Part,  Chap.

  1  1,  1 |         towarzystwie żywącym obywatelom na wszem dobrze wodziło, i
  2  1,  1 |                 iżby wszyscy szczęśliwy na świecie żywot wieść mogli. .................................................................................................~
  3  1,  1 |                 to jest: urzędu żadnego na sobie nie noszący) uciesznego
  4  1,  2 |         zachowana bywa rzeczpospolita i na które się części te księgi
  5  1,  2 |              postronnego nieprzyjaciela na Ukrainie była obroniona,
  6  1,  2 |                  albo wiela ludzi, albo na ostatek tylko dobrych a
  7  1,  2 |               tedy też rzeczypospolitej na jej zacności i całości wiele
  8  1,  3 |                uczciwych zabawa zawisła na miarkowaniu i hamowaniu
  9  1,  3 |                 iże bardzo wiele należy na dobrych zwyczajach ku dobremu
 10  1,  3 |           zacnych urzędów; a aczkolwiek na takowe ludzi prawa nasze
 11  1,  3 |              nie ustawiły, ale przedsię na złodzieje, na mężobójce
 12  1,  3 |              ale przedsię na złodzieje, na mężobójce i na insze złoczyńcę
 13  1,  3 |               złodzieje, na mężobójce i na insze złoczyńcę srogie kaźnił
 14  1,  3 |                tym obyczajem zostoi się na goli ona roztropność, która
 15  1,  3 |                 zachowana. Bo kto jedno na one wieczną błogosławionych
 16  1,  3 |             serdecznemi oczyma wejrzy i na tę żywota doczesnego krótkość
 17  1,  3 |                Jako tedy nie dosyć jest na tym, iż oracz wie sposób
 18  1,  3 |               przyrodzeniu wiele należy na nauce ustawiczną zabawą
 19  1,  4 |          szkodliwego, nie mniej to mocy na wieczne czasy w nich będzie
 20  1,  4 |               jadem napoił, która potym na wielkie się drzewo rozroście,
 21  1,  4 |               dzieciom nie bronić jazdy na koniu i pieszej pracy, to
 22  1,  4 |               utratnik też majętności a na zbytnie kosztowne szaty
 23  1,  5 |              jest szczodrobliwość, mieć na to pilne baczenie: komu,
 24  1,  5 |               świata jest królem, obraz na ziemi wyraża. ....................................................................................................................~
 25  1,  5 |            prawa stanowić, albo podatek na poddane wkładać, albo co
 26  1,  5 |                poddane wkładać, albo co na wieczność stanowić. Bo wszytko
 27  1,  5 |                słowy: Gdy usiędzie król na stolicy królestwa swego,
 28  1,  5 |          którego aby nie odstępował ani na prawo ani na lewo, aby przez
 29  1,  5 |             odstępował ani na prawo ani na lewo, aby przez długi czas
 30  1,  5 |              aby ludzie żadnych urzędów na sobie nie mający wtenczas,
 31  1,  5 |                karaniu. Dziś pospolicie na karanie jest wżdy jakiekolwiek
 32  1,  5 |              jakiekolwiek baczenie, ale na zapłaty bardzo małe, chyba
 33  1,  5 |            która dobrze ma by rządzona, na baczeniu mieć, a o drugą
 34  1,  5 |              ale o tych obydwu rzeczach na swych miejscach mówić będziemy.~
 35  1,  5 |               nie będą ubodzy styskować na swe ubóstwo, ani nieszlachcicy
 36  1,  5 |              ubóstwo, ani nieszlachcicy na swój stan, ani poddani na
 37  1,  5 |               na swój stan, ani poddani na poddanność swoje. .............................~
 38  1,  5 |               statecznym, czego sposoby na inszym miejscu snadniej
 39  1,  6 |        sekretarzach każdego powiatu. 6) Na króla należy, aby przy radzie
 40  1,  6 |                 z każdego powiatu posły na sejm, którzy acz nie mają
 41  1,  6 |              ustawy nie są ważne, jedno na które posłowie ziemscy pozwolą.
 42  1,  6 |        poruczono to czelniejszym osobom na to obranym, tribunis, to
 43  1,  6 |                  Co Panie Boże daj, aby na wieki trwało!~Ale też niekiedy
 44  1,  6 |               dać, aby oni, odrzuciwszy na stronę miłość samych siebie,
 45  1,  6 |            jedno dla ważnych spraw i to na sejmie, godzi się królowi
 46  1,  6 |            każdej rzeczy, rozważając ją na tę i na owe stronę, namówił,
 47  1,  6 |           rzeczy, rozważając ją na tę i na owe stronę, namówił, niźliby
 48  1,  7 |                           CO PRZYNALEŻY NA SENAT I NA WSZYTKIE INSZE
 49  1,  7 |                CO PRZYNALEŻY NA SENAT I NA WSZYTKIE INSZE OSOBY RADNE.~
 50  1,  7 |                 RADNE.~1. Co przynależy na senat i na wszytkie msze
 51  1,  7 |                Co przynależy na senat i na wszytkie msze osoby radne,
 52  1,  7 |              radne, aby około watowania na wszytko baczenie mieli.
 53  1,  7 |                się nie podawali. 4. Aby na uczciwość pierwsze baczenie
 54  1,  7 |         pierwsze baczenie mieli. 5. Aby na drugich dobre wota szczerze
 55  1,  7 |                            Niech przeto na wzór będzie w kole senatorskim
 56  1,  7 |            niektóre rzeczy, które się i na tę i na ową stronę w tej
 57  1,  7 |             rzeczy, które się i na tę i na ową stronę w tej mierze
 58  1,  7 |         porównywać je ten, ktoby chciał na to sprawiedliwie a z pożytkiem
 59  1,  7 |                  pomagają też i pożytki na przyjacioły zabitego przychodzące,
 60  1,  7 |               sama szlachta między sobą na sto grzywien głowę przyjacielską
 61  1,  7 |                Jedno karaniem mężobójce na gardle, bo żadna rzecz nam
 62  1,  7 |              prawa nasze osądzają onych na gardło, którzy cudze rzeczy
 63  1,  7 |                czemuż i ci nie mają być na gardle karani, którzy komu
 64  1,  7 |      przytaczają - że jeśliby mężobójce na gardle byli karani, musiałaby
 65  1,  7 |              panom radnym każdą rzecz i na tę i na owe stronę pilnie
 66  1,  7 |            radnym każdą rzecz i na tę i na owe stronę pilnie rozważać,
 67  1,  8 |          takiego wetowania, odpowie, iż na się albo na swoje trzeba
 68  1,  8 |                 odpowie, iż na się albo na swoje trzeba baczenie mieć.
 69  1,  8 |                wysługi (jako ono mówią) na wieczność mają, najdują
 70  1,  8 |              bez majętności, bez sławy, na którego nic nie sieją, nie
 71  1,  8 |             chyba ten, ktoby się chciał na jatki wydać Wiele ich do
 72  1,  8 |          królowi albo inszym urzędnikom na to wysadzonym oznajmiali,
 73  1,  9 |                karząc.~Tak jest wielkie na wszytkich miejscach próżnujących,
 74  1,  9 |               opatrzyć, trzeba żeby był na to postanowiony osobliwy
 75  1,  9 |               ulicach i poprzecznicach, na cudze domy nachodzą, a tym
 76  1,  9 |              wtenczas nie bywa baczenia na pogłowie, na wiek i na mniemanie
 77  1,  9 |              bywa baczenia na pogłowie, na wiek i na mniemanie o kim
 78  1,  9 |         baczenia na pogłowie, na wiek i na mniemanie o kim przystojne.
 79  1,  9 |              wolność, dumać co złego, a na zdradzie tajemnie co czynić?
 80  1,  9 |               ci, którzy takowemi grami na majętność cudzą czyhają, (
 81  1,  9 |            tracą rzeczy swe, które było na potrzeby swe lepiej obrócić.
 82  1,  9 |                ten wszędzie obyczaj, że na wesela wiela ludzi proszą,
 83  1,  9 |                i tańców dozwalają. Lecz na takich weselach trzeba myślić
 84  1,  9 |          mistrzów bardzo rzadko siadają na swych warstaciech; chowają
 85  1,  9 |             będą uważać, że Pan Bóg tak na początku świata postanowił,
 86  1,  10|                 ubogiemi a schodzi im i na siłach i na żywności, mają
 87  1,  10|                schodzi im i na siłach i na żywności, mają być opatrzeni,
 88  1,  10|           potrzeby jako mogą opatrzają. Na ty wszytkich urząd ma pilne
 89  1,  10|              trzeba im dokuczać, żeby i na przykład byli drugim i sami
 90  1,  10|              przygody w ubóstwo wpadli, na te trzeba mieć większe baczenie.
 91  1,  10|                           Są ci, którzy na okazały pogrzeb wielki koszt
 92  1,  10|                aleć zaprawdę ci, którzy na ostatecznym stopniu żywota
 93  1,  10|                 że czwartą część dawali na ubogie. Niechby ich przeto
 94  1,  10|                 że abo w kościelech abo na onych miejscach, gdzie się
 95  1,  11|                           O URZĘDZIECH, NA KTÓRE SYNOWIE ALBO DRUDZY
 96  1,  11|              PODDANYM.~1. O urzędziech, na które synowie albo drudzy
 97  1,  11|                  albo które testamentem na kogo przychodzą. 2. O wychowaniu
 98  1,  11|               władną, są niektóre msze, na które synowie po śmierci
 99  1,  11|        największą krzywdę miał, skarżyć na pana swego. A są niektórzy
100  1,  11|              poczynali. A jeśli jest co na tym rzeczypospolitej, aby
101  1,  11|                 jako daleko więcej jest na tym, aby kto nie ożywał
102  1,  11|                toby im też niech często na pamięć przywodzili, że żadna
103  1,  11|               miał, dostatek dać, a gdy na to Tarnowski przyzwolił,
104  1,  11|                 który naonczas mało nie na każdy rok na kmiecie wkładano,
105  1,  11|          naonczas mało nie na każdy rok na kmiecie wkładano, i o tych
106  1,  11|                które wielkie a rozmaite na nie wkładają; a potym, pochwaliwszy
107  1,  11|               aczemuby oni, którzy rolą na swą część oddzieloną robią,
108  1,  11|            inszego wedle prawa nie może na ludziach wyciągać, jedno
109  1,  11|               wolno pri nam, dawszy co, na swój pożytek obracać - bo
110  1,  11|           których majętność może się im na co dobrego zgodzić; rozkoszny
111  1,  12|        porozumieć może, że wielka zmaza na dobre obyczaje tym wniesiona
112  1,  12|            jeden powiedział: nazbyt się na szaty wysadzasz, nazbyteś
113  1,  12|       obyczajnego, gdy kto, udawszy się na zbytnie stroje i na wszelaki
114  1,  12|                 się na zbytnie stroje i na wszelaki zbytek, chce, aby
115  1,  12|              wszelaki zbytek, chce, aby na drugie ustawy skępstwa pisano.
116  1,  12|                jest dla tego, aby żaden na rzecz niepotrzebną nakładu
117  1,  12|             nakładu nie czynił, któryby na rzecz potrzebną chowan być
118  1,  12|            chowan być miał, tedybyś sam na się pirwej to prawo ustawił,
119  1,  12|               czynić chcesz, o czym sam na się ustawy żadnej mieć nie
120  1,  12|               rzeczy używania kładziesz na drugiego winę, okazując
121  1,  12|                 abo szatami kosztownemi na wzgardę drugich wymyślonemi:
122  1,  12|                 wchodzi on podszczuwacz na złości, a ułowiwszy człowieka
123  1,  12|    kosztowniejszą i wytworniejszą szatę na się wdziawszy, jesteś mędrszy?
124  1,  12|               inaczej, jedno jakoby się na różnych a od siebie bardzo
125  1,  12|               ale najwięcej tym, którzy na sobie osobę urzędu noszą,
126  1,  12|                harfa, bęben, piszczałka na biesiadach waszych i t.
127  1,  13|                swoich ma pilnie patrzyć na ten sposób żywota, w którym
128  1,  13|               gdy każdy, nie przestając na swym urzędzie, miesza cudze
129  1,  13|              opuściwszy, przeniosły się na drugich członków miejsce,
130  1,  13|       zwierzchność i możność swą obraca na bronienie niewinnych a pokornych.
131  1,  13|               ludziom zawiera się, albo na rozpominaniu i użaleniu
132  1,  13|               ale najwięcej tym, którzy na urzędziech są - nie iżbym
133  2,  14|             złych ustawione.~Jako wiele na dobrych obyczajach należy,
134  2,  14|             swejwoli zapory zakładano a na wynurzające się zuchwalstwo
135  2,  15|                 swej mało baczenia mają na dobre a słuszne rzeczy.
136  2,  15|                  Lecz te prawa mają się na jakiej przyczynie sadzić,
137  2,  15|            wszytkich spraw; a którzy go na stronę zarzucają, ci niegodni,
138  2,  16|                tedy ma być obracana nie na rozpuszczenie wodze złościom,
139  2,  16|       rozpuszczenie wodze złościom, ale na hamowanie. A przetoż mocarze,
140  2,  16|               mocarze, szlachta i osoby na urzędziech będące mają być
141  2,  16|        rozpuszcza wodze do występków, a na drugie srogie karanie stanowiąc,
142  2,  16|                krzywdy? Bo mówię (dając na przykład) o prawie, którym
143  2,  16|              przykład) o prawie, którym na jedne bardzo srogiej a na
144  2,  16|               na jedne bardzo srogiej a na drugie bardzo lekkie karanie
145  2,  16|        nawiedzali, abo też i ci, którzy na oglądanie ran od urzędu
146  2,  16|               naszych praw nie mogą być na gardle karani. Na to on
147  2,  16|              mogą być na gardle karani. Na to on raniony odpowiedział,
148  2,  16|               swym zdrowiu zwątpił, ale na sumieniu swym, które w rychłe
149  2,  16|               siebie pewnie postanowić, na którego by wina o morderstwo
150  2,  16|                 folgują, aza nie poszło na dziw? Nie trzeba w tej rzeczypospolitej,
151  2,  16|               dana możniejszym, tedy to na inszym miejscu szerzej okażemy.
152  2,  16|             mieli być karani, którzy są na wysokich urzędziech, niż
153  2,  16|                 stanu, srożej ci, co są na urzędziech, niźli ci, co
154  2,  17|              każdemu wolno było skarżyć na tych, którzy komu krzywdę
155  2,  17|               majestatowi występują. 6. Na lichwiarze i urzędy łapające.~
156  2,  17|          polepszają; przeto niechby abo na długi czas więzieniem, albo
157  2,  17|                skromnie znosić - co acz na czas taić musi, wszakże
158  2,  17|           niekarności baczy to, że jest na krzywdy wystawiony. A przeto
159  2,  17|              żywotowi przynosiło, niech na to będą artykuły spisane.~
160  2,  17|                 rzecz ukradną, nie byli na gardle karani. Wedle starodawnych
161  2,  17|                zbywa, któreby tu z tych na na śmierć skazanych być
162  2,  17|             zbywa, któreby tu z tych na na śmierć skazanych być mogły
163  2,  17|                 skazanych być mogły abo na wojnach, abo na domowych
164  2,  17|               mogły abo na wojnach, abo na domowych robotach; i złodzieje
165  2,  17|               złodzieja im przychodził, na główne karanie pozwolili -
166  2,  17|                   ciż zasię odrzuciwszy na stronę artykuł przeciw mężobójcom,
167  2,  17|                 naszej pamięci w domu i na ulicach, w mieście i na
168  2,  17|                 na ulicach, w mieście i na polu, na świętych i nieświętych
169  2,  17|           ulicach, w mieście i na polu, na świętych i nieświętych miejscach!
170  2,  17|               ich, który wysiedział rok na dnie w plugawstwach w wieży -
171  2,  17|             więzienie sroższe było, niż na gardle karanie. A nuż i
172  2,  17|             będzie sroższe, niż karanie na gardle, ale to za głowę
173  2,  17|               sam, ustawując mężobójcom na gardle karanie, zarazem
174  2,  17|           przyczynę przydał, mówiąc: Bo na wyobrażenie Boże jest człowiek
175  2,  17|                aza ludzie pospolici nie na wyobrażenie Boże stworzeni
176  2,  17|             Niech by dosyć było prostym na tym, że chociaby cnotliwi
177  2,  17|        przedniej szych urzędów, niechby na tym dosyć, że tę lekkość
178  2,  17|                 przystoi, albo tego, co na twój urząd należy, zaniedbawasz:
179  2,  17|           zależą, rozumieć. A tak jeśli na wyrok Teodozjuszów zezwolić
180  2,  17|                karano: wolniejsze prawo na ten występek uczynił, a
181  2,  17|                 i Modestinus uczą. Bo i na osobę trzeba mieć wzgląd:
182  2,  17|          urzędowi możność czynienia, co na jego powinności należy:
183  2,  17|           ściągać tak, że i dziedzictwa na nie spadać nie mają. To
184  2,  18|                             Naszedł kto na twój dom, zabił ojca twego,
185  2,  18|                 się sprawuje, iż krzywo na cię patrzy łajać i grożąc
186  2,  18|              miecz przy boku, łotrowców na to najętych mając około
187  2,  18|                z niemi do sądu chodzi i na biesiady i do kościoła.
188  2,  18|               do kościoła. Jeśli z tobą na jednym miejscu jest, wyższego
189  2,  18|           przechodzić. Jeśli się z tobą na drodze spotka, tedy albo
190  2,  18|           obwarowali, aby było baczenie na majętność, jeśli się z niej
191  2,  18|              miano żadnego baczenia ani na szlachcica, ani na chłopa,
192  2,  18|         baczenia ani na szlachcica, ani na chłopa, jedno tym sposobem,
193  2,  18|                ma być ustawiono karanie na takowe: bo niesłuszna rzecz,
194  2,  18| niebezpieczeństwie. Zaiste i prawo Boże na takich postanowiło, aby
195  2,  19|           mniejszym, albo snąć z żadnym na osoby baczeniem o rzeczypospolitej
196  2,  19|                 niźli ci, którzy zawżdy na jaśni między ludźmi żyjąc
197  2,  19|                wszytkim zabieżeć należy na mądrego ustawcę praw, aby
198  2,  19|                 pozwany przed sędziego, na pierwszy dzień się stawi.
199  2,  19|         rzeczypospolitej używano; bo to na dobrego sołtysa należy,
200  2,  19|            dosyć czynić, ten nie ma być na tym urzędzie cierpian. Więcej
201  2,  19|             osoby; lecz jeśli to należy na rzeczpospolitą o tym staranie
202  2,  19|              mieć, czemu też to prawo i na insze urzędniki nie ma być
203  2,  19|               mierze nie mieli baczenia na rzeczpospolitą. Bo kto chce
204  2,  19|               opatrzyć i większe części na większym baczeniu mieć;
205  2,  19|                 większym baczeniu mieć; na i których, gdy będą w dobrym
206  2,  19|                 rzeczypospolitej, niźli na drugich.~.................................................................................................................................~
207  2,  19|              którego ziemię albo grunty na swój pożytek obrócić mogą.
208  2,  19|                  kto nie czyni tego, co na jego powinność należy, albo
209  2,  19|          rzeczypospolitej, której osobę na sobie nosi. A ponieważ i
210  2,  19|               tych ma być rozumiano, że na wszytkie spólną nędzę przyciągają -