Table of Contents | Words: Alphabetical - Frequency - Inverse - Length - Statistics | Help | IntraText Library
Andrzej Frycz Modrzewski
O Poprawie Rzeczypospolitej: O Obyczajach. O Prawach.

IntraText - Concordances

(Hapax - words occurring once)
hamuj-nieda | niedb-podpa | podpi-rozwa | rozwi-ufnos | ujal-zbytk | zbytn-zywym

     Part,  Chap.
502 1, 6 | odwodzi, a złe jego chęci hamuje; bez którego rady, zdania 503 2, 17| zaprzedani, którzy z takich handlów umieją czynić pożytek. Aleby 504 2, 17| okrucieństwa pełna ludźmi handlować. Prawda jest, ale też to 505 1, 5 | równość, odjąwszy im pychę, hardość i nadętość; o cnocie i zacności 506 1, 13| pysznego nie czynili, nic hardzie, nic okrutnie. Bo te wady 507 1, 12| abyście pałali winem - harfa, bęben, piszczałka na biesiadach 508 1, 5 | dodatkiem oręża, półhakami albo harkabuzami i łyskaniem mieczów; a z 509 1, 5 | mnóstwem sług, dawnemi herbami, dodatkiem oręża, półhakami 510 2, 17| lżejszym uczynili. Wiele o tym Herennius i Modestinus uczą. Bo i 511 1, 5 | ludzie używali, tedy [jako Herodotus przez tłumacza Cicerona 512 1, 11| sławny mąż Jan Tarnowski, hetman polski - gdy jednego czasu 513 1, 5 | pamięć sobie biorąc. Świadczą historje o wielu królów starodawnych, 514 2, 19| prawie biegłym, filozofom i historykom, jako tym, którzy wżdy większy 515 2, 16| dobra: sprawę dawają historykowie, jako perskie panowanie 516 1, 9 | cierpiano, żeby biesiady albo hojniejsze, albo dłuższe, niźli przystoi, 517 1, 12| sprawami, a bogactwa radszej hojnością, niźli okazowaniem złota, 518 1, 9 | miasta wyganiając, a pijane i hultaje karząc.~Tak jest wielkie 519 1, 9 | próżnujących, pijanie i hultajów mnóstwo, jeśli chcemy 520 1, 10| Owi żebracy hultajowie, nie wiem, jeśliby mieli 521 1, 13| drugich członków miejsce, a w ichby się urząd wdały. A przełóż 522 2, 18| nędz i zabijania sprośne idą. Lecz wy, którzy i zdrowie 523 1, 4 | oni sami przy dziecinnych igrach będą, albo kogo statecznego 524 1, 9 | grając; abo skaczą, abo igrają, albo sprośnie a niewstydliwie 525 2, 16| jemu jest żart a jakoby igrzysko zabić ciebie, a tobie to 526 2, 15| PRAWA A OBYCZAJÓW RÓŻNOŚĆ~II. Prawa a obyczajów różność. 527 2, 17| które karanie Fryderyk III, rzymski cesarz, naprzód 528 1, 10| niechby do nich każdy kładł, ileby mu jego pobożna chęć poradziła. ......................................~ 529 2, 18| urodził, a nie ma osiadłości, imają go, gdy mu o złoczyństwo 530 1, 9 | i kostyry, aby ten urząd imał i sadzał. Lecz i ono zaiste 531 2, 18| szlachcic osiadły nie był iman, że też tego nie obwarowali, 532 1, 4 | żywota swego będą trzymać. To imię: cnota w uściech mają, ale 533 1, 11| kupnym obyczajem dostawszy imienia, źle go używają? Nie uczynił 534 1, 1 | należąca, którą własnym iminiem zowią rzeczą domową albo 535 1, 8 | swoje i bogate ojczyste imiona rozpraszają; którzy jednak 536 1, 4 | Laudataque virtus~Crescit, et immensum gloria calcar habet: ~To 537 1, 9 | Nocne biegania i wołania imo to, uczciwym obywatelom 538 1, 4 | trudno czarną skórę w jaką inakszą odmienić; a to nie może 539 2, 16| albo ranisz. Aleśmy o tym indzie mówili i jeszcze będziemy. .....................................................................................~ 540 2, 17| którzy niedawno pióro nie w inkauście, ale w jadowitej truciźnie 541 1, 5 | albo naszego, albo kogo innego; ale męstwo i cnota z naszych 542 1, 5 | Lecz naprzód królowie, i inni zwierzchni panowie zakon 543 2, 16| pieniężną winą ma być karan. Izali dla Boga! ta sprawa nie 544 1, 3 | przyrodzenia słuchano. A iżbych tego jaśniej dowiódł, com 545 1, 13| którzy na urzędziech - nie iżbym o tym więcej mówić nie mógł ( 546 1, 3 | serce męstwa pragnące, niech jacy będzie rozum powodem a sprawcą 547 1, 4 | rószczkę, gdy szczepisz, jadem napoił, która potym na wielkie 548 1, 4 | Nie dla tego żyw, abyś jadł, ale dla tego jedz, abyś 549 2, 17| pióro nie w inkauście, ale w jadowitej truciźnie maczając, jawnie 550 1, 3 | nadzieja albo bojaźń, albo jakakolwiek insza namiętność granic 551 2, 17| w plugawstwach w wieży - jakąż potym śmiercią on umarł? 552 1, 7 | obracał, od któ rej dla jakiegokolwiek pożytku odstępować, zawżdy 553 1, 5 | pospolicie na karanie jest wżdy jakiekolwiek baczenie, ale na zapłaty 554 1, 4 | dziatek swych sprawowali, jakiemiby je chcieli mieć. Zaista 555 1, 7 | winą karać mężobójce której jakikolwiek potym w rzeczypospolitej 556 1, 8 | ludzkich albo i zachowania, jakimby się kto rzemiosłem bawił 557 1, 11| Jakimże to tedy prawem czynią ci, 558 2, 17| zamieszaniem, zaburzeniem jawnymi jakkolwiek nieprzyjacielsko, abo co 559 1, 4 | nich będzie miało, jedno jakobyś młodą rószczkę, gdy szczepisz, 560 1, 7 | tak jasnej radzenia sposób jakokolwiek pokazał. ...................................................~ ~ 561 2, 17| się sam, jeśli wedle tego, jakoś zasłużył, ludzie o tobie 562 1, 11| wielce możny, a sławny mąż Jan Tarnowski, hetman polski - 563 1, 7 | trochę, żebych w rzeczy tak jasnej radzenia sposób jakokolwiek 564 2, 19| Niechaj będą spisane słowy jasnemi, przydawszy przyczyny do 565 2, 19| niźli ci, którzy zawżdy na jaśni między ludźmi żyjąc więcej 566 2, 19| dobra rada i przystojność jaśnie okazowała; a gdyby były 567 1, 3 | słuchano. A iżbych tego jaśniej dowiódł, com powiedział, 568 2, 17| człowiekowi wziąć. Lecz prawo Boże jasny wyrok czyni: Jeśli złodziej 569 1, 8 | ten, ktoby się chciał na jatki wydać Wiele ich do niego 570 2, 17| starodawnych rzymskich praw jawne złodzieje karano nagrodzeniem 571 2, 17| zamieszaniem, zaburzeniem jawnymi jakkolwiek nieprzyjacielsko, 572 1, 4 | też dzieciom nie bronić jazdy na koniu i pieszej pracy, 573 1, 11| polski - gdy jednego czasu jechał do Włoch przez baworską 574 1, 4 | jedłem, albo nie rychło po jedle: aby, gdy ciało jest napełnione, 575 1, 4 | praca ma być albo przed jedłem, albo nie rychło po jedle: 576 1, 9 | postanowił, aby wszyscy chleb jedli w pocie czoła swego, 577 1, 4 | gdy ciało jest napełnione, jedło za taką zbytnią pracą niestrawione 578 2, 19| artykułu. 4. A o rzeczach jednakich niech będą jednakie. 5. 579 2, 16| występnych. 3. Jeśliże dla jednakiego występku różność karania 580 1, 1 | gdyż jest rzecz osobna jednemu należąca, którą własnym 581 1, 12| dziwu, gdy w jednym domu jedni się ubierają po niemiecku, 582 1, 4 | zuchwalstwa; pierwej poznawają jedwabne szaty, niż poczną mówić, 583 1, 4 | abyś jadł, ale dla tego jedz, abyś żył; albo i ona druga: 584 2, 17| też i oni nam zachowali. Jeślić się zda ciężka rzecz cierpieć 585 2, 17| jego do tego zwyczaili. Jeśliś pan, albo to uczynisz, co 586 2, 16| A przeto jeśliżeby jaką różność karania stanowić 587 2, 18| wami, którzy jednej chęci jesteście, nielza o tym i dowodnie 588 2, 17| rozumu? a nie już, jeśli się język w czym skiełznie, karać; 589 1, 4 | wielomowność zbytnia i płochość języka w każdym wieku nienawistna 590 1, 4 | zamykające, jakich w każdym języku wiele jest o cnotach i o 591 2, 19| sędziach i o innych rzeczach k tym należących powiedzieć 592 1, 4 | skakania jakiego, albo ciskania kamieniem, albo grania piły i inszych 593 1, 12| kto chodziwszy po ranu w kapie włoskiej, tenże zasię w 594 2, 17| czwórnasób, a insze we dwa karały. Którzy nie mieli czym płacić, 595 1, 4 | obyczaje, co za prawa, co za karność? aby to zasię wróciwszy 596 1, 9 | któreby podejrzane miał, a karnościby pilno przestrzegał; te, 597 1, 9 | rzeczypospolitej wygładzone - jako karty, warcaby, kostki i insze 598 2, 17| chrześcijaństwie złodzieje szubienicą karzą, które karanie Fryderyk 599 2, 16| dopuszczają, nie jednakim karaniem karze, ale jednym, nazbyt folgując, 600 1, 9 | którykolwiek obywatel nie miałby kazać w dom swój tyle wina abo 601 2, 14| należy, a jako i pospolite i każdgo z osobna rzeczy niemi się 602 2, 17| sprawiedliwszemi, a powinnemi kaźniami od czynienia krzywd był 603 1, 3 | na insze złoczyńcę srogie kaźnił uchwalono; a ci wszyscy - 604 1, 3 | towarzystwa z rozumem. Ale kczemu to mówię? Atoli ktemu, abyśmy 605 1, 3 | wiadomość rzczy uczciwych kęsa nie warta jest, jeśli do 606 2, 17| się ona waśń zastarzała kiedykolwiek ku szkodzie rzeczypospolitej 607 1, 5 | tych, z któremi jaką sprawę kiedyżkolwiek mieć mogą. .....................................................................................~ 608 1, 6 | królowi miewać przy sobie kilka osób którzyby od jego boku 609 1, 9 | na wiek i na mniemanie o kim przystojne. Miesza się i 610 1, 4 | dziatkom wielkich panów, kładą im przed oczy bogactwa, 611 1, 10| tak niechby do nich każdy kładł, ileby mu jego pobożna chęć 612 1, 12| skromnego tych rzeczy używania kładziesz na drugiego winę, okazując 613 2, 16| którego by wina o morderstwo kładziona być miała, gdyż od tych 614 2, 14| się zuchwalstwo wędzidła kładziono. A ponieważ tak jest, tedyć 615 2, 19| czas, którego pospolite klęski opłakawać a wiszące nad 616 1, 11| być rzecz niesłuszną, aby kmieć miał tak być od pana w uczciwości 617 1, 11| że ich świat, a wszytkie kmiece majętności za ich wolą i 618 1, 11| że nie inaczej używają kmieci swych, jeno jako bydła. 619 1, 7 | wiem, jeśli nie tak głowami kmieciemi jako kostkami grać chcieli, 620 1, 12| zaprawdę dłuższy ubiór, abo do kolan się ściągający ma być chwalon, 621 1, 6 | przed wszytkim senatorskim kołem przełożył. Przyrodzenie 622 1, 6 | któremi zwyczaj jest zasadzać koło senatorskie, które jest 623 1, 12| w tureckiej fałszurze, w kołpaku, w półbótkach czerwonych 624 1, 12| nie swój, jako on, co w komedji, podpiwszy sobie dobrze, 625 2, 19| pożytku rzeczypospoli tej albo komukolwiek dłużen, nie czyni. Bo jeśliby 626 1, 4 | więcej go przybywa,~Jako koń, dodaszli mu ostróg, prędszy 627 2, 16| panują, spodziewać onego końca, ku któremu ludzkie zgromadzenia 628 1, 3 | przystąpiła pilność i zwyczaj, kończyć to, czego trzeba. Albowiem 629 1, 12| zuchwałym, a jako bez uzdy konia z drogi błądzącym czyni. 630 1, 4 | dzieciom nie bronić jazdy na koniu i pieszej pracy, to jest: 631 1, 8 | pospolicie sług niemało i z końmi chowa, w jego domku nic 632 1, 4 | i ona też: Jako bystrość końska bieganiem a ujęciem obroku 633 1, 9 | tym obyczajem albo jaką korzyść łowią poszeptem, albo milczkiem 634 1, 10| Jest obyczaj, że abo w kościelech abo na onych miejscach, 635 2, 18| chodzi i na biesiady i do kościoła. Jeśli z tobą na jednym 636 1, 9 | jako karty, warcaby, kostki i insze tym podobne. A przetoż 637 1, 9 | wdzierali, a ktemu też i kostyry, aby ten urząd imał i sadzał. 638 1, 10| na okazały pogrzeb wielki koszt i nakład każą czynić; aleć 639 1, 12| okazowaniem złota, abo szatami kosztownemi na wzgardę drugich wymyślonemi: 640 1, 12| jest za zacność? Aza ty, kosztowniejszą i wytworniejszą szatę na 641 1, 12| nie chwalili: bo i wiele kosztuje i płoche przyrodzenie, bogactwy 642 2, 17| ludzkie, a więcej im ginęło kradzeniem rzeczy, niźli zabijaniem 643 1, 7 | gardło, którzy cudze rzeczy kradzionym obyczajem odejmują, a czemuż 644 1, 4 | najwięcej ludzi w każdej krainie poznał, albo z mnogiemi 645 1, 4 | miał. A jeśliby go w obcy kraj posłać miano, takoweż staranie 646 2, 19| wiele panów czuli do siebie krewkość swoje, przeto napisali, 647 1, 8 | powiatami i nad zamkami tak królewskiemi, jakoteż inszych panów, 648 1, 6 | takowi, którzy przy boku królewskim ustawicznie będą a do takich 649 2, 19| Godzi się tedy, aby i nad królmi i nad wszytkiemi urzędniki 650 1, 5 | lewo, aby przez długi czas królował on sam i synowie jego. Bo 651 1, 5 | ten czas, ci, którzy królowali, byli albo filozofami albo 652 1, 3 | na żywota doczesnego krótkość a ludzkich rzeczy nieustawiczność 653 1, 12| temu abo sześć jako nasi krótsze szaty niż postronni poczęli 654 1, 5 | przyjazną być szlacheckiej krwi. Za takiemi słowy, a gdzie 655 1, 4 | gwałtownik a w gniewie okrutny i krwie pragniący i morderz nie 656 2, 19| niedostatek rady, nieprawość i krzywda. Jest u nas prawo o sołtysie 657 2, 18| tobie tak się sprawuje, krzywo na cię patrzy łajać i grożąc 658 2, 17| Cudzołóstwa, złodziejstwa, krzywoprzysięstwa takie występki, o których 659 1, 7 | napisałem dostatecznie w książkach, którem o karaniu mężobójstwa 660 2, 17| tedy mają być za sromotne książki poczytane, jako onych, którzy 661 1, 12| mówi, czegoć potym żal, gdy ksobie przyjdziesz: bo to abo tobie 662 2, 17| którycheśmy tego występku kształt wzięli, skrócili go a lżejszym 663 1, 12| przedsię biorą. Różność kształtów i barw u szat a co inszego 664 1, 7 | przystojności obracał, od któ rej dla jakiegokolwiek pożytku 665 1, 4 | nich będą chcieli mieć, któregoby dzieci w uczciwości miały, 666 2, 18| ochromienia, do zamordowania, któregoś się ty dopuścił? A chociabyś 667 1, 3 | doskonałym w dostąpieniu którejkolwiek rzeczy. Bo żadne przyrodzenie 668 2, 16| przysłani byli, pytali, któremuby z onych dwu, co go bili, 669 1, 13| ganić nie będą, jako tego, którybym rzeczypospolitej rad pomógł, 670 1, 12| pirwej to prawo ustawił, którybyś się za miłownika, stróża, 671 2, 17| rozszerzać; gdyż oni sami, od którycheśmy tego występku kształt wzięli, 672 2, 17| nieświętych miejscach! A któryż był z tych morderców, któryby 673 2, 17| przywoził, jeśli żadnego kupca nie będzie? Któż naostatek 674 1, 11| Nabota poddanego swego abo kupić, abo przefrymarczyć chciał. 675 1, 11| zdać za rzecz słuszną (bo kupna i frymarków tak dobre zwyczaje 676 1, 11| abo przez darowanie, abo kupnym obyczajem dostawszy imienia, 677 1, 11| dostał, stąd się pokazuje, że kupując, przedawając, abo zdawając - 678 1, 11| niego władności dostawa, nie kupuje rzeczy kmiecych, ale 679 1, 3 | próżno się rozum o to kusi, jeśli mu się człowiek w 680 1, 11| sercem o wielkie rzeczy kuszą ci, którzy się pysznemi 681 2, 17| rzeczpospolita sama tylko szlachtą kwitnąć nie może, bo a któż będzie 682 1, 4 | wydworna i ku zgotowaniu łacna a wnętrzności nie zapalająca; 683 2, 18| krzywo na cię patrzy łajać i grożąc tobie, chcąc cię 684 2, 17| jeśli go kto z płochości łajał, tego on sobie nie miał 685 2, 17| wszelakiemu sromoceniu, łajaniu, zbiciu, osieczeniu i wszelakiemu 686 1, 8 | i ludzie i bydła i roi i łąk źle używają, o których i 687 1, 3 | też jest, którzy zbytnią a łakomą chęcią zapalają się ku dostawaniu 688 2, 17| krzywdy, któremi lichwiarze, łakomi, a urzędów łapacze rzeczpospolitą 689 1, 3 | złoczyństw; wiele ich zbytnie, łakomstwo przypędza do bogactwa złemi 690 1, 12| którymby tobie dozwolono złoty łańcuch, adamaszek, aksamit, abo 691 1, 4 | mówić, dziwują się złotym łańcuchom i mnóstwu czeladzi, rozmyślają 692 1, 12| szlachcic, nie chodził w złotym łańcuchu abo w jakim kosztownym suknie, 693 1, 12| bo wytworne szaty i złote łańcuchy nie tylko należą do rozeznawania 694 2, 17| Na lichwiarze i urzędy łapające.~O krzywdach też ma być 695 2, 17| i przymnażania bogactw i łapania urzędów pożądliwości mają 696 1, 11| ludzkie się stawić, a młodszym łaskawie, urzędowi posłusznym być; 697 2, 18| stanu, bogaty, u ludzi ma łaskę: pozowiesz go, naznaczy 698 1, 4 | Ovidius napisał:~...... Laudataque virtus~Crescit, et immensum 699 1, 6 | starać trzeba, aby senatorska ławica co najlepiej była postanowiona, 700 1, 8 | niegodzien tego, żeby go z ławicy ruszono, który lepszym rozumie 701 2, 17| szlachty i bogatych osób lecą do czynienia krzywd ludziom 702 2, 17| przed nim wiele ludzi dla leda podejrzenia jakoby przeciw 703 1, 4 | wątłą ciało, a doktorowie lekarskich nauk powiedają, że takowa 704 2, 16| co się komu podoba, ani w lekcejszym karaniu występnych. 3. Jeśliże 705 1, 13| przełóż też nikogo sobie lekceważyć nie trzeba, ale siłami i 706 2, 17| możemy, tych gardło tak lekceważymy! Ale i wyżej zganiłem różność 707 2, 16| srogiej a na drugie bardzo lekkie karanie za mężobójstwo jest 708 2, 17| niechby na tym dosyć, że lekkość cierpią; niechaj im nie 709 2, 16| i krzywdy i mężobójstwa lekuczko karząc, przekłada bogate 710 1, 9 | którzy w niebytności mistrzów leniwo a niedbale robią. Gdyby 711 1, 3 | wątpić, i owszem, czym kto ma leniwszy a tępszy rozum, tym większego 712 2, 17| okazowania bogactw: mężnych i leniwych, dow nych i nikczemnych 713 1, 10| inszych sprośnych występków. Lepiejby, żeby je dano do szpitalów, 714 1, 6 | drugich wetowaniu będzie potym lepszy rozsądek dawał i, gdy w 715 1, 8 | z ławicy ruszono, który lepszym rozumie być pożytek, niźliby 716 1, 5 | odstępował ani na prawo ani na lewo, aby przez długi czas królował 717 2, 17| jeśli pierwej nie wróci lichwy niesłusznie wziętej. Tym 718 1, 11| ktokolwiek tejże wiary w liczbie niewolników miał być poczytan, 719 1, 6 | miał król czynić, jeśli ma liczyć wota albo je ważyć, niżej, 720 1, 7 | rozważali wota, nizli je liczyli. 8. Potym jest zamknienie.~ 721 1, 13| nam, którzy się za bracią liczymy, sobie tylko gwoli żyć; 722 2, 17| opisane przeciwko tym, co łoją, sromocą i biją. 3. Przeciwko 723 2, 18| Zawżdy miecz przy boku, łotrowców na to najętych mając około 724 1, 9 | obyczajem albo jaką korzyść łowią poszeptem, albo milczkiem 725 1, 8 | gynkonomy, a insze nomofilaki, lubo strofażmi; którzy nietylko 726 1, 8 | nigdy nie słyszy, a ubodzy ludkowie nie śmieją skarżyć. A więc 727 1, 8 | przystojnej przywodzili. Łudzić oni od Chrystusa dalecy 728 2, 17| uczynień, a przeto kto krew ludzką przeleje, tego też krew 729 1, 13| nie godzien jest pomocy ludzkiej, kto w niebezpieczeństwie 730 1, 13| się najwięcej przed oczyma ludzkiemi wiercą.~Których dochodząc, 731 1, 9 | zda się, że to narodowi ludzkiemu dano za winę dla grzechu. ..................................................................................................................~ ~ 732 1, 8 | drogi albo przyczyny do łupienia ludzi; i owszem i między 733 1, 9 | żebractwem .a tajemnym łupiestwem. 8. To mówię o ludziach 734 2, 19| tego droga, aby poddane łupili, którychby majętność posieść 735 1, 4 | wychowani; bawią je tańcami, lutniami, sprośnemi pieśniami, ustawicznie 736 1, 5 | półhakami albo harkabuzami i łyskaniem mieczów; a z tejże nadętości 737 2, 17| kształt wzięli, skrócili go a lżejszym uczynili. Wiele o tym Herennius 738 2, 17| znosić - jako o Aleksandrze Macedońskim powiedają, że mówił: Królewska 739 1, 11| niemasz niewolników. Zakon też Machometów broni tego, aby ktokolwiek 740 2, 17| ale w jadowitej truciźnie maczając, jawnie napisali, że chłopska 741 1, 5 | może uczynić częścią mową mądrą, z fukaniem cichym, napominaniem 742 1, 2 | ostatek tylko dobrych a mądrych ; bo ja tu mówię o obyczajach 743 1, 3 | otrętwiałemi a baczenia dobrego nie mającemi; a zasię abyśmy się też 744 1, 5 | żadnych urzędów na sobie nie mający wtenczas, gdy o czym radzą 745 2, 18| rzeczy ludzi urzędów nie mających zamykają. Bo co niektórzy 746 2, 17| To niech będzie dosyć o majestacie.~Lecz i owo znamienite 747 2, 18| się szlachectwem i wielką majętnością? Niech mają miejsce majętności 748 1, 9 | dobrodziejstwie bożym, który małżeństwo ku rozmnożeniu narodu ludzkiego 749 1, 9 | modlitwy przydawane, aby nowym małżonkom zdarzył ten stan żywota 750 1, 4 | czego się mlekiem jakoby mamczynym nassały, tego się przez 751 1, 12| Zarzucajmy co chcemy, ale mamyli prawdę mówić, kosztowne 752 2, 19| Więcej mają ważyć, niż mandaty królewskie.~A wszytkę 753 1, 12| części zakrywały, ludzie marnochlubni, abo wedle majętności swych, 754 1, 12| rozmaitości szat jako wielka jest marność żaden tego dostatecznie 755 1, 9 | proszę, a co za pożytek owych maszkaradników, którzy, gdy nie chcą, aby 756 1, 9 | się, wołanieby czynili, w maszkary, się ubrawszy do domówby 757 1, 1 | onych podane, którzy o tej materji przed nami pisali, abychmy 758 2, 16| obronicielowie i rozumiejąc i mawiają? Ile tedy jest szlachciców, 759 1, 11| on wielce możny, a sławny mąż Jan Tarnowski, hetman polski - 760 2, 17| powiedział? Niebądźmyż przeto mędrsi, niźli on Bóg, który ona 761 1, 12| na się wdziawszy, jesteś mędrszy? aza sprawiedliwszy? aza 762 1, 5 | Jeśli wszyscy przystojnemi mękami bywają karani za występki, 763 1, 4 | mistrz tego oduczać, ani Merkury przekształtować, ani Wulkan 764 1, 11| sprawy jednakim sercem, abo męstwem i jednaką mądrością sprawował; 765 2, 17| wielmożności i godności, że w męstwie a zacnych sprawach zależą, 766 2, 17| wystąpił; a wszakże wspaniałego męża rzecz jest a prawie królewskiego 767 1, 3 | albo cokolwiek człowiekowi mężnemu a cnotliwemu nieprzystojnego 768 2, 17| albo okazowania bogactw: mężnych i leniwych, dow nych i nikczemnych 769 1, 11| to pospolicie, się nie mężnym sercem o wielkie rzeczy 770 1, 11| jakoż ty tedy sam, o dobry mężu! jesteś pożyteczny rzeczypospolitej, 771 1, 4 | rzeczy przystojnych znajomość miałaby być w młode dziecinne serca 772 1, 11| swoim ludziom. Zaprawdę, miałoby to być karano, jeśliby w 773 1, 4 | takowe nieprzystojne postępki miałyby być naprawione, a prawdziwa 774 1, 11| być od pana w uczciwości mian, abo proszon, któryby raczej 775 1, 2 | przezwisk, którem wyżej mianował, używam, mając nanadzieję, 776 1, 9 | być znaczna skromność, a miara ma być zachowana. A tak 777 1, 3 | stwierdzona tłumieniem albo miarkowaniem lub hamowaniem takowych 778 1, 3 | uczciwych zabawa zawisła na miarkowaniu i hamowaniu chęci albo namiętności 779 1, 4 | Ręka rękę myje, miasto miastem żywię; i ona też: Cnotą 780 1, 8 | między starostami nad miasty, nad powiatami i nad zamkami 781 2, 16| król i owszem żaden tyran mię może mieć większej mocy, 782 2, 18| serce twe zwątlić. Zawżdy miecz przy boku, łotrowców na 783 1, 8 | oszczepy, przyłbice, rusznice, miecze i wszelka insza broń, którą 784 1, 11| swemi używa, jako by je mieczem wziąwszy, takby z nich szydził 785 2, 18| chodzi z siekierkami, z mieczmi i strzałami; z niemi do 786 1, 5 | harkabuzami i łyskaniem mieczów; a z tejże nadętości dostojeństw 787 2, 19| jakom powiedział, bywa z miejsc ruszan, czemuby też niepożyteczni 788 2, 16| nad ubogie, szlachtę nad miejski i chłopski stan, to jest: 789 1, 9 | wielkie zgiełki, pokojowi miejskiemu przeciwne, a częstokroć 790 1, 11| mówiąc: mojeć to jest i mienie i wszytko, wieźcie się stąd 791 2, 16| jest; jako zaś oboja rzecz mierna do długości trwała jest 792 2, 17| i wszyscy do skromnego a miernego życia karności mają być 793 1, 4 | podobnych gier, by jedno tego miernie używały; ponieważ zdrowie 794 1, 5 | przeto się łacno do cnego mierzionego tyraństwa zmykają, któremu 795 2, 16| nim śmiertelne, przeto w miesiąc abo we dwa umarł. Ci, którzy 796 1, 5 | miał, albo wszytkie stany mieszać - ale żeby tym wszytkim 797 1, 12| dymy, wstępujące do głowy, mieszają wszytko, a człowieka jakoby 798 2, 17| tym i u prawa i w senacie mieszało, o czym przodkowie nasi ( 799 1, 5 | bogatych, z szlachty, z mieszczan i z innych stanów: tedyć 800 1, 9 | karczmach. Czemu raczej mieszczanin abo którykolwiek obywatel 801 1, 10| ubodzy, co w szpitalach mieszkają, tam się żywią, i tam je 802 1, 10| którzy w chałupkach swoich mieszkając, swoje i domowników swych 803 1, 10| nim urodzili albo długo mieszkali, żeby dla niedostatku żywności 804 1, 1 | Niechajże tedy ten skutek będzie mieszkania w spółku rzeczypospolitej, 805 1, 2 | towarzystwie albo spólnym mieszkaniu ludzkim każdy człowiek obyczaje 806 1, 6 | sejmie, godzi się królowi miewać przy sobie kilka osób którzyby 807 1, 4 | pieśniami, ustawicznie pochlebcę miewają około siebie, i tak sługi 808 1, 5 | bawili, które w uczciwości miewali i radzi ich słuchali. ...................................................................................................................~ 809 1, 7 | zawżdy za sprośną rzecz miewano. ...................................................~ 810 1, 7 | bo żadna rzecz nam tak miła nie ma być, jako żywot ludzki. 811 1, 6 | trzeba, aby byli wierni i milczeniem ozdobieni. Bo wiele złego 812 1, 9 | korzyść łowią poszeptem, albo milczkiem kostkami grając; abo skaczą, 813 1, 10| abo pychy, ale uczynkami z miłości pochodzącem, przez które 814 2, 19| drudzy nadzieją, drudzy miłością, drudzy też inszemi namiętnościami 815 1, 13| godzien w przygodzie swej miłosierdzia drugich, który nad nędznemi 816 1, 5 | żadne dobrowoleństwo, żadne miłosierdzie i żadna sprawiedliwość w 817 1, 12| ustawił, którybyś się za miłownika, stróża, a obrońcę rzeczy 818 2, 18| zdrowie ojczyzny najwięcej miłujecie i prawdziwej wolności sposób 819 2, 17| rozmyślaliśmy w sercu przykazanie mistrza naszego, które nam rozkazuje, 820 2, 15| ludziom dań, aby był wodzem i mistrzem życia ludzkiego i wszytkich 821 1, 4 | przekować nie może; czego się mlekiem jakoby mamczynym nassały, 822 1, 4 | będzie miało, jedno jakobyś młodą rószczkę, gdy szczepisz, 823 1, 4 | skłonności, ponieważ ludzie młodego wieku mają to sobie za rzecz 824 1, 4 | rozmyślają sobie jeszcze z młodości sposób do panowania i o 825 1, 11| równym ludzkie się stawić, a młodszym łaskawie, urzędowi posłusznym 826 1, 4 | i dzieweczki pierwszych młodych lat swych nie wiodły w próżnowaniu; 827 1, 4 | dobrego ćwiczenia dziatek i młodzieńców?~Weźmijmy tedy początek 828 1, 8 | bojaźnią nie godziło się młodzieńcowi próżnować, w karczmach zasiadać, 829 1, 4 | swej. A ponieważ dziatki i młodzieńcy nie tylko uszyma, ale też 830 1, 4 | rodzice rozum albo dowcip młodzieńczyka swego, niech go wprawią 831 2, 18| sposób wiecie, obaczcie to ze mną, co to ma do tego, zbroiwszy 832 2, 17| karano, i bogactwa gdyby w mniejszej wadze były. Bo widzimy, 833 2, 17| bywa pomszczona, a daleko mniejszemi, niż głowa szlachecka, tak, 834 2, 19| że oni i roztropniej i z mniejszym, albo snąć z żadnym na osoby 835 1, 7 | drugiego stracić; a tak mniemałby kto, że pieniężną winą karać 836 1, 12| a zarazem wlepia weń to mnimanie, aby zacność swą w tym zwierzchownym 837 1, 11| czynić takową krzywdę, za tym mnimaniem, że wszytko ich jest, co 838 1, 4 | każdej krainie poznał, albo z mnogiemi towarzystwo wziął - jeno 839 1, 11| panowie rozmyślają, którzy mnogim ludziom rozkazują, niech 840 1, 4 | dziwują się złotym łańcuchom i mnóstwu czeladzi, rozmyślają sobie 841 1, 1 | drugiemu skłonność najwięcej mnożą, która jest najprzedniejszą 842 1, 11| prawem czynią ci, którzy nie mocą, ani szablą, ale abo przez 843 2, 16| na hamowanie. A przetoż mocarze, szlachta i osoby na urzędziech 844 1, 11| zatrzymanie kmiecia, tak go sobie mocnie przywłaszczyć a zniewolić 845 1, 4 | nic się do serca ludzkiego mocniej nie wlepi, jako to, do czego 846 1, 4 | aby zarazem jakoby jaki mocny fundament zakładał żywota 847 2, 17| Wiele o tym Herennius i Modestinus uczą. Bo i na osobę trzeba 848 2, 19| wiszące nad nami ustawicznemi modlitwami oddalać mamy; bo którzy 849 1, 9 | Bogu mają być czynione, i modlitwy przydawane, aby nowym małżonkom 850 1, 7 | potym w rzeczypospolitej mógłby być pożytek. Do tego też 851 1, 3 | Aleby kto rzekł, te moje słowa inszych ludzi potrzebują, 852 1, 11| takby z nich szydził mówiąc: mojeć to jest i mienie i wszytko, 853 1, 13| że ludzie dobrzy pracy mojej ganić nie będą, jako tego, 854 1, 5 | zakon Boży umieć mają, jako Mojżesz w piątych księgach swoich 855 1, 6 | czasem bywają rozgłaszane.~ monarchowie, którzy każdemu powiatowi 856 2, 17| miejscach! A któryż był z tych morderców, któryby się nie wymknął 857 2, 16| postanowić, na którego by wina o morderstwo kładziona być miała, gdyż 858 1, 4 | okrutny i krwie pragniący i morderz nie będzie mógł dziatkom 859 1, 12| miejsce słowy proroka tak mówiącego: Biada wam, którzy wstawacie 860 1, 12| siebie, zdobić chcą. A nie mówięć tego w ten sposób, abych 861 2, 19| będzie ten artykuł, o którym mówiłem, w ten sposób napisany: 862 1, 3 | zabawy roście ten, o którym mówimy, nałóg, co jest jedno męstwo 863 1, 12| którym ty się prawem bronić możesz, którymby tobie dozwolono 864 1, 5 | domagają, podlejsze a nie tak możne straszą, a onym, którzy 865 1, 5 | niższego rodu a nie tak możni i nie tak bogaci, niepomału 866 2, 16| prawa jest zawikłale dana możniejszym, tedy to na inszym miejscu 867 1, 13| potrzebnym; kto szlachectwem abo możnością wiele może, niech zwierzchność 868 1, 11| czasu u stołu on wielce możny, a sławny mąż Jan Tarnowski, 869 1, 10| powinni, Boga będą mieli mścicielem. Jest obyczaj, że abo w 870 1, 4 | dobrze czynienia, jako i murzynowi trudno czarną skórę w jaką 871 1, 8 | jako mówią) przestępować; musiał radny pan, szlachcic i wszytko 872 1, 13| mów i myśli dać pewnie musimy. A to niechaj będzie dosyć 873 1, 13| własne powinności swe opuścić muszą, albo je wżdy niedbale sprawują, 874 1, 4 | ginie; i ona: Ręka rękę myje, miasto miastem żywię; i 875 1, 8 | dozorcach obyczajów.~Jest też mym zdaniem i on urząd rzeczypospolitej 876 1, 10| ubogiemi i trzeba o nich myśleć, żeby od głodu nie pomarli: 877 1, 4 | sprośnych słów, ale też i od myślenia rzeczy złych, co najwięcej 878 1, 4 | sprośna, ta i ku mówieniu i ku myśleniu nieuczciwa. A zaprawdę słusznie 879 1, 5 | ludzi prawdziwie rządzić, myślom ich rozkazować, serce głaskać, 880 1, 9 | się wszytko. A coby komu n te przystało mówić albo 881 1, 11| podjął dlatego, winnicę u Nabota poddanego swego abo kupić, 882 1, 11| ale, się to nad wolą Nabotową działo, przeto i król nędznie 883 1, 4 | żył; albo i ona druga: Źle nabyte, źle ginie; i ona: Ręka 884 1, 12| prawdziwa ozdoba cnotą ma być nabywana; a okromniej ani pomyślić 885 1, 9 | niesprawiedliwie bywają nabywane, mają być z rzeczypospolitej 886 1, 5 | mówmy: aby rzeczpospolitą nać inne wszytkie rzeczy miłowali, 887 1, 9 | poprzecznicach, na cudze domy nachodzą, a tym obyczajem albo jaką 888 2, 17| postanowienia albo zwątlenie, albo nachylenie, albo ku gorszemu odmiana 889 1, 12| potym, gdy go jeszcze lepiej nachyli, przydawa ufności, śmiałości 890 1, 12| szaty i nazbyt wytworne naczynia pychy. A którzy się w to 891 1, 12| przez nie, jako przez jakie naczynie, wchodzi on podszczuwacz 892 1, 11| spracowawszy (bo już noc nadchodziła), sobie odpoczynął; który 893 1, 5 | twarz królewską, pyszni i nadęci naruszenie łaski poznać 894 1, 5 | jawnie z przemierzłą, nadętą a rzeczpospolitej wielce 895 1, 12| Lecz i te słowa serca nadętego; a one nie barzo obyczajnego, 896 1, 4 | do onych rzeczy, które je nadętemi czynią! Bo gdy się takich 897 1, 13| obdarzon, częstoby obaczał; a nadtoby i ono uważał że mu więcej 898 1, 11| rozkazować nie umie; a kto się nadyma, rządząc lud podły a prosty, 899 1, 5 | niepomału w cnocie i godności naganiają. A stądże pospolicie rostą 900 1, 13| żadnego pożytku sobie nie naganiam. Przeto drugie rzeczy odprawujmy.~ ~ 901 2, 16| niejednakiemi zapłatami nagradza; ani tejże złości, której 902 1, 5 | urząd jest cnoty zaplata nagradzać a występki karać, więcej 903 2, 17| tym sposobem szkoda bywała nagradzana albo oddaniem w dwójnasób, 904 1, 5 | dobrym nie płacono albo nie nagradzano, a złych nie karano tedy 905 1, 7 | rzeczypospolitej, która za niejaką nagrodę zasług ustawiła im to prawo, 906 2, 19| karania i nadzieją uczciwej nagrody w powinności ich zatrzymawać, 907 2, 17| praw jawne złodzieje karano nagrodzeniem we czwórnasób, a niejawne 908 2, 18| majętność, jeśli się z niej może nagrodzić szkoda, o którą winę dawają. 909 2, 18| którą gra idzie, mogła być nagrodzona. A dziwna rzecz jest, że 910 1, 7 | niczym inszym nie może być nagrodzone mężobójstwo, jeno zamordowaniem 911 1, 8 | mówią) na wieczność mają, najdują się, którzy i ludzie i bydła 912 1, 5 | wiele się błędów i nierządów najduje. .............................................................................~ 913 1, 10| mają być albo pola niedrogo najęte, albo takowe rzeczy poruczone, 914 2, 18| przy boku, łotrowców na to najętych mając około siebie dosyć, 915 1, 6 | aby senatorska ławica co najlepiej była postanowiona, która 916 1, 3 | roztropność, która jest najlepszą wszystkiego żywota ludzkiego 917 2, 19| doskonały, a taki ma być najmędrszy i najsprawiedliwszy nad 918 2, 18| dopuścił? A chociabyś też i najmniej winien nie był, wszakże 919 2, 18| Pana naszego, który będąc najniewinniejszy, pojman był od roty żołnierzów 920 1, 6 | A najpierwej się o to starać trzeba, 921 1, 5 | Teraz o tym, co królom jest najpotrzebniej w sobie mieć, mówmy: aby 922 1, 13| będzie zachowana, która jest najpotrzebniejsza do zachowania pokoju i zgody. 923 1, 6 | godzi.~Okrom senatu, który o najprzedniejszych sprawach rzeczypospolitej 924 1, 3 | BARDZO DOBRZE URZĄDZONA~1) Najprzód o tym, dobremi obyczajmi 925 2, 17| gardłem karać mężobójstwo jest najprzystojniejsza i zgadza się z boskim, ludzkim 926 2, 16| któryby przyczyny z siebie najścia nie dał) zabił, albo ochromił, 927 1, 3 | dobrze rozumiał a, ile może, najsprawiedliwiej sądził; potym, aby chęć 928 2, 19| taki ma być najmędrszy i najsprawiedliwszy nad wszystkie inne ludzie; 929 2, 17| przydana ta wielka a ze wszech najsroższa nędza, aby ich gardła 930 1, 3 | największe zapłaty albo najsroższe kaźni prawne. Wiele ich 931 1, 9 | zdarzył ten stan żywota najświętszy; a takowe uczty skromnie 932 1, 7 | sprawiedliwości, między cnotami najszlachetniejszej, bywa zaćmione i rozkazanie 933 1, 3 | pobudzić może, albo co nas w najszlachetniejszych postępkach zadzierzeć może - 934 2, 17| aby który człowiek, by najuboższy, miał być taki, żeby krzywdę 935 1, 6 | senatorskie, które jest najwyższą rzeczypospolitej radą, pospolitego 936 1, 3 | rządząc. Ztąd ci roście ona najznaczniejsza cnota sprawiedliwość, która 937 1, 10| okazały pogrzeb wielki koszt i nakład każą czynić; aleć zaprawdę 938 1, 10| gdyby każdy ujął nieco swych nakładów, a zwłaszcza tych, które 939 1, 12| żaden na rzecz niepotrzebną nakładu nie czynił, któryby na rzecz 940 2, 17| byli, mogli się do tego nakłonić, aby z zabijania przyjaciół 941 1, 12| statecznych spraw niesposobnego a nakoniec wszetecznym i zuchwałym, 942 1, 1 | albo roboty, ku pożywieniu należącej, spólnie sobie pomagali, 943 1, 5 | czytać, bo trudno się może naleźć inśza droga, którąby kto 944 1, 3 | albo jakakolwiek insza namiętność granic uczciwości nie~przestąpiła. ..............................................................................................................~ 945 1, 6 | na i na owe stronę, namówił, niźliby przed wszytkim 946 1, 6 | się o wszelkich rzeczach namyślał a z niemiby radził o rzeczach 947 1, 2 | mianował, używam, mając nanadzieję, iże ludzie mądrzy, którzy 948 1, 4 | jedle: aby, gdy ciało jest napełnione, jedło za taką zbytnią pracą 949 1, 4 | gdy się takich obyczajów napiją, już ich żaden mistrz tego 950 1, 12| potym, gdy się go więcej napije, dodawa dobrej nadzieje 951 2, 14| których by sądy odprawowano, napisać umyśliliśmy. Lecz ono źrzetelna 952 2, 19| którym mówiłem, w ten sposób napisany: Ci, co złorzecząc ku czci 953 1, 4 | gdy szczepisz, jadem napoił, która potym na wielkie 954 2, 17| jesteśmy niebieską nauką napojeni, rozmyślaliśmy w sercu przykazanie 955 1, 4 | ćwiczenia, trzeba go statecznie napominać, aby się nie tak pilnie 956 1, 3 | będzie potrzebował inszych napominaczów ku skromnemu znoszeniu wszelakich 957 1, 5 | mądrą, z fukaniem cichym, napominaniem statecznym, czego sposoby 958 1, 10| Niechby ich przeto w tym urząd napomionął. Zaprawdę, ci, którzy nie 959 1, 12| rozpusto! w czym drugiego naprawiasz, w tym sobie dziwnie pobłażasz. 960 1, 4 | nieprzystojne postępki miałyby być naprawione, a prawdziwa rzeczy przystojnych 961 1, 7 | niwecz obrócone. Tom tu naprzykład dlatego powiedział, abych 962 2, 17| wszytek ten ubogich ludzi naród dla wzgardy swej a niekarności 963 1, 7 | tylko z siebie postronnym narodom czynią, śmieszki z głów 964 1, 9 | poszli. I zda się, że to narodowi ludzkiemu dano za winę dla 965 1, 6 | zwłaszcza którzy z róźnemi narody sprawy mają, bardzo potrzebny. .........................................................................................~ 966 2, 19| słowa wiele nam wykładaczów narodziły i przyczyny rozmaitego prawowania 967 1, 5 | królewską, pyszni i nadęci naruszenie łaski poznać mogli.~ 968 1, 3 | dla niej albo wiary swej naruszyć, albo cokolwiek człowiekowi 969 1, 4 | szkodzić będą pożywającym i nasieniu przyczynę szkodzenia wielką 970 1, 4 | rodziców swych we wszem naśladować. A tu radbych to widział, 971 2, 19| prawem i wzorem każdemu ku naśladowaniu przed oczy położonym. Ale 972 1, 4 | mlekiem jakoby mamczynym nassały, tego się przez wszytek 973 1, 3 | Ma tedy każda nasza wola być stwierdzona tłumieniem 974 2, 18| Naszedł kto na twój dom, zabił ojca 975 1, 3 | przyrodzeniu wiele należy na nauce ustawiczną zabawą a ćwiczeniem 976 1, 11| go i od mistrzów pierwej nauczy i sztukę uczyni: jako daleko 977 1, 4 | baczenia dobrego tracą; a nie nauczywszy się nigdy posłusznym być, 978 1, 5 | rozkazować, serce głaskać, a wały nawałności ich skromić i ciszyć. To 979 2, 16| powinności przyjacielskiej nawiedzali, abo też i ci, którzy na 980 1, 9 | a w nocy miasto wszędzie nawiedził, doglądając domów, któreby 981 1, 12| się na szaty wysadzasz, nazbyteś nikczemny. Ludzie, rodzajem 982 2, 18| ma łaskę: pozowiesz go, naznaczy mu sędzia rok - a odkładają 983 1, 1 | albo dom jeden nie bywa nazwań: gdyż jest rzecz osobna 984 1, 1 | obywatelów społeczność, którą nazywamy rzecząpospolitą. A się 985 2, 18| którym niebezpieczności, nędz i zabijania sprośne idą. 986 2, 19| rozumiano, że na wszytkie spólną nędzę przyciągają - zaprawdę godni, 987 1, 13| miłosierdzia drugich, który nad nędznemi nie ma zmiłowania; nie godzien 988 1, 11| Nabotową działo, przeto i król nędznie zginął, a żona i dziatki 989 2, 18| drugie w nie wtrącić mogli. O nędzny stanie rzeczypospolitej 990 1, 10| dla niemocy albo inszej nędzy albo jakiejkolwiek przygody 991 2, 17| nie dawa znać by jakim z nieba znakiem państwu sarmatskiemu, 992 2, 17| czeka, Bóg sam powiedział? Niebądźmyż przeto mędrsi, niźli on 993 1, 3 | męstwo, które zachowuje w niebezpiecznościach przypadających stałość i 994 2, 17| aby my, którzy jesteśmy niebieską nauką napojeni, rozmyślaliśmy 995 1, 10| przychodzą ludzie do królestwa niebieskiego. Ktemu też i biskupów majętności 996 1, 4 | słowa i sprawy wszytkie ich niechajby sterowali ku czci a przystojności, 997 1, 4 | Niechże tedy pilności przyłożą rodzice, . 998 1, 4 | nadętości, zbytku i okrutności niecił się im każą pilno strzec. 999 1, 3 | zaprawdę tak bystrzy w brojeniu niecnot, aniby się też tak swawolnie 1000 1, 3 | kiedyby się sprosności niecnót a piękności cnoty oczyma 1001 2, 17| poczytane, jako onych, którzy niedawno pióro nie w inkauście, ale


hamuj-nieda | niedb-podpa | podpi-rozwa | rozwi-ufnos | ujal-zbytk | zbytn-zywym

IntraText® (V89) Copyright 1996-2007 EuloTech SRL