Part

  1     I|       komu,~Ty prawą ręką jesteś w moim domu,~A skoro pomrę,
  2     I|      Strzegę tej córki jakby oka w głowie.~A cóż droższego
  3     I|         polskie dobijała plemię,~W pustkach wsie stały a odłogiem
  4     I|       wojsko ciśnie za grabieżą;~W tej walce z dymem znikła
  5     I|        własne policzone dziatki.~W takiej ja myśli, po ojców
  6     I|         Ciebie małego wychowałam w chacie.~Litość za litość. -
  7     I|        jej kości,~Swobodna dusza w krainach przyszłości~Igra
  8     I|     karci smutek żony:~"Jaki los w niebie komu naznaczony,~
  9    II|  rucianym wieńcu,~Biją drużbowie w podkówki ze stali,~A gdy
 10    II|      zarządca wesela:~"Dobrze to w każdym zyskać przyjaciela!~
 11    II|   przecudnym strojom,~Wreszcie i w tany sunąć nie zaszkodzi,~
 12    II|        Halina przystępuje młoda,~W całym weselu najpierwsza
 13    II|       starosta, zarządca wesela,~W te słowa drużbom porady
 14    II|    zostawcie obcemu,~Niech idzie w tany, niech też po swojemu~
 15    II|       przed muzyką staje,~Halina w pląsach rękę mu podaje;~
 16    II|       rękę mu podaje;~Za nim się w koło młodzieńcy zebrali,~
 17    II|  młodzieńcy zebrali,~Nucą i biją w podkówki ze stali.~Wiesław
 18    II|      wszystkich poważną postawą.~W skrzypce i basy sypnął grosza
 19    II|          pląsa z miną uroczystą,~W oburącz szatę ująwszy kwiecistą,~
 20    II|     twoje.~ ~Patrzajże mi prosto w oczy,~Bo widzi Bóg w niebie,~
 21    II|      prosto w oczy,~Bo widzi Bóg w niebie,~Że mi ledwo nie
 22    II| skrzypkom znowu powróci,~Staje i w pląsach tak dalej nuci:~ ~"
 23    II|         dalej nuci:~ ~"Czemuż ja w proszowskiej ziemi~Małe
 24    II|     krakowskiem!~Najszczęśliwszy w świecie.~ ~Krew, nie woda
 25    II|    wszystko Bóg sądzi".~ ~Halina w pląsach przed nim ucieka,~
 26    II|     pląsach przed nim ucieka,~On w ręce pleszcąc goni z daleka,~
 27    II|           z ujętą wróci,~Staje i w pląsach tak dalej nuci:~ ~"
 28    II|   puszczę więcej!~ ~Krąży słowik w szumnym lesie,~Gałązek się
 29    II| Gniazdeczko ulepią".~ ~Sam teraz w pląsach przed druhną stroni,~
 30    II|         gdy znowu wróci,~Staje i w pląsach tak przed nią nuci:~ ~"
 31    II|   Grajcie skrzypki! bo się smucę~W opłakanym stanie,~Z konikami
 32    II|      bielił,~Pożegnał wszystkich w zasmuconym stanie,~Wciąż
 33    II|   zasmuconym stanie,~Wciąż mając w uszach i śpiewy, i granie,~
 34    II|       uszach i śpiewy, i granie,~W sercu niepokój, a myśli
 35   III|          milczący Wiesław usiadł w chatce,~Matka go z córką
 36   III|        spuści z Wiesława,~Dziwną w nim jakąś odmianę poznawa.~"
 37   III|          podać raczą.~ ~Czemużem w domu nie został na wieki,~
 38   III|          Ojcowie moi już królują w niebie,~Wyście sierotę przyjęli
 39   III|     nieba.~Dziś jedynaczkę córkę w swojej chacie~Dla mnie w
 40   III|         w swojej chacie~Dla mnie w zamęście i z wianem chowacie;~
 41   III|          dzieckiem małem,~Gdy ją w tych kątach sobie kołysałem.~
 42   III|          Ale mi rada niedościgła w niebie~O Was każe smucić,
 43   III|          też kocham; i widzi Bóg w niebie,~Że nic milszego
 44   III|       nią Bronika z trwogą i łzą w oku,~Wiesław twarz kryjąc
 45   III|       pola,~Płochy i dumny, ufny w siłę młodą,~Rzeki i skały
 46   III|     teraz drogę zagrodzicie.~Nie w nim też może dla Broniki
 47   III|        dziécię;~Dla czego ojciec w troskach życie trawi,~Czym
 48   III|          żyć nawyknie i pracować w domu,~To weźmie przybysz
 49   III|          po mej stracie,~Teściny w obcej nie służyła chacie;~
 50    IV|          jaworze~Panna stroi się w komorze.~ ~Otwierajcież!
 51    IV|     przyszli goście!~I życzliwie w dom zaproście;~Chociaż obcym,
 52    IV|    gotowa!"~ ~Jan, gdy odpoczął, w te przemówił słowa:~"Niech
 53    IV|          Bo jak oblicze oglądamy w zdroju,~Tak dusza wiernie
 54    IV|       Tak dusza wiernie wyda się w napoju.~Pszczółki na ziemi
 55    IV|     zgodzie~Wzbudziły przemysł i w ludzkim narodzie.~A jak
 56    IV|         i wonnieją zioła,~Niesie w ul siostrze uzbierane miody,~
 57    IV|         chrzestnym ojcem zwią go w domach wielu,~Przeto, .gdziekolwiek
 58    IV|           gdziekolwiek przyjdzie w odwiedziny,~Jest jakby w
 59    IV|         w odwiedziny,~Jest jakby w domu, u swojej rodziny.~ ~
 60    IV|        domu, u swojej rodziny.~ ~W podany kubek nalał Wiesław
 61    IV|          Halina.~Jan dziewosłęby w te słowa zaczyna:~"Kiedy
 62    IV|       przyszłości nie bada,~Jako w kochaniu ufność w losie
 63    IV|           Jako w kochaniu ufność w losie składa,~A to odmienne,
 64    IV|    pieczy,~Wszystko przewidzieć, w szczerości pogadać,~A z
 65    IV|         Mając kumostwa powinność w pamięci,~Nie żałowali dla
 66    IV|    Wełniste owce zabielają pola,~W schludnych stajenkach bydełko
 67    IV| stajenkach bydełko się chowa,~A [w] cztery konie jeżdżą do
 68    IV|          wyjawił,~Że swoje serce w jej sercu zostawił.~Na to
 69    IV|     matko! wiernie wam odnoszę~I w imię ojców o córkę was proszę.~
 70    IV|       chcę młodego wychwalać wam w oczy;~Często pochwała, choć
 71    IV|        pracowity, choć posłuszny w domu,~Bywał i Wiesław szpakiem
 72    IV|         Rej nad muzyką prowadzić w gospodzie,~Z karczmy rozpędzać
 73    IV|        jak na wiosnę pędzi potok w biegu,~Pieni się, szumi
 74    IV|    brzegu,~Aż dalej cicho płynie w swym korycie,~Tak młodzian
 75    IV|       obficie~Musi wyszumieć, aż w troskach stateczny,~Jak
 76    IV|    stateczna żona~Resztę wychowu w młodzieńcu dokona,~Nauczy
 77    IV|         na boku,~Śledziła prawdy w Wiesławowym oku;~Jan, mówiąc
 78    IV|          ganił.~ ~Ale łza błysła w źrenicy młodziana,~Potem
 79    IV|          było długie pomilczenie w domu.~Wtenczas Halinie także
 80    IV|          Miła pogoda jaśniała im w oku.~ ~Rzewniło matkę niespodziane
 81    IV|        wiana ni rodzinnej chatki~W szczerości zatem, jak każe
 82    IV|         dworze,~Doświadcza ludzi w szczęściu i pokorze,~Czy
 83    IV|     pokorze,~Czy kogo zniży, czy w górze osadzi,~Patrzy, jak
 84    IV|     sobie radzi.~Halina moja, co w ubogim bycie~Przepracowała
 85    IV|       Starce i matki pokryły się w lasy;~Ale i w lesie zajęły
 86    IV|        pokryły się w lasy;~Ale i w lesie zajęły się sosny:~
 87    IV|     swoje imię,~Mówiło tylko, że w okropnym dymie~Nieznani
 88    IV|        teraz pracujem na siebie,~W jednych żyjemy troskach
 89    IV|        dawano,~Choćbym mieszkała w malowanym dworze,~Jedwabne
 90    IV|           Jedwabne szaty chowała w komorze,~To bym bez ciebie
 91    IV|          mu wróciemy,~Bo wszyscy w drogę wybrać się musiemy.~
 92     V|         opuszcza Jana,~Bo radość w sercu utajoną żywi,~Że dwie
 93     V|         Jan uważnie poglądał jej w lica,~Czy jej nie będzie
 94     V|          wioska jako ogród długi~W kwitnących sadach niskie
 95     V|       bardzo blisko".~Ale Halina w jedną patrzy stronę;~Bijące
 96     V|   wielkie zadumienie,~Błogie się w serce cisnęło spomnienie.~
 97     V|  spomnienie.~Nie mogła mówić, bo w takowym stanie~Każdy jej
 98     V|       już Halina pada na kolana,~W dłonie uderza i mówi do
 99     V|          matka jedyna?~Jeśli już w grobie, na grób jej pójść
100     V|       stało,~Nie tak, jak mi się w pamięci zjawiało".~ ~Tu
101     V|        to matka, matka żałowana,~W modłach za tobą tak ją wyklęczała.~
102     V|          Chatkę i córkę stracili w potrzebie,~Dziś w nowej
103     V|       stracili w potrzebie,~Dziś w nowej chacie uściskają ciebie".~ ~
104     V|         Jana za szyje.~ ~Śpieszą w podwórko, lecz ojców nie
105     V|         szła Bronika mała,~Gości w podwórku ojców wskazywała.~