Part

1001   III|             radzi,~Inaczej myśli Bóg o swej czeladzi;~Prędki, bez wieści
1002    IV|           naszym Wiesławie,~Bom mu był świadkiem od dzieciństwa prawie".~ ~
1003     I|               siedząc wysoko~Nad całym światem opatrzne ma oko,~Wszakci
1004     I|         przygotuj nadrożne.~Ty wyjdź o świcie, a chroń się przygody,~Bo
1005     I|             ziemia strawiła jej kości,~Swobodna dusza w krainach przyszłości~
1006   III|           dajcie wolność Wiesławowi,~O swoim szczęściu sam niechaj stanowi!"~ ~
1007    II|             idzie w tany, niech też po swojemu~Skrzypkom zanuci, dziewoję
1008    IV|                Aż dalej cicho płynie w swym korycie,~Tak młodzian siłą
1009    IV|           Poczciwych ojców widzicie tu syna;~Chociaż pod ziemią śpi
1010    IV|             Sprawiał się godnie, że go synem zowią~I część chudoby dla
1011     I|             chwała.~Ciebiem ja za nie, synu! wychowała,~Bo gdzie sierota
1012    II|             postawą.~W skrzypce i basy sypnął grosza hojnie,~Ojcom za
1013    II|              miną uroczystą,~W oburącz szatę ująwszy kwiecistą,~On tupnął,
1014    IV|             malowanym dworze,~Jedwabne szaty chowała w komorze,~To bym
1015    IV|               uczyni,~Bo z serca idzie szczera moja rada.~Uproście koni
1016    IV|              drogę wybrać się musiemy.~Szczęścia spólnego wybiła godzina,~
1017     V|                pospieszył,~Ażeby matkę szczęśliwą ucieszył.~ ~Jak się witała
1018     V|             stary kościół z blaszanymi szczyty~Ponad wsią błyszczy lipami
1019    IV|              zawziął na polską Koronę,~Szedł mój mąż z kosą na spoiną
1020    II|                 Słychać wokoło pokątne szemrania.~ ~Długo się Wiesław gościnnie
1021     I|            nigdy nie zobaczę.~Na świat szeroki próżno rzucać oko,~Świat
1022     I|              dziecię~Podobnie kędyś na szerokim świecie~Litość znalazło;
1023     V|              na modlitwę głos po rosie szerzy;~Pobożnie wszyscy padli
1024    IV|              pochwała, choć i słuszna, szkodzi,~Bo lepiej, kiedy nie znają
1025     V|              niosą;~Naprzód z bławatem szła Bronika mała,~Gości w podwórku
1026    IV|                w domu,~Bywał i Wiesław szpakiem po kryjomu:~Zajechać drogę,
1027    IV|              opatrznej krainie~Zbiorów szukały; ochronne przy zgodzie~Wzbudziły
1028    IV|              potok w biegu,~Pieni się, szumi i wylewa z brzegu,~Aż dalej
1029    II|               więcej!~ ~Krąży słowik w szumnym lesie,~Gałązek się czepia,~
1030    IV|                straszny i żałosny,~Gdy ta ostatnia gorzała uchrona;~
1031     I|             litość. - Niebieska opieka~Tajnie nagradza uczynki człowieka.~
1032    IV|      Śmielszymi czyni ukrywane chęci~I tajność serca przed oczy wyświęci,~
1033     I|            chaty przenikniony cały,~Że takich ojców niebiosa mu dały.~ ~
1034    IV|              zatem, jak każe sumienie,~Takie Janowi czyni oświadczenie:~ ~"
1035     I|            własne policzone dziatki.~W takiej ja myśli, po ojców twych
1036    IV|              Stanisław rzekł mu słowem takiem:~"Lecz jeśli miła serce
1037   III|                po ojcowsku rzekł słowa takowe;~"Kiedy twój ojciec żegnał
1038    II|             ziemi~I zaczął nucić słowy takowemi:~ ~"Niechże ja lepiej nie
1039     V|      spomnienie.~Nie mogła mówić, bo w takowym stanie~Każdy jej oddech
1040   III|           ukłonił~I zaczął mówić słowy takowymi:~"Prawda, że szczerze trzeba
1041    IV|               w domu.~Wtenczas Halinie także łzy wytrysły.~Jako na wiosnę
1042    II|        krakowskim dziewojom,~Wymyślnym tańcom i przecudnym strojom,~Wreszcie
1043   III|         wszyscy z prędkiego powrotu,~Z taniości kupna i z koników radzi;~
1044     V|              sklepienie~I rzeźwą wonią tchnie wieczór pogodny.~Jest blisko
1045   III|                chciejcież ubogiemu;~Bo ten przed nędzą nigdzie się
1046    II|                zapłoniona cała,~Między teścine za stół uciekała;~Wiesław
1047   III|                kiedyś, po mej stracie,~Teściny w obcej nie służyła chacie;~
1048    IV|          Zerwie panna swoje kwiaty,~Do teściowej pójdzie chaty.~ ~Raz ostatni,
1049     V|             była do twarzy anioła,~Ale tęsknocie wytrzymać nie zdoła,~Do
1050    IV|                       IV~ ~Idzie Jan z tęsknym Wiesławom na zwiady,~Wiesław
1051    IV|                Dzieci i matki błądziły tłumami.~Przy drodze na to patrzyłam
1052     V|                         V~ ~Wartko wóz toczą parskające konie,~Mijają
1053     V|             zyska -~Tego wam, moi mili towarzysze!~Jakobym pragnął, nigdy
1054    IV|         stateczny,~Jak jabłoń z czasem traci kwiat zbyteczny.~Zawsze
1055   III|               córka obcej ręki czeka~I traf młodzieńca przyniesie z
1056     V|              Które jej bardzo do serca trafiły;~Tak na weselu nucił Wiesław
1057   III|                ojciec w troskach życie trawi,~Czym się lat wiele utroska,
1058     V|               Wokoło wierzby i zielona trawka;~Tam wiejskich dzieci niedzielna
1059     I|            komu naznaczony,~Próżno się troskać; Bóg siedząc wysoko~Nad
1060   III|                spokojny,~Anibym zaznał trudnej z sercem wojny.~Lecz darmo
1061    IV|             nam udzieli:~Miernie użyty trunek rozweseli,~Śmielszymi czyni
1062     V|               okrąży,~Pieszy ścieżkami trzykroć pierwej zdąży.~Idą wiec
1063   III|          Ciekawość tylko na jej ustach trzyma~Uśmiech pustoty; ale gdy
1064    II|            szatę ująwszy kwiecistą,~On tupnął, głowę nachylił ku ziemi~
1065    II|               konie opłacę,~Wydałem ja twe talary,~Moje serce stracę. -~ ~
1066     V|                ciebie ratował,~I ojców twoich przy zdrowiu zachował.~Wzmogli
1067   III|             rzekł słowa takowe;~"Kiedy twój ojciec żegnał ziemskie życie,~
1068     V|            ziemię, jak jest wydeptana,~Twoja to matka, matka żałowana,~
1069    II|              oczka czyje~Milsze mi nad twoje.~ ~Patrzajże mi prosto w
1070     I|              takiej ja myśli, po ojców twych stracie,~Ciebie małego wychowałam
1071   III|              dzieckiem małem,~Gdy ją w tych kątach sobie kołysałem.~
1072    IV|                nie idzie pod wichę,~Co tydzień wniesie, nie straci niedziela,~
1073   III|               na wieki,~Wdzięczen łask tylu i waszej opieki,~Przy waszym
1074    II|                naszego chleba!"~A przy tym uśmiech jakowyś uroczy~Zwrócił
1075    II|                 ptaszku luby!~Moje sto tysięcy!~Dogonię ja mojej zguby~
1076   III|            Czym się lat wiele utroska, ubawi,~Z czym żyć nawyknie i pracować
1077    II|             Nie chciejcie gardzić dary ubogiemi,~Pożyjcie z nami, czym tu
1078   III|               Pobłogosławić chciejcież ubogiemu;~Bo ten przed nędzą nigdzie
1079    IV|               radzi.~Halina moja, co w ubogim bycie~Przepracowała dotąd
1080    IV|               spoczynku prosi;~Mówi do ucha stydliwej Halinie:~"Niech
1081     I|             Jeśli, daj Boże! córka się uchowa -~Ma lat dwanaście, nieskąpo
1082    IV|                Gdy ta ostatnia gorzała uchrona;~Na milę wielka rozciągła
1083    II|             Halina w pląsach przed nim ucieka,~On w ręce pleszcąc goni
1084    II|         pląsach tak dalej nuci:~ ~"Nie uciekaj, ptaszku luby!~Moje sto
1085    II|                 Między teścine za stół uciekała;~Wiesław staroście i matkom
1086     V|                 Ażeby matkę szczęśliwą ucieszył.~ ~Jak się witała rodzina
1087    II|            wybierze;~Bo z obcym trzeba uczciwie i szczerze".~ ~I wybrał
1088     V|            anieli.~A kiedy wstała, już uczuć nie kryje,~Ścisła Wiesława
1089    IV|         Niechaj z ufnością, co powiem, uczyni,~Bo z serca idzie szczera
1090     I|       Niebieska opieka~Tajnie nagradza uczynki człowieka.~A jeśli ziemia
1091   III|             jego rady,~Może sam z tobą uda się na zwiady,~Może się
1092    IV|             korycie,~Tak młodzian siłą udarzon obficie~Musi wyszumieć,
1093     V|               pada na kolana,~W dłonie uderza i mówi do Jana:~"Mocny mój
1094    IV|          flaszę,~A gospodyni kubka nam udzieli:~Miernie użyty trunek rozweseli,~
1095     I|              przygody,~Bo zawsze wiele ufa sobie młody;~Przynieś twej
1096    IV|      przeznaczenia u Boga niech czeka.~Ufam, że póki niemoc mię nie
1097     I|              będzie;~Lepsze nad smutek ufanie pobożne.~Idź! Wiesławowi
1098    IV|               Miła gospodyni~Niechaj z ufnością, co powiem, uczyni,~Bo z
1099   III|           okrąża pola,~Płochy i dumny, ufny w siłę młodą,~Rzeki i skały
1100    II|              stali.~Wiesław się za pas ujął ręką prawą,~Zagasił wszystkich
1101    II|             uroczystą,~W oburącz szatę ująwszy kwiecistą,~On tupnął, głowę
1102    II|                daleka,~A gdy dogoni, z ujętą wróci,~Staje i w pląsach
1103   III|               Uśmiech pustoty; ale gdy ujrzała,~Że tu i Wiesław, i matka
1104    II|             rządzi?~Człowiek pragnie i układa,~A wszystko Bóg sądzi".~ ~
1105   III|                Stanisławowi do nóg się ukłonił~I zaczął mówić słowy takowymi:~"
1106    IV|            rozweseli,~Śmielszymi czyni ukrywane chęci~I tajność serca przed
1107    IV|               wonnieją zioła,~Niesie w ul siostrze uzbierane miody,~
1108    II|             piórka niesie,~Gniazdeczko ulepią".~ ~Sam teraz w pląsach
1109     I|                wory,~Czterysta złotych ułożył na ławie~I tak powiada: "
1110   III|           rodziny poznasz dobre chęci,~Uproś sąsiada, niechaj zacznie
1111    IV|               idzie szczera moja rada.~Uproście koni z wozem u sąsiada,~
1112     V|             będzie znaną okolica.~Wtem uroczyście od kościelnej wieży~Dzwon
1113    II|       przystojnie.~Halina pląsa z miną uroczystą,~W oburącz szatę ująwszy
1114    II|               całym weselu najpierwsza uroda,~Wstydzi się, wstydzi, jednak
1115    IV|              Wyrosła zdrowa, pracowna, urodna;~Obiedwie teraz pracujem
1116    IV|                I starca drogi lica tak urodne".~Kiedy Halina słyszy taką
1117     I|                lat dwanaście, nieskąpo urody -~Możesz jej czekać, sameś
1118     V|         potrzebie,~Dziś w nowej chacie uściskają ciebie".~ ~Klękła Halina,
1119   III|                 Skoro milczący Wiesław usiadł w chatce,~Matka go z córką
1120    II|                 II~ ~Już wonny wieczór uśmiechał się ziemi,~Gdy wracał Wiesław
1121     V|            patrzy stronę;~Bijące łono, usta otworzone~Poznać dawały
1122   III|                 Ciekawość tylko na jej ustach trzyma~Uśmiech pustoty;
1123    II|       zasmuconym stanie,~Wciąż mając w uszach i śpiewy, i granie,~W sercu
1124     V|                Że dwie rodziny wrychle uszczęśliwi.~ ~Przydrożne lipy długie
1125     V|                Jana,~Bo radość w sercu utajoną żywi,~Że dwie rodziny wrychle
1126     V|               grób jej pójść muszę,~Tu utęsknioną niech wyzionę duszę!~Tu
1127     I|                pociechę.~Może też moje utracone dziecię~Podobnie kędyś na
1128   III|              trawi,~Czym się lat wiele utroska, ubawi,~Z czym żyć nawyknie
1129    IV|               drogę,~Do serca płacząc. Utulam, jak mogę,~Pytam o imię,
1130     V|              nucił Wiesław miły.~A Jan uważnie poglądał jej w lica,~Czy
1131     V|               Dziwnie Haliny twarz się uwesela,~Swawolna, więcej mówić
1132    IV|                Raz ostatni, rozmaryny!~Uwieńczycie skroń dziewczyny;~Zielona
1133    IV|            zioła,~Niesie w ul siostrze uzbierane miody,~Tak niesie" młodzian
1134    IV|              sierotę, choć sama uboga.~Użyłam trosków, lecz była ich godna,~
1135    IV|             kubka nam udzieli:~Miernie użyty trunek rozweseli,~Śmielszymi
1136     V|                                        V~ ~Wartko wóz toczą parskające
1137     I|              ciśnie za grabieżą;~W tej walce z dymem znikła nasza strzecha;~
1138     I|          wiatrem, co strzechy i konary walił,~Do nas wróg przybył i wioskę
1139     V|                                    V~ ~Wartko wóz toczą parskające konie,~
1140   III|             tylu i waszej opieki,~Przy waszym pługu chodziłbym spokojny,~
1141    IV|             słowa,~Bo dusza pełną była ważnych myśli;~Na twarzy tylko wesele
1142    II|           duszą został przy Halinie.~ ~Wchodzi do izby na wesołe tany~Z
1143    II|        wszystkich w zasmuconym stanie,~Wciąż mając w uszach i śpiewy,
1144    IV|               nie znają się młodzi,~Za wcześnie już się u celu być mienią,~
1145   III|              domu nie został na wieki,~Wdzięczen łask tylu i waszej opieki,~
1146    II|               nami, czym tu gospodarzy~Wdzięczna prac rola i dobry Bóg darzy.~
1147    IV|            słyszy taką mowę,~Rumianych wdzięków przybyło połowę;~Koszyk
1148    II|               podkówki ze stali,~A gdy wędrowca mile powitali,~Tak rzekł
1149    II|           koszyka i owoc podaje:~"Obcy wędrowcze! jużci przyjąć trzeba~Naszych
1150    IV|              cesarskie wojaki,~Wyśmiać wędrownym góralom chodaki -~Toć były
1151    IV|           pszenicę niesie czarna rola,~Wełniste owce zabielają pola,~W schludnych
1152    IV|         ważnych myśli;~Na twarzy tylko wesele się kryśli.~Chciał mówić
1153    II|            Długo się Wiesław gościnnie weselił,~Już się też dzionek nad
1154     V|               rodzina siedzi zadumana.~Wesołość tylko nie opuszcza Jana,~
1155   III|               twej woli:~Uproszę Jana, wezwiej jego rady,~Może sam z tobą
1156    IV|            rozmaryn i ruta,~Na okienku wianek leży,~Jest tu córka dla
1157   III|                Dla mnie w zamęście i z wianem chowacie;~Jeszcze - mówicie -
1158    IV|               ani przyjacieli,~Co by o wianie dla niej pomyśleli.~Przeto,
1159    IV|              miła matko! tyś jest moje wiano;~Choćby mi góry ze złota
1160    II|                   Gospodarzu! nie dasz wiary,~Jak konie opłacę,~Wydałem
1161     I|               Już to dwunastym liściem wiatr pomiata,~Jak myśli matki
1162   III|               córka;~Głaszczą koniki i wiążą u płotu,~Cieszą się wszyscy
1163    IV|           Praca sierpowa nie idzie pod wichę,~Co tydzień wniesie, nie
1164     I|             gwaru,~Wśród ciemnej nocy, wichrów i pożaru,~Razem rolnicy
1165    II|              konie bieżą po gościeńcu,~Widać dziewoje przy rucianym wieńcu,~
1166    IV|             zajęły się sosny:~Byłci to widok straszny i żałosny,~Gdy
1167    IV|              oświadczenie:~ ~"Jest Bóg widzący na niebieskim dworze,~Doświadcza
1168    IV|             zakładać.~Poczciwych ojców widzicie tu syna;~Chociaż pod ziemią
1169     V|                 które czystsze od rosy widzieli,~Które jak perły liczyli
1170     V|             pytaj, ale dzięki składaj,~Widzisz tę ziemię, jak jest wydeptana,~
1171    IV|            Haliną na drodze,~Jak pewno wiecie - i ojcom wyjawił,~Że swoje
1172    IV|           kominie,~Niech będzie rychło wieczerza gotowa!"~ ~Jan, gdy odpoczął,
1173    IV|                ma na pieczy.~Chwała mu wieczna! - Miła gospodyni~Niechaj
1174     I|              do Wisły rzucony~Zniknęła wiecznie, głuche wszystkie strony,~
1175    IV|         okropnym dymie~Nieznani ludzie wiedli je do lasu;~Więcej nic nie
1176    IV|               oku;~Jan, mówiąc prawdę, wiedział, że nie ranił:~Dziewczęta
1177     V|          wierzby i zielona trawka;~Tam wiejskich dzieci niedzielna zabawka.~
1178     I|           zabity,~Mnie schyla niemoc i wiek nieużyty,~Nie mam z chudobą
1179    IV|               gorzała uchrona;~Na milę wielka rozciągła się łona;~Dzieci
1180     V|                otworzone~Poznać dawały wielkie zadumienie,~Błogie się w
1181    IV|        wszystkim Jana mowa.~Bóg go też wielkim rozumem obdarzył,~Już on
1182    IV|      chrzestnym ojcem zwią go w domach wielu,~Przeto, .gdziekolwiek przyjdzie
1183    IV|                do lasu;~Więcej nic nie wiem aż do tego czasu.~Ja, matka
1184    II|           Widać dziewoje przy rucianym wieńcu,~Biją drużbowie w podkówki
1185     V|               pochylony z laty,~Wokoło wierzby i zielona trawka;~Tam wiejskich
1186    IV|                dotąd ze mną życie,~Nie wierzy słońcu, które niespodzianie~
1187    IV|              Siądźcie i z Bogiem dobrą wieść przynoście!"~Z komory wyszła
1188   III|             swej czeladzi;~Prędki, bez wieści spada wyrok boski.~Na mojej
1189    IV|               IV~ ~Idzie Jan z tęsknym Wiesławom na zwiady,~Wiesław daleko
1190    IV|                boku,~Śledziła prawdy w Wiesławowym oku;~Jan, mówiąc prawdę,
1191    IV|             równa pszczole jest miłość wieśniacza,~Słodycz i zgodę, i pracę
1192     V|               błyszczy lipami zakryty.~Wieża, z której dzwon o milę donosi,~
1193     V|               uroczyście od kościelnej wieży~Dzwon na modlitwę głos po
1194     V|         których dym kręty ku niebu się wije.~A stary kościół z blaszanymi
1195     I|               ziemie;~Okólnych lasów i wiosek pożary~Gniewu Bożego zwiastowały
1196    IV|               powały,~Jadwiga rzekła: "Witajcie nam, goście!~Siądźcie i
1197    II|             każdym zyskać przyjaciela!~Witajcież do nas, wy z proszowskiej
1198     V|         szczęśliwą ucieszył.~ ~Jak się witała rodzina złączona,~Jedno
1199   III|        otwarcie i śmiało.~ ~Oczekiwany wjechał do podwórka.~Wybiegi Stanisław
1200    II|                  Krew, nie woda ludźmi włada,~Bo któż sercem rządzi?~
1201    IV|            młodzież idzie za serdeczną władzą,~Niech ją z namysłem starsi
1202     I|            żyje gdzie u matki~Pomiędzy własne policzone dziatki.~W takiej
1203    IV|                Grabili dwory, zapalali włości;~Doznał, co trwoga, kto
1204    IV|            idzie pod wichę,~Co tydzień wniesie, nie straci niedziela,~Bóg
1205   III|              mój hodował.~Nieszczęście wniesiesz do każdego domu,~Gdy mnie
1206     I|           Stanisław wychodzi z komory,~Wnosi do izby dwa pieniężne wory,~
1207    II| Najszczęśliwszy w świecie.~ ~Krew, nie woda ludźmi włada,~Bo któż sercem
1208    IV|            karczmy rozpędzać cesarskie wojaki,~Wyśmiać wędrownym góralom
1209    IV|                 Zajechać drogę, choćby wojewodzie,~Rej nad muzyką prowadzić
1210     I|                pary.~Syn mój jedyny na wojnie zabity,~Mnie schyla niemoc
1211   III|                zaznał trudnej z sercem wojny.~Lecz darmo człowiek sam
1212     I|               obronie bieżą,~Razem się wojsko ciśnie za grabieżą;~W tej
1213     V|          zarosłe stawiska.~Przeto, nim wokół jadący okrąży,~Pieszy ścieżkami
1214     I|         pocieszy i niebo wysoko.~Niech wola Boska będzie, Boska chwała.~
1215     V|           Spędzają na most i krówki, i wołki.~ ~Skrzypią z ról czarnych
1216   III|            wszystko, gdy na całe życie~Wolną mu teraz drogę zagrodzicie.~
1217   III|               z daleka;~Dlatego dajcie wolność Wiesławowi,~O swoim szczęściu
1218     V|         niebieskie sklepienie~I rzeźwą wonią tchnie wieczór pogodny.~
1219    IV|          pszczoła,~Gdy się sad bieli i wonnieją zioła,~Niesie w ul siostrze
1220     I|            Wnosi do izby dwa pieniężne wory,~Czterysta złotych ułożył
1221    IV|             moja rada.~Uproście koni z wozem u sąsiada,~A tę życzliwość
1222     V|               Już też Stanisław od łąk wraca z kosą,~Idzie i żona, konicz
1223     V|                Skrzypią z ról czarnych wracające pługi,~A cała wioska jako
1224    II|               uśmiechał się ziemi,~Gdy wracał Wiesław z końmi kupionemi.~
1225    II|           tańcom i przecudnym strojom,~Wreszcie i w tany sunąć nie zaszkodzi,~
1226    IV|                tę życzliwość hojnie mu wróciemy,~Bo wszyscy w drogę wybrać
1227    IV|                spoiną obronę~I już nie wrócił. - Obcy bez litości~Grabili
1228     I|        strzechy i konary walił,~Do nas wróg przybył i wioskę zapalił.~
1229     V|          utajoną żywi,~Że dwie rodziny wrychle uszczęśliwi.~ ~Przydrożne
1230     V|               blaszanymi szczyty~Ponad wsią błyszczy lipami zakryty.~
1231     I|            dobijała plemię,~W pustkach wsie stały a odłogiem ziemie;~
1232     V|                 Gości w podwórku ojców wskazywała.~Chciał Jan, by Wiesław
1233     I|                   śród płaczu i gwaru,~Wśród ciemnej nocy, wichrów i
1234     V|                liczyli anieli.~A kiedy wstała, już uczuć nie kryje,~Ścisła
1235     I|                matkę objęła za szyję~I wstyd rumiany na jej piersi kryje,~
1236   III|             godzi".~ ~On spuścił oczy, wstydem się zapłonił,~Stanisławowi
1237     I|               światem opatrzne ma oko,~Wszakci On ojcem na wieki i wszędzie,~
1238     I|           dymem znikła nasza strzecha;~Wtedy mi córka, jedyna pociecha,~
1239     V|              nie będzie znaną okolica.~Wtem uroczyście od kościelnej
1240    IV|             długie pomilczenie w domu.~Wtenczas Halinie także łzy wytrysły.~
1241   III|                 Oni porywczej młodości wybaczą~I mądrą radę zawsze podać
1242   III|        Oczekiwany wjechał do podwórka.~Wybiegi Stanisław i matka, i córka;~
1243     I|              talary~Kup mi dwa konie i wybierz do pary.~Syn mój jedyny
1244    II|             Skrzypkom zanuci, dziewoję wybierze;~Bo z obcym trzeba uczciwie
1245    IV|            musiemy.~Szczęścia spólnego wybiła godzina,~Pozna Halinę Wiesława
1246    IV|           wróciemy,~Bo wszyscy w drogę wybrać się musiemy.~Szczęścia spólnego
1247    II|              uczciwie i szczerze".~ ~I wybrał druhnę, której wdzięk uroczy~
1248     I|               Ciebiem ja za nie, synu! wychowała,~Bo gdzie sierota przyjęta
1249     I|           twych stracie,~Ciebie małego wychowałam w chacie.~Litość za litość. -
1250    IV|                i stateczna żona~Resztę wychowu w młodzieńcu dokona,~Nauczy
1251    IV|             jednoczy.~Nie chcę młodego wychwalać wam w oczy;~Często pochwała,
1252    IV|              zdroju,~Tak dusza wiernie wyda się w napoju.~Pszczółki
1253    II|               wiary,~Jak konie opłacę,~Wydałem ja twe talary,~Moje serce
1254   III|               Ale się wszystkim dziwno wydawało,~Że Wiesław smutny i mówi
1255     V|            Widzisz tę ziemię, jak jest wydeptana,~Twoja to matka, matka żałowana,~
1256     V|            Jest blisko drogi gościniec wygodny,~Tam każą stanąć, bo choć
1257    IV|             Jak pewno wiecie - i ojcom wyjawił,~Że swoje serce w jej sercu
1258     I|      Wiesławowi przygotuj nadrożne.~Ty wyjdź o świcie, a chroń się przygody,~
1259    IV|               nas tu chęć prowadzi".~ ~Wyjrzała oknem od kądzieli matka,~
1260     V|               W modłach za tobą tak ją wyklęczała.~Bóg nas doświadcza, Bogu
1261    IV|         milczący bacznie radość chowa;~Wykraść się chciały niecierpliwe
1262    IV|              Gdy wonny deszczyk obłoki wyleją,~Kwiaty zroszone błyszczą
1263    IV|              biegu,~Pieni się, szumi i wylewa z brzegu,~Aż dalej cicho
1264    II|              się krakowskim dziewojom,~Wymyślnym tańcom i przecudnym strojom,~
1265    IV|         sędziwy, Wiesław okazały~Głową wyniosłą dosięgną! powały,~Jadwiga
1266    IV|               na głowę,~Tak zasłoniona wypełnia połowę,~Połowę Wiesław wypełnił
1267    IV|        wypełnia połowę,~Połowę Wiesław wypełnił aż do dna;~A jako zorza
1268     V|              pola czekali,~Aby Halinie wypoczynek dali.~ ~Już też Stanisław
1269   III|               Prędki, bez wieści spada wyrok boski.~Na mojej drodze pośród
1270    IV|          trosków, lecz była ich godna,~Wyrosła zdrowa, pracowna, urodna;~
1271   III|             powiedział:~"Stary młodemu wyrozumieć nie chce,~Młodego nowość
1272   III|              moi już królują w niebie,~Wyście sierotę przyjęli do siebie,~
1273    II|                niebie,~Że mi ledwo nie wyskoczy~Serduszko do ciebie!"~ ~
1274    IV|            rozpędzać cesarskie wojaki,~Wyśmiać wędrownym góralom chodaki -~
1275    IV|          mieszkanie.~Na stan jej niski wysoka jagoda,~Nie dla niej kmiecia
1276     I|           obojgu kornie ścisnął nogi~I wyszedł z chaty przenikniony cały,~
1277    IV|              siłą udarzon obficie~Musi wyszumieć, aż w troskach stateczny,~
1278    IV|               Na to Halinie łza z oczu wytryska,~Klęka przed matką i kolana
1279    IV|             Wtenczas Halinie także łzy wytrysły.~Jako na wiosnę nad brzegami
1280     V|           twarzy anioła,~Ale tęsknocie wytrzymać nie zdoła,~Do dziwnych marzeń
1281     V|             muszę,~Tu utęsknioną niech wyzionę duszę!~Tu się bawiałam,
1282   III|              czynić przystało,~Stanowi wyznać otwarcie i śmiało.~ ~Oczekiwany
1283    IV|         szukały; ochronne przy zgodzie~Wzbudziły przemysł i w ludzkim narodzie.~
1284   III|                sromu;~Młody, niebaczną wziąłeś przed się drogę,~Ja cię
1285    IV|             niegdyś, pamiętna na Boga,~Wzięłam sierotę, choć sama uboga.~
1286     V|          twoich przy zdrowiu zachował.~Wzmogli się znowu po niszczącym
1287     V|            ścieżkami wesoło,~A wóz pył wznosi okrążając koło.~Dziwnie
1288     V|            wiejskich dzieci niedzielna zabawka.~Tu już Halina pada na kolana,~
1289   III|                Dobry do rady, dobry do zabawy,~Jan, co za stołem niejednym
1290    IV|             czarna rola,~Wełniste owce zabielają pola,~W schludnych stajenkach
1291     I|               Syn mój jedyny na wojnie zabity,~Mnie schyla niemoc i wiek
1292    IV|        niespodzianie~Przed nasze teraz zabłysło mieszkanie.~Na stan jej
1293   III|           druhnę, której wdzięk uroczy~Zabrał mi serce i zniewolił oczy;~
1294     V|              ojców twoich przy zdrowiu zachował.~Wzmogli się znowu po niszczącym
1295     V|             ośmiela.~Przebyli kładki i zaczepne krzewy;~Z błoni pastusze
1296    IV|             Jan dziewosłęby w te słowa zaczyna:~"Kiedy tak córka chęć życzliwą
1297     V|            błonie.~Cała rodzina siedzi zadumana.~Wesołość tylko nie opuszcza
1298     V|        otworzone~Poznać dawały wielkie zadumienie,~Błogie się w serce cisnęło
1299    II|                za pas ujął ręką prawą,~Zagasił wszystkich poważną postawą.~
1300    IV|                dla niej kmiecia ręka i zagroda;~Bo nie ma ojców ani przyjacieli,~
1301    IV|           niesie" młodzian z rodzinnej zagrody~Kubek słodyczy przy życzliwej
1302   III|             życie~Wolną mu teraz drogę zagrodzicie.~Nie w nim też może dla
1303    IV|           Wiesław szpakiem po kryjomu:~Zajechać drogę, choćby wojewodzie,~
1304    IV|              się w lasy;~Ale i w lesie zajęły się sosny:~Byłci to widok
1305     V|                stanie~Każdy jej oddech zajmowało łkanie.~ ~Dalej przy miedzy
1306    IV|                z resztą ufność na Bogu zakładać.~Poczciwych ojców widzicie
1307    II|             stanie,~Skrzypek drzymiący zakończył granie.~ ~Na to Halina,
1308     V|             Ponad wsią błyszczy lipami zakryty.~Wieża, z której dzwon o
1309     I|              nią przepłakać: nie może;~Zaledwie piąty kwitnął owoc sadu,~
1310    IV|              prośba i pytanie.~Dziecię zaledwo znało swoje imię,~Mówiło
1311    IV|              Byłci to widok straszny i żałosny,~Gdy ta ostatnia gorzała
1312    IV|           stodoły i bogate mienie,~Tam zalotnicy; nie zwabi młodziana~Przybysza
1313     V|       wydeptana,~Twoja to matka, matka żałowana,~W modłach za tobą tak ją
1314   III|                Gdy mnie zostawisz śród żalu i sromu;~Młody, niebaczną
1315     V|           Halina, Wiesław za Haliną,~A zamiast modłów łzy z oczu im płyną,~
1316   III|                  zostaje~I odtąd jedne zamieszkuje gaje,~Gdzie swoje szczęście
1317    II|               też po swojemu~Skrzypkom zanuci, dziewoję wybierze;~Bo z
1318    IV|             bez litości~Grabili dwory, zapalali włości;~Doznał, co trwoga,
1319     I|              nas wróg przybył i wioskę zapalił.~Dzień to był sądu; - śród
1320   III|              spuścił oczy, wstydem się zapłonił,~Stanisławowi do nóg się
1321    II|                granie.~ ~Na to Halina, zapłoniona cała,~Między teścine za
1322   III|               zostawi im ściany,~Gdzie zapomniani samotne Izy sączą,~Gdy córkę
1323    IV|               kądzieli matka,~Skrzypła zapora, otwarła się chatka,~Wszedł
1324    IV|              goście!~I życzliwie w dom zaproście;~Chociaż obcym, bądźcie
1325    IV|             nie dla niej, nie dla niej zapusty,~Na których pannom kupują
1326     V|              poglądają strony,~Jan się zapytał na laskę schylony:~"Jak
1327     I|              za matki myślami;~Płakała zaraz i córka przy boku,~Lecz
1328   III|              Bo bez Haliny nic już nie zarobię,~Niezdatny ludziom i niemiły
1329     V|               bliska,~Jednak ją dzielą zarosłe stawiska.~Przeto, nim wokół
1330    IV|             obyczaje.~Młodemu wszystko zarówno się zdaje,~Bo jak na wiosnę
1331    IV|       odwrócona bokiem,~Białe odzienie zarzuca na głowę,~Tak zasłoniona
1332   III|            przy rozmowach jedli;~Matka zaś oka nie spuści z Wiesława,~
1333   III|           Wszedł i gospodarz, do stołu zasiedli,~Skromną wieczerzę przy
1334    IV|         odzienie zarzuca na głowę,~Tak zasłoniona wypełnia połowę,~Połowę
1335    II|          bielił,~Pożegnał wszystkich w zasmuconym stanie,~Wciąż mając w uszach
1336    IV|               ze łzami,~Aże mi dziecię zastąpiło drogę,~Do serca płacząc.
1337    IV|          rodzinnej chatki~W szczerości zatem, jak każe sumienie,~Takie
1338     I|               pomiata,~Jak myśli matki zatruwa jej strata.~ ~Gdy Moskwa
1339   III|            niebie~O Was każe smucić, a zawstydzić siebie.~Puśćcież mię, puśćcie
1340    IV|       odnieście rodziny:~ ~Gdy się los zawziął na polską Koronę,~Szedł
1341     V|           dzięki, odpowiedzi,~Jako się zbiegli ciekawi sąsiedzi,~Jako Bronika
1342    IV|             Nauczy myśleć, jak dobytek zbierać,~Jak się na przyszłość niepewną
1343     V|             duszę!~Tu się bawiałam, tu zbierałam kwiatki.~Ale nie widzę rodzicielskiej
1344   III|           Zwiąż go miłością i obsyp go zbiorem,~On dalej patrzy, bo mu
1345    IV|                całej opatrznej krainie~Zbiorów szukały; ochronne przy zgodzie~
1346    IV|            jabłoń z czasem traci kwiat zbyteczny.~Zawsze też dobra i stateczna
1347     V|             ścieżkami trzykroć pierwej zdąży.~Idą wiec wszyscy ścieżkami
1348    IV|                połowę;~Koszyk podróżny zdejmuje z młodziana,~Bierze i laskę
1349    IV|             przecie ojców, co litością zdjęci,~Mając kumostwa powinność
1350     V|                tęsknocie wytrzymać nie zdoła,~Do dziwnych marzeń głos
1351    IV|              Bo jak oblicze oglądamy w zdroju,~Tak dusza wiernie wyda
1352    IV|                była ich godna,~Wyrosła zdrowa, pracowna, urodna;~Obiedwie
1353   III|             chatce,~Matka go z córką o zdrowie pytały;~Milcząc Bronice
1354     V|           ratował,~I ojców twoich przy zdrowiu zachował.~Wzmogli się znowu
1355    II|              nim się w koło młodzieńcy zebrali,~Nucą i biją w podkówki
1356   III|             takowe;~"Kiedy twój ojciec żegnał ziemskie życie,~Ciebie mi
1357    IV|               Ojcu, matce się pokłoni;~Zerwie panna swoje kwiaty,~Do teściowej
1358    II|              Bo choć strudzeni, widzę, żeście młodzi".~ ~Na to Halina
1359     I|               na ławie~I tak powiada: "Zgarniej to, Wiesławie!~Jedź do Krakowa,
1360    IV|           miłość wieśniacza,~Słodycz i zgodę, i pracę oznacza".~ ~Podała
1361    IV|         Zbiorów szukały; ochronne przy zgodzie~Wzbudziły przemysł i w ludzkim
1362     V|      parskające konie,~Mijają mostki i zgórki, i błonie.~Cała rodzina
1363     V|              zronił.~ ~A idąc dalej na zgórku stanęli.~Już tylko wioskę
1364    II|              tysięcy!~Dogonię ja mojej zguby~I nie puszczę więcej!~ ~
1365   III|               Kiedy twój ojciec żegnał ziemskie życie,~Ciebie mi oddał jak
1366    IV|               się sad bieli i wonnieją zioła,~Niesie w ul siostrze uzbierane
1367     V|              tak, jak mi się w pamięci zjawiało".~ ~Tu Jan o ziemię kij
1368     V|                 Jak się witała rodzina złączona,~Jedno drugiemu oddając
1369    IV|               wiano;~Choćby mi góry ze złota dawano,~Choćbym mieszkała
1370     I|              pieniężne wory,~Czterysta złotych ułożył na ławie~I tak powiada: "
1371   III|                swoje szczęście i pokój znachodzi;~Te prawa mają, tę naturę
1372   III|             Mądrze wy mówicie,~Ale nie znacie, co to stracić dziécię;~
1373    IV|               Wiesław daleko przed nim znaczy ślady,~Bo go i miłość, i
1374    IV|          szkodzi,~Bo lepiej, kiedy nie znają się młodzi,~Za wcześnie
1375     V|            starszą siostrę ściska,~Nie znając straty, a czując, co zyska -~
1376   III|              niemiły sobie;~Prędko bym znalazł koniec życiu memu,~Pobłogosławić
1377     I|                szerokim świecie~Litość znalazło; żyje gdzie u matki~Pomiędzy
1378    IV|               pytanie.~Dziecię zaledwo znało swoje imię,~Mówiło tylko,
1379     V|               lica,~Czy jej nie będzie znaną okolica.~Wtem uroczyście
1380   III|                 To weźmie przybysz nie znany nikomu.~Weźmie dobytek krwawo
1381    IV|        rumieńcem,~Skłoniła głowę przed znanym młodzieńcem,~A Jan powiedział: "
1382   III|               uroczy~Zabrał mi serce i zniewolił oczy;~I tyle sprawił, że
1383    IV|          szczęściu i pokorze,~Czy kogo zniży, czy w górze osadzi,~Patrzy,
1384     I|                ja dziecięcia nigdy nie zobaczę.~Na świat szeroki próżno
1385     I|                Stanisław, karci smutek żony:~"Jaki los w niebie komu
1386    IV|             wypełnił aż do dna;~A jako zorza za gajem pogodna~Kryjąc
1387     V|              kolana,~A twarz Haliny od zorzy oblana~Podobną była do twarzy
1388   III|                miłym głosem zwabiony - zostaje~I odtąd jedne zamieszkuje
1389    II|         konikami ja powrócę,~Serce się zostanie".~ ~Dłoń mu podała, a on
1390    II|          udziela:~"Jużci pierwszeństwo zostawcie obcemu,~Niech idzie w tany,
1391    IV|                swoje serce w jej sercu zostawił.~Na to Stanisław rzekł mu
1392   III|              do każdego domu,~Gdy mnie zostawisz śród żalu i sromu;~Młody,
1393    IV|                się godnie, że go synem zowią~I część chudoby dla niego
1394    IV|              ganił.~ ~Ale łza błysła w źrenicy młodziana,~Potem się nisko
1395     V|              nie zważaną łzę z oka jej zronił.~ ~A idąc dalej na zgórku
1396    IV|          świeci,~Tak, gdy z otuchą łzę zroniły dzieci,~Jan z matką na nie
1397    IV|         deszczyk obłoki wyleją,~Kwiaty zroszone błyszczą się nadzieją,~A
1398     I|               Tam z niebem bliższy Bóg zsyła pociechę.~Może też moje
1399    IV|             mienie,~Tam zalotnicy; nie zwabi młodziana~Przybysza córka
1400     I|        niebieskiej matce~I łaskę nieba zwabia naszej chatce".~Tu Bronisława
1401   III|               swobodą,~Aż miłym głosem zwabiony - zostaje~I odtąd jedne
1402     V|               dzwonka ją skłonił~I nie zważaną łzę z oka jej zronił.~ ~
1403    IV|              weselu~I chrzestnym ojcem zwią go w domach wielu,~Przeto, .
1404     I|            wiosek pożary~Gniewu Bożego zwiastowały kary;~Z wiatrem, co strzechy
1405    IV|              zacznie:~"Ważne mi, ważne zwiastują się rzeczy,~Jest Bóg, co
1406   III|               nowość i swoboda łechce,~Zwiąż go miłością i obsyp go zbiorem,~
1407     I|              kryje,~Lecz pusty uśmiech zwraca na Wiesława.~A dalij smutna
1408    IV|                obyczaj nam każe;~Ojców zwyczaje - toć krewieństwo nasze,~
1409   III|           wiele utroska, ubawi,~Z czym żyć nawyknie i pracować w domu,~
1410   III|              Prędko bym znalazł koniec życiu memu,~Pobłogosławić chciejcież
1411    IV|         zaczyna:~"Kiedy tak córka chęć życzliwą dzieli,~Już do was, matko!
1412    IV|              poświęci~Za dobre serce i życzliwe chęci.~Teraz słuchajcie
1413    IV|            zagrody~Kubek słodyczy przy życzliwej chęci~Tej, której serce
1414    IV|       Otwierajcież! przyszli goście!~I życzliwie w dom zaproście;~Chociaż
1415    IV|                z wozem u sąsiada,~A tę życzliwość hojnie mu wróciemy,~Bo wszyscy
1416    IV|               Na całe życie serce moje życzy".~Na to Halina pytającym
1417    IV|          pracujem na siebie,~W jednych żyjemy troskach i potrzebie.~Bez
1418     V|            znając straty, a czując, co zyska -~Tego wam, moi mili towarzysze!~
1419    II|            wesela:~"Dobrze to w każdym zyskać przyjaciela!~Witajcież do
1420     V|              Bo radość w sercu utajoną żywi,~Że dwie rodziny wrychle