państwo zaś jest w stanie pomieścić wszystkich,
226 2|                                   W miarę stów Konrada, maski
227 2|      Konrada, maski się oddalają; w głębi sceny pozostała tylko
228 2|       jacy tam będą~oszuści, mogą w moich kieszeniach ręce płukać,
229 2|         Rozumiesz! Rozświetlał mi~w głowie Bóg, Apollo-Chrystus,
230 2|           samoistności. Ja zaś ją w tobie widzę z daleka.~KONRAD~
231 2|        Rozwinąć skrzydła - lecieć w lot,~jak orli lotny duch,~
232 2|          nad skały, paście, lasy,~w tęczowe krasy chmur,~jak
233 2|        tęsknosć mię zmusza,~gdzie w raj. ten obiecany~przykują
234 2|       jako półprawdy, jako rzecz, w którą się nie wierzy, której
235 2|       uznajecie ją tak skwapliwie w tej waszej poezji. Na co
236 2|        jest artystyczna, logiczna w swoim artyzmie i nieodwołalna.
237 2|         są naukowe pewniki, to co w artyzmie i poezji odkrywam.
238 2|         wy czujecie się poddani i w jarzmie, a ja nie? Czy wy
239 2|   wszystko polęże.~MASKA 18~Uderz w ten ton.~KONRAD~Cicho. - -
240 2|       czynem zwyciężę. Uderzyć-że w ten dzwon?~MASKA 18~Uderz
241 2|         go dosiągł i że go pchnął w nędzę, i że dał mu świetność,
242 2|                          MASKA 18~W każdym razie przyznasz,
243 2|           jej nie czuję.~MASKA 19~W takim razie nie rozumiemy
244 2|           Ani się nie chcę stroić w urok i piękno i poezję tajemnicy.~
245 2|        nazywa się: wola, a ubrana w szaty poezji nazywa się:
246 2|       chcesz dokończyć. Ćmy widzę w ciemności.~MASKA 19~Jak
247 2|         sił i skrzydła opadną wam w zimnie w pół drogi. Spadniecie
248 2|      skrzydła opadną wam w zimnie w pół drogi. Spadniecie w
249 2|           w pół drogi. Spadniecie w noc, zziębłe, strudzone
250 2|          zadanie.~KONRAD~I ja sam w twoich oczach winienem się
251 2|     chodzi moja myśl, i cokolwiek w tym sensie słyszę, nie słyszę
252 2|       upaść, upadną. Chcę... żeby w letni dzień, w upalny letni
253 2|       Chcę... żeby w letni dzień, w upalny letni dzień.....~
254 2|       letni dzień.....~Chcę, żeby w letni dzień,~w upalny letni
255 2|         Chcę, żeby w letni dzień,~w upalny letni dzień~przede
256 2| świerszczów szept, i szum,~i żeby w oczach mych~koszono kąkol
257 2|         oczach mych~koszono kąkol w snopie zbóż.~Chcę widzieć,
258 2|       zbóż.~Chcę widzieć, słyszeć w skwarny dzień~czas kośby
259 2|            wśród ciszy pól i gór,~w słonecznym blasku złotych
260 2|               Nie. - -~Chcę pójść w zaciszny, gęsty bór~za skłony
261 2|      żarów wionie wiew,~jak krąży w drzewach żywny sok...~i
262 2|           Rzeczy wspólnych. A czy w ogóle te, które uważaliśmy
263 2|        wspólne, są nam przeszkodą w zbliżeniu się, bo urastają
264 2|        naszła już domostwo moje - w izbie zastawiam misę cynową,
265 2| przytwierdzeń u żeleźca wpojonego w mur, z dala rozświetlał
266 2|        wszystką nieprawość, która w niej, z pięknie brzęczącego
267 2|    brzęczącego metalu uczynionej, w mej napoju ulubionego Słowianom
268 2|          podwoje środkowej ściany w głębi i widać izbę niewielką
269 2|          dzieciątku i kołysze się w takt nuconej półgłosem kolędy.
270 2|          pustelni,~i przystanąłem w sieni.~Pamiętam, gdy pozdrowiłem,~
271 2|           Ciebie siłę,~jak wierzę w Twoją wiarę,~i żebym się
272 2|        cos zapowiedział,~dopełnił w moim życiu:~by zeszło światło
273 2|          życiu:~by zeszło światło w nocy~i trysnął zdrój w ukryciu.~
274 2|    światło w nocy~i trysnął zdrój w ukryciu.~By trysło źródło
275 2|         dla nas święta.~Niech idą w zapomnienia~niewoli gnuśne
276 2|         szczęśliwą.~Jest tyle sił w narodzie,~jest tyle mnogo
277 2|         tyle mnogo ludzi;~niechże w nie duch twój wstąpi~i śpiące
278 2|       ŚWIĘTĄ RODZINĄ.~Oto dziecię w kolebce,~matka nad nim schylona.~
279 2|    błąkaniu,~koniec mojej udręce.~W czyimże to szeptaniu?:~z
280 2|            a usta moje nucą śpiew~w tajemnic znaku wieczystych,~
281 2|         gwiazdy płonące!~Świecisz w nocy, jako z płomieni~patrzące
282 2|      razem niesie dar,~i pożarami w gruz obala.~Rozjaśnia, ale
283 2|          duchy, gdy się gromadzą,~w niej alfa myśli i omega.~
284 2|          niej alfa myśli i omega.~W niewiadomości człowiek żyje,~
285 2|      niewiadomości człowiek żyje,~w niewiadomości błogostawion.~
286 2|         żarów świętą siłę,~choćby w ofierze dla narodu,~mniema,
287 2|         są te gwiazdy, co spadają~w noc. Patrzycie w nie: - -
288 2|          spadają~w noc. Patrzycie w nie: - - Znikają.~ ~
289 3|                        AKT TRZECI~W KATEDRZE NA WAWELU~(Za podniesieniem
290 3|      dwóch osób, znajdujących się w grupie gromady, przy której
291 3|        sam niknie i ginie, rosnąc w nas.~GŁOS l~Jakże to?~GŁOS
292 3|           las.~GŁOS l~A on zginie w dymie.~GŁOS 2~On zginie
293 3|          2~On zginie tym, co było w nim złego i niepotrzebnego,
294 3|         Wszystko, czego się tknę,~w mych rękach mrze~i pięknem
295 3|       zbliża doli~i resztki życia w grze.~Do tęsknej oto lgnę
296 3|        Sławy boli,~gdy ogień cały w jednej skrze.~Iskra jedyna,
297 3|        znika, jak gasnąca świeca,~w półdźwiękach i półszeptach
298 3|   półszeptach tonu.~Weselcie się! w tej melankolii piękno,~gdy
299 3|         moją myśl.~KARMAZYN~Cisnę w naród, co posiąść miał mój
300 3|           wad.~HOŁYSZ~Otośmy siłę w tobie odkryli.~KARMAZYN~
301 3|       przynajmniej was pociągniem w grób.~Jedneśmy razem żęli
302 3|           zwalić, zmóc.~Mieć Boga w sercu, wy go macie,~możecie
303 3|          idąc, innych dusz~władzę w swą biorąc dłoń święconą.~
304 3|          mierni - ?~Czy wierzycie w to, że Słowo moje~płonącym
305 3|           dłonie.~Myśl, jaka była w nas~i w naszej wspólności...~
306 3|           Myśl, jaka była w nas~i w naszej wspólności...~tonie...~
307 3|        pochyla...~Czy wstąpił kto w nasze koło...?~I mówię wam,
308 3|        moich stóp, a oto duch mój w męce.~Klęczycie u moich
309 3|        bracia moi, otoście ze mną w świątyni - a modły nasze
310 3|           jestem i nędzarz jestem w purpurach - a najboleśniejszą
311 3|      Wielkość to i Świętość twoja w męczeństwie naszym żyjąca.~
312 3|        daj nam pić - Śmierć naszą w twoim domu. ~Klęczycie u
313 3|           moich stóp - a duch mój w męce. ~O bracia, podajcie
314 3|         nad głowy wasze: - wielcy w Chrystusie!~CHÓR~Amen.~- - - - - - - - - - - - - - - - - - - -~ ~
315 3|         jakoby coraz gęstszy pada w załomy sklepień i po olbrzymach
316 3|   ciosanych ku nam się osuwa, nas w cienie i mroki grążąc.~CÓRKI~
317 3|          i niepokój snadź wstąpił w ciebie.~OJCIEC~Widzicież
318 3|        ludzi i na ściany,~a naród w niego zasłuchany.~I nie
319 3|      wszystko zawdy powiem wam. - W waszych rozmowach, myślach
320 3|           i kościół mój burzy.... w kościoła mego ściany bije
321 3|        ludzi i na ściany,~a naród w niego zasłuchany.~Podnieście
322 3|   Wieczność słucha.~Wprowadzę was w świątynię, tum~potęgi waszej,
323 3|       doli,~niewolne duchy wrosłe w ziem?~O innym, lepszym świecie
324 3|        spiżowych drzwi, wiodących w tej części katedry ku grobom
325 3|        ludzi i na ściany,~a naród w niego zasłuchany.~Słuchajcie,
326 3|       zadzwoni,~zejdziecie ze mną w sklep podziemny,~gdzie żyje
327 3|       przemocy bezsilnej obuchem,~w kajdanach na rękach, drżący,~
328 3|     zmartwychwstający!~gdy gaśnie w was małość człowiecza -~
329 3|          wodze,~zstępujcie ze mną w podziemie,~kędy przeszłość
330 3|         Tam oto stawiłem kolumny,~w granitach kute we skale,~
331 3| wieczystej chwale.~CHÓR~Wiedziesz w spiżowe podwoje!~(Dzwon
332 3|            Czara złota, róg zloty w mej dłoni:~Słowo święte,
333 3|        KONRAD~Stójcie!! Pochodnia w mym ręku!!!~. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~ ~(
334 3|        Nie posłysz poszczęku,~kto w ślad za tobą goni.~Nie posłysz
335 3|        kala ręce niewolą.~GENIUSZ~W pokoju ducha ma władza:~
336 3|          droga!~(Pochodnią uderza w rękę, w której Geniusz trzyma
337 3|          Pochodnią uderza w rękę, w której Geniusz trzyma wzniesioną
338 3|            Czara wytrącona upadła w czeluść grobów królewskich.
339 3|     gorejąc - tchem jednym wymowy~w Geniusza uderza słowy,~w
340 3|          w Geniusza uderza słowy,~w wybuchów strumiennym porywie:~
341 3|         ssiesz nasze i spalasz je w czczy dym!~Tyżeś to wzeszła
342 3|            Oto chcesz je pogrążyć w niechybną NOC~ŚMIERCI, w
343 3|          w niechybną NOC~ŚMIERCI, w niechybną NOC ZATRACENIA!~
344 3|      Chcesz, abyśmy pamięć wlekli w mąk kaźnie i więzienia i
345 3|           postaci rycerzy - legli w sen kamienny, powieki ich
346 3|      zgasło, i jęk chcesz obudzić w piersi naszej, a nie wołanie
347 3|      zwodliwy! nie bije tam serce w onych ani z głazu nie drgnie
348 3|         chwalco! tyżeś nas wwiódł w bezdroże rozstajnych dążeń,
349 3|           miłość naszą zatruwasz! w uwodne powiódłszy sienie,
350 3|          kołysasz snem wspomnień. W państwie twoim czarów wszędy
351 3|           Tyżeś mrowiskiem opadła w najmilsze oczom zagony,
352 3|       czyja je kolwiek dłoń skuje w rózgi liktorskie Cezarów...
353 3|       chcesz, bym do cię przypadł w jęku i słuchał szumów, śpiewów,
354 3|         szumów, śpiewów, gwaru, i w zasłuchaniu wstrzymał ramię,
355 3|         kto prośby nie posłucha -~w Imię Ojca, Syna, Ducha:~
356 3|      pański krzyż?~Śmierć niosłeś w twym napoju,~zostawże nas
357 3|         twym napoju,~zostawże nas w pokoju!~A kysz, a kysz,
358 3|        Moniuszki,~przy której owe w "Dziadach" duszki~znikają
359 3|        komu chór zwrócony~i krzyż w powietrzu zakreślony:~Geniusz-Prospero
360 3|       choćby cerą,~jak o tym mowa w pierwszym akcie;~zresztą
361 3|           zresztą go widzieliście w trakcie~aktu trzeciego,
362 3|        plejadą -~cóż angielskiego w sobie macie?)~Tutaj zapadła
363 3|    wychodzą z ról,~choć pozostają w kostiumach.~Rozbierają dekoracje
364 3|           i płótna,~odstawiają je w kąty...~Rozświetlono znów
365 3|         lecę, kędy gwiazdy płyną,~w rydwan wstąpiłem silą -
366 3|           trudy.~Dobranoc.~KONRAD~W myśli iskra pożaru się ląże!~
367 3|         Reżyserze - o, widzisz tę w laurach kobietę:~Muza, posiadła
368 3|       Starego Aktora)~Cóż to? Nie w roli?~STARY AKTOR~Rola mnie
369 3|        muzyki zasłyszała. Oklaski w uszach dzwonią.~A matka
370 3|      zdobył się na czyn..."~(Legł w sześćdziesiątym trzecim;
371 3|      bohater, a ja to jestem nic.~W błazeństwie dziel udanych,
372 3|        błazeństwie dziel udanych, w komedii wiecznej prób,~ja
373 3|    jesteśmy nic!~KONRAD~(do kogoś w kostiumie)~Marszałku, załamałeś
374 3|      skrócić, gdy jutro powtórzą,~w momencie, kiedy Konrad wychodzi
375 3|            wiecznie roztargniony.~W duszy nosi świat inny, innym
376 3|   artystko, że artyzm jest maska?~W czyim ręku Prospera tajemnicza
377 3|      wielkość, dla której jęczymy w niewoli.~Hej, rekwizytor!~
378 3|        śpieszcie się żywo!~MUZA~A w istocie, Konradzie, myśl
379 3|           że ty prowadzisz gdzieś w przyszłość wspaniałą,~którą
380 3|          suto ustroił i wierszem,~w znaczeniu jak najgłębszem,
381 3|        znaczeniu jak najgłębszem, w pojęciu najszerszem,~idąc
382 3|       nogi.~Którzyście dotąd żyli w gnębiącej ciasnocie,~w trudach
383 3|       żyli w gnębiącej ciasnocie,~w trudach na drodze życia
384 3|          Minęły moje trzy godziny~w tej pustce - oto mija godzina
385 3|        zamkniono.~Konrad pozostał w ciemnej hali.~W zegar na
386 3|          pozostał w ciemnej hali.~W zegar na wieży uderzono~
387 3|          północ. - - Ginie dźwięk w oddali.~ ~KONRAD~Sam już
388 3|  niewolnik wielkiej myśli jednej,~w niej moja niemoc, moja siła.~
389 3|          mię czarów siecią wiąże:~w Świątynię wszedłem wielką,
390 3|     światła, co świeciły,~rzucone w płócien wielkie łuki,~łachmany,
391 3|         czarów Sztuki?~Sam jestem w wielkiej scenie pustej.~
392 3|       chusty -~Jak straszno - tam w tych ścian oddali~zda się,
393 3|           szmer!~Nie mogę dojrzeć w ciemni sfer,~kto są?!~CHÓR~
394 3|          mnie dusi!~CHÓR~Kto nocą w nasze wszedł koliska,~ten
395 3|         mnie pali!~Chwyćcie dłoń! w oczach ciemno!~Wy ze mną!!!~
396 3|           tędy!~ ~Erynie miecz mu w rękę dają,~a on, gdy w ręku
397 3|         mu w rękę dają,~a on, gdy w ręku miecz poczuje,~jako
398 3|          tobą wszędy!~ ~Już biegą w stronę drzwi gromadą,~zgłodniałych
399 3|        scenę-noc;~szukają wyjścia w noc tę ciemną; -~żelaznych
400 3|           wrócą,~szukając wyjścia w NOC tę ciemną~daremne, zawdy
401 3|        zawdy nadaremno.~Już biegą w stronę drzwi gromadą,~zgłodniałych
402 3|          ton~świergotów rannych -~w kościele zaczną się roraty -~
403 3|       uchyli wrót --....~wtedy to w ten błękitny ranek~Konrad-Erynnis
404 3|         razem i kochanek,~wybieży w świat~na LOT,~na szary świt,
405 3|      świat~na LOT,~na szary świt, w błękitny świt,~miecz w ręku
406 3|            w błękitny świt,~miecz w ręku mając,~wzrok wydarty,~
407 3|          wydarty,~otoczon chórem, w wieńcu żmij,~jako ten wasz
408 3|        wasz czterdziesty czwarty,~w naród wołając:~WIĘZY RWIJ!!!~ ~