Part

 501 IX   |           ciągu roku szkolnego odnawia się trzykrotnie: po wakacjach,
 502 IX   |               ucieka, lecz owszem, sam się o nie stara.~Na początku
 503 IX   |             można słyszeć umawiających się chłopców:~- Dziś idziemy
 504 IX   |             kminkiem?~- Abo co?~- Może się zamienisz? Dam ci miodu.~-
 505 IX   |             otwartych skrzynkach rodzą się najczulsze afekty, zawiązują
 506 IX   |              wiejskich przysmaków dają się łowić nawet Katonowie szkolni.
 507 IX   |              do chronologii, to już ty się, głupi, nie bój! Jak cię
 508 IX   |            Jednak na stancjach zajmują się nie tylko opróżnianiem zapasów
 509 IX   |       kwitnącymi zdrowiem, które zdaje się udzielać sympatycznie i
 510 IX   |               izdebkach może pomieścić się z tyloma "żbikami", nie
 511 IX   |              bez wyjątku izbach. Zdaje się, że wytłumaczenie tego cudu
 512 IX   |         wytłumaczenie tego cudu mieści się w dwóch właściwościach jej
 513 IX   |          najwyrozumialszym nawet stało się zbyt ciasno i duszno. Zabrali
 514 IX   |                kryształ błękitu. Zdaje się, że z nieba i ziemi, z dalekich
 515 IX   |                do marzeń, do nasycania się niezrównanymi czarami wiosny
 516 IX   |                górkę stajenną, położył się z książką na sianie, głowę
 517 IX   |         przelatują urywane, krzyżujące się zdania:~- Meklemburg-Strelitz,
 518 IX   |            Dativ...~Szymczak, kołysząc się na gałęziach, wykuwa monotonnym
 519 IX   |               rrrant!~Stancje znajdują się pod nadzorem zwierzchności
 520 IX   |               przeznaczonym na uczenie się lekcji. Do tolerowanych:
 521 IX   |               Starsi uczniowie, golący się scyzorykiem i używający
 522 IX   |          kieliszek likieru i zaciągnąć się dymem tytuniowym. Czynią
 523 IX   |                 Jeśli chłopcy ubiegają się za nimi, to podobno dlatego
 524 IX   |            Cały dowcip chłopców wysila się na to, żeby dozorcy szkolnemu
 525 IX   |              dozorcy szkolnemu nie dać się przyłapać na gorącym uczynku.
 526 IX   |            kieliszek i tytuń pojawiają się na stole, przed bramą któryś
 527 IX   |                nauczyciele, co podejść się nie dadzą; są inni, którzy
 528 IX   |            inni, którzy sami posługują się podejściem.~Najtrudniej
 529 IX   |               w skupieniu ducha kiwają się nad otwartymi książkami.
 530 IX   |                ściągnięte, obóz oddaje się swobodnej, niczym nie krępowanej
 531 IX   |         zabawie. Nagle drzwi otwierają się cichuteńko - we drzwiach
 532 IX   |          powtarza Salamonowicz, kręcąc się po pokoju.~- Co takiego,
 533 IX   |        przykładem. Przez chwilę odbywa się ogólne węszenie.~- Dym...
 534 IX   |                  Ha, ha, ha!...~Śmieje się krótkim, urywanym, pełnym
 535 IX   |              cię, kochaneczku - zwraca się do Szymczaka - podaj mi
 536 IX   |               u gospodyni.~- Pofatyguj się, chłoptysiu, do pani Pórzyckiej,
 537 IX   |               że pan "nadzorca" kłania się pięknie i o "księgę" prosi.~
 538 IX   |            Święty Pafnucy!... A cóż to się stało?~- Chłopczyki palili...
 539 IX   |         poziomki ze śmietaną...~Posuwa się ku maleńkiemu nauczycielowi
 540 IX   |              mówi Salamonowicz cofając się tyłem przed otyłą niewiastą. -
 541 IX   |            panu profesorowi Bóg wie co się wydało...~- Swąd?... Łaguna
 542 IX   |               delikatność!~Burza zdaje się zażegnana. Ale nauczyciel
 543 IX   |               Ale nauczyciel zachowuje się dziwnie niespokojnie. Można
 544 IX   |         ogródku Tym chwastom przygląda się długo, długo...~Nagle wstaje,
 545 IX   |             panują. Jedna z nich stała się głośna stąd, że wychowywa
 546 IX   |                oknie otwartym, rozlega się donośnie po pustej uliczce.~
 547 IX   |            szerszym zakresie zajmowano się czytaniem książek, literaturą,
 548 X    |          uwierzywszy zaś - przeraziłby się.~Czy można żyć bez sąsiedztwa
 549 X    |          zachodów słońca, odbijających się w wodzie; nie słyszeć rytmicznego
 550 X    |               móc pływać łodzią, kąpać się o każdej porze dnia, rzucać
 551 X    |                miejskie ogrody; wrzyna się w cichą, do przechadzek
 552 X    |         czółenka.~Obecność rzeki czuje się nieustannie, nawet gdy się
 553 X    |             się nieustannie, nawet gdy się jej nie widzi. Któż to,
 554 X    |              kąpiele. Uczniowie oddają się im ze szczególną namiętnością,
 555 X    |        odkradzione nauce chwile.~Kąpią się po trosze wszędzie, jak
 556 X    |             wszakże miejscach pluszczą się ze szczególnym upodobaniem:
 557 X    |               wyjściu z kąpieli, można się wygrzewać na słońcu na podobieństwo
 558 X    |          kotliną" - i w istocie zawsze się tam woda kotłuje, nawet
 559 X    |              wody "pierzydła" podnoszą się w górę i wykonywają nieustannie
 560 X    |              Rozbijana nimi woda pieni się tworząc silne bałwany i
 561 X    |             przeszkody, pod obracające się koło podpłynął. Lewym ramieniem
 562 X    |           pierzydło".~Przypatrujący mu się z brzegu milkną i oddychać
 563 X    |           oddychać przestają. Zdaje im się, że są świadkami walki człowieka
 564 X    |              oślizgła deska z dłoni mu się wymyka. Widzowie chcieliby,
 565 X    |        ustępują.~Oto wreszcie udało mu się deskę pochwycić. Przypiął
 566 X    |              żaba.~W tej chwili wydaje się małym, marnym. Na tle potężnego
 567 X    |            barwy cielistej przedstawia się jak coś znikomego, słabego,
 568 X    |            tylko wypadkiem przyczepiło się do olbrzyma i z czego olbrzym
 569 X    |              czego olbrzym natychmiast się otrząśnie...~Nie otrząsa
 570 X    |               otrząśnie...~Nie otrząsa się jednak.~Deska, wodą ociekająca,
 571 X    |               wodą ociekająca, wynurza się z fal i idzie z wolna w
 572 X    |       Kucharzewski w miarę podnoszenia się "pierzydła" prostuje się
 573 X    |               się "pierzydła" prostuje się stopniowo, starając się
 574 X    |                się stopniowo, starając się wygiętymi stopami trzymać
 575 X    |          zagraża.~Gdyby poślizgnęła mu się stopa, gdyby na chwilę stracił
 576 X    |                 już po nim! Obracające się koło zdruzgotałoby mu kości,
 577 X    |               do wody.~Im wyżej wznosi się deska, tym bardziej prostopadłe
 578 X    |             cudów ekwilibrystyki, żeby się na niej utrzymać.~Kucharzewski
 579 X    |             utrzymać.~Kucharzewski już się cały rozkurczył - już tylko
 580 X    |               zgięty - już wyprostował się na całą wysokość - już gotuje
 581 X    |             całą wysokość - już gotuje się do skoku...~Ręce złożył
 582 X    |                w tejże chwili on rzuca się w przepaść głową naprzód,
 583 X    |             znika.~Koło młyńskie dalej się obraca, rozbita na chwilę
 584 X    |               chwilę piana znów zbiera się na falach, lejkowate wiry
 585 X    |               zaczynają na nowo kręcić się, szumieć, kipieć - pływaka
 586 X    |            śladu...~Na brzegu odzywają się niespokojne, przelękłe głosy:~-
 587 X    |              Gdzie Kucharzewski?... Co się stało z Kucharzewskim?...
 588 X    |                 gdzie odnoga rozszerza się, mając jeden z brzegów zarosły
 589 X    |          zarosły wierzbiną - wychyliła się z wody najpierw głowa, potem
 590 X    |          pytania.~W kilka sekund ubrał się i nie odpoczywając, pędzi
 591 X    |          nagrody, a zarazem postarałby się, żeby już nigdy, nigdy nie
 592 X    |            nigdy, nigdy nie powtórzyły się te skoki.~Matka Kucharzewskiego
 593 X    |              ani jedna ryba nie cieszy się spokojem. Gromady chłopców
 594 X    |             Gromady chłopców kąpiących się zewsząd ją wypłaszają krzykiem,
 595 X    |             ostatnich.~Ileż napracował się nad nim przyjaciel Kozłowski!
 596 X    |           pulchniutki Piotruś unosiłby się sam, bez żadnego wysiłku
 597 X    |            tylko miał odwagę powierzyć się falom z ufnością - na nieszczęście
 598 X    |             nienawidzi tchórzów, zżyma się na to, niecierpliwi i gotów
 599 X    |          ochroną pęcherzów nie pozbywa się strachu i odważa się pływać
 600 X    |           pozbywa się strachu i odważa się pływać tylko tam, gdzie
 601 X    |               lekcja pływania odbywała się w pobliżu mostu benedyktyńskiego.
 602 X    |                dalej jednak pogłębiała się stopniowo, a na środku były
 603 X    |       komenderował, tłuścioszek starał się posłusznie rozkazy wypełniać.~-
 604 X    |             raz, dwa...~Piotruś posuwa się, gdzie mu kazano, zamyka
 605 X    |              krzyczeć, płakać i rzucać się. Wskutek gwałtownych ruchów
 606 X    |            ruchów pęcherze wysuwają mu się spod pachy - Piotruś znika
 607 X    |               mundurze i czapce, rzuca się do wody.~Doskonały pływak,
 608 X    |             przeciwną. Z trudem posuwa się naprzód płynąc przeciw wodzie
 609 X    |               Piotruś, raz pogrążywszy się, nie wypływa; może zaplątał
 610 X    |             nie wypływa; może zaplątał się w zielskach wodnych, które
 611 X    |               mało. Kozłowski zanurzył się raz i drugi, a choć sił
 612 X    |                głowa Piotrusia ukazała się w znacznym oddaleniu. Kozłowski
 613 X    |           ratujcie! ratujcie!" pogrąża się w falach...~Dopiero ten
 614 X    |             usłyszano. Ludzie zbiegają się, podnoszą lament; nikt jednak
 615 X    |               jest w wodzie - zanurzył się z głową - nurkuje. Nie upłynęły
 616 X    |           chłopca na brzegu, otrząsnął się, przeżegnał - i znów: chlust
 617 X    |                 To wypływa, to zanurza się, daje się unosić fali lub
 618 X    |          wypływa, to zanurza się, daje się unosić fali lub walczy z
 619 X    |                zajadle. Nagle pogrążył się w przepaść - zniknął...~
 620 X    |                w Boga wierzy!~Znalazło się jedno i drugie czółno; wypłynęły
 621 X    |               długiej chwili wynurzyła się z wody - ręka. Skierowali
 622 X    |                wody - ręka. Skierowali się tam, podsunęli wiosło. Ręka
 623 X    |             oznaki życia, drugi zdawał się martwy. Obu oplatały długie,
 624 X    |             wysadzony na ląd, zatoczył się i padł obok kolegów bez
 625 X    |                omdlenie. Po chwili sam się ocknął i porwał na nogi.~
 626 X    |               jego przyjaciela.~Zjawił się inspektor; z całego miasteczka
 627 X    |              całego miasteczka zbiegły się niebieskie mundurki.~Ocaleni,
 628 X    |        nieprzytomni, nie wiedzieli, co się z nimi dzieje. Kazano ich
 629 X    |               dopiero wszyscy zwrócili się do Kucharzewskiego - bohatyra
 630 X    |         koledzy otworzyli oczy, kopnął się do matki na swą zwykłą gorącą
 631 X    |               pochwałę.~Olbrzym zdawał się tym bardzo zdziwiony.~-
 632 X    |              przestraszony i wyrywając się prawie siłą zwierzchnikowi,
 633 X    |            wybawcy swego syna. Okazało się to połączone z niemałymi
 634 X    |            podziękowaniem uciekł i tak się ukrył, że żadną miarą nie
 635 X    |         zwierzęcia, nie odznaczającego się ani szlachetnością charakteru,
 636 X    |            niezatartymi śladami odbiła się w ich pamięci. Dotąd ją
 637 X    |          niezawodnie wspominają.~Stało się to w środku zimy, zima zaś
 638 X    |             czterej uczniowie ślizgali się na zamarzniętej odnodze
 639 X    |           łamali tylko ręce i zalewali się łzami. Lutek i Władek byli
 640 X    |                że chłopcom przytrafiło się nieszczęście, i pośpieszyli
 641 X    |             samą rzeką.~Tu dowiedzieli się okropnej prawdy: synowie
 642 X    |          wpadli do przerębla i dostali się pod lód.~Matka chciała się
 643 X    |             się pod lód.~Matka chciała się rzucić za dziećmi w przepaść.
 644 X    |                ścisnął czoło - zdawało się, że oszaleje... Nagle wykrzyknął:~-
 645 X    |               I razem z ludźmi, którzy się na miejscu wypadku zgromadzili,
 646 X    |            wypadku zgromadzili, puścił się jak strzała brzegiem rzeki.~
 647 X    |           wiorstowej stamtąd znajdował się most, przy moście przystań
 648 X    |                do mostu, już zaczynało się stawać szaro. Na szczęście
 649 X    |             rzekę.~Woda, wolno tocząca się pod lodem, powinna była
 650 X    |                na brzegu, przypatrując się smutnemu widowisku. Całe
 651 X    |             Tuż przy moście znajdowała się cukiernia z restauracją
 652 X    |           ratunkowe.~Długo przeciągały się te wysiłki, nie dające żadnego
 653 X    |             ten ostatni, przebudziwszy się wcześniej niż zwykle, przywołał
 654 X    |               i oświadczył, że martwić się o niego nie potrzebuję,
 655 X    |               po raz pierwszy podniósł się o własnej sile. Poszedł
 656 XI   |            przed sobą rozłożył - męczy się nad jeografią.~Z publicznego
 657 XI   |             samego zenitu rozbłękitnia się, a na wschodzie szarzeje
 658 XI   |           odczuwa - wszystkim zachwyca się i przejmuje. W tym podnieceniu
 659 XI   |        niesłychanie go nuży.~Przeciąga się, ziewa, odkłada książkę,
 660 XI   |                Żebrowski kazał wyuczyć się na jutro nazwisk wszystkich
 661 XI   |                nie zapamiętam... nigdy się nie nauczę!~Mimo to znów
 662 XI   |           głowę nazwy, które wydają mu się niesłychane, barbarzyńskie,
 663 XI   |              Nagle w powietrzu rozlega się brzęk - cichutki, ledwie
 664 XI   |       nadstawia. Na jego twarzy maluje się radosne zdziwienie.~Brzęk
 665 XI   |              zdziwienie.~Brzęk zbliżył się, uwyraźnił - jest teraz
 666 XI   |                rozrzewnieniem wpatruje się w latającego - ręce doń
 667 XI   |     przyjaciela, jak do wybawcy...~Już się teraz jeografii nie lęka;
 668 XI   |              do której stancji, umówić się z kolegami o dzień jutrzejszy.~
 669 XI   |                wraca do domu i kładzie się spać, mało się troszcząc
 670 XI   |               i kładzie się spać, mało się troszcząc o profesora Żebrowskiego
 671 XI   |              niebieskie mundurki kupią się gromadkami przed gmachem
 672 XI   |           kajetów i obwarzanków, kryje się rzecz tajemnicza,! o którą
 673 XI   |         tajemnicza,! o którą wzajemnie się dopytują.~- Przyniosłeś?~-
 674 XI   |                sześć za bułkę.~- Niech się obędzie smakiem. Mogę mieć
 675 XI   |                tego, co jest! ~Zaczęły się lekcje. Pierwsza - łacina.
 676 XI   |                wszystko ciszę, ukazuje się we drzwiach z podniesioną
 677 XI   |            książkami i kajetami, zdają się prócz nich nic na świecie
 678 XI   |              do potężnego nosa. Zwraca się potem ku stolikowi i z wnętrza
 679 XI   |                I teraz uczniowie kręcą się niespokojnie na miejscach.
 680 XI   |                właśnie w okno, niczego się nie spodziewając.~Jest to "
 681 XI   |                Sprężycki, widząc na co się zanosi, ziewnął szeroko.~-
 682 XI   |           pozytywka, kończy, nie mogąc się powstrzymać:~- Lego czytam!...
 683 XI   |           chwili gdy łacinnik odwrócił się do tablicy, Sprężycki, choć
 684 XI   |            tablicy, Sprężycki, choć mu się łzy w oczach kręcą, zamienia
 685 XI   |                bestio jedna! - rozlega się nagle głos Izdebskiego. -
 686 XI   |      czasownikach łacińskich... kończy się na bam!... bas!... bat!...~
 687 XI   |                Bonusia. Chłopiec ugina się pod każdym uderzeniem -
 688 XI   |               Panie prosorze! - odzywa się w tej chwili Sprężycki,
 689 XI   |           Nauczyciel przerażony chwyta się za kark, za łysinę, maca
 690 XI   |                na wszelki sposób stara się oswobodzić od skrzydlatych,
 691 XI   |          schodzi reszta lekcji. Odzywa się zbawczy głos dzwonka. Bonuś
 692 XI   |               Zaraz potem rozpierzchli się i cichuteńko na swych miejscach
 693 XI   |           utkwiły mu w pamięci.~Ociąga się umyślnie z wyjściem, udaje
 694 XI   |                słabego, kuleje, potyka się o nogi kolegów - jednocześnie
 695 XI   |               tam blisko pieca, odzywa się cichy brzęk. Jeszcze go
 696 XI   |       chrabąszcz! Żebrowski zmarszczył się.~- Mów dalej! - rozkazuje.~
 697 XI   |               idzie do pieca, na palce się wspina - ale chrabąszcz
 698 XI   |              tej wyprawy.~Nagle odzywa się brzęk w przeciwnej stronie
 699 XI   |               stronie klasy. Odwracają się tam natychmiast wszystkie
 700 XI   |            rozkazuje nauczyciel.~Rzuca się do tego pierwszy Sprężycki.~
 701 XI   |              okniska z trudnością dają się odmykać. Kilku najsilniejszych
 702 XI   |               zamykaniu hałas bardziej się jeszcze wzmaga - dochodzi
 703 XI   |                Po jego odejściu zjawia się inspektor.~- Co wy tu wyrabiacie,
 704 XI   |                Oni tak zawsze!~Znalazł się trzeci, który stawia nową
 705 XI   |               Po jego wyjściu wszczyna się harmider nieopisany. Nie
 706 XI   |               mi tam!~Chłopcy uciszają się na chwilę - ale po to tylko,
 707 XI   |        katedrze i w tejże chwili zrywa się z fotela. Po kałamarzu łazi
 708 XI   |          Krabonsz jest robak! - upiera się tamten.~Prymus otwiera drzwi
 709 XI   |        ustępuje.~- To dopiero! - dziwi się. - Pan prosor mówi, że to
 710 XI   |           Koledzy nie mogą powstrzymać się od śmiechu. Odzywają się
 711 XI   |               się od śmiechu. Odzywają się zewsząd głosy przytakujące
 712 XI   |            huczeniem organowym uniosło się w górę. Kilkadziesiąt innych
 713 XI   |            łoskotem. Z kałamarza wylał się atrament i czarną strugą
 714 XI   |             Niemcowi spadły i potłukły się okulary. Krzyczy, klnie,
 715 XI   |          płaczą, towarzysze ich śmieją się. Sprężycki udaje zrozpaczonego
 716 XI   |                o własnej sile podnieść się nie mogąc, wciąż leży na
 717 XI   |     przewracają. Obok stolika znajduje się niebawem i fotel, niby wypadkiem
 718 XI   |               środku klasy przepychają się, przewracają - tworzą zamęt
 719 XI   |              brzękiem rozgłośnym unosi się chmura chrabąszczów.~O lekcji
 720 XI   |          okulary.~Inspektor nie zjawia się, nie chcąc powagi swej nadwerężać.
 721 XI   |                uczniach.~I znów odzywa się dzwonek; odbyć się ma czwarta
 722 XI   |              odzywa się dzwonek; odbyć się ma czwarta z kolei lekcja.
 723 XI   |           popisy kaligraficzne odbywać się nie mogą. Uczniowie twierdzą
 724 XI   |                wszystek atrament wylał się" i nie mają czym pisać.~
 725 XI   |               czym pisać.~Rozpoczynają się spory, w których zapalczywy
 726 XI   |            zapalczywy nauczyciel stara się przekrzyczeć uczniów, uczniowie
 727 XI   |          nauczyciela. Tymczasem zjawia się stróż z nowym kałamarzem
 728 XI   |             ten czas nauczyciel opędza się chustką od nacierających
 729 XI   |          owadów, a uczniowie udają, że się szykują do pisania. Kałamarze
 730 XI   |         kajecie ozdobne "H", rozlegają się krzyki:~- Panie psorze!
 731 XI   |      hieroglify.~Łypaczewski przygląda się, wzrusza ramionami, mruczy
 732 XI   |              Ha, nie ma co!... musicie się wszyscy wziąć do wypędzania.~"
 733 XI   |           Ogólne podniecenie udzieliło się i Łypaczewskiemu. W ogóle
 734 XI   |             jak ich rówieśnik, zajmuje się łowieniem i wyganianiem
 735 XI   |              gdzie wszyscy prześcigają się w zręczności, w pomysłach
 736 XI   |    potrząsaniem tek, z poszturgiwaniem się wzajemnym wybiegają na ulicę.~
 737 XI   |   sprzysiężenia osiągnięty: nie odbyła się normalnie ani, jedna lekcja,
 738 XI   |              ogólnego nieprzygotowania się ani jeden nie dostał "pałki" -
 739 XI   |          szkolna nie widzi nic, niczym się nie zajmuje, o niczym nie
 740 XI   |      przykościelnych - wszędzie, gdzie się choć kilka drzew zieleni -
 741 XI   |              drzewek senne owady sypią się na ziemię jak dojrzałe śliwki.
 742 XI   |               nim, krzycząc i na palce się wspinając, żeby go dostać.
 743 XI   |              dostać. Co chwila rozlega się krzyk przeraźliwy, któremu
 744 XI   |             rękawa. Ofiara figla rzuca się jak ukąszona przez żmiję,
 745 XI   |              krzyki i śmiechy wzmagają się. Powietrzni rycerze, "skrzydlaci", "
 746 XI   |               pluskiem głośnym rzucają się na nie.~Błogosławione dnie
 747 XI   |                na spoczynek, nie śmiał się lub przynajmniej nie uśmiechał,
 748 XII  |               każdą lekcją zmieniająca się w ul brzęczący, teraz jest
 749 XII  |               i lekko głową skłoniwszy się, mówi:~- Dzień dobry panom!~
 750 XII  |                rześkim chórem.~Któż by się domyślił, że ten szczupły
 751 XII  |              tak jaskrawo nie odcinały się od siebie.~Młody, piękny
 752 XII  |                rodzaju, że wstydziliby się okazywać mu nieposłuszeństwo,
 753 XII  |                Bonuś Smoliński nauczył się lekkich, zgrabnych ruchów;
 754 XII  |                nich posiada w obejściu się coś niezwykłego, ekscentrycznego,
 755 XII  |              profesor Chabrowski zdaje się nie być wolnym od tej specjalnej
 756 XII  |                przyzwyczajenie oglądać się często na drzwi i ściany -
 757 XII  |                spoziera.~Gdy przytrafi się kiedykolwiek "zastępstwo"
 758 XII  |             jedną stronicę, zatrzymuje się, jakby badał wrażenie uczynione
 759 XII  |             Gdy który z uczniów wyrwie się z pochwałą, gdy przy epizodach
 760 XII  |          epizodach wesołych roześmieje się, a przy smutnych westchnie,
 761 XII  |        widoczne zadowolenie. Zdarza mu się też wówczas niekiedy przerwać
 762 XII  |              lepiej. Ale trudno równać się ze Słowackim...~Z tych napomknień
 763 XII  |                wzrasta. Wiersze wydają się im prześliczne.~Tego dnia
 764 XII  |         otwiera. Dość długo przechadza się w milczeniu przed ławkami,
 765 XII  |           wyróżnienia chłopiec zabiera się od razu do czytania - ale
 766 XII  |              małej uroczystości, która się przygotowywa na poczcie.
 767 XII  |          szczęście: za chwilę zatrzyma się w nim na krótko, w przejeździe
 768 XII  |               zobaczyć go, pokłonić mu się - wraz z innymi ofiarować
 769 XII  |             prawdziwy poeta, wydała mu się nadzwyczajną, niby wieść
 770 XII  |                   Nie mógł powstrzymać się od zapytania:~- Który to
 771 XII  |           Pytanie jemu samemu wydawało się dziwne. Wyobrażał sobie,
 772 XII  |                 pamiętamy!... - ozwały się tu i ówdzie cieńsze i grubsze
 773 XII  |              którego oczyma przesunęły się w tej chwili barwne obrazy
 774 XII  |               panów, abyście sprawiali się cicho i przyzwoicie. Nie
 775 XII  |       przyzwoicie. Nie chciałbym, żeby się inni o mej nieobecności
 776 XII  |             pełne głębokiego przejęcia się zapewnienia.~Profesor Chabrowski
 777 XII  |         zamykając...~Sprężycki zabiera się natychmiast do czytania.
 778 XII  |            Czasem który z nich poruszy się niecierpliwie, zaniepokojony
 779 XII  |           Mazowszu, ten gatunek nazywa się inaczej".~Uwagę swą jednak
 780 XII  |         przerywając.~Sprężycki zmęczył się - oddaje książkę Kucharzewskiemu.
 781 XII  |          pochwycić i zrozumieć. Gdy im się to nie udaje, zwieszają
 782 XII  |                spokoju nie daje, kręci się, oknem wygląda, namyśla
 783 XII  |                 oknem wygląda, namyśla się widocznie, co uczynić. Wreszcie
 784 XII  |             klasy wychodzi.~Znalazłszy się w korytarzu ciska badawcze
 785 XII  |               nikogo - chyłkiem wymyka się na ulicę.~Zamiar jego jest
 786 XII  |         ważnych powodów. Najpierw, boi się zostać dostrzeżonym przez
 787 XII  |              mógłby więc łatwo spóźnić się na nią.~Ostatecznie, przebywszy
 788 XII  |             benedyktyński i znalazłszy się na tak zwanym "trakcie petersburskim",
 789 XII  |             będzie mógł przypatrzeć mu się do woli.~Minął Karczmę Zieloną,
 790 XII  |         zamykające horyzont, obciągały się mgłą niebieską.~Sprężycki
 791 XII  |               sobie energii, podniecić się zapałem, powtarza półgłosem
 792 XII  |               w Najwyższej Opiece,~Gdy się modlę w kaplicy albo do
 793 XII  |             ustąpił - owszem, wzrastać się zdaje.~- "Czy dzisiaj świat
 794 XII  |                tak głębokim przejęciem się, jakby mu tę skargę własne
 795 XII  |                nasze wielkie i spełnić się muszą!...~Wyczerpał cały
 796 XII  |         autorze.~"Poeta... Ileż mieści się w tym słowie! Tysiące, dziesiątki,
 797 XII  |              Chabrowskiego - zdobywają się na wydanie jednego zaledwie
 798 XII  |         przekonanie, Sprężycki zamyśla się i usiłuje wyobrazić sobie,
 799 XII  |             głowie; Goethego, który mu się wydaje zawsze z brązu odlany,
 800 XII  |              Ryszardem Trzecim.~Odzywa się wreszcie głos trąbki - głos
 801 XII  |             dostrojony. Z mgły wynurza się bryczka pocztowa - zwyczajna,
 802 XII  |              bryczce.~Ta postać zbliża się doń coraz szybciej, staje
 803 XII  |              doń coraz szybciej, staje się coraz wyraźniejszą.~Sprężycki
 804 XII  |                 ciemnymi, wymykającymi się spod czapki i na ramiona
 805 XII  |           cygaro zagasłe, o którym zda się, że zapomniał. Siedzi bardzo
 806 XII  |        Syrokomla rzeczywisty podoba mu się i zachwyca go równie silnie,
 807 XII  |                skreśliła!~Gdy zrównała się z nim bryczka, wychodzi
 808 XII  |               mundurku stoi, wpatrując się w poetę wzrokiem pełnym
 809 XII  |               odrzuca cygaro, prostuje się, głowę odkrywa - z wbitym
 810 XII  |        przenikającym wzrokiem uśmiecha się...~Ach! do śmierci nie zapomni
 811 XII  |             przeleciała, szybko tocząc się po pochyłości wzgórza -
 812 XIII |              na próżno usiłuje wedrzeć się do niedużego saloniku Sprężyckich.~
 813 XIII |            Chory oczy przymknął, zdaje się drzemać. Ale i w tym na
 814 XIII |     ostrożnością uchylił drzwi. Ukazał się w nich najpierw wielki bukiet;
 815 XIII |                to ty, Bronek? - odzywa się słabe, ledwie dosłyszalne
 816 XIII |              daj go, daj!~Chory ożywił się. Głos jego stał się mocniejszy,
 817 XIII |             ożywił się. Głos jego stał się mocniejszy, oczy otworzyły
 818 XIII |             mocniejszy, oczy otworzyły się na całą szerokość.~Dopiero
 819 XIII |                miał mieć odjętą. Obyło się szczęśliwie bez tego, ale
 820 XIII |            Olbrzymia więź bzu znajduje się po chwili tuż przy policzkach
 821 XIII |      przyleciały, czy akacja rozwinęła się; czy bez zakwitł?...~Zbywano
 822 XIII |            okłady i maście. Ale mylono się. Wiosna posiada środki uzdrawiające
 823 XIII |          potęgi, do jakiej nie wzniosą się nigdy preparaty apteczne.~
 824 XIII |         apteczne.~Gdy Sprężycki napawa się aromatem kwiatów, zdaje
 825 XIII |                aromatem kwiatów, zdaje się, że mu sił przybywa. Błyskają
 826 XIII |          wesołości.~Dembowski pochylił się, żeby powstrzymać bukiet
 827 XIII |           powstrzymać bukiet zsuwający się koledze z piersi. On go
 828 XIII |       znienacka za nos chwyta i śmieje się cicho. Jest w tym i podziękowanie,
 829 XIII |        Pozwolił?~- Nie pytałem.~Śmieją się obydwa.~Dembowski poprawia
 830 XIII |               czwórę.~- Ale wiesz, kto się o ciebie najczęściej dopytuje?~-
 831 XIII |             była zabawna... Uśmialiśmy się wszyscy.~- Szkoda, żem jej
 832 XIII |               mógł słyszeć!...~Zasmuca się nagle. Zauważył to przyjaciel,
 833 XIII |     przyleciały?~- A jakże. Wczoraj to się nawet czubiły z wróblami
 834 XIII |              Cóż Niemiec?~- Z początku się gniewał, potem śmiał się.
 835 XIII |               się gniewał, potem śmiał się. I powiedział, że ten, kto
 836 XIII |      szambelanem...~- Wiem - pochwalił się chory erudycją: - Es war
 837 XIII |           wydawaniu lekcji posiłkowali się wszyscy koledzy, jak Hefajstos
 838 XIII |              spadł z ławki i skaleczył się scyzorykiem, jak Piesiowi
 839 XIII |             Ech, to tylko matka uparła się, żeby okna zasłaniać. A
 840 XIII |            roletę i otwórz okno.~- Bój się Boga! może ci zaszkodzi?~-
 841 XIII |              dusznego pokoju. Odsłania się widok na ogród falami słońca
 842 XIII |                 oczy mu błyszczą, usta się śmieją. Na twarzy jego maluje
 843 XIII |          śmieją. Na twarzy jego maluje się zachwyt.~Dopiero przy świetle
 844 XIII |                kości wystające. Nos mu się wydłużył i zaostrzył; włosy,
 845 XIII |             czoło.~Dembowski przygląda się koledze ze szczerym wzruszeniem.~-
 846 XIII |            mieć skrzydła!...~Nacieszył się wreszcie słońcem i powietrzem.
 847 XIII |               a gdy Dembowski pochylił się nad nim, szczypie go w jedno
 848 XIII |              potem w drugie i uśmiecha się do niego wesoło.~- No, Bronek -
 849 XIII |             żadna gwiazda nie iskrzyła się na posępnym niebie...~-
 850 XIII |             czytać: "W imię rządu daje się przebaczenie każdemu z Rinaldiniego
 851 XIII |          myślisz, Bronek: czy połakomi się kto z towarzyszów Rinalda
 852 XIII |              ja myślę, że nie znajdzie się ani jeden taki podły. Czytaj,
 853 XIII |               Umieram z ciekawości: co się dalej stało? Dembowski ciągnie:~
 854 XIII |             ręce żołnierzy. - Nie damy się uwieść! Przysięgliśmy ci
 855 XIII |                aż do śmierci - odezwał się Altaverde. - Wodzu! wodzu!
 856 XIII |                obrazów, przesuwających się szybko jak w kinematografie.~
 857 XIII |        skończył rozdział, chory odzywa się z mocą:~- Wiesz? urządzimy
 858 XIII |            zwykłą troskliwością krząta się przy koledze: wachluje go
 859 XIII |       zaglądałeś?~- Trudno było. Wciąż się tam teraz kręcą ogrodnicy.~-
 860 XIII |               To prawda!... - zamyślił się tamten - u nas wcale tych
 861 XIII |      romantycznych przyborów. Zgodzili się wreszcie na jedno: ślepej
 862 XIII |                ziemi podnieśli. Mieści się owa tajemnica w maleńkim
 863 XIII |         Królowej Margot itp. naczytali się tak wiele o truciznach,
 864 XIII |               truciznach, że wydało im się rzeczą każdego porządnego
 865 XIII |                za okropny jad! - włosy się jeżą na samo wspomnienie!...~
 866 XIII |       najbardziej morderczego. Mieścił się w niej sok pokrzywy, rozgniecione
 867 XIII |           niewinność. Z kolei zwrócono się z podejrzeniem do Bronka.
 868 XIII |               matkę, kłamać i zapierać się popełnionej winy, ciężej
 869 XIII |        posiadaniu tajemnicy nie kończą się tajemnice przyjaciół. Wymyślili
 870 XIII |            ułożyć własny język, ale im się to nie udało. Przy posługiwaniu
 871 XIII |               udało. Przy posługiwaniu się tym językiem wytwarzały
 872 XIII |                tym językiem wytwarzały się takie dziwolągi, że mimo
 873 XIII |             żaden nie mógł powstrzymać się od głośnego śmiechu. Jest
 874 XIII |              Bracia rodzeni rzadko tak się kochają, jak oni. Jednego
 875 XIII |      przeszkoda nie pozwoli im widzieć się ze sobą, zaraz służące biegają
 876 XIII |            dlań najboleśniejsze.~Czuje się wówczas tak samotny, tak
 877 XIII |              krańcach miasta, nawołują się warty wojskowe - głos ich
 878 XIII |       oddaleniem stłumiony, przedziera się przez ciemność jak ostatni
 879 XIII |         konającego...~Śmiertelnie lęka się tych chwil chory chłopczyna.~
 880 XIII |               mu nie wolno.~Dowiedział się o tym przyjaciel. Jakże
 881 XIII |                uśnie, Dembowski wysuwa się na palcach z pokoju, budzi
 882 XIII |        wzruszenie ukryć pragnie. Silił się na zwykły humor, starał
 883 XIII |                na zwykły humor, starał się zabawiać kolegę żarcikami -
 884 XIII |                jednak drżał, załamywał się, smutny wyraz twarzy świadczył
 885 XIII |            zauważył, że przypatruje mu się z niezwykłym natężeniem
 886 XIII |               mruga i szybko zerwawszy się z krzesła, odchodzi do okna
 887 XIII |            ciemny kat pokoju.~Odwrócił się raz za nim i dostrzegł,
 888 XIII |              znowu?... Przywidziało ci się!~- A czemuś tarł powieki?~-
 889 XIII |               całą Europę, przedostało się w tłumaczeniu i do Pułtuska,
 890 XIII |                zaczął wypytywać:~- Cóż się stało z córeczką Fantiny?...
 891 XIII |                Czy biskup nie upomniał się wypadkiem o swoje świeczniki?...~
 892 XIII |               świeczniki?...~Zawiązała się ożywiona rozmowa. W zapale
 893 XIII |         Tymczasem przy chorym odbywały się coraz częstsze konsylia
 894 XIII |                jakby słońce. Skończyły się bolesne sondowania, plastry
 895 XIII |          osłabiająca dieta - skończyła się przede wszystkim ponura,
 896 XIII |        kuleczek.~Sprężyckiemu wydawało się, że jakiś duch dobroczynny
 897 XIII |            ustach uśmiechem przyglądać się przez otwarte okno błękitowi
 898 XIII |          nieustannie jaskółki. Cieszył się światłem słońca, świeżością
 899 XIII |          powietrza - życie wydawało mu się skarbem nad skarbami.~Gdy
 900 XIII |                wielkim apetytem zabrał się do jedzenia.~Sam widok tego
 901 XIII |        uśmiechniętą. Z chorym obchodzi się delikatnie, ostrożnie, nawet
 902 XIII |                własnym synem.~Napiwszy się wódki i przekąsiwszy bułeczkę
 903 XIII |              postem wycieńczony, rzuca się łapczywie na ciasto i na
 904 XIII |                odejściu lekarza zwraca się z tym pytaniem do matki.
 905 XIII |      pocałunkami i zaleca, żeby starał się o tym nie myśleć...~Ale
 906 XIII |             kleszczami, którzy znęcają się nad jego biedną, chorą nogą,
 907 XIII |   rozpromieniony, wesoły - na szyję mu się rzuca i woła:~- Więc już
 908 XIII |             odjętą, ja również pozbędę się swojej.~- Co wygadujesz!
 909 XIII |        wszystko "na rozum", zastanawia się długo nad tym, co usłyszał.
 910 XIV  |           Ojców Benedyktynów, znajdują się duże, ciężkie, okute drzwi
 911 XIV  |             wysoko, że "knoty" wspinać się do niej muszą na palcach,
 912 XIV  |            Lewa połowa gmachu, łącząca się z kościołem, należy do zakonników;
 913 XIV  |              dwa światy odrębne. Zdaje się, że między tymi połowami
 914 XIV  |             szkolnego, nigdy nie widzi się na nim niebieskiego mundurka
 915 XIV  |     nauczyciela. Nawzajem, nie pojawia się nigdy na korytarzu szkolnym
 916 XIV  |           połowy klasztornej wślizguje się niekiedy, cicho pomykając
 917 XIV  |           Izdebski.~Łacinnik zapuszcza się tam rzekomo dla zasiągnięcia
 918 XIV  |            kieliszek wina i zaopatrzyć się w tabakę, które to rzeczy
 919 XIV  |            tych dwóch światów znajduje się kuchnia klasztorna, mimo
 920 XIV  |                klasztornej, zatrzymują się na dłuższą chwilę, aby wetknąwszy
 921 XIV  |       nozdrzami przedziwne, dobywające się z niej aromaty...~Wonna
 922 XIV  |              razowcu wychowanym, budzi się nagle "powołanie" do życia
 923 XIV  |       zakonnego. Postanawia przykładać się pilniej do łaciny i marzy
 924 XIV  |         Kozłowski przestaje wykrzywiać się, Sitkiewicz zapomina o przygotowanej
 925 XIV  |               gumy, a Łaguna opychaniu się chlebem razowym.~Co się
 926 XIV  |                się chlebem razowym.~Co się tyczy Sprężyckiego, który
 927 XIV  |            Sprężyckiego, który oznacza się wyjątkową na te rzeczy wrażliwością,
 928 XIV  |           jakby nieprzytomny, zagłębia się we własnej duszy szukając
 929 XIV  |            zakonnikom służącego, kręci się zawsze kilka niebieskich
 930 XIV  |               je nie tyle chęć napicia się wody, co ucieczki przed
 931 XIV  |                wodę czapkami, oblewają się, palą papierosy i paplą,
 932 XIV  |       przemoczonej czapce, zaciągający się grubym papierosem z drajkenigu,
 933 XIV  |               dzwonić zaczyna. Robi mu się tak zimno, jakby sam był
 934 XIV  |              trwa. Chłopiec przekonywa się niebawem, że wszyscy w szkole
 935 XIV  |             nie psuje. Miałżeby okazać się mniej odważnym i wybredniejszym
 936 XIV  |             starszych uczniów "zaklina się", że widział wypływające
 937 XIV  |    przytwierdza drugi. - Mnie zdarzyło się jeszcze lepiej, jak matkę
 938 XIV  |              nie chce lecieć. Spociłem się, zziajałem - a tu ani kropli.
 939 XIV  |          upadło na kamienie. Schyliłem się, patrzę: palec trupi, jak
 940 XIV  |         północy. Pojęcia nie macie, co się tam działo. Wicher dął i
 941 XIV  |              po głowie, a diabeł śmiał się: "Hi, hi, hi!... hi, hi,
 942 XIV  |         wierzysz?~- Bo... bo... - jąka się sceptyk głosem mniej pewnym -
 943 XIV  |               skądże by w wodzie wziął się palec z sygnetem?~- Z trumny,
 944 XIV  |    złowieszczym, potem spluwa i zwraca się do całej kompanii.~- Nie
 945 XIV  |                ty nie pijesz? - wyrywa się któryś.~- Od tygodnia kropli
 946 XIV  |         pragnienia, nie wezmę.~Zamyśla się, na palcach liczy...~- Nie,
 947 XIV  |            niech nie słucha!~- I niech się wynosi!~Kilka rąk wyciąga
 948 XIV  |              wynosi!~Kilka rąk wyciąga się groźnym ruchem. Chwila szamotania
 949 XIV  |              ruchem. Chwila szamotania się i niebawem na dziedzińczyku
 950 XIV  |              po dłuższej chwili odzywa się głos jeden pytająco:~- Wypłynęło?...~-
 951 XIV  |              żołądku woda, której opił się przed chwilą.~- Czy... czy... -
 952 XIV  |               inny nieśmiało, starając się nie szczękać zębami, co
 953 XIV  |             nie szczękać zębami, co mu się jednak nie udaje -czy jeszcze
 954 XIV  |              zobaczyć je może. Rzucają się wszyscy do otworu.~Najsilniejszy,
 955 XIV  |             popatrzył chwilkę i szybko się cofnął.~- Jest! jest! -
 956 XIV  |                     obwieszcza i stara się odsunąć jak najdalej od
 957 XIV  |               na minutę nie rozłączają się i czynią wszystko we dwójkę.~
 958 XIV  |           bezczynnie. Nikt nie odważył się pić wody, przepływającej
 959 XIV  |                długo, gdyby nie zjawił się wreszcie człowiek rozsądny
 960 XIV  |              szałas ogrodnika znajduje się o kilkadziesiąt kroków zaledwie
 961 XIV  |               ogrodnikiem, przedostają się niekiedy do ogrodowego sanctuarium,
 962 XIV  |           ziemi owoc upadły. napatrzył się do syta zakonnikom, snującym
 963 XIV  |              syta zakonnikom, snującym się cicho po cienistych ulicach
 964 XIV  |            ogrodu.~Starsi przechadzali się pojedynczo, młodsi trójkami,
 965 XIV  |          reguły zakonnej. Nie słyszało się rozmów głośnych ani tym
 966 XIV  |               głową zwieszoną w ziemię się wpatrując.~Czasem tylko
 967 XIV  |              rzekomo liszki, przygląda się przeorowi, co nie opodal,
 968 XIV  |                o starą lipę, zdrzemnął się nad wielką, na kolanach
 969 XIV  |          wystraszony chłopiec.~- Co mu się stało? - bada ksiądz.~-
 970 XIV  |                jąka Sprężycki starając się głos ile można zmienić.~-
 971 XIV  |              święty?~Sprężycki brzydzi się kłamstwem - widzi jednak,
 972 XIV  |           siostra"... - ale opamiętywa się i poprzestaje na wymruczeniu
 973 XIV  |            przez chwilę przypatruje mu się badawczo spod oka - wreszcie
 974 XIV  |              budki ogrodnika, przebrał się i - za bramę. W pośpiechu
 975 XIV  |             był na korytarzu, wychylił się za nim i dał mu wielką,
 976 XIV  |                panie święty, nie pchać się nigdy tam, gdzie cię nie
 977 XIV  |            jakże fatalnie zacieśniłoby się pole jego wrażeń i spostrzeżeń!~
 978 XIV  |                życie, przyrodę, nauczy się być zupełnym, wszechstronnie
 979 XIV  |             byłoby pustelnią. Znajduje się na pobrzeżu Narwi, które
 980 XIV  |        pobrzeżu Narwi, które tu wrzyna się tak głęboko w rzekę, że
 981 XIV  |                które na wiosnę tłumnie się zlatuje, nęcone bliskością
 982 XIV  |               wyniosły i stromy, staje się w tym punkcie zupełnie prostopadłym.
 983 XIV  |           ziemi i do wody czołgających się korzeniach wedrzeć się na
 984 XIV  |    czołgających się korzeniach wedrzeć się na wierzchołek którego z
 985 XIV  |               żeby od razu onieśmielić się i uciec przed nadchodzącym.~
 986 XIV  |            modlitwa. Sprężycki nie boi się księdza Siennickiego. Szanuje
 987 XIV  |               za wielką naukę i trzyma się od niego z daleka. Ale dręczy
 988 XIV  |              że marzenia jego oblekają się ciałem. Jest w zaczarowanym
 989 XIV  |              wytrzeszczonymi przygląda się drzewom, kwiatom, ptakom
 990 XIV  |               samemu pustelnikowi.~Jak się tam dostał? Najprostszą
 991 XIV  |            tego skorzystał i wślizgnął się chyłkiem do środka.~Siedzi
 992 XIV  |           Siedzi przeto, patrzy, dziwi się i nadziwić dość nie może.~
 993 XIV  |                których konary splatają się ze sobą - gąszcz krzaków;
 994 XIV  |                taś! taś!..." Zlatywało się wówczas do nich ptactwo -
 995 XIV  |              hebrajsku - jakby zwracał się z przemową do biesiadników,
 996 XIV  |             kilkanaście~kroków zbliżyć się do siebie nie dadzą... Przejęty
 997 XIV  |                 Zrozumiał zakonnik, co się stało - złowieszczy wzrok
 998 XIV  |                poleca. Po chwili czuje się pochwyconym kościstą dłonią
 999 XIV  |             nad głową zaś jego rozlega się twardy, suchy, drewniany
1000 XIV  |               jesteś, pauprze?~Odważył się oczy otworzyć. Widzi przed