| Table of Contents | Words: Alphabetical - Frequency - Inverse - Length - Statistics | Help | IntraText Library | ||
| Alphabetical [« »] nowym 1 nuz 3 nych 1 o 205 oba 4 obacza 2 obaczal 2 | Frequency [« »] 295 w 210 na 207 to 205 o 200 z 193 albo 177 jest | Andrzej Frycz Modrzewski O Poprawie Rzeczypospolitej: O Obyczajach. O Prawach. IntraText - Concordances o |
Part, Chap.
1 1 | KSIĘGI PIERWSZE. O OBYCZAJACH.~ 2 1, 1 | sądzą, abychmy onej rzeczy, o której mówić mamy, sposób 3 1, 1 | od onych podane, którzy o tej materji przed nami pisali, 4 1, 2 | mądrych ; bo ja tu mówię o obyczajach dobrych a uczciwych. 5 1, 2 | schodzić musi. Acz wiem, iż o tych rzeczach może się inaczej 6 1, 3 | O TYM, ŻE DOBREMI OBYCZAJAMI 7 1, 3 | DOBRZE URZĄDZONA~1) Najprzód o tym, iż dobremi obyczajmi 8 1, 3 | przeciwko temu - którzy o cnotach wiadomości nie mają, 9 1, 3 | Naprzód tedy o to się każdy ma najwięcej 10 1, 3 | ma najwięcej starać, aby o każdej rzeczy dobrze rozumiał 11 1, 3 | przyczyny oni wielcy filozofowie o tym pisali, iże cnoty zasiadły 12 1, 3 | namiętności bywają próżni. Bo o rozgniewanych a co trzeba 13 1, 3 | tego, iż próżno się rozum o to kusi, jeśli mu się człowiek 14 1, 3 | rzeczy zabawy roście ten, o którym mówimy, nałóg, co 15 1, 3 | a porządnie działo, musi o zwycięstwie zwątpić. Tak 16 1, 3 | stwierdza. A umyślniem chciał tu o tym szeroce mówić, abych 17 1, 4 | rozprawy od wieku dziecinnego (o którym uczyniłem wzmiankę 18 1, 4 | wprawowan, a jakie mniemanie o rzeczach ma przedsiębrać, 19 1, 4 | uczciwego a co sprośnego, o co mają.stać a czego się 20 1, 4 | i zdrowiu nie szkodziło, o które trzeba pilne staranie 21 1, 4 | każdym języku wiele jest o cnotach i o powinnościach, 22 1, 4 | języku wiele jest o cnotach i o powinnościach, wiele mogą 23 1, 4 | aby się nie tak pilnie o to starał, żeby najwięcej 24 1, 4 | towarzystwo wziął - jeno o to, aby pilnie obaczał a 25 1, 4 | niech się wszelakim sposobem o to starają, aby oni sami 26 1, 4 | młodości sposób do panowania i o wszelakiej pompie, biorą 27 1, 4 | wiadomość dobroci i skromności. O jako daleko lepiej jest, 28 1, 4 | powiedział, i niżej często o tym wzmianka będzie) szkodliwsze 29 1, 4 | dobrych obyczajów, niźli złe o rzeczach mniemanie i nieznajomość 30 1, 4 | panów, albo do kogo inszego, o którym to rozumieją, że 31 1, 5 | O królu.~l. Przyczyna, dla 32 1, 5 | a występki karać, więcej o rzeczypospolitej niźli o 33 1, 5 | o rzeczypospolitej niźli o swej własnej myślić, o wszytkich 34 1, 5 | niźli o swej własnej myślić, o wszytkich członkach rzeczypospolitej 35 1, 5 | pychę, hardość i nadętość; o cnocie i zacności wszytkich 36 1, 5 | zamknienie tego miejsca o cnotach i o przyczynach, 37 1, 5 | tego miejsca o cnotach i o przyczynach, dla których 38 1, 5 | Bogu poruczać.~Teraz już o obyczajach drugich części 39 1, 5 | biorąc. Świadczą historje o wielu królów starodawnych, 40 1, 5 | czytać mają, które są pisane o rządzeniu królestwa i rzeczypospolitej, 41 1, 5 | nie mający wtenczas, gdy o czym radzą albo co inszego 42 1, 5 | temu miejscu pokój, mówmy o sprawiedliwości, której 43 1, 5 | rządzona, na baczeniu mieć, a o drugą nie dbać jeśli nie 44 1, 5 | rozdawaniu urzędów położone; ale o tych obydwu rzeczach na 45 1, 5 | miejscach mówić będziemy.~Teraz o tym, co królom jest najpotrzebniej 46 1, 5 | innych stanów: tedyć też król o to się ma pilnie starać 47 1, 6 | ZIEMSCY DLACZEGO DO RADZENIA O RZECZYPOSPOLITEJ BYWAJĄ 48 1, 6 | ziemscy dla czego do radzenia o rzeczypospolitej bywają 49 1, 6 | rzeczypospolitej. 3) I tu o powinności panów rad krótko. 50 1, 6 | powinności panów rad krótko. 4) I o poradnikach królewskich, 51 1, 6 | nim ustawicznie byli. 5) I o sekretarzach każdego powiatu. 52 1, 6 | miłują, a nie tak dalece o rzeczpospolitą dbają, jako 53 1, 6 | niesprawiedliwym artykule o mężobójstwie. A tak niechaj 54 1, 6 | nami mieszkające, miłowali, o wszytko się starali, wszytkich 55 1, 6 | A najpierwej się o to starać trzeba, aby senatorska 56 1, 6 | godzi.~Okrom senatu, który o najprzedniejszych sprawach 57 1, 6 | odstępowali, z któremiby się o wszelkich rzeczach namyślał 58 1, 6 | namyślał a z niemiby radził o rzeczach ku czynieniu potrzebnych; 59 1, 6 | którym się pierwej rady o swych rzeczach zwierza, 60 1, 6 | albo nie? Tym sposobem i o drugich wetowaniu będzie 61 1, 6 | kole senatorskim spór jaki o co będzie, łacniej będzie 62 1, 6 | przy panach radach, gdy o rzeczypospolitej radzą, 63 1, 6 | niżej, gdzie będzie rozmowa o uchwale panów rad, powiem. 64 1, 6 | panów rad, powiem. Teraz o urzędzie senatorskim nieco 65 1, 6 | Niech żaden nie będzie tego o sobie mniemania, żeby go 66 1, 7 | senator każdy, żeby tę rzecz, o której ma być rozbieranie 67 1, 7 | senatorskim rozbieranie o mężobójstwie, jeśli winą, 68 1, 7 | złodzieja. A co powiadają o zasługach szlacheckiego 69 1, 7 | jako który człowiek mógł o niej i pomyślić; któremi 70 1, 7 | pilnie rozważać, a potym spór o wszytko czynić pierwej, 71 1, 7 | dróg twoich nie chcemy.~Ale o tym napisałem dostatecznie 72 1, 7 | dostatecznie w książkach, którem o karaniu mężobójstwa wydał; 73 1, 8 | O dozorcach obyczajów.~Jest 74 1, 8 | i roi i łąk źle używają, o których i król nigdy nie 75 1, 8 | jednak wedle obyczaju naszego o to nie bywają pozywani. 76 1, 9 | O urzędzie, któryby się o 77 1, 9 | O urzędzie, któryby się o domowy pokój starał, próżnujące 78 1, 9 | na wiek i na mniemanie o kim przystojne. Miesza się 79 1, 9 | takich weselach trzeba myślić o dobrodziejstwie bożym, który 80 1, 9 | łupiestwem. 8. To mówię o ludziach niewolniczego przyrodzenia, 81 1, 10| O dozorcach ludzi ubogich.~ 82 1, 10| miasta byli wygnani, co i o cudzych żebrakach ma być 83 1, 10| żeby każde zgromadzenie o tych stara nie miało, którzy 84 1, 10| między ubogiemi i trzeba o nich myśleć, żeby od głodu 85 1, 11| O URZĘDZIECH, NA KTÓRE SYNOWIE 86 1, 11| RODZICACH WŁAŚNIE NASTĘPUJĄ... O WYCHOWANIU SYNÓW WIELKICH 87 1, 11| WYCHOWANIU SYNÓW WIELKICH PANÓW. O LUDZKOŚCI PRZECIWKO PODDANYM.~ 88 1, 11| LUDZKOŚCI PRZECIWKO PODDANYM.~1. O urzędziech, na które synowie 89 1, 11| testamentem na kogo przychodzą. 2. O wychowaniu synów wielkich 90 1, 11| synów wielkich panów. 3. O ludzkości przeciwko poddanym. 91 1, 11| przeciwko poddanym. 4. I o tym, jeśli się godzi panu 92 1, 11| insi urzędnicy czynili opyt o takich paniech i wszytkich 93 1, 11| ludziom rozkazują, niech się o to pilno starają, aby synowie 94 1, 11| zdjąwszy czapkę, prosił o nocleg hetmanowi. Było natenczas 95 1, 11| powiedział, gdy była zmianka o podatku, który naonczas 96 1, 11| rok na kmiecie wkładano, i o tych ciężarach, które wielkie 97 1, 11| zapłacą, jedno jako sąsiedzi. O słowa mądrego hetmana godne!~ 98 1, 11| iż się nie mężnym sercem o wielkie rzeczy kuszą ci, 99 1, 11| jego własnych nie bierze, o ani brać może. A ten, który 100 1, 11| niewolą skazał. Ale mówię o tej zwyczajnej niewoli, 101 1, 11| owszem, kiedy rzecz idzie o zatrzymanie kmiecia, tak 102 1, 11| Lecz a jakoż ty tedy sam, o dobry mężu! jesteś pożyteczny 103 1, 11| jego radni panowie pobici; o czym i pismo święte w księgach 104 1, 11| królewskich świadczy, i ja o tym szerzej w księgach, 105 1, 12| O ZBYTKU, KTÓRY BYWA W SZATACH, 106 1, 12| POKARMACH I TRUNKACH. A POTYM O BIESIADACH I TAŃCACH.~1. 107 1, 12| BIESIADACH I TAŃCACH.~1. O zbytku, który bywa w szatach. 108 1, 12| pokarmach i trunkach. 3. A potym o biesiadach i tańcach.~A 109 1, 12| ustawy skępstwa pisano. To o to stoisz, aby żaden prostego 110 1, 12| wielka rozpustność, że ty i o tej rzeczy inszym ustawę 111 1, 12| inszym ustawę czynić chcesz, o czym sam na się ustawy żadnej 112 1, 12| brata twego pręt wyrzucono? O ostateczna rozpusto! w czym 113 1, 12| osobną część przypisowano? O rozsądki popsowane! o osobliwa 114 1, 12| przypisowano? O rozsądki popsowane! o osobliwa płochości serca 115 1, 12| a okromniej ani pomyślić o tym. Zarzucajmy co chcemy, 116 1, 12| dobrej nadzieje i większego o sobie rozumienia, potym, 117 1, 12| A tak jakoby zwątpiwszy o polepszeniu przetnimy to 118 1, 13| zamknienie pierwszych ksiąg o obyczajach.~Swarom przeto, 119 1, 13| łacniej dokaże, czym skromniej o sobie będzie rozumiał, a 120 1, 13| tak ustawicznie trzeba się o to starać, abychmy, ile 121 1, 13| to niechaj będzie dosyć o obyczajach; które acz wszem 122 1, 13| urzędziech są - nie iżbym o tym więcej mówić nie mógł ( 123 1, 13| mówieniu, i filozofowie o tym bardzo szeroce pisali), 124 1, 13| szeroce pisali), alem ja tylko o onych rzeczach był umyślił 125 2 | KSIĘGI WTÓRE.O PRAWACH,~to jest: o ustawach 126 2 | WTÓRE.O PRAWACH,~to jest: o ustawach statutowych.~ 127 2, 14| zda, ukazaliśmy. Teraz zaś o ustawach, wedle których 128 2, 15| jakiej przyczynie sadzić, bo o niej tak wszyscy rozumieją, 129 2, 15| ile być może, trzeba się o to starać, aby nietylko 130 2, 16| mówię (dając na przykład) o prawie, którym na jedne 131 2, 16| jest postanowione. Ale co o jednym prawie rzeczone, 132 2, 16| prawie rzeczone, to się i o drugich im podobnych niechaj 133 2, 16| pytając dokuczali mówiąc, iż o rany oba oni, co bili, mają 134 2, 16| tedy jeden z nich tylko o głowę ma być obwinion, bo 135 2, 16| ma być obwinion, bo dwa o jedno zamordowanie wedle 136 2, 16| raniony odpowiedział, ze o swym zdrowiu zwątpił, ale 137 2, 16| postanowić, na którego by wina o morderstwo kładziona być 138 2, 16| zabijesz albo ranisz. Aleśmy o tym indzie mówili i jeszcze 139 2, 16| niepobożnie sromocąc i szpecąc. A o onych co mam mówić, którzy 140 2, 16| jednym a jednakim sposobem o pożytkach i o trudnościach 141 2, 16| jednakim sposobem o pożytkach i o trudnościach i krzywdach 142 2, 17| Prawa o krzywdach, które bywają 143 2, 17| albo rzeczą, l. Starać się o to trzeba, aby drobnego 144 2, 17| lichwiarze i urzędy łapające.~O krzywdach też ma być uczyniono 145 2, 17| uczyniono postanowienie o tych, które i słowy i rzeczą 146 2, 17| śmiercią mają być karane.~A o tym ma być pilne staranie, 147 2, 17| wystawiony. A przeto trzeba o tym radzić, jakoby dla niekarnych 148 2, 17| być złośliwym: toż też i o sobie rozumiej, że i ty, 149 2, 17| krzywoprzysięstwa takie są występki, o których każdy rozumieć musi, 150 2, 17| ale też to nie mniejsza - o rzeczy doczesne gardło człowiekowi 151 2, 17| O! jako wiele jest ludzi pobitych 152 2, 17| zowią obrażeniem majestatu; o tym przeto muszę nieco powiedzieć. 153 2, 17| wiele się za naszego czasu o tym i u prawa i w senacie 154 2, 17| prawa i w senacie mieszało, o czym przodkowie nasi (jako 155 2, 17| słychali; przeto trzeba o tym co pewnego postanowić; 156 2, 17| Teodosius, cesarz, tych, co o nim źle mówili, nie tylko 157 2, 17| złorzeczenia skromnie znosić - jako o Aleksandrze Macedońskim 158 2, 17| jakoś zasłużył, ludzie o tobie mówią. Jeśli się w 159 2, 17| a przedsię nie inaczej o tobie mówią, jedno jako 160 2, 17| nie mając mów pospólstwa, o wszelakiej wielmożności 161 2, 17| lżejszym uczynili. Wiele o tym Herennius i Modestinus 162 2, 17| w czym skiełznie, karać; o których rzeczach i o wielu 163 2, 17| karać; o których rzeczach i o wielu inszych tym podobnych 164 2, 17| mają. To niech będzie dosyć o majestacie.~Lecz i owo znamienite 165 2, 18| Prawa o postępkach i dowodziech 166 2, 18| drogi zstąpić albo z nim o żywot ręką czynić musisz. 167 2, 18| chęci jesteście, nielza o tym i dowodnie mówić, którzy 168 2, 18| drugie w nie wtrącić mogli. O nędzny stanie rzeczypospolitej 169 2, 18| majętności twoje, gdy idzie o granice albo o dochodzenie 170 2, 18| gdy idzie o granice albo o dochodzenie której rzeczy - 171 2, 18| niewinnego do czasu pókiby się o tym dowiedziano, poimawszy 172 2, 18| osiadłości, imają go, gdy mu o złoczyństwo winę dadzą; 173 2, 18| za to, aby z niej rzecz, o którą gra idzie, mogła być 174 2, 18| niej może nagrodzić szkoda, o którą winę dawają. A tak 175 2, 18| jakom powiedział wyżej, gdym o różności karania wspomniał. 176 2, 18| być miał, przeto trzeba o to staranie mieć, aby sprawa 177 2, 18| więzieniem nie był suszon. Bo tak o tym ustawili cesarze rzymscy. 178 2, 18| niewinnie będąc pojman, musi o sobie sprawę dawać, niech 179 2, 18| że ona, dowiadując się o występku, toż nad nim czyni, 180 2, 18| się w rzeczy, która szła o głowę, a nadzieję pokładał 181 2, 18| ten w niczym nie miał bać o się, kto kogo złościwie 182 2, 18| przywieść kogo w niebezpieczność o majętność, o żywot i o dobrą 183 2, 18| niebezpieczność o majętność, o żywot i o dobrą sławę - 184 2, 18| niebezpieczność o majętność, o żywot i o dobrą sławę - rozumiał, 185 2, 19| do każdego artykułu. 4. A o rzeczach jednakich niech 186 2, 19| żadnym na osoby baczeniem o rzeczypospolitej radzić 187 2, 19| Piszą o niektórych prawnikach albo 188 2, 19| stronie przychylnym, który o wszytkiej rzeczypospolitej 189 2, 19| którychby nie trza wykręcać; a o podobnych rzeczach sobie 190 2, 19| ma odwołać. Pozową kogo o to, że zadawszy przykre 191 2, 19| natychmiast" ma się rozumieć o onym czasie, którego będąc 192 2, 19| niech będzie ten artykuł, o którym mówiłem, w ten sposób 193 2, 19| jest rzecz potrzebna, aby o rzeczach podobnych podobne 194 2, 19| krzywda. Jest u nas prawo o sołtysie niepożytecznym, 195 2, 19| należy na rzeczpospolitą o tym staranie mieć, czemu 196 2, 19| podobno ci, którzy to prawo o sołtysiech stanowili, byli 197 2, 19| rzeczpospolitą. Bo kto chce o rzeczypospolitej staranie 198 2, 19| A gdy się to już o poprawieniu i stanowieniu 199 2, 19| zda się, że to rozumieją o panu, któryby był we wszym 200 2, 19| Teć są rzeczy, któreśmy o ustanowieniu nowych praw, 201 2, 19| poprawieniu dawnych, też o sędziach i o innych rzeczach 202 2, 19| dawnych, też o sędziach i o innych rzeczach k tym należących 203 2, 19| księgach powiedziałem i o obyczajach i o osobach, 204 2, 19| powiedziałem i o obyczajach i o osobach, któreby obyczaje 205 2, 19| a praw nie są posłuszni, o tych ma być rozumiano, że