Akt

  1 1|          którą~uwielbiam, pozwól,~że nazwę cię "Literaturą".~
  2 1|         tu będzie czaru lubystka,~że wszyscy, jak tu jesteście,~
  3 1|    błędzie,~w złudzeniu...~KONRAD~Że wszystko więc polega na...~
  4 1|     tam-tam" rzeczą właśnie taką,~ze zawsze się w nią tłucze
  5 1|         Ty jest w ruch puszczony,~że wołasz, wołasz: PÓJDŹCIE
  6 1|          wołasz, wołasz: PÓJDŹCIE ZE MNĄ,~i wołasz wiek już nadaremno.~
  7 1|           stać.~ ~(Konrad schodzi ze sceny, która zapełnia się
  8 1|   KARMAZYN~Cóż acan myśli?~HOŁYSZ~Że w niewoli~nawykły jarzmo
  9 1|          mnie przed sąd.~Bóg wie, że jeszcze służę Sprawie.~Jakoś
 10 1|           się pasie, z nami tyje;~że chudnie, to są głodnych
 11 1|         kiwa tylko głową~i sądzi, ze weń wstąpił duch,~gdy mówi
 12 1|           ręce, abyśmy wiedzieli, że w węzeł spajamy się nierozdzielny,
 13 1|       PRZODOWNIK~Niech każdy wie, że w piersi naszej i myśli
 14 1|           kolana, Rycerze-Polacy,~ze schylonym stawajcie tu czołem~
 15 1|           nad wami, co pogotowiu,~ze wzniesionymi oczyma,~z półdobytymi
 16 1|    niemłody.~I obaj idą w zawody,~że starość się w nich pośród
 17 1|        los zgadnąć chcąca,~czuje, że wstrzymać go nie zdoła.~ ~
 18 1|        przed tobą z myśli mojej i ze słowa mojego.~SYN~Słyszę,
 19 1|           lichy.~OJCIEC~Jej strun ze złotej arfy~głos czarodziejski
 20 1|        nim myśli nowe go wybawia,~ze w mózgownicy swej pionka
 21 1|        się za nim dziwne płaszcze~ze starych kronik, które czytał,~
 22 1|         własnych słucham ech.~Cóż ze mnie ludziom - Bogu?~ECHO~
 23 1|          patrzy, i wzrokiem bada,~że to w głąb duszy zajrzeć
 24 1|           i wejściem są przejęci,~że tej dożyli godziny,~i patrzą,
 25 1|         Czujecież wy, córki moje, że my teraz jesteśmy Polską?
 26 2|     wdzieje kto maszkarę,~poznać, że larwy dźwiga pęto.~Lecz
 27 2|       czeluść ciemną maski żenie,~że przepadają (w noc je grąży).~
 28 2|         noc je grąży).~Gdy sądzi, ze jest sam na scenie,~już
 29 2|           KONRAD~.....!~MASKA l~I że to jest żądza swobody.~KONRAD~......
 30 2|                             Ledwo że larwa gdzieś przepadła,~
 31 2|           2~Nie.~KONRAD~Rozumiem, że mnie tylko raczysz oceniać.~
 32 2|    nienawiść jest.~KONRAD~Nie mów ze współczuciem. Jestem z mojej
 33 2|     KONRAD~No, przecież to jasne, że my nie myślimy w tej chwili
 34 2|                       Zaledwie ta ze sceny schodzi,~już nowa
 35 2|          sobie, ale wszak prawda, że i początek twój jest tobie
 36 2|      tobie tajemnicą.~MASKA 5~Ile że Genezis wszelka jest tajemnicą,
 37 2|      Milczenie. -~Boleję nad tym, że w ogóle myślisz.~MASKA 5~
 38 2|          ogóle myślisz.~MASKA 5~I że myśli mojej pod korzec schować
 39 2|           MASKA 5~Przyznajesz mi, że chcę.~KONRAD~Wcale nie.
 40 2|   gdziekolwiek je powiodę, i będą ze mną razem, za moim walczący
 41 2|     swoimi, ten wyzuty już będzie ze wstrętów życia, oczyszczony
 42 2|       wstrętów życia, oczyszczony ze zapędów złych i każących
 43 2|            KONRAD~A zdaje mi się, że to jest najważniejsze, co
 44 2|          tyle tylko chcę dowieść, że sprawy te są poza nami i
 45 2|        poza nami i mimo nas są, i że nasze myślenie nad nimi...~
 46 2|          7~A więc cóż! - ?~KONRAD~Że jest konstrukcja artystyczna,
 47 2|        odkrywać, i odsłaniać. Ale że do tego prowadzi...~MASKA
 48 2|         tylko SZTUKA. Czyli więc, że z myślenia chaotycznego
 49 2|        jest tradycją. Czyli więc, że z myślenia chaotycznego
 50 2|         twoich. Dowodzi to tylko, że tłumaczę się wyraźniej,
 51 2|          KONRAD~Ciebie to drażni, że jestem rozumiany, niejako
 52 2|     Sfmksy-strażnicy i samym tym, że u skrajów leśnych stoją
 53 2|           skrajów leśnych stoją i że są, każą się domyślać tajemnic.~
 54 2|          a one zrozumią i zgadną, że on czyta z ich twarzy i
 55 2|        pustka, która cię otacza - że ją masz w sobie.~KONRAD~
 56 2|           przepaść.~MASKA 9~Chyba że kto rękę poda.~(podaje rękę).~
 57 2|        się domyślam.~MASKA 9~Oto, że - powinniśmy.~KONRAD~Nic
 58 2|      zależało.~MASKA 9~Zważywszy, że dzieje się tak dużo, co
 59 2|          nas zależało, zważywszy, że dzieje się tak dużo, co
 60 2|          10~Samobójstwo.~KONRAD~A że ty przez śmierć dobrowolną
 61 2|     Przyjmij tylko do wiadomości, że wyzwolenie przez Śmierć
 62 2|     wszystkim, ażebyś myślał wraz ze mną.~MASKA 10~Otóż więc
 63 2|      MASKA 10~Aha!~KONRAD~Czyli - że to, co było po tylekroć
 64 2|         Co mam czynić? O radości, że ty mi się o to pytasz? Ty
 65 2|          to dla mnie jasne. Ale - że to my, my przyczyną, że
 66 2|           że to my, my przyczyną, że się gdzieś zagubił naród.~
 67 2|       MASKA 11~No, no, no.~KONRAD~Że pozwalamy w tej sprawie
 68 2|         złego?~KONRAD~A to złego, że każdy uczciwy Polak, jak
 69 2|          skoro zacznie gadać, tak ze słabą głową przegada wszystko;
 70 2|       Powinien być, być, być. Być ze zamkniętą gębą.~MASKA 11~
 71 2|         Ja wiem, czego ty chcesz: że Polska ma być mitem, mitem
 72 2|           zawsze będzie wiedział, że jest złodziej.~MASKA 12~?~
 73 2|    ścierpieć i znosić, i słuchać, że kobieta Polka przeistacza
 74 2|           MASKA 12~Jak to?~KONRAD~Że wytwarza się tłum ludzi
 75 2|         12~Jak?!~KONRAD~Przez to, że o niczym nie myślą. Że się
 76 2|            że o niczym nie myślą. Że się prędko godzą z warunkami
 77 2|        prędko godzą z warunkami i że nie czują potrzeby zmiany.~
 78 2|       Przesada.~KONRAD~A właśnie! że widzą w każdej właściwej
 79 2|        nastroić poetycznie. Czyli że...~MASKA 13~?~KONRAD~Czyli:
 80 2|          MASKA 13~?~KONRAD~Czyli: że straciliśmy wiarę w słowo.~
 81 2|        KONRAD~I tym nas oszukują, że my powinniśmy mieć to poczucie
 82 2|         złą... W nas chcą wmówić, że za to jesteśmy odpowiedzialni
 83 2|         jesteśmy odpowiedzialni i że jesteśmy do niczego.~MASKA
 84 2|         powinniśmy żyć solidarnie ze sobą.~MASKA 14~Ze sobą. -
 85 2|      solidarnie ze sobą.~MASKA 14~Ze sobą. - Tak.~KONRAD~No,
 86 2|        Tak.~KONRAD~No, to znaczy, że my... (zamyśla się)... że
 87 2|         że my... (zamyśla się)... że my przecież nie możemy być... - (
 88 2|        możemy być... - (urywa)... Że oczywiście człowiek słaby,
 89 2|         KONRAD~Ale to nie znaczy, że naród ulega.~MASKA 14~Tak -
 90 2|         Więc my tracimy przez to, że wyrabiamy niepotrzebnie
 91 2|           To nie to.~MASKA 15~Ta, że tak powiem, Chrystusowość.~
 92 2|     bezwzględnych, które idą same ze się. Same z siebie.~MASKA
 93 2|          tejże chwili spostrzega, że scena cała zapełnia się
 94 2|            szpiegując myśli jego) że... że... (symuluje, kończąc)
 95 2|      szpiegując myśli jego) że... że... (symuluje, kończąc) milczenie
 96 2|        mnie, wy bez skrzydeł i wy ze skrzydłami, larwy piekieł,
 97 2|           Wiesz ty, co to znaczy, że ja: jestem wyzwolon?~MASKA
 98 2|          MASKA 16~A my - ?~KONRAD~Że wy jesteście wyzwoleni.
 99 2|           MASKA 16~No, to zrozum, że inni tak samo: nie chcą
100 2|            skłonny jestem sądzić, że obaj jesteśmy: mniej więcej.~
101 2|        Więc jednak przypuszczasz, że na pewnej wyżynie stoję.~
102 2|         do mego sposobu myślenia: że istnieje bezwzględna klasyfikacja
103 2|           moją i poza tą innych i że ta jest sama ze się.~MASKA
104 2|          innych i że ta jest sama ze się.~MASKA 16~Z ducha?~KONRAD~
105 2|          ducha?~KONRAD~Z ducha! I że każdy czuje lub kiedyś wymiarkuje:
106 2|            Bo tę tajemnicę chcesz ze mnie wyciągnąć.~KONRAD~Masz
107 2|      Zgadnę ją sam, jeśli jest. A że jest, o tym wiem mimo ciebie -
108 2|        artyzmu. I teraz oto uważ, że odkryłem tobie część rzeczy,
109 2|         zabić. A wy westchniecie, że to przykre.~MASKA 17~Zabijasz
110 2|           nieodwołalna. Jest sama ze siebie. Ja ją tylko odkrywam.
111 2|         nie ma.~KONRAD~A właśnie, że takich nie ma. Wszyscy są
112 2|          KONRAD~A cóż ty myślisz, że ja nie jestem partią?~MASKA
113 2|         KONRAD~A właśnie dlatego, że myślą, że tak mnie się zdaje.~
114 2|        właśnie dlatego, że myślą, że tak mnie się zdaje.~MASKA
115 2|       jest poza mną i poza wami - że to są naukowe pewniki, to
116 2|           dla was są istotne? - - Że mniejsza o to, czym jestem
117 2|           czym jestem ja i co się ze mną stanie lub z moimi dziełami,
118 2|         lub z moimi dziełami, ale że ten mój każdy krok, to jest
119 2|           narodowości. Wy chcecie ze mnie uczynić niewolnika.~
120 2|   pochodzi od Boga, a wy mówicie, że ją znacie, i zatracacie
121 2|         MASKA 18~Tymczasem widzę, że zasypiasz przede wszystkim
122 2|        wyjść Edyp i bluźnić Bogu, że go dosiągł i że go pchnął
123 2|     bluźnić Bogu, że go dosiągł i że go pchnął w nędzę, i że
124 2|           że go pchnął w nędzę, i że dał mu świetność, i że dał
125 2|          i że dał mu świetność, i że dał mu nędzy świadomość,
126 2|       roztacza.~MASKA 19~Myślisz, że my jesteśmy przeciw Polsce.~
127 2|        mówcie mi na każdym kroku, że to klatka!~MASKA 19~Ha,
128 2|          MASKA 19~Nie wiedziałem, że mam tyle mocy.~KONRAD~Nie
129 2|            KONRAD~Nie wiedziałeś, że mam tyle odporności.~MASKA
130 2|          MASKA 19~A więc widzisz, że jesteśmy i że mamy egzystencję.~
131 2|       więc widzisz, że jesteśmy i że mamy egzystencję.~KONRAD~
132 2|      KONRAD~Ach, to mnie męczy... że liryzuję was i siebie, i
133 2|     poezji.~KONRAD~Czyli, mówisz, że patrzę przez pryzmat frazesu.~
134 2|           rozumiem sztukę i wiem, że to nie frazes.~KONRAD~Ani
135 2|       Jestem.~MASKA 19~Pozwolisz, że sam sądzić cię będę.~KONRAD~... -
136 2|           które padną za rok...~i że niczyich rąk nie zbroczy
137 2|   Konradowy.~KONRAD~Przyznasz mi, że my z coraz większą mówimy
138 2|      MASKA 20~Tak..... A... Czyli że...~KONRAD~Czyli że te rzeczy,
139 2|          Czyli że...~KONRAD~Czyli że te rzeczy, które my mamy
140 2|         KONRAD~I trzeba wiedzieć, że jeśli są rzeczy, które ode
141 2|         innych.~MASKA 20~Zapewne, że wiele naszej słabości, niemocy
142 2|         Tak. - Hm. - Tak. - Czyli że, czyli że:~KONRAD~Czyli
143 2|            Tak. - Czyli że, czyli że:~KONRAD~Czyli że.....~MASKA
144 2|            czyli że:~KONRAD~Czyli że.....~MASKA 20~(odchodzi)~- - - - - - - - - - - - - -- - -~
145 2|    wiedziesz ku zmartwychwstaniu,~że się moje dni już nagłe liczą,~
146 2|         moje dni już nagłe liczą,~że już jesteśmy na zaraniu.~
147 2|           modlić się mają dzieły.~Że jest już czas, by ręce topór
148 2|           co to znaczy pochodnia?~Że ją dałem do ręki kobiecie,~
149 2|    strzeże?~wy dziwicie się może,~ze Konrad z jej ręki ją bierze,~
150 2|      Konrad z jej ręki ją bierze,~że święcić kazała noże,~a noże
151 2|       ofierze dla narodu,~mniema, że ogniem go ocali - -~dościgną
152 3|            Dowodem rozmowa; czyli że niejako obecną jest jego
153 3|        jemu samemu wyrywa!~GŁOS l~Że on... Cóż z nim się dzieje?~
154 3|      chamie bracie,~i za pan brat ze szlachtą siądź.~Niech, mościdzieju,
155 3|        mościdzieju, Bóg zna pana,~że jesteś cham, sam Bóg to
156 3|           i Hołysz biorą karabele ze stołu i rozdają je gromadzie
157 3|               Czy wierzycie w to, że Słowo moje~płonącym było
158 3|         świętych znamię - ?~Czyli że kłamię - ?~- - - - - - - - - - - - - - - - - - - ~
159 3|       nasze koło...?~I mówię wam, że zaprawdę to chwila~wielka,
160 3|       oczy. O bracia moi, otoście ze mną w świątyni - a modły
161 3|          STARZEC~Czy uważałyście, że od chwili mrok jakoby coraz
162 3| zasłuchany.~Podnieście się duchem ze mną,~wzlećcie duchem za
163 3|        dzwon zadzwoni,~zejdziecie ze mną w sklep podziemny,~gdzie
164 3|       zespoleni wodze,~zstępujcie ze mną w podziemie,~kędy przeszłość
165 3|       GENIUSZ~O Sławo!!~KONRAD~Ty ze mną, Sławo?~Zwyciężaj siłą
166 3|      zabójczym.~Zwycięstwo! niosę ze krwi i ciała, z woli żywej
167 3|         świat władającą, wolą, co ze mnie jest i przychodzi ZWYCIĘŻAĆ!!~
168 3|        jest to wcale ten Prospero~ze Szekspirowskiej znanej "
169 3|  literacką swadę,~żeby zaznaczyć, że nie zrywam~z tradycją teatralnych
170 3|        przecie tę mu wytknę wadę,~że nic polskiego nie wymyślił;~
171 3|         mnie mówi...? Duch rzekł, że nawiedzi, jeżeli to, com
172 3|         rolę i nicość powszednią,~że skoro rolę wypowiecie gładko,~
173 3|           Kwestie trzy lub cztery~ze stanowiska sceny reżyser
174 3|           A wieszże ty, artystko, że artyzm jest maska?~W czyim
175 3|          dla tej pani.~REKWIZYTOR~Ze światłem na drucie.~Hola,
176 3|        oto scenę zagrać wypadało:~że ty, porwany dźwiękiem słów
177 3|    dźwiękiem słów własnej wymowy,~że ty prowadzisz gdzieś w przyszłość
178 3|          polem!~Mów, mów - widzę, że płoniesz.~MUZA~... Braknie
179 3|           KONRAD~Któż miał zostać ze mną?~REŻYSER~Czyli czekasz
180 3|         niejasno...~KONRAD~Powód, że rampy zgaszone...~Czy ty
181 3|        Czy jesteś, Polsko - tylko ze mną?~Sztuka mię czarów siecią
182 3|        tych ścian oddali~zda się, że nocy przestrzeń ciemna. -~
183 3|          spętany wszędy pójdziesz ze mną.~KONRAD~Odejmij węże!
184 3|        ocali!!!~Polska jestem! wy ze mną!~Wieniec wężów mnie
185 3|         dłoń! w oczach ciemno!~Wy ze mną!!!~CHÓR~Z tobą wszędy!~
186 3|            KONRAD~Wszędy noc -~wy ze mną.~CHÓR~Tędy, tędy!~ ~