Part

1001 XIV  |              surowa twarz rozchmurzyła się cokolwiek. Budzi to w nim
1002 XIV  |           wieku, ani stanu, wdzierając się podstępem tam, gdziem się
1003 XIV  |              się podstępem tam, gdziem się schował przed podobnymi
1004 XIV  |               myślałeś, pauprze, że tu się dzieją jakieś nadzwyczajności,
1005 XIV  |            Pewnieś i diabła spodziewał się tu zobaczyć, nieprawda?~-
1006 XIV  |               dobrodzieja... - zdobywa się wreszcie biedny chłopiec
1007 XIV  |               Powiedz.~Sprężycki staje się naraz odważnym. Głowę podnosi,
1008 XIV  |        szczerze:~- Ciekawość.~Podobała się ta szczerość zakonnikowi.~-
1009 XIV  |       zakonnikowi.~- No, i przekonałeś się - mówi łagodniej jeszcze -
1010 XIV  |             coraz bardziej ośmielający się chłopiec. - Co do ptaków,
1011 XIV  |               z ręki brały ziarno, nic się nie bojąc... ~Zakonnik westchnął.~-
1012 XIV  |                mogą zaufać, a kogo bać się mają.~Sprężycki rozważa
1013 XIV  |         wysokich drzew, pozwalała brać się do ręki, pieścić, głaskać
1014 XIV  |          kanarkami swej matki - obawia się jednak, żeby ich wróble
1015 XIV  |             lub kot nie pożarł, jak to się przytrafiło kanarkowi sąsiadów.~-
1016 XIV  |             mej po ziarno, i wydało ci się to czymś nadzwyczajnym.
1017 XIV  |               nadzwyczajnym. Dowiedzże się, że coś widział, jest dzieciństwem,
1018 XIV  |              Sprężyckiemu.~- Przyjrzyj się - objaśnia - jest to święty
1019 XIV  |             zawsze przy sobie; opędzić się jej nie mógł. A nie tylko
1020 XIV  |                 Chłopiec, przyjrzawszy się obrazkowi, chce go zwrócić.~-
1021 XIV  |               przyszłości nie wdzierać się podstępem do samotni mojej
1022 XIV  |               czyjejkolwiek. Nie godzi się nikomu przeszkadzać w rozmyślaniu,
1023 XIV  |                tylko pieniądze kradnie się bliźniemu: można mu także
1024 XIV  |              mu błyszczą, twarz wydaje się mniej martwą, jakby odmłodzoną.~-
1025 XIV  |                jeszcze, jak można czuć się szczęśliwym z dala od ludzi,
1026 XIV  |          zapału, wesela musisz dzielić się z innymi. Chciałbyś być
1027 XIV  |               żeby rok szkolny składał się z samych "rekreacyj", a
1028 XIV  |             grali z tobą piłką, gonili się i hałasowali. Kto wie jednak,
1029 XIV  |          siebie - w oczy jego wpatruje się długo, badawczo, jakby do
1030 XIV  |              moja samotnia... A gdy to się stanie, wówczas, wierz mi,
1031 XIV  | przeszkadzających ci rozmyślać, modlić się lub... płakać, będziesz
1032 XIV  |               czuje, że i jemu udziela się wzruszenie.~Rękawem mundurka
1033 XIV  |              musisz mieć zacną. Staraj się jedno i drugie na całe życie
1034 XIV  |               kłamać. Śmieszności lęka się; kłamstwem się brzydzi.~
1035 XIV  |        Śmieszności lęka się; kłamstwem się brzydzi.~Ale pamięć owego
1036 XV   |              nieswoim głosem, starając się uczynić go podobnym do głosu
1037 XV   |       wypuszczał. Z deklamacją zwróci? się teraz wprost do towarzysza:~-
1038 XV   |          Bronek?~- Ja???... - zadziwił się koleżka, brwi wysoko podnosząc
1039 XV   |          obwąchał, gęba rozszerzyła mu się od ucha do ucha i powiedział: -
1040 XV   |              ludzie nie powinni karmić się niczym innym, tylko mlekiem
1041 XV   |             chlebem razowym. Sam leczy się mlekiem na wszystkie choroby.
1042 XV   |          strzyże...~- I mydłem brzydzi się jak Żyd świniną...~Obu chłopców
1043 XV   |       opanowała pustota. Zaczęli śmiać się głośno i naśladować ruchy,
1044 XV   |           wszystkim jaskrawo odróżniał się od otoczenia swą zewnętrznością.
1045 XV   |           granatowego fraka, odznaczał się tym jeszcze, że mówił ochrypłym
1046 XV   |           obutych stopach raczej suwał się, niż chodził.~Gorący miłośnik
1047 XV   |               mlecznej diety objawiały się bardzo niezwykle. Chód miał
1048 XV   |              niepewny, często zataczał się - nierzadko zaś ulegał tak
1049 XV   |              uczniom ciche sprawowanie się, opierał głowę na rękach
1050 XV   |           okazywać miano, lecz że czuł się wśród Polaków nie na swoim
1051 XV   |              jeden z tej troski głośno się wygadał. Było wówczas gorąco,
1052 XV   |              może i nadmiernego opicia się "mlekiem", zdrzemnął się
1053 XV   |               się "mlekiem", zdrzemnął się na katedrze. Uczniowie z
1054 XV   |       Uczniowie z początku zachowywali się spokojnie; lecz potem opanował
1055 XV   |         śpiącego zasypywać.~Przebudził się nauczyciel, mętnym wzrokiem
1056 XV   |               nie zważając - uznajecie się w prawie szutki ze mnie
1057 XV   |            pragnął tylko, żeby wlubili się w rosyjską poezję i starali
1058 XV   |              rosyjską poezję i starali się mówić przepięknym, wielikolepnym
1059 XV   |         stopniu te pragnienia spełniły się, pouczy najlepiej następujący
1060 XV   |              małymi zmianami powtarzał się na każdej lekcji Jastrebowa.~
1061 XV   |              ostatniej ławce, podnosił się leniwie z miejsca i oświadczał
1062 XV   |              który miał zasadę trzymać się w tym względzie złotego
1063 XV   |             nikt po rosyjsku nie uczył się, uważając to za rzecz zbyteczną.
1064 XV   |           Jastrebow zasypiał. A gdy to się stało, natychmiast czytającemu
1065 XV   |         Alladyna - i czytanie odbywało się w dalszym ciągu, lecz już.
1066 XV   |               Sprężyckiego nie ziściły się i świat się przed tym terminem
1067 XV   |                nie ziściły się i świat się przed tym terminem nie zapadł,
1068 XV   |            głównie, że "chłopczyna tak się męczy".~A gdy mały deklamator,
1069 XV   |             mały deklamator, wspiąwszy się na palce, dyszkantem zachrypniętego
1070 XV   |              ostatni z tej trójcy udał się do mieszkania Rosjanina
1071 XV   |                gospodarstwem zajmowała się stara Wojciechowa, znana
1072 XV   |             myciem podłogi, gdy zjawił się Sprężycki, zapytując nieśmiało
1073 XV   |         fiesora. Zapytana wyprostowała się, trzymając w ręku dużą,
1074 XV   |                zawsze sposób wyrażania się swych pupilów).~- Gospodyń
1075 XV   |               fiesor - usprawiedliwiał się Sprężycki - sam przyjść
1076 XV   |       olbrzymiego dziedzińca znajdował się spory placyk, otoczony sztachetami,
1077 XV   |             zawiasie smętnie kołyszącą się furtkę i rozejrzawszy dokoła,
1078 XV   |             sznury, na których suszyła się bielizna i wietrzyła pościel.
1079 XV   |         znakach szczególnych poznawało się, że bielizna była pochodzenia
1080 XV   |        powrozie kozę, z którą drażniła się gromada brudnych, rozczochranych
1081 XV   |              wypatrywały.~I już cofnąć się miał z miejsca, które dla
1082 XV   |            siedzący.~Sprężycki zwrócił się w tę stronę i postąpiwszy
1083 XV   |              to podnoszenie już nieraz się powtarzać, gdyż twarz siedzącego
1084 XV   |           dokończył.~Jastrebow obrócił się do niego całą twarzą i skierował
1085 XV   |           zadygotały.~Tamten wpatrywał się w niego długo, w milczeniu,
1086 XV   |       nastąpiła cisza. Rosjanin zdawał się uspokajać, twarz i oczy
1087 XV   |               Procz!~Sprężycki schował się za drzewo.~Drżał ze strachu,
1088 XV   |           trzymała.~Nauczyciel uciszył się. Głowę zwiesił nisko - twarz
1089 XV   |          napełnił i wychylił. Twarz mu się rozjaśniła - hardym ruchem
1090 XV   |           ruchem głowę podniósł - cały się wyprostował i jakby urósł.
1091 XVI  |          bohaterowie~- A czy odważyłby się który z was pójść w nocy
1092 XVI  |              leżące nad rzeką, oddając się z rozkoszą zasłużonemu wypoczynkowi
1093 XVI  |            porozpinali - co sprzeciwia się wprawdzie przepisom szkolnym,
1094 XVI  |               Na cmentarz?... - odzywa się wreszcie, przeciągając wyrazy,
1095 XVI  |             tacy...~Petrykowski wyrywa się z niespodzianym wyznaniem:~-
1096 XVI  |               na słuchaczów.~- Zląkłeś się? - bada jeden.~- Jeszcze
1097 XVI  |         ciekawy szczegółów.~- W ziemię się zapadła czy też do góry
1098 XVI  |             pływaj po piasku! - śmieje się ironicznie Sprężycki. -
1099 XVI  |        Petrykosio puścił finfę. Zbajał się! ~Ale występuje i opozycja.~-
1100 XVI  |        Stronnicy Petrykowskiego śmieją się.~- Mgła jest ciałem! Ha,
1101 XVI  |              To pewnie człowiek składa się z mgły i duszy?... Ha, ha,
1102 XVI  |                po śmierci mgła w proch się rozsypuje... Ha, ha, ha!~-
1103 XVI  |                   Ha, ha, ha!~- Zbajał się Sprężycki, zbajał! - decyduje
1104 XVI  |                tę stanowczość.~- Wcale się nie zbajałem - mówi spokojnie. -
1105 XVI  |              mówi spokojnie. - Zbajali się ci, dla których ciałem jest
1106 XVI  |               Wszystkie głosy zwracają się przeciw tamtemu.~- Zbajał
1107 XVI  |              przeciw tamtemu.~- Zbajał się Sitko? Zbajał!...~Gdy wrzawa
1108 XVI  |                    Gdy wrzawa uciszyła się, zabiera znów głos Kuszkowski,
1109 XVI  |              ani jednego, co by zdobył się na czyn bohaterski. Znam
1110 XVI  |               ogrodu zamkowego skradać się po niedojrzałe owoce! ~Tu
1111 XVI  |           powagą - to nie może odnosić się do mnie, bo choć byłem z
1112 XVI  |            Umarlaków" ani "dusz" wcale się nie boi i na cmentarz pójdzie
1113 XVI  |             młodszych śmieszków wyrywa się:~- A jakie słowo? Czynne,
1114 XVI  |       chłopcami i dobre, i złe udziela się zaraźliwie. Bohaterstwo
1115 XVI  |   współzawodnicze. I ten, i ów zamyśla się - coś kombinuje, postanawia...~
1116 XVI  |               brunet, żywo poruszający się, z miną śmiałą, pewną siebie,
1117 XVI  |           śmiałą, pewną siebie, odzywa się nieco ironicznie:~- A czy
1118 XVI  |              jak też na przykład zdaje się panu Kuszkowskiemu: czy
1119 XVI  |          powrotem.~Szmer podziwu ozwał się wśród gromadki. Któryś ze
1120 XVI  |           Czego ten znów chce?- odzywa się kilku starszych lekceważąco.~-
1121 XVI  |          skakać?~- Jak pchła! - śmieje się któryś.~- Aha! właśnie...
1122 XVI  |               widzieli!~- Nie chwal no się tak, malcze!...~- Nie nadymaj
1123 XVI  |               malcze!...~- Nie nadymaj się, Baloniku, bo pękniesz!~-
1124 XVI  |              posypali! ~Chłopcy śmieją się, są jednak naprawdę zaciekawieni.
1125 XVI  |               cóż?~- Więc ja rozhuśtam się najwyżej, jak tylko można,
1126 XVI  |              na ziemię.~- Przechwalasz się, Baloniku. Tego by i Kucharzewski
1127 XVI  |               kury. Wprawdzie znaleźli się dotąd dopiero kandydaci
1128 XVI  |                głowę podnosi, prostuje się, bystre spojrzenie rzuca
1129 XVI  |             Przed tygodniem - tłumaczy się - wstałem z łóżka po ciężkiej
1130 XVI  |              nikt jednak nie myśli, że się dam innym wyprzedzić. Ja
1131 XVI  |              czwarty "bohater" okazuje się mniej skłonnym od poprzedników
1132 XVI  |              Pański. W powietrzu snuje się dym drzewny, lekki, niebieskawy,
1133 XVI  |              Na stancjach przygotowywa się wieczerza dla uczniów -
1134 XVI  |                 Chłopcy szybko zrywają się z kloców, głowami skinęli
1135 XVI  |               które w tej chwili zdają się im wonniejszymi niż róże
1136 XVI  |           chodzisz do szkoły i męczysz się słuchaniem belfrów. Wszakże
1137 XVI  |              Nieprawda?~- Aha!~Żegnają się przyjaciele serdecznie jak
1138 XVI  |          serdecznie jak zawsze, całują się jak bracia - jednak przy
1139 XVI  |              ustach Sprężyckiego błąka się uśmiech zagadkowy.~Z tym
1140 XVI  |                świecy łojowej, zabiera się do pracy.~Upłynęło kilka
1141 XVI  |            ciężkich, leniwie wlokących się tygodni, wypełnionych pracą
1142 XVI  |                   ani razu nie stawiła się w komplecie na zwykłym miejscu
1143 XVI  |                tylko o sobie, zajmował się wyłącznie własnymi sprawami -
1144 XVI  |        ostatecznego" wybiła. Skończyły się egzaminy, odbył się "popis",
1145 XVI  |          Skończyły się egzaminy, odbył się "popis", ogłoszono zapadłe
1146 XVI  |              kto miał wypłynąć, ukazał się na powierzchni - rozdano
1147 XVI  |        radością i dumą, inne napełniły się łzami żalu albo brzydkiej
1148 XVI  |          niebieskich mundurków skupiła się raz jeszcze przy klocach,
1149 XVI  |           najniecierpliwsi, którym tak się spieszyło do jazdy konnej
1150 XVI  |             wielkich dzieł, do których się zobowiązali.~Jest wprost
1151 XVI  |         trzcinową laską i zaciągnąwszy się dymem prawdziwego groszowego
1152 XVI  |          niebieskich mundurków wychyla się śniada twarz Kozła, pociesznie
1153 XVI  |                Oczy "galerii" zwracają się na nią ciekawie. Wtajemniczeni
1154 XVI  |                bohaterów, zobowiązałeś się, mości Koźle, dokonać sztuki
1155 XVI  |              dna. I sam nie wiesz, jak się to stało, ale wrzeszczysz
1156 XVI  |      przyniosło. Dobrze jeszcze, że to się stało blisko brzegu i że
1157 XVI  |              Wśród słuchaczów odzywają się głosy krytyczne. Ci ganią,
1158 XVI  |            Podrażniony chłopiec zwraca się do krytyków z pięściami
1159 XVI  |              ruch, jakby już rozbierać się miał i do wody skakać.~-
1160 XVI  |                 mieć źle we łbie, żeby się narażać na pewne utonięcie.
1161 XVI  |               knota" przytrzymał! Jemu się zdawało, że go kurcz chwycił,
1162 XVI  |                alias Balonik. Uciszcie się, panowie, i słuchajcie,
1163 XVI  |        Sitkiewicz - ale smarkacz uparł się i skoczył.~- Ty, Sitko -
1164 XVI  |                   Balonikiem" pozwalam się nazywać, ale za "smarkacza"
1165 XVI  |                raz drugi.~- Spodziewam się - zauważył Kuszkowski dobrotliwie -
1166 XVI  |             przecie nie jestem!~Śmieją się słuchacze - śmieje się i
1167 XVI  |          Śmieją się słuchacze - śmieje się i arbiter.~- Jakże zatem -
1168 XVI  |             pyta ostatni - zapatrujesz się dziś sam na swoje bohaterstwo?~-
1169 XVI  |               o tym sądzicie? - zwraca się Kuszkowski do obecnych. -
1170 XVI  |              Arbiter wstaje, przeciąga się, laską w powietrzu wykręca
1171 XVI  |      bohaterstwo.~Sprężycki uśmiechnął się lekceważąco - blade jednak
1172 XVI  |                   Oto wszystko, na com się zdobył - spokojnie mówi.~-
1173 XVI  |              szkole - dziesięciu. I to się powtarza corocznie. Czy
1174 XVI  |           jakby zawstydzona mina zdaje się mówić:~"Prawda..."~Ale w
1175 XVI  |                miesięcy musiał nauczyć się kursu dziesięciomiesięcznego,
1176 XVI  |   dziesięciomiesięcznego, i to nauczyć się nie tylko na promocję, lecz
1177 XVI  |            lecz i na nagrodę. Zdaje mi się, że to niezgorsza sztuka!~-
1178 XVI  |           mówić...~Ale tamten nie chce się uspokoić. Czuje, że jest
1179 XVI  |               cel jakiś, całą duszą mu się oddaje, wszystkie siły mu
1180 XVI  |          dzieła, na jakie nie zdobyłby się z pewnością żaden z tych,
1181 XVI  |                 o promocję nie kłopocz się. Już ci ten rok daruję.
1182 XVI  |               wszyscy posnęli, wymykał się cichaczem do bawialni, zapalał
1183 XVI  |           czyta a czyta - aż ja dziwię się nieraz, jak jemu oczy wystarczą.
1184 XVI  |            jednak pan Kuszkowski dowie się, kto tu naprawdę jest zuch,
1185 XVI  |             bohaterstwa. Jedno okazało się głupotą, drugie szaleństwem,
1186 XVI  |                bohatera żadnemu z nich się nie należy. Zastanówmy się
1187 XVI  |             się nie należy. Zastanówmy się bowiem panowie: co to jest
1188 XVI  |              Sądzę nawet, że zgodzicie się panowie ze mną, gdy powiem,
1189 XVI  |        Mianowicie:~ad primum, włóczący się nocą po cmentarzu mógł był
1190 XVI  |              huśtawki mógł był uczynić się na całe życie kaleką.~W
1191 XVI  |      Uprzedzając je objaśnia:~- Dziwić się może kto będzie, żem wiedząc
1192 XVI  |               tak dumny, mogli znaleźć się ludzie zdolni do podobnego...
1193 XVI  |                pomrukują.~- Uspokójcie się, panowie - podnosi głos
1194 XVI  |               Zuch Sprężycki! - wyrwał się ktoś.~- To jeszcze nie wiadomo... -
1195 XVI  |          kolega? Czy można i czy godzi się powiedzieć, że to było żakostwo,
1196 XVI  |                   A czy zgodzilibyście się, panowie, nazwać to - bohaterstwem?~-
1197 XVI  |     bohaterstwem, to jaka nazwa należy się jego twórcy?~W odpowiedzi
1198 XVI  |                 I zaraz potem odzywają się oddzielne wykrzykniki:~-
1199 XVI  |              Na próżno jednak oglądają się wszyscy za Sprężyckim. Ulotnił
1200 XVI  |         wszyscy za Sprężyckim. Ulotnił się - zanim jeszcze panegiryk
1201 XVI  |                do końca.~Do ulotnienia się "bohater" miał kilka ważnych
1202 XVII |                miał ciężko rozchorować się... podobno nawet umrzeć.~
1203 XVII |             sam jednak fakt narodzenia się tej wieści i jej prawdopodobieństwa
1204 XVII |                że sprawa przedstawiała się nierównie prościej. Inspektor,
1205 XVII |             lub na kozę, przeciągającą się nieraz do czterech i pięciu
1206 XVII |      przejmujące trwogą tych nawet, co się do żadnej winy nie poczuwali?~
1207 XVII |                 Może jednak żal budził się w tych nielicznych wybrańcach
1208 XVII |           nadzwyczajną energię, stawał się dziwnie ociężałym, gdy szło
1209 XVII |         uczniowi przyjemności. Zdawało się, że z tajoną niechęcią i
1210 XVII |                 uczniom jednak zdawało się, że je czytają w jego zawsze
1211 XVII |          ustąpieniu inspektora zmienił się nastrój umysłów w szkole -
1212 XVII |             umysłów w szkole - zmienił się i on sam częściowo. Nawet
1213 XVII |             nim nie trzeba...~Zdarzało się i teraz niekiedy, że zacięte
1214 XVII |       sadzająca do kozy; obecnie stała się wyłącznie dzwoniącą. Ale
1215 XVII |    wieloletnich sztubaków dosłuchiwało się teraz dźwięków dawniej mu
1216 XVII |       rozgłośnie, jak niegdyś. Odzywał się głosem jakby zaspanym, a
1217 XVII |               Pal was licho!... Uczcie się lub nie uczcie... wszystko
1218 XVII |               teraz było tak wątłe, że się je ledwie słyszało.~Niejednokrotnie
1219 XVII |                wraz ze strachem kończy się. Dawniej, gdy niebieskie
1220 XVII |           niebieskie mundurki wysypały się na wielką pauzę, kulawy
1221 XVII |      rozkraczywszy nogi, przyglądał im się wzrokiem pogardliwie nienawistnym -
1222 XVII |                  że lada dzień skończą się i jego "rządy".~Przez szkołę
1223 XVII |              następca Madeja nie okaże się wypadkiem drugim Madejem,
1224 XVII |             bliską przyszłość, zaczęły się z wolna rozstępować. Już
1225 XVII |               komunikacyjnych wydawało się chłopcom o setki mil odległe,
1226 XVII |      nieprzebytymi odgrodzone.~Znalazł się wszakże między niebieskimi
1227 XVII |                 To "coś" przedstawiało się groźnie. Bohater utrzymywał,
1228 XVII |                klasach po kolei zjawił się inspektor i oznajmił, że
1229 XVII |            rano cała szkoła zgromadzić się ma w klasie trzeciej (która
1230 XVII |              dzień i na długo utrwalił się w pamięci wszystkich - choć
1231 XVII |            choć z pozoru nie odznaczał się niczym nadzwyczajnym.~Najpierw
1232 XVII |              przed ławkami. Obejrzenie się na zwierzchność szkolną
1233 XVII |            szkolną wymagało odwrócenia się od ołtarza - co nie było
1234 XVII |            młodzież. Niejednemu wydala się zapowiedzią rządów absolutnych,
1235 XVII |            okropnością. To nawet stało się powodem, że pomimo skupienia
1236 XVII |           powodem, że pomimo skupienia się kilkuset zuchów w murach
1237 XVII |           względny spokój.~Spokój stal się zupełną, głuchą ciszą, gdy
1238 XVII |               ciszą, gdy drzwi otwarły się na całą szerokość i w otoczeniu
1239 XVII |             były nareszcie przypatrzeć się swemu nowemu - despocie.~
1240 XVII |                on jeden tylko pokłonił się im, a na jego twarzy pojawił
1241 XVII |               a na jego twarzy pojawił się miły, dobrotliwy, prawdziwie
1242 XVII |                którego chłopcom ciepło się w sercach zrobiło. Byli
1243 XVII |             wychodziło. Jednak, licząc się z chwilą, usiłował głosowi
1244 XVII |                   nie mogę powstrzymać się od... od... (wszyscy myśleli,
1245 XVII |           myśleli, że od łez - okazało się wszakże co innego) od przypomnienia
1246 XVII |               większe.~- ...Spodziewam się, że w waszych sercach (jak
1247 XVII |                to słowo!...) przechowa się pamięć lat spędzonych pod
1248 XVII |       inspektorem.~Należało spodziewać się drżących od wzruszenia okrzyków -
1249 XVII |             jak zaklęte.~Przeciągające się milczenie stawało się kłopotliwym.
1250 XVII |    Przeciągające się milczenie stawało się kłopotliwym. Inspektor-emeryt
1251 XVII |                instynktem powodujących się chłopiąt, jak młodzieńców
1252 XVII |             nienawiści.~Inspektor giął się, jakby pod ciężarem siły
1253 XVII |                jednej chwili postarzał się, pożółkł, obwisły mu tłuste
1254 XVII |            Złamana jego postać zdawała się mówić: Oto zapłata - zasłużona...
1255 XVII |                  za późno!...~Pochylił się nagle bardzo nisko - zdawało
1256 XVII |           nagle bardzo nisko - zdawało się, że upadnie. Nowy rektor
1257 XVII |               ręką oczy zakrył - silił się przemówić - nie mógł. Twarz
1258 XVII |                wszystkie oczy zwróciły się na nowego zwierzchnika.
1259 XVII |                mundurkach i uśmiechnął się dobrotliwie. Potem, nie
1260 XVII |              nadzieję, moje dzieci, że się wzajemnie pokochamy. A gdy
1261 XVII |              pokochamy. A gdy będziemy się kochali, to już tam wszystko
1262 XVII |              dobrze. Nieprawda?~I znów się uśmiechnął.~Trudno opisać
1263 XVII |                pękają - strumień pieni się, skacze...~- Tak! tak!...
1264 XVII |                zaczęty, przyjemnie też się zakończył. Wszystkie klasy
1265 XVII |               klocach nad Narwią odbył się "wiec" starszyzny uczniowskiej.
1266 XVII |             Rzecz w zasadzie wszystkim się podobała - na nieszczęście
1267 XVII |    nieszczęście nikt nie wiedział, jak się wziąć do tego. Istniała
1268 XVII |             gdyby nie nagłe wmieszanie się Sprężyckiego.~Sprężycki,
1269 XVII |               choć najmłodszy, cieszył się w tym kółku powagą. Cienki,
1270 XVII |               na uboczu, nie odzywając się. Gdy jednak spostrzegł,
1271 XVII |      niebezpieczna myśl poczyna stawać się ciałem, zawołał energicznie:~-
1272 XVII |              zwariowałeś... - oburzyli się tamci.~- Nie zwariowałem,
1273 XVII |              było za Ma deja, to by ci się nie upiekło. "Jęknąłbyś"
1274 XVII |                rektora Wiśnickiego tym się przede wszystkim zaznaczyły,
1275 XVII |      regulaminie szkolnym ona mieściła się po dawnemu - de facto jednak
1276 XVII |         niekiedy rózgami, ale kończyło się wszystko na strachu. Za
1277 XVII |               tej hańby, które równały się średniowiecznemu wystawianiu
1278 XVII |       przechodzących uczniów uśmiechał się, ruszając zabawnie siwymi
1279 XVII |         wąsiskami.~Chłopcy przyglądali się z początku nieufnie i Janowi,
1280 XVII |             drugiego. I niebawem stała się rzecz nadzwyczajna i prawdziwie
1281 XVII |               stróża uczniowie cisnęli się jak do przyjaciela....~Nierzadko
1282 XVII |               a potem padli i podnieść się nie mogli, tak ich grube
1283 XVII |            jeszcze na Kaukazie ucierał się z Czeczeńcami.~I dzwonek
1284 XVII |             innym teraz głosem odzywał się z wieży benedyktyńskiej -
1285 XVII |            teraz lekcji, nie spóźniano się. I choć poczciwy, stary
1286 XVII |                 Atmosfera szkoły stała się milsza, przyjemniejsza -
1287 XVII |            wychodził - a klasa stawała się nagle, bez żadnego nakazu,
1288 XVII |           uczniami, jakby rzecz działa się nie w klasie, na lekcji,
1289 XVII |          rektora ten zbiorek znajdował się w zupełnym zapomnieniu -
1290 XVII |           uporządkował go i posługiwał się nim stale przy wykładzie.~
1291 XVII |              uczy, lecz uczniowie uczą się sami... i że szkoła najzupełniej
1292 XVII |               nauki zachęci, w uczeniu się pomoże, wskazówek potrzebnych
1293 XVII |                w rynsztok, nie mógłbym się powstrzymać od pochwycenia
1294 XVII |               czynisz?"...~Poczuwający się do winy uczniowie milczeli
1295 XVII |         uczniowie milczeli i próbowali się uśmiechać - rumieniec jednak
1296 XVII |        zdradzał, że zaczynają wstydzić się swego postępowania.~Rektor
1297 XVII |          którzy od palenia powstrzymać się nie mogą, że od jutra podczas
1298 XVII |              szkolnym.~Chłopcy trącili się łokciami i milczeli. Żaden
1299 XVII |  nieodpowiednim i brzydkim". Wstydzili się tego. Wszystkich też odbiegła
1300 XVII |           żołnierską fajeczkę, kręcili się ciekawie, ale i podejrzliwie,
1301 XVII |     najmniejsze - zewsząd też wzniosły się piskliwe głosy, do wrzasku
1302 XVII |           rarogiem, krzycząc, drażniąc się, wyśmiewając...~- Dla pana
1303 XVII |                z wołowej kości!~Rzucił się z podniesioną pięścią na
1304 XVII |    przechodzących wyrostków, uderzając się po kieszeni wypchanej i
1305 XVII |         utajone szyderstwo i odwracano się pośpiesznie od zdradnej
1306 XVII |           zupełnie ustało. Zmniejszyło się też znacznie i poza szkołą.~
1307 XVII |          znacznie i poza szkołą.~Zajął się również nowy rektor wytępieniem
1308 XVII |             Madeja zachętę, nadmiernie się w szkole pułtuskiej rozpanoszył.~
1309 XVII |                 W tejże chwili podnosi się lizus, wytyka dwa palce
1310 XVII |               lojalność i wysługiwanie się władzy, Wiśnicki potarł
1311 XVII |                 że to żart i z miejsca się nie rusza. Ale rozkaz powtarzają
1312 XVII |                zabierać tekę i wynosić się z klasy. Przeprowadzają
1313 XVII |               słyszy.~To znów zdarzały się ciężkie bezimienne przestępstwa,
1314 XVII |             dziad"!... lub tp. Rozumie się, że bezimiennymi były one
1315 XVII |          Zacięte usta chłopców zdawały się mówić: Możemy wszyscy pójść
1316 XVII |             takich wypadkach znajdował się zdrajca, który chyłkiem
1317 XVII |          Wiśnickiego ta rzecz odbywała się w inny sposób. Przed rektorem
1318 XVII |          samotnie w kancelarii, zjawia się niespodzianie tajemniczo
1319 XVII |    uśmiechnięty, na palcach skradający się, z pokręconym na głowie "
1320 XVII |                Wiem o tym.~- I zaklęli się, że nie powiedzą, kto to
1321 XVII |             tobą, ty zaś widocznie jej się boisz, więc tobie zostanie
1322 XVII |               odwołasz...~Baran chwyta się ostatniej deski ratunku,
1323 XVII |            szkoła w Pułtusku uspokoiła się, umoralniła i wyszlachetniała.
1324 XVII |          wyszlachetniała. Nie słyszało się nigdy o żadnym skandalu,
1325 XVII |               na podwładnych. Zmieniło się do gruntu postępowanie nauczycieli
1326 XVII |             niechęcią zaznaczony, stał się teraz przyjemnym, gładkim,
1327 XVII |          bardzo nerwowych chłopców, że się od nich często rozchorowywali.~
1328 XVII |           Wiśnickiego, wszyscy modlili się, żeby trwały jak najdłużej
1329 XVII |               po nich nastąpią, niczym się od nich nie różniły...~
1330 XVIII|             wizycie" nie może doliczyć się kwiatów na klombach, owoców
1331 XVIII|              świnie - z małym, rozumie się, pożytkiem dla ogrodu i
1332 XVIII|               kilka chwil powtarzający się.~Za każdym huknięciem kamienia
1333 XVIII|          nasłanie!... - mruczy, srodze się marszcząc.~W ciągu kwadransa
1334 XVIII|            kwita!...~Jakże bardzo myli się pan Pawlicki! Jakże bezpodstawne
1335 XVIII|          grywania w bilard, zaciągania się papierosem. Przyszli jeden
1336 XVIII|             jeden za drugim, umówiwszy się widać na jedną godzinę,
1337 XVIII|             czarne oczy Kozła; wychyla się spod prostego daszka kepi,
1338 XVIII|                głosem rześkim, z ławki się zrywając - czyśmy tu przyszli
1339 XVIII|              na zawsze...~- Rozstajemy się, może już się więcej nie
1340 XVIII|               Rozstajemy się, może już się więcej nie zobaczymy...~-
1341 XVIII|           gronie Osowski.~- Zebraliśmy się tu - mówi - ażeby opowiedzieć
1342 XVIII|        przestały brykać i żeby zrobiło się trochę spokojniej.~- Racja.
1343 XVIII|              smutnym. - Wiecie, że rwę się do nauki, jak koń do żłobu.
1344 XVIII|           Bieda.~Sprężycki przypatruje się koledze szeroko otwartymi
1345 XVIII|             wyrostków, którym wąsy już się sypią.~- Czy to znaczy,
1346 XVIII|          milknie. W głowie nie może mu się pomieścić, żeby mogli być
1347 XVIII|             Bonuś Smoliński, opędzając się Kozłowskiemu, który kłuje
1348 XVIII|            zwierząt.~Chłopcy zaczynają się śmiać.~- Nie śmiejcie się.
1349 XVIII|              się śmiać.~- Nie śmiejcie się. To dobry kawałek chleba.~-
1350 XVIII|        będziesz "wytryniarz"? - krzywi się pociesznie Kozłowski.~-
1351 XVIII|        Winszuję.~Bonuś milczy i nadyma się, myśląc o odparowaniu ciosu.
1352 XVIII|           darmo poradę...~Tamtemu oczy się iskrzą... Aby zażegnać burzę,
1353 XVIII|             skrobaniu scyzorykiem jeży się już jasna, rzadka szczecinka.~-
1354 XVIII|                rzadka szczecinka.~- To się wie, że mam głos - żartuje -
1355 XVIII|           głodny, to do niczego, a jak się naje, toby nic nie robił. ~
1356 XVIII|            toby nic nie robił. ~Śmieją się. Osowski napiera:~- Powiedzże,
1357 XVIII|                   Czy zamierzasz dalej się kształcić?~- Co to, to nie!
1358 XVIII|           nosie. Niech moje wrogi uczą się. Niech tłumaczą Eutropiusza,
1359 XVIII|          Obrałeś już sobie zawód?~- To się wie!~- Jaki?~- Zostanę jeometrą.
1360 XVIII|            potulny studencik zastosuje się w zupełności do tego, co
1361 XVIII|                zdobyciu ledwie odważał się myśleć.~Uważałby za szaleńca
1362 XVIII|         jeszcze głupstwo... - uśmiecha się Właszczuk tryumfująco. -
1363 XVIII|               myśleć nie chcą, że dość się w "sztubie" napracowali,
1364 XVIII|                do mety.~Wielu opóźniło się w drodze, wielu zbiło się
1365 XVIII|              się w drodze, wielu zbiło się z niej, straciło trop, na
1366 XVIII|        warszawskich.~Inni zawieruszyli się kędyś tak, że nawet ślad
1367 XVIII|              śmiałym, na jaki zdobywać się mogą tylko natury wyjątkowo
1368 XVIII|       wyjątkowo energiczne, przerzucił się od razu z izby szkolnej
1369 XVIII|             drobnego ptactwa przeniósł się do wielkich czworonogów,
1370 XVIII|            równie świetnie rozwijającą się tuszą, uwiązł w klasie czwartej.
1371 XVIII|               piątej "piecem" - okazał się wszakże na to za tłusty.
1372 XVIII|             podejmują inni. - Gdzie on się podział?~- Sprężycki! Sprężycki! -
1373 XVIII|       Sprężycki! Sprężycki! - rozległy się wołania. ~Sprężycki oddalił
1374 XVIII|            wołania. ~Sprężycki oddalił się o kilkadziesiąt kroków od
1375 XVIII|          rozgarnąwszy liście, wpatruje się wytężonym wzrokiem w kwiat
1376 XVIII|            Usłyszawszy wołanie odwraca się ruchem niechętnym.~- Czego
1377 XVIII|               skończeniu nauk? - dziwi się tamten. - Cóż ja mogę dziś
1378 XVIII|                 Pi, pi, pi... co mu to się roi! - dziwi się Kozłowski.~-
1379 XVIII|              co mu to się roi! - dziwi się Kozłowski.~- Kopernikiem
1380 XVIII|           kolegi, przy czym zarysowywa się już nieznacznie przepaść,
1381 XVIII|      wyglądającego towarzysza, któremu się roją rzeczy tak dalekie
1382 XVIII|                mi Bóg pozwolił spotkać się jeszcze z tobą!~Tymczasem
1383 XVIII|             zaczynają skakać, popychać się, dokazywać.~- Panie Pawlicki! -
1384 XVIII|           owoców chłopcy porozumiewają się oczami i naraz z tych wszystkich
1385 XVIII|           pełnych zapału piersi wyrywa się pieśń chóralna:~Pijmy zdrowie
1386 XVIII|         Dźwięcznej pieśni przysłuchują się wróble, zięby, czyżyki -
1387 XVIII|                 czyżyki - przysłuchuje się jej także wsparty na motyce "