| Table of Contents | Words: Alphabetical - Frequency - Inverse - Length - Statistics | Help | IntraText Library |
| Andrzej Frycz Modrzewski O Poprawie Rzeczypospolitej: O Obyczajach. O Prawach. IntraText - Concordances (Hapax - words occurring once) |
Part, Chap.
1502 1, 12| jako on, co w komedji, podpiwszy sobie dobrze, zawołał: wino 1503 1, 8 | też rzeczpospolitą kiedy podpomagać: zaisteć ci, którzy marnie 1504 1, 12| jakie naczynie, wchodzi on podszczuwacz na złości, a ułowiwszy człowieka 1505 1, 9 | wtenczas nie bywa baczenia na pogłowie, na wiek i na mniemanie 1506 1, 10| Są ci, którzy na okazały pogrzeb wielki koszt i nakład każą 1507 1, 4 | a pomaga to nietylko ku pohamowaniu cielesnej pożądliwości, 1508 2, 18| pókiby się o tym dowiedziano, poimawszy potrzymać, niźli winnego 1509 2, 18| się zbrodnia stała, wnet pojmani byli; a iżby w tym nie miano 1510 2, 18| im wierzono, że oni okrom pojmania stawią się do sądu a wszytkiemu, 1511 1, 3 | człowiekowi nie powiedzie ani w pojmowaniu nauk, ani też w dostępowaniu 1512 2, 16| obywatele między sobą ani pojmują, ani się znają; naostatek 1513 1, 10| jak i myśl, od niedostatku pokarmu. To też trzeba pilnie opatrzyć, 1514 1, 6 | zwierza, niż się z niemi pokaże. Jako daleko więcej zwierzchnemu 1515 2, 15| praw żadna się przyczyną pokazować nie może (bo wiele rzeczy 1516 2, 19| gdyby były sobie niepodobne, pokazowałaby się nierozmyślność, niedostatek 1517 2, 18| będzie, niewinnego do czasu pókiby się o tym dowiedziano, poimawszy 1518 1, 13| znać i głęboko do serca pokładać, a jako boskie rozkazanie 1519 1, 9 | się też w wielkie zgiełki, pokojowi miejskiemu przeciwne, a 1520 1, 8 | ich do niego przychodzi z pokorą, przepraszając go w tym, 1521 1, 13| na bronienie niewinnych a pokornych. Bo się zda, jakoby wszelaką 1522 1, 6 | U Polaków mimo króla i pany radne 1523 1, 12| fałszurze, w kołpaku, w półbótkach czerwonych abo w białych. 1524 2, 17| pieniężną karano, nic się nie polepszają; przeto niechby abo na długi 1525 1, 12| tak jakoby zwątpiwszy o polepszeniu przetnimy to miejsce słowy 1526 2, 17| wieszani - a podobnoby się polepszyli, kiedyby im żywota przedłużono. 1527 2, 17| złodzieje przedsię nic się nie polepszywszy wnet bywają wieszani - a 1528 1, 5 | herbami, dodatkiem oręża, półhakami albo harkabuzami i łyskaniem 1529 1, 7 | jest między artykuły prawa policzeń; pomagają też i pożytki 1530 1, 8 | obyczajów srogości większa połowica zginęła. Co jeśliby kto 1531 1, 10| tak skąpa, któraby ledwie połowicę głodu odjąć mogła. Bo chorzeje 1532 1, 9 | przeciwne, a częstokroć chorym i położnicom strachy zadawaj ą. 3. Nuż 1533 1, 5 | być w rozdawaniu urzędów położone; ale o tych obydwu rzeczach 1534 2, 19| naśladowaniu przed oczy położonym. Ale iż wiele panów czuli 1535 1, 1 | nami pisali, abychmy tu położyli. Bo oni tak opisują, że 1536 1, 5 | A ponieważ królowie polscy nie rodzą się, ale za zezwoleniem 1537 1, 11| mąż Jan Tarnowski, hetman polski - gdy jednego czasu jechał 1538 2, 16| a wedle postępku prawa polskiego albo za rany albo za głowę 1539 2, 17| śmiercią on umarł? Aza dla tej polskiej kaźni dostatecznego podjęcia 1540 1, 3 | żadnego człowieka tak u nas w Polszcze, jakoteż i u inszych narodów 1541 2, 17| ulicach, w mieście i na polu, na świętych i nieświętych 1542 1, 1 | należącej, spólnie sobie pomagali, a ktokolwiek w domu przedniejszy 1543 1, 4 | się tych rzeczy, któreby pomagały do cnoty i do prawdziwej 1544 1, 4 | człowiecze i siła takowemi pomiernemi pracami stwierdza się i 1545 1, 13| wtrącać. Bo stąd roście pomieszanie stanów, gdy ludzie wdawają 1546 1, 1 | dostojności i w pożytkach pomnażali, aby wszyscy cichy a spokojny 1547 1, 5 | dobrze poradzić, ani drugiemu pomóc może. A przeto królowie 1548 1, 13| którybym rzeczypospolitej rad pomógł, a stąd żadnego pożytku 1549 1, 4 | panowania i o wszelakiej pompie, biorą sobie w pamięć różność 1550 1, 4 | różność potraw i sposób pompy, a zbytnią pieszczotą wszytkę 1551 1, 3 | nie może, którzy chęcią pomsty pałają. Zazdrość roście 1552 2, 17| ta tylko pieniądzmi bywa pomszczona, a daleko mniejszemi, niż 1553 2, 19| a cóżby mu po prawiech, ponieważby z dobrej woli swej czynił 1554 1, 13| drugiemi równo, ci bywają poniżani. Bo to wyrokiem Syna Bożego 1555 1, 3 | dobrze powiedziano, że rozum popędliwe chęci serdeczne rządzić 1556 1, 8 | czymby się zalecić albo popisać mógł: człowiek bez majętności, 1557 1, 12| obrońcę rzeczy pospolitej popisował. A teraz jaka to jest wielka 1558 1, 12| przyrodzenie, bogactwy się popisujące, wydawa. Jako jeden powiedział: 1559 2, 19| oddalać mamy; bo którzy nie poprawują obyczajów a praw nie są 1560 1, 9 | poznano, biegają po ulicach i poprzecznicach, na cudze domy nachodzą, 1561 1, 4 | obyczajów nie sam więcej popsował?~Wielkich panów synowie 1562 1, 12| przypisowano? O rozsądki popsowane! o osobliwa płochości serca 1563 1, 6 | panów rad krótko. 4) I o poradnikach królewskich, którzyby przy 1564 1, 6 | postronnych dawają takie poradniki albo sekretarze, aby sprawy 1565 1, 6 | wagi wyroku, bez rozmaitego porady sposobu.~ 1566 1, 5 | nie może ani sobie dobrze poradzić, ani drugiemu pomóc może. 1567 1, 10| ileby mu jego pobożna chęć poradziła. ......................................~ 1568 1, 12| dalekich częściach świata porodzili. A to jeszcze dziwniej, 1569 1, 5 | myśl, z możniejszych pychę, porównają się zwierzchni i zacni z 1570 1, 7 | ma pilnie przypatrzyć a porównywać je ten, ktoby chciał na 1571 1, 12| okazalszemi, przeto stąd każdy porozumieć może, że wielka zmaza na 1572 1, 5 | swoje ustawicznie ma Bogu poruczać.~Teraz już o obyczajach 1573 2, 19| wszytkę sprawę około praw poruczmy ludziom w prawie biegłym, 1574 2, 17| część jaka rzeczypospolitej poruczona jest, uczynił co złą zdradą, 1575 1, 6 | powagi i stateczności, przeto poruczono to czelniejszym osobom na 1576 1, 11| rychło.~Lecz wiele się ich porywa czynić takową krzywdę, za 1577 1, 3 | wszelaki zbytek, a niejaki porządek i przystojność przez czas 1578 1, 13| siebie i prawo braterstwa porzucali oni, którzy bogatemi będąc, 1579 1, 4 | zimna i gorąca i twardej pościeli: tylko tego strzec, aby 1580 2, 19| łupili, którychby majętność posieść chcieli. ..........................~ 1581 1, 4 | A jeśliby go w obcy kraj posłać miano, takoweż staranie 1582 2, 17| jest, iż, bez których się posługi obejść nie możemy, tych 1583 1, 11| białych głów, które jej posługowały, prosił hetmana, aby do 1584 1, 3 | przyzwyczai się takiemu posłuszeństwu. Bo z ustawicznej dobrych 1585 1, 6 | zawżdy z każdego powiatu posły na sejm, którzy acz nie 1586 2, 17| Cóż przeto, aza ludzie pospolici nie na wyobrażenie Boże 1587 1, 6 | uczciwych rzeczy pobudza, od pospolitych nieuczciwych odwodzi, a 1588 1, 6 | tribuni plebis. Bo ponieważ w pospólstwie potrzeba zawżdy mądrości, 1589 2, 17| teraźniejszego rzeczypospolitej postanowienia albo zwątlenie, albo nachylenie, 1590 2, 17| krzywdach też ma być uczyniono postanowienie o tych, które i słowy i 1591 1, 4 | ku poprawieniu a dobremu postanowieniu porządku w ojczyźnie swej. 1592 2, 18| Zaiste i prawo Boże na takich postanowiło, aby tak byli karani, jako 1593 1, 4 | prawa nasze pewnego nie postanowiły; tylko to ten jest obyczaj, 1594 1, 6 | ławica co najlepiej była postanowiona, która po królu w każdej 1595 2, 17| karania mężobójcom od Boga postanowionego? Takci się zda, jeśliby 1596 1, 9 | opatrzyć, trzeba żeby był na to postanowiony osobliwy urzędnik, któryby 1597 2, 18| chcąc cię chodem i wszytką postawą ustraszyć a serce twe zwątlić. 1598 1, 5 | częścią też znakami twarzy a postawami, z którychby ludzie skromni 1599 1, 9 | nieprzystojnych skoków i postawek, jakie pospolicie w tańcach 1600 1, 9 | którzyby w chodzeniu i w postawie niewstydliwie sprawowali ( 1601 2, 16| prostego stanu człowieka, a gdy postawień przed sędzią, winę mu dano, 1602 1, 4 | przetoż takowe nieprzystojne postępki miałyby być naprawione, 1603 2, 16| sędziego pozwan, a wedle postępku prawa polskiego albo za 1604 1, 3 | wiadomość, jako sobie w sprawach postępować ma, trzeba, aby do tego 1605 1, 2 | biegłością rzeczy wojennych od postronnego nieprzyjaciela na Ukrainie 1606 1, 12| jako nasi krótsze szaty niż postronni poczęli nosić, tak, iż nie 1607 1, 6 | spraw tak domowych jako też postronnych dawają takie poradniki albo 1608 1, 7 | bronią? Śmiech tylko z siebie postronnym narodom czynią, śmieszki 1609 1, 4 | pożądliwości bystre pracami i posty bywają hamowane; ktemu też 1610 1, 6 | może szlachecki stan, który posyła zawżdy z każdego powiatu 1611 1, 4 | cnoty rostącej przyszły, posyłają je albo do szkoły do dobrych 1612 1, 9 | albo jaką korzyść łowią poszeptem, albo milczkiem kostkami 1613 1, 9 | wrócą do ziemi, z której poszli. I zda się, że to narodowi 1614 2, 16| drugim folgują, aza nie poszło na dziw? Nie trzeba w tej 1615 1, 11| i ku ludziom skłonności poszły. Co jeśli ten okrutnością 1616 1, 10| czekać mają, nie od ludzi. Potomkom też przystoi, aby onych, 1617 2, 17| królowi wziął, też do dzieci i potomków, chociaby nic takiego nie 1618 1, 4 | biorą sobie w pamięć różność potraw i sposób pompy, a zbytnią 1619 1, 13| proszącemi a drzwi przed potrzebnemi. A tak ustawicznie trzeba 1620 1, 13| nauki swej i rady użycza potrzebnym; kto szlachectwem abo możnością 1621 1, 1 | ludzkiego żyć mógł, a nikomu nie potrzebując samby z sobą przestawał, 1622 2, 18| tym dowiedziano, poimawszy potrzymać, niźli winnego z rąk upuścić 1623 1, 7 | rzeczy, które winę pieniężną potwierdzają albo forytują, a główną 1624 2, 17| się w urzędzie swym nie potykasz i z strony żywota twego 1625 1, 5 | zabawiać ludźmi statecznemi, poważnemi, roztropnemi, a od nich 1626 1, 3 | stateczności, ku prawdzie i poważności, a wszystkie insze cnoty 1627 1, 12| człowiek, chociaby też i jaki poważny, abo jaką godnością ozdobiony, 1628 1, 3 | nieprzystojnego brojąc. A ja zasię to powiadam a zeznać to muszę, iże ludzie 1629 1, 8 | starostami nad miasty, nad powiatami i nad zamkami tak królewskiemi, 1630 1, 11| jako się w niektórych powieciech zachowuje - przedawając 1631 1, 11| przypuścił, aby ją z nim robili, powieda, że to jest jego własne, 1632 2, 19| umyślnie uczyniony, który jego powiedacz po chwilce odwołać gotów. ....................................................................................~ 1633 1, 3 | nic się człowiekowi nie powiedzie ani w pojmowaniu nauk, ani 1634 1, 6 | rozmowa o uchwale panów rad, powiem. Teraz o urzędzie senatorskim 1635 2, 16| naostatek że też ani wody, ani powietrza, ani słońca nie mają wspólnego? 1636 1, 1 | urząd także urzędu sobie powinnego używać, ani też żaden priwant ( 1637 2, 17| wżdy sprawiedliwszemi, a powinnemi kaźniami od czynienia krzywd 1638 1, 10| dawają i nie czynią, co powinni, Boga będą mieli mścicielem. 1639 1, 4 | wiele jest o cnotach i o powinnościach, wiele mogą w dziecinnym 1640 1, 13| każdego dobrą chęcią i powinnościami zawżdy naszemi uszanować, 1641 1, 3 | sprawowania rzeczy dobrych i powinnych - niech jedno do tego przystąpi 1642 1, 13| różnością a spólnym udzielaniem powinowactwo braterstwa między nami zachowano 1643 1, 3 | zwyczaje, które z pewnego powodu serdecznego pochodzą, więcej 1644 1, 13| złączonej zawżdy się trzymać, a powodzenia od Boga wszechmogącego prosić 1645 1, 4 | to często, że szczęśliwe powodzenie a sposób życia skażonego 1646 1, 4 | wystrzegać? a najwięcej, aby je powściągali od rozkoszy; bo gdzie te 1647 2, 16| prawdziwa wolność należy w powściąganiu złych myśli i występków, 1648 1, 13| postanowiono, aby, kto się powyższa, był uniżon, a kto się uniża, 1649 1, 13| uniżon, a kto się uniża, był powyższon. To mamy dobrze znać i głęboko 1650 1, 9 | majętność cudzą czyhają, (bo pożądają a wydzierają cudze), i ci, 1651 2, 17| nikczemnych różność zginąć musi. Pożądanie też urzędów i dostojności 1652 1, 6 | czego się kto więcej zgodzi, pozna, i sarnę rzecz, która się 1653 1, 4 | najwięcej ludzi w każdej krainie poznał, albo z mnogiemi towarzystwo 1654 1, 5 | przekażają, aby prawdy nie poznały; a stądci owi panowie w 1655 1, 7 | te rzeczy być rozważone i poznane, które pieniężną winę zbijają 1656 1, 9 | którzy, gdy nie chcą, aby je poznano, biegają po ulicach i poprzecznicach, 1657 1, 4 | powagi i zuchwalstwa; pierwej poznawają jedwabne szaty, niż poczną 1658 2, 19| grzywien i zarazem ma odwołać. Pozową kogo o to, że zadawszy przykre 1659 2, 18| bogaty, u ludzi ma łaskę: pozowiesz go, naznaczy mu sędzia rok - 1660 1, 5 | albo wolności szlacheckiej pozwalać miał, albo wszytkie stany 1661 2, 16| osiadłości ma być do sędziego pozwan, a wedle postępku prawa 1662 2, 19| onym czasie, którego będąc pozwany przed sędziego, na pierwszy 1663 1, 6 | na które posłowie ziemscy pozwolą. Nie inaczej podobno są 1664 2, 17| przychodził, na główne karanie pozwolili - ciż zasię odrzuciwszy 1665 1, 5 | poddani królom swym mówić. Pożyteczna też jest królom wiedzieć 1666 1, 4 | mogą być do zacnych spraw pożyteczni, będąc zabawieni nieprzystojnemi 1667 1, 6 | jemu i rzeczypospolitej pożyteczniejszego być zda. Lecz takowi, którzy 1668 1, 11| sam, o dobry mężu! jesteś pożyteczny rzeczypospolitej, który 1669 1, 3 | się niewiadomych, miasto pożytecznych szkodliwych, miasto drogich 1670 2, 19| rzeczypospolitej życzyć, niźli pożytkom jednej osoby; lecz jeśli 1671 1, 4 | rodzące i szkodzić będą pożywającym i nasieniu przyczynę szkodzenia 1672 1, 8 | naszego o to nie bywają pozywani. Lecz jeśliże to jest z 1673 1, 11| dobrotliwy, że wszytkim pożywienia dodawa do sytości, nie tylko 1674 1, 1 | potrzeby albo roboty, ku pożywieniu należącej, spólnie sobie 1675 1, 11| natenczas żonę płodem się pracującą miał, a dom (jako to pospolicie 1676 1, 3 | przedsięwzięcie a serce męstwa pragnące, niech jacy będzie rozum 1677 2, 16| aby długo mógł być wolnym, pragnął tego, aby był niewolnikiem 1678 1, 4 | gniewie okrutny i krwie pragniący i morderz nie będzie mógł 1679 1, 13| przełóż ludzie dobrzy i pragnienia górności wystrzegać się 1680 1, 3 | wszystko ku stateczności, ku prawdzie i poważności, a wszystkie 1681 1, 3 | się przy nas rozum albo prawdziwy rozsądek ostać. ...................................................~ 1682 1, 3 | świętobliwi ani doskonale prawi, aby się zgoła żadnego występku 1683 1, 3 | zapłaty albo najsroższe kaźni prawne. Wiele ich jest, których 1684 2, 19| Do każdego też artykułu prawnego niech będzie przydana jaka 1685 2, 19| Piszą o niektórych prawnikach albo ustawcach praw starodawnych, 1686 2, 18| postępkach i dowodziech prawnych i dylacjach i dniach prawu 1687 2, 19| narodziły i przyczyny rozmaitego prawowania dały. Jest to w naszych 1688 1, 3 | nie daleko lepiej, niźli prawy pisanemi. Albowiem zwyczaje, 1689 1, 11| puścić rolą a iść z niej precz; i owszem, kiedy rzecz idzie 1690 1, 12| śmiałości domówienia i czynienia prędkości tak, iż człowiek bywa jakoby 1691 1, 4 | koń, dodaszli mu ostróg, prędszy bywa.~Ktemu też sentencje 1692 1, 5 | miejskiego stanu ludziom prerogatywy albo wolności szlacheckiej 1693 1, 12| chcesz aby z oka brata twego pręt wyrzucono? O ostateczna 1694 1, 11| oni nie przyzwalali, wolno pri nam, dawszy co, na swój 1695 1, 1 | powinnego używać, ani też żaden priwant (to jest: urzędu żadnego 1696 2, 15| zwierzęta przechodzi. A jako promieńmi słonecznemi wszystko bywa 1697 1, 12| przetnimy to miejsce słowy proroka tak mówiącego: Biada wam, 1698 1, 5 | byli albo filozofami albo prorokami, i rzecz pewna, że naonczas 1699 1, 13| też sami sobie stawają się proroki, że ktemu przyjdzie, iż 1700 1, 13| powodzenia od Boga wszechmogącego prosić i czekać, przed którego 1701 1, 12| majętnościami znaczni, brzydzą się prostemi szatami. Powiedają, że to 1702 1, 11| nadyma, rządząc lud podły a prosty, temu nie dostanie serca 1703 1, 9 | a wyniszczona bywa osób prostych majętność, nie tylko im 1704 1, 9 | że na wesela wiela ludzi proszą, którym i rokoszne potrawy 1705 1, 13| dawa, kto zamyka uszy przed proszącemi a drzwi przed potrzebnemi. 1706 1, 9 | strachy zadawaj ą. 3. Nuż proszę, a co za pożytek owych maszkaradników, 1707 1, 11| pana w uczciwości mian, abo proszon, któryby raczej miał być 1708 1, 5 | gniew łacno do okrucieństwa prowadzi, i insze namiętności serdeczne 1709 1, 10| którzy z tego świata schodzą, prowadzili nie okazałością bogactw 1710 1, 3 | wszakże doznawamy tego, iż próżno się rozum o to kusi, jeśli 1711 1, 8 | godziło się młodzieńcowi próżnować, w karczmach zasiadać, ani 1712 1, 4 | młodych lat swych nie wiodły w próżnowaniu; niechaj się starają, aby 1713 1, 9 | żebrzą; bo ich wiele chodzi próżnując, żadną się rzeczą uczciwą 1714 1, 9 | zapowiedziane być mają. Ludzie próżnujący cały dzień w nich przeleżą, 1715 2, 17| bywają, niż które się dzieją prywatom; które jeśli będą napisane, 1716 2, 17| będący wiele krzywd mają przebaczać a wiela ludzi wiele złorzeczenia 1717 1, 9 | niech w nich wolno będzie przebywać, nie tubylcom albo obywatelom. 1718 1, 4 | pieszej pracy, to jest: albo przechadzek, albo skakania jakiego, 1719 1, 9 | zstępują. Gościom tedy a przechodniom niech w nich wolno będzie 1720 1, 12| chęci zgraja. Bydlęta nieme przechodzą nas trzeźwością, które więcej, 1721 2, 15| człowiek drugie zwierzęta przechodzi. A jako promieńmi słonecznemi 1722 1, 5 | wiadomością drugie ludzie przechodzili. Lecz naprzód królowie, 1723 1, 8 | poddanemu nie godzi się przeciwić panu, ani go pozwać do prawa. 1724 2, 19| co z przygody wymówiwszy przeciwną rzeczą bez odwłoki zaraz 1725 1, 8 | rzeczy uczciwej nie pilnujące przeciwniki cnoty żeby albo sami karali, 1726 2, 16| tego rzeczy sobie bardzo przeciwnych używania albo przywłaszczania? 1727 1, 12| poczciwości być rozumiesz? Przecz dla skromnego tych rzeczy 1728 1, 11| ziemię, którą trzymał ten, co przedał, i same tylko władność, 1729 2, 17| czym oddać, niechaj będzie przedan. Bo tym sposobem szkoda 1730 2, 17| polepszyli, kiedyby im żywota przedłużono. Teraz po wszytkim chrześcijaństwie 1731 2, 17| byli, aby nie mogli trzymać przedniej szych urzędów, niechby na 1732 2, 17| pożytku, gdyby lud pospolity i przedniejsi panowie zwyczaili się nie 1733 1, 1 | pomagali, a ktokolwiek w domu przedniejszy jest, a nad czeladzią władność 1734 1, 4 | mniemanie o rzeczach ma przedsiębrać, aby zarazem jakoby jaki 1735 1, 3 | przystąpi pilność, stateczne przedsięwzięcie a serce męstwa pragnące, 1736 1, 11| poddanego swego abo kupić, abo przefrymarczyć chciał. Co aczby się mogło 1737 1, 6 | Ustawy też wszytkie pilnie przeglądają; jeśli co rzeczypospolitej 1738 1, 5 | zbite, które im do tego przekażają, aby prawdy nie poznały; 1739 2, 16| mężobójstwa lekuczko karząc, przekłada bogate nad ubogie, szlachtę 1740 2, 18| się toczyła i iżby albo przekonany wnet był karan, albo jeśli 1741 1, 4 | przekształtować, ani Wulkan przekować nie może; czego się mlekiem 1742 1, 4 | tego oduczać, ani Merkury przekształtować, ani Wulkan przekować nie 1743 2, 17| tego też krew musi być przelana. Cóż przeto, aza ludzie 1744 2, 17| a przeto kto krew ludzką przeleje, tego też krew musi być 1745 2, 18| waszej złościwe przyczyny; a przeleż w te doły pierwej was wtrącą, 1746 1, 9 | próżnujący cały dzień w nich przeleżą, piją. A gdzież więcej swarów, 1747 1, 11| zaprawdę żadenby nie miał być przełożon, ażby się rzeczypospolitej 1748 1, 6 | zwierzchnym nad wielkiemi państwy przełożonym, a zwłaszcza którzy z róźnemi 1749 1, 6 | wszytkim senatorskim kołem przełożył. Przyrodzenie do tego ciągnie, 1750 1, 3 | ganieniu onych, którzy to chcą przemóc, aby nauk wszytkich zgoła 1751 1, 13| miejsca swe opuściwszy, przeniosły się na drugich członków 1752 1, 11| panowanie tylko od siebie przenosi, a poddanego żadnego rzeczy 1753 1, 8 | niego przychodzi z pokorą, przepraszając go w tym, w czym mu nigdy 1754 1, 5 | zarazy, towarzystwo ludzkie przerywające albo psujące, odjął. Widamy 1755 1, 13| dobrze się ma, gdy każdy, nie przestając na swym urzędzie, miesza 1756 1, 3 | namiętność granic uczciwości nie~przestąpiła. ..............................................................................................................~ 1757 1, 1 | potrzebując samby z sobą przestawał, ten nie za obywatela ludzkiego, 1758 1, 8 | sprawach granic (jako mówią) przestępować; musiał radny pan, szlachcic 1759 1, 9 | miał, a karnościby pilno przestrzegał; te, którzyby w chodzeniu 1760 1, 6 | rad opierali a pilnie tego przestrzegali, żeby rzeczpospolita ubliżenia 1761 2, 17| sądy gwałci, a kto albo przeszkadza albo odejmuje urzędowi możność 1762 1, 9 | obywatelom pokój i odpoczywanie przeszkadzają, obracają się też w wielkie 1763 1, 12| zwątpiwszy o polepszeniu przetnimy to miejsce słowy proroka 1764 1, 8 | tym, w czym mu nigdy nie przewinili, ale co on sam zmyślił; 1765 2, 14| Lecz taka jest w ludziach przewrotność, niewstydliwość i źle czynienia 1766 1, 5 | przetoż też w prawiech wiele przewrotności a w rzeczypospolitych wiele 1767 1, 2 | ja wiem, dla czego tych przezwisk, którem wyżej mianował, 1768 1, 8 | któremi przełożeni byli i przezwiska mieli, że jedne zwano paedonomy, 1769 1, 3 | przyrodzenie w każdej rzeczy przodek ma, i okrom niego nic się 1770 1, 8 | Najdzie takiego, który z przodków swych ma bardzo wielką majętność; 1771 1, 3 | przyzwyczaił się, a co z przodku zda się być rzecz trudna 1772 1, 4 | męstwo wychwalają, więcej go przybywa,~Jako koń, dodaszli mu ostróg, 1773 1, 9 | niechby tylko gościom a przychodniom wolno było do czasu zmieszkać, 1774 1, 7 | na przyjacioły zabitego przychodzące, którzyby nic nie wzięli, 1775 2, 17| przysądzenia złodzieja im przychodził, na główne karanie pozwolili - 1776 1, 11| do rzeczypospolitej nie przychodziło, barzo błądzisz; ale życzyłbym 1777 2, 19| temu być jednej stronie przychylnym, który o wszytkiej rzeczypospolitej 1778 2, 19| na wszytkie spólną nędzę przyciągają - zaprawdę godni, aby z 1779 2, 17| życia karności mają być przyciągnieni.~ ~ 1780 1, 5 | tego miejsca o cnotach i o przyczynach, dla których króle postanowione. 1781 1, 10| ich trzeba tym sposobem przyczynić: Naprzód gdyby każdy ujął 1782 2, 15| prawa mają się na jakiej przyczynie sadzić, bo o niej tak wszyscy 1783 2, 17| karanie, zarazem i przyczynę przydał, mówiąc: Bo na wyobrażenie 1784 1, 6 | jako i szlachecki stan przydan jest do wolności królewskiej. 1785 1, 6 | rzeczypospolitej bywają królowi przydani. 2) Dla czego królowi dana 1786 1, 6 | RZECZYPOSPOLITEJ BYWAJĄ KRÓLOWI PRZYDATNI.~1) Panowie rady i posłowie 1787 1, 12| jeszcze lepiej nachyli, przydawa ufności, śmiałości domówienia 1788 1, 4 | potrzeba ognia do ognia przydawać; a pomaga to nietylko ku 1789 1, 9 | być czynione, i modlitwy przydawane, aby nowym małżonkom zdarzył 1790 2, 19| będą spisane słowy jasnemi, przydawszy przyczyny do każdego artykułu. 1791 2, 17| jeśliby łapacze urzędów przyganą jaką karano, i bogactwa 1792 1, 13| rozpominaniu i użaleniu tych przygód, którym wszyscy poddani 1793 1, 13| Zaprawdę nie jest godzien w przygodzie swej miłosierdzia drugich, 1794 1, 12| niemasz żadnej różności między przyjacielem i nieprzyjacielem, między 1795 1, 7 | sobą na sto grzywien głowę przyjacielską szacuje. A teć są rzeczy, 1796 2, 16| którzy go z strony powinności przyjacielskiej nawiedzali, abo też i ci, 1797 1, 7 | pomagają też i pożytki na przyjacioły zabitego przychodzące, którzyby 1798 1, 5 | nigdy nie może życzliwą albo przyjazną być szlacheckiej krwi. Za 1799 1, 12| czegoć potym żal, gdy ksobie przyjdziesz: bo to abo tobie samemu 1800 2, 19| uczynili. A przedsię prawa przyjęte są od ludzi częścią głupich, 1801 1, 5 | się Pana Boga, a strzec przykazania jego, od którego aby nie 1802 1, 7 | Ma się też do tego pilnie przykładać senator każdy, żeby tę rzecz, 1803 1, 3 | nie mieli; i to jeszcze przykładam, że wiele bywało ludzi cnoty 1804 2, 18| pojman. A niech się cieszy przykładem Chrystusa Pana naszego, 1805 1, 7 | mężobójstwa wydał; a tu dla przykładu przywiodłem trochę, żebych 1806 2, 19| Pozową kogo o to, że zadawszy przykre słowo, natychmiast nie odwołał: 1807 2, 17| majestat jego, aby za to co przykrego albo złego cierpieć mieli; 1808 1, 8 | niemasz jedno oszczepy, przyłbice, rusznice, miecze i wszelka 1809 1, 4 | Niechże tedy pilności przyłożą rodzice, .aby syny swoje 1810 1, 3 | i pilności wielkiej nie przyłoży, aby się wszystko dobrze 1811 1, 3 | większego do tego starania przyłożyć ma, jakoby go wyostrzył.~.................................................................................................................................~ 1812 2, 19| Ci, co złorzecząc ku czci przymawiają, niech będą sześćdziesiąt 1813 1, 4 | każdym wieku nienawistna i przymierzła; a jako od rzeczy sprośnych, 1814 1, 4 | insze nauki albo ćwiczenia przymięszają co szkodliwego, nie mniej 1815 2, 17| być zabiegano, a zbytnie i przymnażania bogactw i łapania urzędów 1816 1, 10| do roboty godne, niech je przymuszają robić. Jeśliby nie chcieli, 1817 1, 9 | powinności i swej mają być przymuszeni, aby mnóstwo próżnujących 1818 1, 9 | wina abo piwa z karczmy przynieść, jakoby jemu i czeladzi 1819 2, 17| łajanie odnieść. Bo to nie przynosi zwierzchnemu panu ani rzeczypospolitej 1820 2, 17| cobykolwiek gwałt czyjemu żywotowi przynosiło, niech na to będą artykuły 1821 1, 3 | ale albo owocu żadnego nie przynoszą, albo niepotrzebne zielska 1822 1, 3 | zachowuje w niebezpiecznościach przypadających stałość i przystojność, 1823 1, 4 | to, aby pilnie obaczał a przypatrował się, co też w obcych ziemiach 1824 2, 19| daj! aby się temu wszyscy przypatrowali a wedle możności i powinności 1825 1, 7 | mogą, którym się ma pilnie przypatrzyć a porównywać je ten, ktoby 1826 1, 3 | cnoty oczyma serdecznemi przypatrzyli; kiedyby obaczyli, w czym 1827 1, 3 | wiele ich zbytnie, łakomstwo przypędza do bogactwa złemi fortelami 1828 2, 19| też inszemi namiętnościami przypędzeni; jakiemi i ci zdadzą się 1829 2, 19| niepotężne, łacno może być przypędzone ku znoszeniu wszytkiego. 1830 2, 19| albo też rozmaitemi żądzami przypędzonych; ale pospólstwo nieuczone, 1831 1, 12| godności powinna, wełnie przypisować a szaty swoje więcej, niż 1832 1, 12| okazowania osobną część przypisowano? O rozsądki popsowane! o 1833 2, 17| bogacze: tym większą mądrość przypisują i męstwo, tym pierwsze miejsca 1834 2, 19| Które zdanie więcej ma być przypominane zwierzchnemu panu, aby się 1835 1, 4 | gdyby wysławianiem cnoty a przypominaniem przykładów dawali pobudkę 1836 1, 6 | urzędzie senatorskim nieco przypomnię, bez którego, jakom powiedział, 1837 1, 12| znak. ....~Wedle starej przypowieści tak mówią, że u onych niemasz 1838 1, 11| do pewnej części ziemie przypuścił, aby ją z nim robili, powieda, 1839 1, 6 | takich tajemnych rozmów będą przypuszczani, trzeba, aby byli wierni 1840 1, 3 | już dość pokazał, że po przyrodzeniu wiele należy na nauce ustawiczną 1841 2, 16| nienawiści ludzi, a drudzy z przyrodzonej okrutności, niektórzy acz 1842 1, 1 | zgodzi: ukazuje to jego przyrodzony dowcip i mowa: albowiem 1843 2, 17| się z boskim, ludzkim i przyrodzonym prawem: okazałem to ja cztermi 1844 2, 17| który albo z zapłaty albo z przysądzenia złodzieja im przychodził, 1845 2, 16| oglądanie ran od urzędu przysłani byli, pytali, któremuby 1846 1, 9 | wszytko. A coby komu n te przystało mówić albo czynić, kiedyby 1847 2, 17| których jeśli im dopuszczą przystąpić, to się wnet kosztownym 1848 1, 3 | ma, trzeba, aby do tego przystąpiła pilność i zwyczaj, kończyć 1849 2, 16| iż z jednej do drugiej przystęp żądny nie może być, że też 1850 1, 5 | to jest rzecz słuszna i przystojna, aby ludzie żadnych urzędów 1851 1, 5 | jeśli nie to? Jeśli wszyscy przystojnemi mękami bywają karani za 1852 1, 4 | naprawione, a prawdziwa rzeczy przystojnych znajomość miałaby być w 1853 2, 17| skarał karaniem prawu Bożemu przystojnym, niźli aby miał przyjść 1854 2, 16| jeśli z tych ran śmierć przyszła, tedy jeden z nich tylko 1855 1, 4 | sławie z cnoty rostącej przyszły, posyłają je albo do szkoły 1856 1, 7 | pieniężną winą chcąc ją mieć przytaczają - że jeśliby mężobójce na 1857 1, 9 | Gdyby sam mistrz zawżdy był przytomnie, więcej by roboty z dwiema 1858 1, 9 | ochromienia, zabijania przytrafia się jako w karczmach. Czemu 1859 2, 18| aby ten - który się waży przywieść kogo w niebezpieczność o 1860 2, 16| ludzi, u których w sercu przywileje i tytuły świebody moc wzięły. 1861 1, 7 | wydał; a tu dla przykładu przywiodłem trochę, żebych w rzeczy 1862 1, 11| czynili, wszytko sobie śmieją przywłaszczać. Wołają, że ich świat, a 1863 2, 16| przeciwnych używania albo przywłaszczania? Niech u siebie rozważy 1864 1, 3 | skromnemu życiu i gwałtownik ku przywłaszczaniu każdemu, co czyje jest, 1865 1, 12| pospolicie za przyczynę przywodzą), ale też i wiele złości 1866 1, 3 | włamował, a w obyczaj to sobie przywodził. A aczkolwiek to dobrze 1867 1, 11| gęby chleb, w ubóstwo go przywodzisz, a prawie krew z niego wyciskasz? 1868 2, 17| rzeczy potrzebne będzie przywoził, jeśli żadnego kupca nie 1869 1, 13| nienawiściom bynajmniej nie trzeba przywykać, lecz cichości, pokoju a 1870 1, 4 | rozpustami. Bo trudno temu, który przywykł źle czynić, wziąć przedsię 1871 1, 4 | to, do czego kto z młodu przywyknie. A tak jeśli dzieciom, póki 1872 1, 5 | tyraństwa zmykają, któremu przyzwoite jest, wedle upodobania swego 1873 1, 11| jedno jako on, który abo z przyzwolenia wszytkich obran panem, abo 1874 1, 11| dać, a gdy na to Tarnowski przyzwolił, szedł on szlachcic do kmiecia 1875 1, 3 | jeśli przez długi czas nie przyzwyczai się takiemu posłuszeństwu. 1876 1, 3 | każdemu, co czyje jest, przyzwyczaił się, a co z przodku zda 1877 1, 10| rozkoszna, -żeby stąd nie przyzwyczaili się źle czynić, ani też 1878 1, 5 | ludzkie przerywające albo psujące, odjął. Widamy tego dosyć, 1879 2, 16| stan, to jest: ludzi nad psy, jako więc pospolicie tej 1880 1, 11| wolno, gdy mu się spodoba, puścić rolą a iść z niej precz; 1881 1, 3 | namiętnościami serdecznemi nie puszczali. Jako tedy nie dosyć jest 1882 1, 12| wodze wielkiej chlubie, pysze i nadętości, a zarazem wlepia 1883 1, 11| rzeczy kuszą ci, którzy się pysznemi a okrutnemi ludziom podłego 1884 1, 5 | łaskawą twarz królewską, pyszni i nadęci naruszenie łaski 1885 2, 16| szkodliwsze rany podjął. Tedy oni pytając dokuczali mówiąc, iż o rany 1886 1, 8 | Jeśli od niego będziesz pytał przyczyny takiego wetowania, 1887 2, 16| od urzędu przysłani byli, pytali, któremuby z onych dwu, 1888 1, 6 | Panie Boże! tego uchowaj, a racz wszytkiemu szlacheckiemu 1889 1, 6 | była, żeby król przy panach radach, gdy o rzeczypospolitej 1890 1, 4 | we wszem naśladować. A tu radbych to widział, aby każdy rodzic 1891 1, 8 | urząd być niepotrzebny, ten (radbym) aby pilnie wejrzał w obyczaje 1892 1, 11| i dziatki i wszytcy jego radni panowie pobici; o czym i 1893 1, 8 | mówią) przestępować; musiał radny pan, szlachcic i wszytko 1894 1, 7 | okazał, że trzeba panom radnym każdą rzecz i na tę i na 1895 1, 12| okazowane sprawami, a bogactwa radszej hojnością, niźli okazowaniem 1896 1, 3 | blednieją, a ci, co się radują, rumiani bywają; oni się 1897 1, 6 | rzeczach namyślał a z niemiby radził o rzeczach ku czynieniu 1898 2, 18| potrzymać, niźli winnego z rąk upuścić albo nieskaranemu 1899 1, 8 | wszytkim sąsiadom, grozi ranami, a odpowiada, komu chce. 1900 2, 16| albo ochromił, albo srodze ranił, da gardło. To tedy jest 1901 2, 16| przedsię szlachcica. Onego ranionego wzięto do balwierza, ale 1902 2, 16| gardle karani. Na to on raniony odpowiedział, ze o swym 1903 2, 16| jeśli go zabijesz albo ranisz. Aleśmy o tym indzie mówili 1904 2, 16| tego świata. Skoro tedy on ranny umarł, wnet poczęto szukać 1905 1, 12| Biada wam, którzy wstawacie rano, abyście szli za pijaństwem; 1906 1, 12| dziwniej, iż kto chodziwszy po ranu w kapie włoskiej, tenże 1907 1, 13| niebezpieczeństwie będącym ratunku nie dawa, kto zamyka uszy 1908 2, 17| niźli aby miał przyjść w ręce zabójcy, którego też samego 1909 1, 7 | przystojności obracał, od któ rej dla jakiegokolwiek pożytku 1910 1, 6 | uszyma usłyszy, a dwiema rękami i dwiema nogami więcej sprawi, 1911 1, 4 | źle ginie; i ona: Ręka rękę myje, miasto miastem żywię; 1912 1, 6 | ucha, jednej nogi i jednej ręki używał: takci wszyscy, którzy 1913 1, 5 | dobrze osądzić nietylko w religji, ale też w rzeczypospolitej 1914 1, 10| ubodzy, ale każdy by niech robił to, co może i ile może; 1915 1, 11| przypuścił, aby ją z nim robili, powieda, że to jest jego 1916 1, 4 | się starają, aby zawżdy co robiły i iżby liczbę roboty ich 1917 1, 4 | sprawione, iż i pospolicie po robocie szukamy odpoczynku, igry 1918 1, 10| się zabawia jaką uczciwą robotą, a owocu roboty swej niech 1919 2, 17| wojnach, abo na domowych robotach; i złodzieje przedsię nic 1920 1, 11| wyciągać, jedno czynsz a robotę powinna. .......................................................................................~ 1921 1, 10| w każdym mieście dochody roczne naznaczone ubogim, które, 1922 1, 5 | onym, którzy są niższego rodu a nie tak możni i nie tak 1923 1, 4 | rozroście, a owoce z niego się rodzące i szkodzić będą pożywającym 1924 1, 3 | bo stąd wszelakie cnót rodzaje rostą. 5) To wszystko ku 1925 1, 12| nazbyteś nikczemny. Ludzie, rodzajem i majętnościami znaczni, 1926 2, 16| potrzebuje dla tych dwojga rodzajów ludzi, a tak daleko od siebie 1927 2, 18| wolność nie szlachetności rodzaju, ale majętnościom bywa wyrządzana; 1928 1, 4 | radbych to widział, aby każdy rodzic w się wejrzał, jeśliże swoich 1929 1, 5 | zdjąwszy z bogactw ludzi rogatych górne mniemanie, z narodu 1930 1, 8 | którzy i ludzie i bydła i roi i łąk źle używają, o których 1931 1, 9 | wiela ludzi proszą, którym i rokoszne potrawy dają i tańców dozwalają. 1932 1, 11| tego onym, którzy takowe role wydzierają, aby uważali 1933 2, 17| gniew ubogich ludzi nie rósł a nie zastarzywał się, a 1934 2, 14| twardych praw, któremiby rostącemu złemu zabiegano, wylewającej 1935 1, 4 | miało, jedno jakobyś młodą rószczkę, gdy ją szczepisz, jadem 1936 2, 18| najniewinniejszy, pojman był od roty żołnierzów i sprawował się 1937 1, 13| nie chcą być z drugiemi równo, ci bywają poniżani. Bo 1938 1, 13| pokoju i zgody. Którzy tej równości zachować nie chcą, naprzód 1939 1, 11| starsze w uczciwości mieć, równym ludzkie się stawić, a młodszym 1940 2, 19| insze urzędniki nie ma być rozciągane? Ano z onych ludzi, którzy 1941 1, 5 | a za płaty widzimy być w rozdawaniu urzędów położone; ale o 1942 1, 5 | postanowione. 4. Część tego rozdziału jest, iż król nietylko wedle 1943 2, 15| rzeczy od pięknych bywają rozeznane: tak rozum rady ludzkie, 1944 1, 12| łańcuchy nie tylko należą do rozeznawania szlachcica od prostego człowieka ( 1945 1, 6 | skwapliwie a przed czasem bywają rozgłaszane.~Są monarchowie, którzy 1946 1, 3 | namiętności bywają próżni. Bo o rozgniewanych a co trzeba mówić, którzy 1947 2, 19| wszytko, cobykolwiek prawo rozkazało? I owszem taki pan byłby 1948 2, 17| zależąca w sądziech i władzy rozkażewania. Bo wszelka urzędu dostojność 1949 1, 11| jeśliby czego panu, gdyby mu rozkazował, odmówił. To Pan Tarnowski 1950 2, 17| się ciągnie, aby prawem a rozkazowaniem rzecząpospolitą rządził. 1951 2, 16| ma wszytkim panować tak w rozkazowaniu jako w zabranianiu, jednym 1952 1, 11| przełożonych, jako się sprawują, rozkazując swoim ludziom. Zaprawdę, 1953 1, 3 | rozmyślaniem rzeczy wiecznych bywa rozkochana i zachowana. Bo kto jedno 1954 1, 3 | dobrych obyczajów. Które rozkorzeniwszy się wiedzie nas do onego 1955 1, 4 | zabawieni nieprzystojnemi rozkoszami i rozpustami. Bo trudno 1956 1, 10| żywność niech nie będzie ani rozkoszna, -żeby stąd nie przyzwyczaili 1957 1, 12| prawdę mówić, kosztowne a rozkoszne szaty i nazbyt wytworne 1958 1, 11| im na co dobrego zgodzić; rozkoszny zaprawdę wykład. Lecz a 1959 1, 5 | popędliwościom serdecznym i rozkoszom cielesnym miarę zagranicza. 1960 1, 11| ciężarach, które wielkie a rozmaite na nie wkładają; a potym, 1961 1, 12| jest, gdyż w zbytku i w rozmaitości szat jako wielka jest marność 1962 1, 9 | bożym, który małżeństwo ku rozmnożeniu narodu ludzkiego postanowił. 1963 1, 6 | będą a do takich tajemnych rozmów będą przypuszczani, trzeba, 1964 1, 6 | ważyć, niżej, gdzie będzie rozmowa o uchwale panów rad, powiem. 1965 1, 13| onych rzeczach był umyślił rozmówić, które się najwięcej przed 1966 1, 9 | trzeźwię mają być sprawowane, i rozmowy z uczciwością mają być czynione, 1967 2, 17| niebieską nauką napojeni, rozmyślaliśmy w sercu przykazanie mistrza 1968 1, 3 | zacna; która wiadomością i rozmyślaniem rzeczy wiecznych bywa rozkochana 1969 1, 6 | przełożonym, a zwłaszcza którzy z róźnemi narody sprawy mają, bardzo 1970 2, 16| tejże złości, której się różni jednako dopuszczają, nie 1971 1, 13| różne i różnym dał, aby tą różnością a spólnym udzielaniem powinowactwo 1972 1, 5 | który króle postanowiono. 2. Różny sposób obierania i panowania 1973 1, 13| udzielać, które on różne i różnym dał, aby tą różnością a 1974 1, 13| a jako boskie rozkazanie rozpominać i do tego wszytkie nasze 1975 1, 13| ludziom zawiera się, albo na rozpominaniu i użaleniu tych przygód, 1976 1, 5 | inszym miejscu snadniej rozpowiemy; częścią też znakami twarzy 1977 1, 8 | i bogate ojczyste imiona rozpraszają; którzy jednak wedle obyczaju 1978 1, 4 | Weźmijmy tedy początek tej rozprawy od wieku dziecinnego (o 1979 1, 12| wiedzie go do tego, aby rozpuścił wodze wielkiej chlubie, 1980 1, 4 | nieprzystojnemi rozkoszami i rozpustami. Bo trudno temu, który przywykł 1981 1, 8 | mu się podoba swawolnego, rozpustnie broi - bo poddanemu nie 1982 1, 12| teraz jaka to jest wielka rozpustność, że ty i o tej rzeczy inszym 1983 1, 4 | wszyscy w pieszczocie a w rozpustności bywają wychowani; bawią 1984 1, 12| wyrzucono? O ostateczna rozpusto! w czym drugiego naprawiasz, 1985 2, 16| tedy ma być obracana nie na rozpuszczenie wodze złościom, ale na hamowanie. 1986 1, 4 | potym na wielkie się drzewo rozroście, a owoce z niego się rodzące 1987 1, 12| osobną część przypisowano? O rozsądki popsowane! o osobliwa płochości 1988 2, 17| majestat, żebyśmy dobrze rozsądzili, komu obrażenie majestatu 1989 2, 17| przyczyny tego występku rozszerzać; gdyż oni sami, od którycheśmy 1990 1, 13| mając dla cudzych spraw myśl roztargnioną, i sama rzeczpospolita nie 1991 1, 13| jedno jako i ciało byłoby roztargnione, gdyby członki, miejsca 1992 1, 5 | statecznemi, poważnemi, roztropnemi, a od nich rady we wszech 1993 2, 19| wielkie podobieństwo, że oni i roztropniej i z mniejszym, albo snąć 1994 1, 5 | własnych spraw. A okrom roztropności żaden nie może ani sobie 1995 1, 5 | drugie przechodzić, ale też roztropnością i inszemi cnotami musi nad 1996 2, 17| złośliwym: toż też i o sobie rozumiej, że i ty, jeślibyś komu 1997 2, 16| wolności obronicielowie i rozumiejąc i mawiają? Ile tedy jest 1998 2, 19| ze zwierzchności prawa: rozumieli to, iż większa rzecz jest 1999 1, 12| nadzieje i większego o sobie rozumienia, potym, gdy go jeszcze lepiej 2000 2, 17| niech rządził, nie ludźmi rozumnemi, ktoby chciał, aby się poddani 2001 1, 7 | tę i na owe stronę pilnie rozważać, a potym spór o wszytko 2002 1, 6 | pierwej w każdej rzeczy, rozważając ją na tę i na owe stronę, 2003 1, 7 | zasię mają te rzeczy być rozważone i poznane, które pieniężną 2004 2, 16| przywłaszczania? Niech u siebie rozważy każdy, kto chce, obyczaje