Part,  Chap.

  1  1,  1 |               zowią gospodarzem. Gdzie się zasię zbierze wiele tych
  2  1,  1 |                zasię miast i wsi stawa się ta obywatelów społeczność,
  3  1,  1 |         nazywamy rzecząpospolitą. A iż się człowiek lepiej, niż które
  4  1,  1 |              do tego ciągnąć mają, aby się onym wszytkim mieszczanom
  5  1,  1 |                a dobrze żyć mogli, aby się w dostojności i w pożytkach
  6  1,  2 |              rzeczpospolita i na które się części te księgi dzielą?~
  7  1,  2 |       wojennych; które trzy rzeczy tak się w sobie mają, aby rzeczpospolita
  8  1,  2 |             rzeczy między sobą zgodnie się mają, tedy też i sama rzeczpospolita
  9  1,  2 |                iż o tych rzeczach może się inaczej mówić, bo miasto
 10  1,  3 |                tym ćwiczenia. 6) Zatym się to miejsce zamyka, iże bardzo
 11  1,  3 |               a łakomą chęcią zapalają się ku dostawaniu wielkich i
 12  1,  3 |        zwyczaje w sobie mieli; kiedyby się sprosności niecnót a piękności
 13  1,  3 |                brojeniu niecnot, aniby się też tak swawolnie domagali
 14  1,  3 |             często wystąpić, domagając się tych rzeczy, których jemu
 15  1,  3 |               ani doskonale prawi, aby się zgoła żadnego występku nigdy
 16  1,  3 |               ludzi cnoty i nauki (ile się pokazać mogło) osobnej,
 17  1,  3 |                mogło) osobnej, których się sprośne występki dzierżały;
 18  1,  3 |             rzeczy dobrych dopuszczają się złych, wielokroć przez ustawiczną
 19  1,  3 |              rzeczy uczciwych trzymają się sprośnych, miasto wiadomych
 20  1,  3 |              miasto wiadomych trzymają się niewiadomych, miasto pożytecznych
 21  1,  3 |          drogich albo zacnych trzymają się podłych. ..............................................................................................~
 22  1,  3 |                      Naprzód tedy o to się każdy ma najwięcej starać,
 23  1,  3 |                   Widamy to, że ci, co się boją, blednieją, a ci, co
 24  1,  3 |              boją, blednieją, a ci, co się radują, rumiani bywają;
 25  1,  3 |            radują, rumiani bywają; oni się frasują, a tym dobra myśl
 26  1,  3 |               częstokroć zapamiętywają się i nie baczą, co przed oczyma
 27  1,  3 |            nasi nieprzyjaciele, którzy się w nas tak wkradli, iż za
 28  1,  3 |               ich opanowaniem nie może się przy nas rozum albo prawdziwy
 29  1,  3 |                potrzebował, do którego się wszystkie nasze rady i sprawy
 30  1,  3 |                bo tym obyczajem zostoi się na goli ona roztropność,
 31  1,  3 |               czyje jest, przyzwyczaił się, a co z przodku zda się
 32  1,  3 |                się, a co z przodku zda się być rzecz trudna ku uczynieniu,
 33  1,  3 |             trudna ku uczynieniu, toby się w to ustawicznie włamował,
 34  1,  3 |              doznawamy tego, iż próżno się rozum o to kusi, jeśli mu
 35  1,  3 |              rozum o to kusi, jeśli mu się człowiek w tej mierze nie
 36  1,  3 |             długi czas nie przyzwyczai się takiemu posłuszeństwu. Bo
 37  1,  3 |        obyczajów. Które rozkorzeniwszy się wiedzie nas do onego środku,
 38  1,  3 |               mającemi; a zasię abyśmy się też nazbyt za namiętnościami
 39  1,  3 |             wielkiej nie przyłoży, aby się wszystko dobrze a porządnie
 40  1,  3 |          przodek ma, i okrom niego nic się człowiekowi nie powiedzie
 41  1,  3 |            może być tak dobre, któreby się nie miało zepsować, jeśli
 42  1,  3 |               chocia bywają same przez się z przyrodzenia płodne, ale
 43  1,  3 |              nie jest tak złe, któreby się nie miało zgodzić do sprawowania
 44  1,  3 |                                 Zda mi się tedy, żem już dość pokazał,
 45  1,  4 |    świętobliwego i chwalebnego? Bo nic się do serca ludzkiego mocniej
 46  1,  4 |                 która potym na wielkie się drzewo rozroście, a owoce
 47  1,  4 |             rozroście, a owoce z niego się rodzące i szkodzić będą
 48  1,  4 |                 o co mają.stać a czego się wystrzegać? a najwięcej,
 49  1,  4 |                bo gdzie te panują, tam się cnota ostać nie może. Trzeba
 50  1,  4 |             zbytku i okrutności niecił się im każą pilno strzec. Szczebietliwość
 51  1,  4 |          wiodły w próżnowaniu; niechaj się starają, aby zawżdy co robiły
 52  1,  4 |                 przeto rodzice niechaj się starają, aby igry dziecinne
 53  1,  4 |             uczciwości miały, wstydały się go i obawiały, a nie śmiały
 54  1,  4 |           pomiernemi pracami stwierdza się i umacnia i roście w człowieku;
 55  1,  4 |             niestrawione nie zepsowało się, które potym złe wilgotności
 56  1,  4 |            miłować poczynał, któremiby się potym przez wszytek czas
 57  1,  4 |              statecznie napominać, aby się nie tak pilnie o to starał,
 58  1,  4 |          pilnie obaczał a przypatrował się, co też w obcych ziemiach
 59  1,  4 |                 aby to zasię wróciwszy się do domu umiał drugim powiedzieć
 60  1,  4 |        rodziców, biorą przykład a uczą się, coby też oni czynić mieli;
 61  1,  4 |            mieli; przeto rodzice niech się wszelakim sposobem o to
 62  1,  4 |              starają, aby oni sami tak się przed oczyma dziatek swych
 63  1,  4 |            kosztowne szaty wysadzający się nie zaleci dziatkom swym
 64  1,  4 |            widział, aby każdy rodzic w się wejrzał, jeśliże swoich
 65  1,  4 |              jako i bakałarze; z młodu się uczą nadętości, zbytniej
 66  1,  4 |              niż poczną mówić, dziwują się złotym łańcuchom i mnóstwu
 67  1,  4 |                tracą; a nie nauczywszy się nigdy posłusznym być, chcą
 68  1,  4 |                 zacność domu, w którym się urodziły; a pierwej w ich
 69  1,  4 |          dziatki nie widziały a uczyły się tych rzeczy, któreby pomagały
 70  1,  4 |                nadętemi czynią! Bo gdy się takich obyczajów napiją,
 71  1,  4 |              przekować nie może; czego się mlekiem jakoby mamczynym
 72  1,  4 |                mamczynym nassały, tego się przez wszytek czas żywota
 73  1,  4 |          którym to rozumieją, że gdyby się z nim dzieci jego bawiły,
 74  1,  4 |              jego bawiły, uczeńszemiby się stały. ......................................................................~ ~
 75  1,  5 |              królowie polscy nie rodzą się, ale za zezwoleniem wszytkich
 76  1,  5 |             obierani, przeto nie godzi się im tak tej władzy używać,
 77  1,  5 |             prawu nie podlegli, przeto się łacno do cnego mierzionego
 78  1,  5 |                 A przeto królowie mają się zabawiać ludźmi statecznemi,
 79  1,  5 |            trzeba im czytać, bo trudno się może naleźć inśza droga,
 80  1,  5 |               czytać nie mieli; ludźmi się też uczonemi bawili, które
 81  1,  5 |         wszytkie dni żywota swego, aby się uczył bać się Pana Boga,
 82  1,  5 |               swego, aby się uczył bać się Pana Boga, a strzec przykazania
 83  1,  5 |                rzeczypospolitych wiele się błędów i nierządów najduje. .............................................................................~
 84  1,  5 |   przywłaszczyć to, co jego jest; a to się we dwuch rzeczach najwięcej
 85  1,  5 |             chyba żeby kto czym inszym się zalecić albo upodobać mógł,
 86  1,  5 |               ludziom ubogim, chociaby się też wszelakiemi cnotami
 87  1,  5 |            stanów: tedyć też król o to się ma pilnie starać jeśli chce
 88  1,  5 |          takową wadą zarażeni popisują się jawnie z tą przemierzłą,
 89  1,  5 |        szkodliwą nierównością, czyniąc się nad drugie ludzie zwierzchniejszemi,
 90  1,  5 |            dostojeństw żądają, urzędów się domagają, podlejsze a nie
 91  1,  5 |          możniejszych pychę, porównają się zwierzchni i zacni z niższemi,
 92  1,  5 |               i różnych rzeczach okażą się jednakie serca i umysły
 93  1,  6 |             szkodliwego być widzą, aby się przeciw temu zastawili.
 94  1,  6 |          starszym nad pospólstwem, aby się przeciwko wynalazkom panów
 95  1,  6 |          trwało!~Ale też niekiedy dali się w tym uznać, iż nazbyt stan
 96  1,  6 |             wolności swoich bronią, co się okazało w niesłusznym a
 97  1,  6 |       mieszkające, miłowali, o wszytko się starali, wszytkich gardła,
 98  1,  6 |         bronili. Co kiedy będzie, tedy się okaże sprawiedliwa przyczyna,
 99  1,  6 |                           A najpierwej się o to starać trzeba, aby
100  1,  6 | rzeczypospolitej ani za granicą czynić się nie godzi.~Okrom senatu,
101  1,  6 |            spraw i to na sejmie, godzi się królowi miewać przy sobie
102  1,  6 |               odstępowali, z któremiby się o wszelkich rzeczach namyślał
103  1,  6 |            albo pany radne zebrać, aby się z temi pierwej w każdej
104  1,  6 |               towarzysko żywię, którym się pierwej rady o swych rzeczach
105  1,  6 |            swych rzeczach zwierza, niż się z niemi pokaże. Jako daleko
106  1,  6 |                zwierzchnemu panu godzi się, aby miał około siebie ludzi
107  1,  6 |          siebie ludzi takowe, którymby się z myślami swojemi pierwej,
108  1,  6 |               nich wyrozumiał, jeśliby się co w tej mierze (jako myśli)
109  1,  6 |               będzie mógł obrać to, co się jemu i rzeczypospolitej
110  1,  6 |            wybaczy: też i to, do czego się kto więcej zgodzi, pozna,
111  1,  6 |            pozna, i sarnę rzecz, która się toczy, dostateczniej wyrozumie
112  1,  6 |      rzeczypospolitej będzie. Lecz gdy się trafią niezgodne wota senatorów,
113  1,  6 |         którego, jakom powiedział, nic się królowi w rzeczypospolitej
114  1,  6 |               inszemi urzędy, wyznawać się i dokazować być stróżem
115  1,  7 |         wszytko baczenie mieli. 2. Aby się skwapliwego a nierozmysinego
116  1,  7 |           Namiętnościom serdecznym aby się nie podawali. 4. Aby na
117  1,  7 |              Potym jest zamknienie.~Ma się też do tego pilnie przykładać
118  1,  7 |              są niektóre rzeczy, które się i na tę i na ową stronę
119  1,  7 |              mierze mówić mogą, którym się ma pilnie przypatrzyć a
120  1,  7 |             występkowi równe, a gdzież się tedy więcej ona równość
121  1,  7 |            nieprzystojnościami i rozum się ludzki obraża, i sądy ludzkie
122  1,  8 |           których bojaźnią nie godziło się młodzieńcowi próżnować,
123  1,  8 |                karczmach zasiadać, ani się grami jakiemikolwiek bawić;
124  1,  8 |      jakiemikolwiek bawić; nie godziło się niewieście tak w ubiorach,
125  1,  8 |              wetowania, odpowie, iż na się albo na swoje trzeba baczenie
126  1,  8 |              rozkazuje, a cokolwiek mu się podoba swawolnego, rozpustnie
127  1,  8 |                 bo poddanemu nie godzi się przeciwić panu, ani go pozwać
128  1,  8 |               prawa. A więc ten, który się tak nad poddanemi sroży,
129  1,  8 |                wieczność mają, najdują się, którzy i ludzie i bydła
130  1,  8 |             nie śmieją skarżyć. A więc się to i tym sucho odrzeć ma,
131  1,  8 |         szlachectwa nie ma nic, czymby się zalecić albo popisać mógł:
132  1,  8 |             odpowiada, komu chce. Temu się żaden sąsiad nie może oprzeć;
133  1,  8 |                nie może oprzeć; bo kto się bawi domowym gospodarstwem,
134  1,  8 |             oznajmić, chyba ten, ktoby się chciał na jatki wydać Wiele
135  1,  8 |             albo i zachowania, jakimby się kto rzemiosłem bawił i czymby
136  1,  8 |              rzemiosłem bawił i czymby się żywił?~A próżnujące a żadnej
137  1,  8 |              wysadzonym oznajmiali, co się wżdy jednak jeszcze w staniech
138  1,  9 |                    O urzędzie, któryby się o domowy pokój starał, próżnujące
139  1,  9 |              niewstydliwie sprawowali (się), w nocy, (kiedy wszyscy
140  1,  9 |              wszyscy śpią) przechodząc się, wołanieby czynili, w maszkary,
141  1,  9 |         wołanieby czynili, w maszkary, się ubrawszy do domówby się
142  1,  9 |                się ubrawszy do domówby się cudzych wdzierali, a ktemu
143  1,  9 |                przeszkadzają, obracają się też w wielkie zgiełki, pokojowi
144  1,  9 |               o kim przystojne. Miesza się i zrównywa się wszytko.
145  1,  9 |      przystojne. Miesza się i zrównywa się wszytko. A coby komu n te
146  1,  9 |           czynić, kiedyby go znano, to się mu za maszkarą godzi. Bo
147  1,  9 |       wszelakie, któremi pieniądze abo się marnie tracą, abo niesprawiedliwie
148  1,  9 |      ochromienia, zabijania przytrafia się jako w karczmach. Czemu
149  1,  9 |                chodzi próżnując, żadną się rzeczą uczciwą nie bawiąc,
150  1,  9 |                w pocie czoła swego, aż się wrócą do ziemi, z której
151  1,  9 |                 z której poszli. I zda się, że to narodowi ludzkiemu
152  1,  10|               Lecz jako ludzie, którzy się do roboty godzą, od żebraniny
153  1,  10|              szpitalach mieszkają, tam się żywią, i tam je opatrują;
154  1,  10|         opatrują; a drudzy, po ulicach się przechodząc, żebrzą; drudzy
155  1,  10|               odsyłani. Albowiem godzi się, żeby każde zgromadzenie
156  1,  10|           stara nie miało, którzy albo się w nim urodzili albo długo
157  1,  10|            przykład byli drugim i sami się wystrzegali, aby w większe
158  1,  10|                w chałupach swych żywią się, opatrzając jako mogą swoje
159  1,  10|              złego broić, dopuszczając się złodziejstwa, mężobójstwa
160  1,  10|                a zwłaszcza tych, które się do zbytku, do pychy i nadętości
161  1,  10|              na onych miejscach, gdzie się często ludzie zbierają,
162  1,  10|            żeby stąd nie przyzwyczaili się źle czynić, ani też tak
163  1,  10|              co może i ile może; niech się zabawia jaką uczciwą robotą,
164  1,  11|            poddanym. 4. I o tym, jeśli się godzi panu odjąć co u poddanego
165  1,  11|             jest, gdyż u nas nie godzi się kmieciowi, by też i największą
166  1,  11|              innych przełożonych, jako się sprawują, rozkazując swoim
167  1,  11|            łakomie albo inaczej, niźli się godzi, sobie poczynali.
168  1,  11|               miał być przełożon, ażby się rzeczypospolitej spodobał,
169  1,  11|             rzemiosła jawnie robić, aż się go i od mistrzów pierwej
170  1,  11|               ludziom rozkazują, niech się o to pilno starają, aby
171  1,  11|             czego być nie może;. złych się wystrzegać a dobre miłować,
172  1,  11|        uczciwości mieć, równym ludzkie się stawić, a młodszym łaskawie,
173  1,  11|          szlachcica, aby tam, w drodze się spracowawszy (bo już noc
174  1,  11|               iż natenczas żonę płodem się pracującą miał, a dom (jako
175  1,  11|            szlachcicem; a tak gniewali się i szemrali, powiedając to
176  1,  11|             rozkazować nie umie; a kto się nadyma, rządząc lud podły
177  1,  11|               A bywa to pospolicie, iż się nie mężnym sercem o wielkie
178  1,  11|                rzeczy kuszą ci, którzy się pysznemi a okrutnemi ludziom
179  1,  11|              mienie i wszytko, wieźcie się stąd starzy kmiecie rychło.~
180  1,  11|             kmiecie rychło.~Lecz wiele się ich porywa czynić takową
181  1,  11|                jest jego własne, co mu się dostało. Bo i on nic inszego
182  1,  11|                za własny, abo który mu się dostał, stąd się pokazuje,
183  1,  11|              który mu się dostał, stąd się pokazuje, że kupując, przedawając,
184  1,  11|           chyba chrześcijanie, których się oni wiarą brzydzą, służą
185  1,  11|       niewolniczą służbę. A my, którzy się prawdziwej ku Bogu wiary
186  1,  11|                dzierżymy, nie wstydamy się mieć niewolnikami ludzi
187  1,  11|                ziemię a majętność, gdy się jedno spodoba, a - jako
188  1,  11|                jedno spodoba, a - jako się w niektórych powieciech
189  1,  11|             okrom inszego złego, które się w tym zamyka, i to nie dobrze,
190  1,  11|                im to wolno było, kiedy się im spodoba, odjąć kmieciowi
191  1,  11|                kmieciowi wolno, gdy mu się spodoba, puścić rolą a iść
192  1,  11|                 których majętność może się im na co dobrego zgodzić;
193  1,  11|        przefrymarczyć chciał. Co aczby się mogło zdać za rzecz słuszną (
194  1,  11|             prawa dopuszczają, ale, iż się to nad wolą Nabotową działo,
195  1,  12|               iż pospolicie ci, którzy się urzędów łakomie dopirają,
196  1,  12|          wielkich zbytkach żywą, chcąc się tym sposobem zdać okazalszemi,
197  1,  12|               dobrego przyrodzenia zda się być znakiem, a szaty ochędożne
198  1,  12|          płoche przyrodzenie, bogactwy się popisujące, wydawa. Jako
199  1,  12|               jeden powiedział: nazbyt się na szaty wysadzasz, nazbyteś
200  1,  12|         majętnościami znaczni, brzydzą się prostemi szatami. Powiedają,
201  1,  12|            majętnościom pozwolono, aby się strojniej niż pospólstwo
202  1,  12|          obyczajnego, gdy kto, udawszy się na zbytnie stroje i na wszelaki
203  1,  12|               być miał, tedybyś sam na się pirwej to prawo ustawił,
204  1,  12|                prawo ustawił, którybyś się za miłownika, stróża, a
205  1,  12|           czynić chcesz, o czym sam na się ustawy żadnej mieć nie chcesz?
206  1,  12|              pobłażasz. Bo a którym ty się prawem bronić możesz, którymby
207  1,  12|               i wytworniejszą szatę na się wdziawszy, jesteś mędrszy?
208  1,  12|               naczynia pychy. A którzy się w to wdadzą, widzimy, że
209  1,  12|                gdy w jednym domu jedni się ubierają po niemiecku, drudzy
210  1,  12|              nie inaczej, jedno jakoby się na różnych a od siebie bardzo
211  1,  12|             nosić, tak, iż nie wstydzą się ukazować onych części ciała,
212  1,  12|            dłuższy ubiór, abo do kolan się ściągający ma być chwalon,
213  1,  12|               czyni wesołe, potym, gdy się go więcej napije, dodawa
214  1,  12|        tajemnice tobie zwierzone łacno się wymkną. Wtenczas się wiele
215  1,  12|             łacno się wymkną. Wtenczas się wiele mówi, czegoć potym
216  1,  12|           uczciwych uczynków a wynurza się ona ślepych i nieukróconych
217  1,  12|              bo mało nie wszytcy wdali się w pijaństwo - tak panowie,
218  1,  13|            zalecać i zdobić, a w cudze się urzędy nie wtrącać. Bo stąd
219  1,  13|             stanów, gdy ludzie wdawają się w sprawy sobie nie należące;
220  1,  13|              rzeczpospolita nie dobrze się ma, gdy każdy, nie przestając
221  1,  13|             swe opuściwszy, przeniosły się na drugich członków miejsce,
222  1,  13|            członków miejsce, a w ichby się urząd wdały. A przełóż ludzie
223  1,  13|         pragnienia górności wystrzegać się mają i miłość samego siebie
224  1,  13|           możemy, usługować. Nie godzi się nam, którzy się za bracią
225  1,  13|              Nie godzi się nam, którzy się za bracią liczymy, sobie
226  1,  13|      dobrodziejstw ojca naszego między się udzielać, które on różne
227  1,  13|                tedy jest bogaty, niech się szczodrobliwością ukazuje
228  1,  13|             niewinnych a pokornych. Bo się zda, jakoby wszelaką ludzkość
229  1,  13|          wszech rzeczy ludziom zawiera się, albo na rozpominaniu i
230  1,  13|               A tak ustawicznie trzeba się o to starać, abychmy, ile
231  1,  13|          drugim dobrze czynili, abyśmy się ludźmi nie brzydzili ani
232  1,  13|          chcieć zostać z tym, z którym się do jednego ojca przyznawa.
233  1,  13|           Potym też sami sobie stawają się proroki, że ktemu przyjdzie,
234  1,  13|            jest postanowiono, aby, kto się powyższa, był uniżon, a
235  1,  13|            powyższa, był uniżon, a kto się uniża, był powyższon. To
236  1,  13|               z cnotą złączonej zawżdy się trzymać, a powodzenia od
237  1,  13|                umyślił rozmówić, które się najwięcej przed oczyma ludzkiemi
238  2,  14|           każdgo z osobna rzeczy niemi się zawierają, a bez nich ani
239  2,  14|                dosyć dostatecznie, ile się nam zda, ukazaliśmy. Teraz
240  2,  14|             zakładano a na wynurzające się zuchwalstwo wędzidła kładziono.
241  2,  15|           urzędu.~Praw i obyczajów zda się być tenże sposób, bo prawa
242  2,  15|               mają. Lecz te prawa mają się na jakiej przyczynie sadzić,
243  2,  15|                to w ludzi wmawiały, że się nie godzi grzeszyć. Co jeśliże
244  2,  15|             jeśliże których praw żadna się przyczyną pokazować nie
245  2,  15|             Lecz, ile być może, trzeba się o to starać, aby nietylko
246  2,  15|                tedy wżdy taka, któraby się pochwalić mogła, zacności
247  2,  16|                ważone, aby kto broniąc się niemi miał karania uchodzić,
248  2,  16|               swowolności brojenia, co się komu podoba, ani w lekcejszym
249  2,  16|               ani tejże złości, której się różni jednako dopuszczają,
250  2,  16|                 odejmuje im moc bronić się od krzywdy? Bo mówię (dając
251  2,  16|             jednym prawie rzeczone, to się i o drugich im podobnych
252  2,  16|               niechaj rozumie. Trafiło się w niektórym powiecie, iż
253  2,  16|          pomocy nie potrzebuje tak, że się ich obywatele między sobą
254  2,  16|           między sobą ani pojmują, ani się znają; naostatek że też
255  2,  16|           śmierci twej pan, a ty bojąc się śmierci, musisz szkody i
256  2,  16|         wielkiej wolności buja. Czegóż się tedy dobrego mamy spodziewać
257  2,  17|           słowy albo rzeczą, l. Starać się o to trzeba, aby drobnego
258  2,  17|             winą pieniężną karano, nic się nie polepszają; przeto niechby
259  2,  17|                czas taić musi, wszakże się trzeba obawiać, aby się
260  2,  17|                się trzeba obawiać, aby się ona waśń zastarzała kiedykolwiek
261  2,  17|             nie rósł a nie zastarzywał się, a ktemu, aby czym kto bogatszy
262  2,  17|               rzeczami najwięcej godzi się, aby my, którzy jesteśmy
263  2,  17|          chcemy, aby nam czyniono. Tak się tedy drugim zachowajmy,
264  2,  17|          zachowajmy, jako chcemy, żeby się też i oni nam zachowali.
265  2,  17|              oni nam zachowali. Jeślić się zda ciężka rzecz cierpieć
266  2,  17|             ten, który ją uczynił, zda się być złośliwym: toż też i
267  2,  17|         odniósł. To przykazanie, jeśli się głęboko wkorzeni w serca
268  2,  17|              cięższe bywają, niż które się dzieją prywatom; które jeśli
269  2,  17|            karanie za złodziejstwa zda się być niejako umiarkowania
270  2,  17|               złodzieja. A dziś i temu się nic nie wróci, komu co wezmą,
271  2,  17|               i złodzieje przedsię nic się nie polepszywszy wnet bywają
272  2,  17|          bywają wieszani - a podobnoby się polepszyli, kiedyby im żywota
273  2,  17|            gardłem karani, byli, mogli się do tego nakłonić, aby z
274  2,  17|            najprzystojniejsza i zgadza się z boskim, ludzkim i przyrodzonym
275  2,  17|                tych morderców, któryby się nie wymknął z tego siedzenia
276  2,  17|             Boga postanowionego? Takci się zda, jeśliby to więzienie
277  2,  17|         karanie. A nuż i sam zabit aza się nie dawa znać by jakim z
278  2,  17|           szlachecka, tak, iż chociaby się w nagrodzie szlacheckiej
279  2,  17|          zaniechaniem więzienia dzieje się wielka różność około szacowania
280  2,  17|        okrutność jest, iż, bez których się posługi obejść nie możemy,
281  2,  17|              nieco powiedzieć. A wiele się za naszego czasu o tym i
282  2,  17|         majestatu pełne zdanie, którym się dawa znać, że ludzie w wielkich
283  2,  17|          przedniejsi panowie zwyczaili się nie mówić ani rozumieć,
284  2,  17|               ani rozumieć, jedno coby się ich panu podobało, Zwierzętamiby
285  2,  17|           rozumnemi, ktoby chciał, aby się poddani jego do tego zwyczaili.
286  2,  17|          należy, zaniedbawasz: winujże się sam, jeśli wedle tego, jakoś
287  2,  17|            ludzie o tobie mówią. Jeśli się w urzędzie swym nie potykasz
288  2,  17|                każdy występek, którego się przeciwko panu dopuszczają,
289  2,  17|            uczynił, a nie chciał, żeby się tak szeroko, jak przedtym,
290  2,  17|              były. A tak i my nie mamy się tego dopuszczać, abyśmy
291  2,  17|               rozumu? a nie już, jeśli się język w czym skiełznie,
292  2,  17|              urzędu dostojność do tego się ciągnie, aby prawem a rozkazowaniem
293  2,  17|         osądzon. Krótko mówiąc, ten mi się zda być winien obrażenia
294  2,  17|              takiego nie zasłużyli, ma się ściągać tak, że i dziedzictwa
295  2,  17|     pożądliwości mają być hamowane. Co się łacno sprawi, jeśliby łapacze
296  2,  17|               dopuszczą przystąpić, to się wnet kosztownym obiciem,
297  2,  18|           jedna, a przeciwko tobie tak się sprawuje, iż krzywo na cię
298  2,  18|          jednym miejscu jest, wyższego się miejsca przed tobą domaga.
299  2,  18|              swoich przechodzić. Jeśli się z tobą na drodze spotka,
300  2,  18|              czy aby ten złoczyńca tak się wolno wałęsał a zawżdy nad
301  2,  18|          więzienia wyszedszy sprawował się? Ale rzeczesz że tę wolność
302  2,  18|              żebyś też i sam, jeślibyś się czego takiego dopuścił,
303  2,  18|                takiej wolności weselić się mógł. A wierę - askądże
304  2,  18|             używa, i ty napotym używać się jej spodziewasz? Lecz z
305  2,  18|         cierpliwie znosicie przeto, że się też sami w tym być spodziewacie.
306  2,  18|         zbroiwszy mężobójstwo, chlubić się szlachectwem i wielką majętnością?
307  2,  18|              do zamordowania, któregoś się ty dopuścił? A chociabyś
308  2,  18|             niewinnego do czasu pókiby się o tym dowiedziano, poimawszy
309  2,  18|             było odpuszczono, w której się wszytkie rzeczy ludzi urzędów
310  2,  18|              oni okrom pojmania stawią się do sądu a wszytkiemu, co
311  2,  18|               najdzie, dostoją: ale iż się to inaczej znajduje, zwykłemi
312  2,  18|               zwykłemi obyczajami może się pokazać. Bo ta od tarasu
313  2,  18|              wyrządzana; gdyż chociaby się kto szlachcicem urodził,
314  2,  18|           baczenie na majętność, jeśli się z niej może nagrodzić szkoda,
315  2,  18|             urzędu tego miejsca, gdzie się zbrodnia stała, wnet pojmani
316  2,  18|                siedzą w tarasie rychło się toczyła i iżby albo przekonany
317  2,  18|   rzeczypospolitej, że ona, dowiadując się o występku, toż nad nim
318  2,  18|                nie był pojman. A niech się cieszy przykładem Chrystusa
319  2,  18|            roty żołnierzów i sprawował się w rzeczy, która szła o głowę,
320  2,  18|              miało, że jego niewinność się miała okazać. To też każdy
321  2,  18|               bo niesłuszna rzecz, aby się ten w niczym nie miał bać
322  2,  18|                w niczym nie miał bać o się, kto kogo złościwie w niebezpieczność
323  2,  18|            szego, jako aby ten - który się waży przywieść kogo w niebezpieczność
324  2,  19|       przypędzeni; jakiemi i ci zdadzą się być, którzy nieszlachecki
325  2,  19|              mądrego ustawcę praw, aby się czego nie dopuszczał w ustawowaniu
326  2,  19|                być poczytano. Niegodzi się temu być jednej stronie
327  2,  19|                słówko "natychmiast" ma się rozumieć o onym czasie,
328  2,  19|            sędziego, na pierwszy dzień się stawi. Aleć to jest wykręcać,
329  2,  19|         podobne prawa stanowiono, boby się w tej podobności roztropność,
330  2,  19|               niepodobne, pokazowałaby się nierozmyślność, niedostatek
331  2,  19|            wykład miejsce miał, tedyby się panom takowym podała do
332  2,  19|                                  A gdy się to już o poprawieniu i stanowieniu
333  2,  19|      zwierzchny pan wolny od praw, zda się, że to rozumieją o panu,
334  2,  19|       majestatu królewskiego godna, iż się zwierzchny pan do tego przyznawa,
335  2,  19|              praw, niźli panować; a co się inszym nie godzi, to się
336  2,  19|               się inszym nie godzi, to się i im samym nie godzi. Które
337  2,  19|    przypominane zwierzchnemu panu, aby się znał być człowiekiem, to
338  2,  19|             żyć ma. ............~Godzi się tedy, aby i nad królmi i
339  2,  19|    zwierzchność miały prawa, któremiby się przeciw popędliwościom serdecznym
340  2,  19|             ich broniły; Boże daj! aby się temu wszyscy przypatrowali
341  2,  19|               rozważali, a postronnemi się przykłady karali. Tenci