Part

 501 X    |              mundur, buty - już jest w wodzie - zanurzył się z
 502 X    |          zajadle. Nagle pogrążył się w przepaść - zniknął...~Między
 503 X    |            Bosaków!... Ratujcie, kto w Boga wierzy!~Znalazło się
 504 X    |         zaczęły gorączkowo krążyć to w tę, to w ową stronę, upatrując
 505 X    |        gorączkowo krążyć to w tę, to w ową stronę, upatrując śladów
 506 X    |             wybawcy. Ale nie było go w tłumie. Olbrzym, gdy tylko
 507 X    |              surowego wyrazu twarzy, w krótkich słowach, stylem
 508 X    |                bo moja matka biedna.~W kilka dni później obie ofiary
 509 X    |          sprowadzono ze wsi, chciała w najgorętszych słowach podziękować
 510 X    |         odpowiadał spokojnie, czapkę w rękach obracając:~- Eeee!...
 511 X    |            gdybym teraz porzucił cię w nieszczęściu, nie byłbym
 512 X    |               Mieszkańcy miasteczka, w pierwszej chwili żywo wzruszeni
 513 X    |      niezatartymi śladami odbiła się w ich pamięci. Dotąd ją niezawodnie
 514 X    |             wspominają.~Stało się to w środku zimy, zima zaś była
 515 X    |           środku zimy, zima zaś była w owym roku bardzo ostra.~
 516 X    |         Władek! ~Nic więcej nie byli w stanie powiedzieć - łamali
 517 X    |          nieszczęście, i pośpieszyli w towarzystwie tamtych na
 518 X    |        chciała się rzucić za dziećmi w przepaść. Ojciec, zrozpaczony,
 519 X    |              strzała brzegiem rzeki.~W odległości blisko wiorstowej
 520 X    |      przestrzeń, oczyszczona z lodu.~W styczniu zmierzch szybko
 521 X    |            od razu rzecz zrozumieli.~W mgnieniu oka spuszczono
 522 X    |              pod lodem, powinna była w to miejsce przynieść ciała
 523 X    |          Władek był to brat młodszy.~W tejże chwili oczy jego padły
 524 X    |            słabszy chłopczyna, który w dodatku o kilka minut dłużej
 525 X    |              minut dłużej pozostawał w wodzie, nie mógł już być
 526 XI   |       chrabąszczowy~Sprężycki siedzi w swoim pokoju przy otwartym
 527 XI   |      wschodzie szarzeje i przechodzi w srebrzystą popielatość.~
 528 XI   |            zachwyca się i przejmuje. W tym podnieceniu nauka, zwykle
 529 XI   |            cichu, czyta głośno - ale w pamięci nic mu nie pozostaje.~
 530 XI   |              znów usiłuje wbić sobie w głowę nazwy, które wydają
 531 XI   |     barbarzyńskie, potworne...~Nagle w powietrzu rozlega się brzęk -
 532 XI   |          rozrzewnieniem wpatruje się w latającego - ręce doń wyciąga
 533 XI   |            na korytarzach. U każdego w tece, oprócz książek, kajetów
 534 XI   |            podniesioną do góry ręką, w której dwóch palcach: wielkim
 535 XI   |             czapkę daszkiem do góry, w czapce umieszcza chustkę
 536 XI   |  przestankami. Szczyptą tabaki długo w powietrzu potrząsając wciąga
 537 XI   |         spojrzenia; potem je kierują w stronę pieca.~- Podstawą
 538 XI   |            ostrzega, podnosząc rękę, w której trzyma już nie tabakę,
 539 XI   |            Smoliński patrzył właśnie w okno, niczego się nie spodziewając.~
 540 XI   |       przeciągania ostatnich wyrazów w zdaniu tonem śpiewającym.
 541 XI   |            Ale tamten, jak puszczona w ruch pozytywka, kończy,
 542 XI   |        dokonany: amavi, monui, le...~W tejże chwili rozczapierzona
 543 XI   |          wypisać kredą żądane słowa. W chwili gdy łacinnik odwrócił
 544 XI   |           Sprężycki, choć mu się łzy w oczach kręcą, zamienia porozumiewawcze
 545 XI   |         Kreda głośno skrzypi - Bonuś w pocie czoła wykonywa swe
 546 XI   |              bąka Smoliński, dziwnie w tych sprawach tępy.~Do najwyższej
 547 XI   |           bas, bat, pięść łacinnika, w równych odstępach czasu,
 548 XI   |         Panie prosorze! - odzywa się w tej chwili Sprężycki, uważając,
 549 XI   |            wydobywa katalożek, ślini w ustach ołówek i odchrząknąwszy,
 550 XI   |            pięć lub sześć utkwiły mu w pamięci.~Ociąga się umyślnie
 551 XI   |           jakby nagle stracił władzę w języku.~W tejże chwili,
 552 XI   |             stracił władzę w języku.~W tejże chwili, w oddalonym
 553 XI   |              języku.~W tejże chwili, w oddalonym kącie klasy, gdzieś
 554 XI   |         chrabąszcz lata pod sufitem.~W ławkach słychać półgłośne
 555 XI   |               Nagle odzywa się brzęk w przeciwnej stronie klasy.
 556 XI   |               wracają nie same, lecz w towarzystwie nowych, których
 557 XI   |           wojsko wyobrażają trzymane w pudełkach chrabąszcze.~Effenberger
 558 XI   |      Effenberger siada na katedrze i w tejże chwili zrywa się z
 559 XI   |      huczeniem organowym uniosło się w górę. Kilkadziesiąt innych
 560 XI   |             pod pozorem podnoszenia, w różnych kierunkach przewracają.
 561 XI   |              Rozpoczynają się spory, w których zapalczywy nauczyciel
 562 XI   |              chrabąszczów są maczane w atramencie.~Łypaczewski "
 563 XI   |             każe uczniom przepisywać w kajetach zdanie ze Wzorów
 564 XI   |            Zaledwie ten i ów wypisał w kajecie ozdobne "H", rozlegają
 565 XI   |              krzyki:~- Panie psorze! W żaden sposób pisać nie można!~-
 566 XI   |       których chrabąszcze umaczanymi w atramencie łapkami porysowały
 567 XI   |      udzieliło się i Łypaczewskiemu. W ogóle należy on do nauczycieli,
 568 XI   |              wszyscy prześcigają się w zręczności, w pomysłach
 569 XI   |        prześcigają się w zręczności, w pomysłach niezwykłych i
 570 XI   |              pomysłach niezwykłych i w głośnych krzykach.~Dzwonek
 571 XI   |            szczęścia, była to środa, w środy zaś i w soboty po
 572 XI   |              to środa, w środy zaś i w soboty po południu do szkoły
 573 XI   |            myśli prócz chrabąszczów. W ogrodach i ogródkach, na
 574 XI   |               zadyszane, z zadartymi w górę nosami pilnie upatrujące "
 575 XI   |         skrzydła, z brzękiem ulatuje w górę, a chłopcy za nim,
 576 XI   |        przechodniów - toną tysiącami w rzece, idąc na żer wielkim
 577 XI   |             ciche zwykle miasteczko! W zabawie dzieci biorą udział
 578 XI   |             udział i starsi - nie ma w miasteczku człowieka, który
 579 XI   |       przypadają tylko na wiosnę, że w roku jest tylko jedna wiosna
 580 XII  |         każdą lekcją zmieniająca się w ul brzęczący, teraz jest
 581 XII  |       drwinami i grzmoceniem trzciną w stolik, Effenberger krzykiem
 582 XII  |            zrozumiał po raz pierwszy w życiu, że prócz piłek i
 583 XII  |              że każdy z nich posiada w obejściu się coś niezwykłego,
 584 XII  |            Dość długo przechadza się w milczeniu przed ławkami,
 585 XII  |           wyjdę. Chcę przyjąć udział w małej uroczystości, która
 586 XII  |               za chwilę zatrzyma się w nim na krótko, w przejeździe
 587 XII  |        zatrzyma się w nim na krótko, w przejeździe na Litwę, wielki
 588 XII  |            przeszłości, że o każdym, w książkach wymienianym, mówić
 589 XII  |            wymienianym, mówić trzeba w czasie przeszłym: Żył...
 590 XII  |      Dęboroga i prześlicznych Gawęd. W zeszłym miesiącu czytałem
 591 XII  |        którego oczyma przesunęły się w tej chwili barwne obrazy
 592 XII  |              czytania. Inni słuchają w skupieniu ducha. Cisza taka,
 593 XII  |            żadna myśl poety nie giną w jego wyrazistej dykcji.
 594 XII  |          Uwagę swą jednak zatrzymuje w myśli i słucha dalej, milczenia
 595 XII  |            kartek - czyta opis bitwy w zaścianku dobrzyńskim. W
 596 XII  |             w zaścianku dobrzyńskim. W jego czytaniu obraz utarczki
 597 XII  |            głowy i drzemią.~Upłynęło w ten sposób mniej więcej
 598 XII  |             wychodzi.~Znalazłszy się w korytarzu ciska badawcze
 599 XII  |            ciska badawcze spojrzenie w prawo i lewo. Nie dostrzegł
 600 XII  |         wtóre, jest pewny, że go tam w licznym zgromadzeniu miasteczkowych
 601 XII  |           petersburskim", nie skręca w lewo, w stronę poczty, lecz
 602 XII  |   petersburskim", nie skręca w lewo, w stronę poczty, lecz w prawo,
 603 XII  |          lewo, w stronę poczty, lecz w prawo, gdzie ów trakt biegnie
 604 XII  |              miasta stojącą, skręcił w stronę cmentarza świętokrzyskiego,
 605 XII  |            przydrożnym; oczy wytężył w stronę miasta. Z bijącym
 606 XII  |          dokuczać. Wybiegł ze szkoły w samym mundurku, a tu wiatr
 607 XII  |            prześcignąć najpierwszych w nauce?~Gdzie owo wśród igraszek
 608 XII  |               wysoko podrzucę?~Kiedy w gronie swawolnym po równinach
 609 XII  |        schwytać wyrzuconą albo odbić w górze?~Gdzie pobożność i
 610 XII  |              Gdzie pobożność i wiara w Najwyższej Opiece,~Gdy się
 611 XII  |     Najwyższej Opiece,~Gdy się modlę w kaplicy albo do mszy służę?~
 612 XII  |         dzisiaj świat postarzał? czy w oczach ściemniało?"... -
 613 XII  |             szkolna,~Kiedy wierzyłem w przyszłość płomienista duszą,~
 614 XII  |             Poeta... Ileż mieści się w tym słowie! Tysiące, dziesiątki,
 615 XII  |          twardo ubitej szosie. Droga w tym miejscu jest falista.
 616 XII  |     wjeżdżając pod górę. Już on jest w stanie rozeznać postać siedzącą
 617 XII  |             wcisnął głęboko na oczy; w ustach trzyma cygaro zagasłe,
 618 XII  |              smutek i znękanie; oczy w dół spuszczone, na nic i
 619 XII  |               jak przed inspektorem, w swym niebieskim, przez deszcz
 620 XII  |         mundurku stoi, wpatrując się w poetę wzrokiem pełnym ukochania
 621 XII  |             głowę odkrywa - z wbitym w chłopczynę bystrym, do głębi
 622 XII  |              wzgórza - poeta zniknął w dali we mgle jak senne widzenie.~
 623 XII  |             widzenie.~Sprężycki stoi w miejscu, wpatrzony w mgłę,
 624 XII  |            stoi w miejscu, wpatrzony w mgłę, która mu ukochaną
 625 XIII |              ręka rozwiesiła jeszcze w oknach kapy kolorowe, które
 626 XIII |              prawie zupełnie tłumią.~W saloniku czuć mdlący zapach
 627 XIII |           stół zastawiony butelkami; w głębi - łóżko.~Cóż to za
 628 XIII |         plecy tak wiele poduszek, że w łóżku prawie siedzi - ale
 629 XIII |      bandażami i grubym opatrunkiem.~W pokoju nie ma nikogo. Chory
 630 XIII |             zdaje się drzemać. Ale i w tym na pół tylko czuwającym
 631 XIII |            uchylił drzwi. Ukazał się w nich najpierw wielki bukiet;
 632 XIII |              całą szerokość.~Dopiero w tym przetworzeniu można
 633 XIII |        przetworzeniu można dopatrzeć w bladym, bezsilnym chłopczynie
 634 XIII |             własnej postaci. Jeszcze w końcu zimy wywichnął niebezpiecznie
 635 XIII |        wywichnął niebezpiecznie nogę w kostce. Leczono mu ją źle
 636 XIII |              mu ją źle i wprowadzono w stan tak groźny, że już
 637 XIII |           miesiąc leży z raną ciężką w nodze, cierpiąc niesłychane
 638 XIII |          cokolwiek głowę; całą twarz w wonnym gąszczu zanurza.
 639 XIII |          ustami, piersią całą wciąga w siebie, pije zapach świeżych
 640 XIII |             milczeniem, uważając, że w jego położeniu od jaskółek,
 641 XIII |          przybywa. Błyskają mu nawet w oczach iskierki dawnej chłopięcej
 642 XIII |             i śmieje się cicho. Jest w tym i podziękowanie, i figiel,
 643 XIII |      przemawia głosem przyciszonym - w oczy choremu zagląda, jakby
 644 XIII |        choremu zagląda, jakby chciał w nich myśli jego wyczytywać.~
 645 XIII |       krzesła i opowiada, co słychać w szkole.~"Dziad" na każdej
 646 XIII |        Zamilkli obydwa. Chory ma łzy w oczach - łzy rozrzewnienia.~-
 647 XIII |              o tym, jak Kucharzewski w czasie pauzy przeniósł całą
 648 XIII |         Kiedyż będzie mógł osobiście w szkolnych figlach uczestniczyć!~
 649 XIII |          Bronek? Teraz nikogo nie ma w domu; wszyscy w ogrodzie.
 650 XIII |        nikogo nie ma w domu; wszyscy w ogrodzie. Myślą, że ja usnąłem.
 651 XIII |              błękit nieba, po którym w różnych kierunkach z głośnym
 652 XIII |          zasłaniał. Zatonął wzrokiem w błękitach nieba - pierś
 653 XIII |     powietrze. Przez długi czas leży w milczeniu, potem mówi szeptem:~-
 654 XIII |             się nad nim, szczypie go w jedno ucho, potem w drugie
 655 XIII |      szczypie go w jedno ucho, potem w drugie i uśmiecha się do
 656 XIII |            Rinaldo dał znak i ruszył w lewo. Zaledwie sto kroków
 657 XIII |    Rinaldiniemu. Ten zaczął czytać: "W imię rządu daje się przebaczenie
 658 XIII |              jeszcze pięćset cekinów w nagrodę".~- Pięćset cekinów! -
 659 XIII |         opuścicie i na słowo oddacie w ręce żołnierzy. - Nie damy
 660 XIII |        przesuwających się szybko jak w kinematografie.~Ponadawali
 661 XIII |              czyli tajemniczy gość - w zamku, czyli wpierw przestrach,
 662 XIII |          będziesz klęczał z młotkiem w ręce. W chwili gdy Rinaldo
 663 XIII |           klęczał z młotkiem w ręce. W chwili gdy Rinaldo przystępuje
 664 XIII |               a ty uderzysz młotkiem w kapiszon. Nastąpi wystrzał,
 665 XIII |              Przez długą chwilę leży w zupełnym milczeniu, ciężko
 666 XIII |      przypomniawszy, bystro spogląda w oczy kolegi.~- Dawnoś widział
 667 XIII |             północy ze ślepą latarką w jednej ręce, z oskardem
 668 XIII |            ręce, z oskardem żelaznym w drugiej.~- Ba! Skąd wziąć
 669 XIII |          rzeczy nie znają. Co robić? W powieściach do podważania
 670 XIII |              zabijająca.~Wpadli obaj w zadumę - przemyśliwają,
 671 XIII |       Dembowskiego spoczywa zakopana w ziemi, w ustronnym kącie
 672 XIII |           spoczywa zakopana w ziemi, w ustronnym kącie ogrodu zamkowego,
 673 XIII |             Mieści się owa tajemnica w maleńkim kryształowym flakoniku
 674 XIII |          umiałby dać odpowiedzi. Ale w Trzech Muszkieterach, w
 675 XIII |              w Trzech Muszkieterach, w Monte - Christo, w Królowej
 676 XIII |    Muszkieterach, w Monte - Christo, w Królowej Margot itp. naczytali
 677 XIII |              użyli wszystkiego, co - w ich pojęciu - ziemia posiada
 678 XIII |             morderczego. Mieścił się w niej sok pokrzywy, rozgniecione
 679 XIII |             miała ta sprawa drażliwa w domu państwa Dembowskich -
 680 XIII |              siebie listy cyfrowane, w których litery są zastąpione
 681 XIII |            Jest coś rozrzewniającego w stosunku tych chłopców.
 682 XIII |             jest też pewnie ostatnim w miasteczku, któremu sen
 683 XIII |             oczekiwania na spoczynek w niebieskawym półmroku zakrytej
 684 XIII |       półmroku zakrytej umbrą lampy, w głębokiej, jakby cmentarnej
 685 XIII |      siedziała na fotelu z zegarkiem w ręce, pilnując pory podawania
 686 XIII |                nawet panią Sprężycką w podawaniu lekarstwa wyręcza.~
 687 XIII |           zdrzemniętą, czekającą nań w kuchni Marysię, i w towarzystwie
 688 XIII |              nań w kuchni Marysię, i w towarzystwie sługi, niosącej
 689 XIII |        krzesła, odchodzi do okna lub w ciemny kat pokoju.~Odwrócił
 690 XIII |             powieki?~- Coś mi wpadło w oko.~- Kłamiesz, Bronek!~-
 691 XIII |              nadstawił uszu.~Właśnie w tym czasie arcydzieło Wiktora
 692 XIII |              Europę, przedostało się w tłumaczeniu i do Pułtuska,
 693 XIII |            najwyższy zachwyt budziły w sercach dwóch przyjaciół -
 694 XIII |              prześladuje dobroczyńcę w piaskowym surducie?... Czy
 695 XIII |      Zawiązała się ożywiona rozmowa. W zapale rozmowy nawet Dembowski
 696 XIII |             Matka miewała często łzy w oczach, inni domownicy i
 697 XIII |       tajemniczo szeptali po kątach, w obocznym pokoju przyciszone
 698 XIII |        jedyne lekarstwo używać wody, w której rozpuszczono kilka
 699 XIII |             pytaniem do matki. Matka w odpowiedzi wybucha płaczem,
 700 XIII |            jak nie, to już bym sobie w inny sposób poradził.~Sprężycki,
 701 XIV  |               XIV. Szkoła i klasztor~W samym środku długiego piętrowego
 702 XIV  |            Na połowę szkolną wkracza w pewnych godzinach ksiądz
 703 XIV  |        rzekomo dla zasiągnięcia rady w rozwikłaniu trudnego tekstu
 704 XIV  |      kieliszek wina i zaopatrzyć się w tabakę, które to rzeczy
 705 XIV  |           rzeczy zakonnicy posiadają w przednim gatunku.~Na pograniczu
 706 XIV  |     dziedziniec szkolny. Króluje tu, w otoczeniu kilku kuchcików
 707 XIV  |              a po śmierci swego pana w Polsce pozostał.~Gdyby to
 708 XIV  |        rondlami - najczęściej siedzi w postawie majestatycznej
 709 XIV  |              Uczniowie, przechodzący w porze przedobiedniej obok
 710 XIV  |             i obfita jest ta kuchnia w każdym dniu tygodnia - opisać
 711 XIV  |             i jakiego blasku nabiera w święta uroczyste i w odpusty,
 712 XIV  |         nabiera w święta uroczyste i w odpusty, gdy ojcowie ugaszczają
 713 XIV  |               gdy ojcowie ugaszczają w swym refektarzu "matadorów"
 714 XIV  |      wystawnym obiadem...~Wówczas to w niejednym synku zagrodowego
 715 XIV  |         marzy z utęsknieniem o dniu, w którym będzie mógł rozpocząć "
 716 XIV  |         klasztoru.~Ileż to razy, gdy w klasie choćby przelotny
 717 XIV  |              o kolegach - zapatrzony w przestrzeń, jakby nieprzytomny,
 718 XIV  |   przybywającego, stary wyga szkolny w zatłuszczonej i przemoczonej
 719 XIV  |              drajkenigu, zawiniętego w papier brulionowy.~- Zimna,
 720 XIV  |             się niebawem, że wszyscy w szkole o nieboszczykach
 721 XIV  |            zasilające pompę wytryska w podziemiach kościelnych,
 722 XIV  |          zakonników. Chowają zaś nie w zamkniętych trumnach, lecz
 723 XIV  |           spokoju nie daje, nachodzi w nocy, tarmosi i krzyczy: "
 724 XIV  |             mniej pewnym - skądże by w wodzie wziął się palec z
 725 XIV  |              z przestankami tamten - w poniedziałek... na ostatniej
 726 XIV  |       Jednemu zaczyna burczeć głośno w żołądku woda, której opił
 727 XIV  |          siedzi", ale nawet "mruga"!~W większe jeszcze zdumienie
 728 XIV  |           ich. To ten, to ów zagląda w otwór i stwierdza głośno,
 729 XIV  |          rury widział... własne oko, w mokrym jej wnętrzu odbite.
 730 XIV  |           frukta" skuteczniej działa w tym wypadku niż "owoce".~
 731 XIV  |            najsprytniejsi, a zarazem w stosunkach zażyłych będący
 732 XIV  |     koszykiem, nożycami lub drabinką w ręce iść między drzewa owocowe
 733 XIV  |            iść między drzewa owocowe w roli - ogrodniczka.~Próbował
 734 XIV  |      siedzieli na ławkach kamiennych w zupełnym milczeniu, to wodząc
 735 XIV  |         niebie, to z głową zwieszoną w ziemię się wpatrując.~Czasem
 736 XIV  |              potężnym kichnięciem, a w odpowiedzi w różnych stronach
 737 XIV  |          kichnięciem, a w odpowiedzi w różnych stronach ogrodu
 738 XIV  |           ocalić go może. Więc twarz w liście wtuliwszy, odpowiada
 739 XIV  |           przebrał się i - za bramę. W pośpiechu zapomniał nawet
 740 XIV  |          Nienawidzi wszelkiego brudu w znaczeniu zarówno fizycznym,
 741 XIV  |              która mówi mu, że tylko w ten sposób pozna ludzi,
 742 XIV  |            tu wrzyna się tak głęboko w rzekę, że tworzy rodzaj
 743 XIV  |  miasteczkowych ptaszników zastawiać w tym zakątku sidła na wilgi,
 744 XIV  |         wyniosły i stromy, staje się w tym punkcie zupełnie prostopadłym.
 745 XIV  |              przed osobą pustelnika.~W całym zgromadzeniu jeden
 746 XIV  |           Wystarcza dziecku spojrzeć w tę twarz żółtosiną, w zapadłe,
 747 XIV  |       spojrzeć w tę twarz żółtosiną, w zapadłe, ponuro błyszczące
 748 XIV  |              brak zaś tych ostatnich w miasteczku.~Najdziwniejsze
 749 XIV  |       językiem greckim i hebrajskim; w sprawach zarówno teologicznych,
 750 XIV  |            oblekają się ciałem. Jest w zaczarowanym gaiku i przyczajony
 751 XIV  |              tam dostał? Najprostszą w świecie drogą: przez furtkę.
 752 XIV  |          opartej. To ławka. Na ławce w nieładzie książki, wielkie,
 753 XIV  |      wszystkie bez wyjątku oprawione w skórę, z czerwono barwionymi
 754 XIV  |        dojrzał - ale dojrzały ptaki. W mgnieniu oka całe stado
 755 XIV  |              oka całe stado pierzcha w górę i z hałaśliwym szumem
 756 XIV  |             złowieszczy wzrok zwraca w stronę intruza. Sprężycki
 757 XIV  |       zabijaj!"... A szóste...~- Czy w czwartym przykazaniu Bóg
 758 XIV  |             przełożonych i wszystkie w ogóle osoby starsze, którym
 759 XIV  |              się cokolwiek. Budzi to w nim otuchę.~Suchy, twardy
 760 XIV  |              tu ciągnęło, co? Nie ma w moim ogródku wisien kwaśnych,
 761 XIV  |         diabłami wojować musi, bo mu w dzień i w nocy spokoju nie
 762 XIV  |        wojować musi, bo mu w dzień i w nocy spokoju nie dają. Pewnieś
 763 XIV  |         dziecko. Ale czy sądzisz, że w tym jest cud jakiś lub kuglarstwo?
 764 XIV  |         bożemu i żeby idąc do niego, w sercu swym nie krył zdrady.
 765 XIV  |              mają.~Sprężycki rozważa w myśli usłyszane słowa. Jeszcze
 766 XIV  |             krzywdy nie wyrządzi. Ma w domu szczygła w klatce -
 767 XIV  |         wyrządzi. Ma w domu szczygła w klatce - natychmiast po
 768 XIV  |        dzieciństwem, uwagi niegodnym w porównaniu z tym stosunkiem,
 769 XIV  |          rozmowy. Pamiętaj zaś nigdy w przyszłości nie wdzierać
 770 XIV  |              się nikomu przeszkadzać w rozmyślaniu, w nauce, w
 771 XIV  |          przeszkadzać w rozmyślaniu, w nauce, w modlitwie. Zrozumiałeś
 772 XIV  |              w rozmyślaniu, w nauce, w modlitwie. Zrozumiałeś właściwie
 773 XIV  |        szukać samotności. Dziś życie w tobie kipi; nadmiarem swego
 774 XIV  |       przygarnia chłopca do siebie - w oczy jego wpatruje się długo,
 775 XIV  |              kościołem (głową skinął w stronę grobów klasztornych),
 776 XIV  |            mnie. Jeśli masz dziadka, w moich latach być musi.~Odprowadził
 777 XIV  |              nakreślił.~Zwykle żywy, w podskokach przebiegający
 778 XIV  |             do domu wolno, poważnie, w rozmyślaniach zatopiony.~
 779 XIV  |         żadnemu z kolegów o bytności w pustelni nie wspominać.~
 780 XV   |          bezskutecznie wbić je sobie w pamięć:~Chaosa bytnost'
 781 XV   |          chaosu bytnost'... - jęczał w kółko z przystankami, które
 782 XV   |              preżdie wiek rożdiennu,~W siebie samom Ty asnawał!~-
 783 XV   |         różaną. Przyszedłem do klasy w nowym mundurze i w butach
 784 XV   |             klasy w nowym mundurze i w butach na glanc wypucowanych. "
 785 XV   |     nienawidzi.~Kolega pokiwał głową w milczeniu na znak komizeracji.~-
 786 XV   |              siebie kolega. - Wierzy w swoje mołoko jak w Matkę
 787 XV   |            Wierzy w swoje mołoko jak w Matkę Boską. Mówi, że ludzie
 788 XV   |         wszystkie choroby. I właśnie w tym miesiącu prowadzić ma
 789 XV   |            chodzi boso i nos wyciera w palce...~- I na papierowej
 790 XV   |            uczni, ani przez kolegów. W małym tylko stopniu wpływała
 791 XV   |         długimi włosami, spadającymi w strąkach na zatłuszczony
 792 XV   |          swych olbrzymich, płaskich, w juchtową skórę obutych stopach
 793 XV   |            życia na łonie przyrody i w ogóle sielskich człowieka
 794 XV   |          silnym napadom senności, że w czasie lekcji, zaleciwszy
 795 XV   |            zasypiał...~Jednakże, jak w grubej, dziwacznie ukształtowanej
 796 XV   |            konsze miękki ślimak, tak w tym ludzkim futerale, szorstkim
 797 XV   |       bezdnie oceanowe wieloryb. Gdy w galówkę cała szkoła in corpore,
 798 XV   |             zważając - uznajecie się w prawie szutki ze mnie diełać,
 799 XV   |            Boh z wami!...~Od uczniów w ogóle mało wymagał - pragnął
 800 XV   |              tylko, żeby wlubili się w rosyjską poezję i starali
 801 XV   |          Dzierżawinów i Łomonosowów.~W jakim stopniu te pragnienia
 802 XV   |          względu na to, czy siedział w pierwszej, czy w ostatniej
 803 XV   |            siedział w pierwszej, czy w ostatniej ławce, podnosił
 804 XV   |        lekcji nie nauczyłsia. Ja jej w żadnyj spasob nauczyćsia
 805 XV   |               I nauczyciel zapisywał w katalożku - trójkę. Trójka
 806 XV   |              miał zasadę trzymać się w tym względzie złotego środka,
 807 XV   |             to za rzecz zbyteczną. I w ogóle lekcje Jastrebowa
 808 XV   |           lekcje Jastrebowa nie były w ścisłym znaczeniu lekcjami.
 809 XV   |       przeprowadzeniu kilku dialogów w rodzaju wyżej opisanego
 810 XV   |               Monotonny głos ucznia, w połączeniu z działaniem
 811 XV   |              i czytanie odbywało się w dalszym ciągu, lecz już.
 812 XV   |            Tymczasem niepowstrzymany w swym biegu czas sprowadził
 813 XV   |          Chaosa bytnost' dowremiennu~W siebie samom Ty osnował!~
 814 XV   |              obecny na popisie, gdyż w przeddzień uroczystości
 815 XV   |              pewność siebie wprawiły w zachwyt słuchaczów i słuchali.
 816 XV   |              lecz pochwyciwszy malca w objęcia i pocałunkami go
 817 XV   |        okrywając, miętowych pastylek w usta mu napchały.~Wielki,
 818 XV   |               Jastrebow i Sprężycki.~W kilka dni po akcie uroczystym
 819 XV   |      zadawali uczniom do opracowania w domu nietrudne piśmienne
 820 XV   |              z wyjątkiem nieobecnego w dniach ostatnich Jastrebowa.
 821 XV   |         dniach ostatnich Jastrebowa. W tej właśnie sprawie Sprężycki
 822 XV   |          wysłany.~Jastrebow mieszkał w oficynie dużego, rządowego
 823 XV   |            dużego, rządowego gmachu, w dwóch skromnych pokoikach
 824 XV   |          wyprostowała się, trzymając w ręku dużą, mokrą ścierkę,
 825 XV   |           pan uczeń do nich idą. Oni w ogrodzie są.~- A gdzież
 826 XV   |       gałęźmi pni oraz kilka wbitych w ziemię kołków urozmaicały
 827 XV   |             bosy dziad z gołą głową, w samej tylko bieliźnie; na
 828 XV   |            pozy bohaterskie, lecz mu w tym przeszkadzał sromotny
 829 XV   |      przeszkadzał sromotny brak piór w ogonie...~Profesora Jastrebowa
 830 XV   |         słowa, tak dobrze mu znane i w pamięci jego jakby ostrymi
 831 XV   |      siedzący.~Sprężycki zwrócił się w tę stronę i postąpiwszy
 832 XV   |              kilka kroków, rozpoznał w deklamującym dziadzie z
 833 XV   |              szklanką, którą właśnie w tej chwili, uczyniwszy przerwę
 834 XV   |           chwili, uczyniwszy przerwę w deklamacji, do ust podnosił.
 835 XV   |     zadygotały.~Tamten wpatrywał się w niego długo, w milczeniu,
 836 XV   |         wpatrywał się w niego długo, w milczeniu, okropnym, razem
 837 XV   |              uspokajać, twarz i oczy w inną zwrócił stronę. Ale
 838 XV   |           znów dojrzał chłopca, rękę w jego kierunku wyciągnął
 839 XV   |              strachu, lecz ciekawość w miejscu go trzymała.~Nauczyciel
 840 XVI  |      odważyłby się który z was pójść w nocy na cmentarz?...~Chłopcy,
 841 XVI  |          pomocne na upał i znużenie.~W odpoczywającej i filozofującej
 842 XVI  |             niej przedmiotu.~Rzucone w ten ul brzęczący zapytanie
 843 XVI  |           zmarłych niech odpoczywają w pokoju wiecznym - Amen!..."~-
 844 XVI  |            nie darują nikomu, kto im w drogę wejdzie.~- I któż
 845 XVI  |           jest ciekawy szczegółów.~- W ziemię się zapadła czy też
 846 XVI  |              ha!~- A po śmierci mgła w proch się rozsypuje... Ha,
 847 XVI  |            owoc. I wszystko jest już w porządku i nie ma o czym
 848 XVI  |          myśli, że pójść na cmentarz w nocy to już największa sztuka?...~-
 849 XVI  |          więcej, bo przepłynie rzekę w najszerszym miejscu nie
 850 XVI  |            sceptyków, nieuniknionych w każdej liczniejszej drużynie,
 851 XVI  |       pływackiego "majstersztyku"...~W tejże chwili wskakuje na
 852 XVI  |              skok, jakiegoście nawet w cyrku nie widzieli!~- Nie
 853 XVI  |          zaciekawieni. Bellon słynie w całej szkole z mistrzowskich
 854 XVI  |            więc dokażę.~- Nie bardzo w to wierzymy.~- Przyjdźcie,
 855 XVI  |   przedzwoniono już na Anioł Pański. W powietrzu snuje się dym
 856 XVI  |           jedzenia - insatiabiles.~I w bohaterskiej drużynie wrażenia
 857 XVI  |       pożegnanie, z pośpiechem pędzą w różnych kierunkach do pełnych
 858 XVI  |     kierunkach do pełnych mis, które w tej chwili zdają się im
 859 XVI  |             saarońskie, niż kadzidła w świątyni Salomona...~Sprężycki
 860 XVI  |        przesiadywać po całych dniach w ogrodzie. Moim zdaniem niepotrzebnie
 861 XVI  |            promocję, o przyszłość...~W ciągu tych pracowitych tygodni
 862 XVI  |             ani razu nie stawiła się w komplecie na zwykłym miejscu
 863 XVI  |       zawiści - i miasteczko zapadło w senną, leniwą ciszę wakacyjną.~
 864 XVI  |            Wisłą spławić do Gdańska.~W gromadce nie brakło żadnego
 865 XVI  |           boso po łąkach, do kąpieli w kamienistym strumieniu lub
 866 XVI  |           odbiera Kuszkowski, ubrany w szaty cywilne, przedzierzgniony
 867 XVI  |          przedzierzgniony już niemal w "obywatela", imponujący
 868 XVI  |               a najwięcej tym, że ma w kieszeni patent z ukończenia
 869 XVI  |              podobny, gdy machnąwszy w prawo i w lewo prawdziwą
 870 XVI  |             gdy machnąwszy w prawo i w lewo prawdziwą trzcinową
 871 XVI  |              ciekawie. Wtajemniczeni w sprawę zatykają usta czapkami.~-
 872 XVI  |       piętnastu sińców, rozrzuconych w różnych okolicach ciała.
 873 XVI  |          diabelstwem zrobisz, jak ci w nogę wlezie? Zupełnie jakby
 874 XVI  |            rwał! Ty naprzód, a kurcz w tył... ty na wierzch, a
 875 XVI  |     przepłynąłeś?~- Przepłynąłem raz w jedną stronę i już miałem
 876 XVI  |           poszedłbym na dno jak amen w pacierzu! ~Wśród słuchaczów
 877 XVI  |            was jest, do Murowanki, a w oczach waszych nie dwa,
 878 XVI  |   Kucharzewski jest najwyższą powagą w sprawach pływackich.~- Wariat,
 879 XVI  | przezorniejsi śpieszą zażegnać burzę w zawiązku, nie dopuszczając
 880 XVI  |            Jedno licho.~- Nie jedno. W tydzień później mogłem już
 881 XVI  |         wstaje, przeciąga się, laską w powietrzu wykręca młynka.~-
 882 XVI  |       wyciąga ukrytą pod nim książkę w czerwonej oprawie ze złocistymi
 883 XVI  |        Nagroda.~- Winszujemy! Ale... w każdej klasie otrzymało
 884 XVI  |            nagrody po dwóch uczniów; w całej szkole - dziesięciu.
 885 XVI  |           się mówić:~"Prawda..."~Ale w tej chwili z pomocą przyjacielowi
 886 XVI  |           skutkiem ciężkiej choroby. W ciągu pięciu miesięcy musiał
 887 XVI  |             daruję. Wolę cię widzieć w niższej klasie zdrowym niż
 888 XVI  |           niższej klasie zdrowym niż w najwyższej nawet, kwękającym..."
 889 XVI  |             piątoklasistę. Chaber aż w głowę zachodził, skąd on
 890 XVI  |                bo tego, co on umiał, w książkach szkolnych nie
 891 XVI  |          dojść do ładu), macha laską w lewo, w prawo...~- Panowie! -
 892 XVI  |           ładu), macha laską w lewo, w prawo...~- Panowie! - przemawia
 893 XVI  |                primo, pójście czyjeś w nocy na cmentarz;~secundo,
 894 XVI  |           łatwo z przestrachu zapaść w ciężką chorobę;~ad secundum,
 895 XVI  |        secundum, przepływający rzekę w miejscu niebezpiecznym mógł
 896 XVI  |          łatwo utonąć, pozostawiając w rozpaczy rodziców swych
 897 XVI  |            się na całe życie kaleką.~W tym miejscu mówcy przyjść
 898 XVI  |             nie przypuszczałem, żeby w naszej pięcioklasówce, z
 899 XVI  |           zamknięcia - stawiam panom w tej chwili pytanie zasadnicze:
 900 XVI  |              należy się jego twórcy?~W odpowiedzi chór krzyczy
 901 XVI  |         bohater!~- Hura Sprężycki!~- W górę Sprężyckiego!~Na próżno
 902 XVI  |           było zagrać jak najprędzej w kręgle, które dostał od
 903 XVII |          surowy inspektor - nazywany w owe czasy "rektorem" - został
 904 XVII |           Może jednak żal budził się w tych nielicznych wybrańcach
 905 XVII |              dręczenia i rozwijający w tym kierunku nadzwyczajną
 906 XVII |        uczniów zostałby na drugi rok w tej samej klasie, a po upływie
 907 XVII |           zdawało się, że je czytają w jego zawsze chmurnym obliczu,
 908 XVII |             zawsze chmurnym obliczu, w oczach patrzących ponuro
 909 XVII |        ponuro spod brwi nasuniętych, w głosie basowym, do grzmotu
 910 XVII |          zmienił się nastrój umysłów w szkole - zmienił się i on
 911 XVII |           jeśli nie ręką inspektora?~W zwykłym czasie była to ręka
 912 XVII |     wyłącznie dzwoniącą. Ale nawet i w tym dzwonieniu doświadczone
 913 XVII |           nauczycielowi, zapędzonemu w wykładzie, prymus musiał
 914 XVII |            wypadkiem drugim Madejem, w zmienionej tylko postaci?~
 915 XVII |         nazwisko było dla wszystkich w Pułtusku obce; miasto -
 916 XVII |             że przebywał raz z ojcem w bliskości owego dalekiego
 917 XVII |           skazanych na areszt zamyka w odwachu policyjnym i że
 918 XVII |             szkoła zgromadzić się ma w klasie trzeciej (która była
 919 XVII |              i na długo utrwalił się w pamięci wszystkich - choć
 920 XVII |      obecność wszystkich nauczycieli w mundurach galowych. Ciału
 921 XVII |            gdyż rektorowie siedzieli w ławkach, szkoła zaś była
 922 XVII |            szkoła zaś była ustawiona w ordynku przed ławkami. Obejrzenie
 923 XVII |         ciała zdołali jednak zerknąć w tamtą stronę, dojrzeli tylko
 924 XVII |           Neron...~Dla ucznia szkoły w Pułtusku Neron uosabiał
 925 XVII |        skupienia się kilkuset zuchów w murach jednej klasy panował
 926 XVII |              się na całą szerokość i w otoczeniu świty profesorów,
 927 XVII |      spojrzeniem obejmował wpatrzoną w siebie młodzież.~Gdy za
 928 XVII |          którego chłopcom ciepło się w sercach zrobiło. Byli zdziwieni
 929 XVII |        obowiązujących każdego ucznia w stosunku do nauczycieli,
 930 XVII |                   Spodziewam się, że w waszych sercach (jak dziwnie
 931 XVII |        sercach (jak dziwnie brzmiało w jego ustach to słowo!...)
 932 XVII |          władzy przechodzę spokojnie w stan odpoczynku... Przedstawiając
 933 XVII |   kłopotliwym. Inspektor-emeryt stał w miejscu, głowę coraz niżej
 934 XVII |         coraz niżej zwieszając. Może w tej chwili dopiero tknęła
 935 XVII |        trzeba było od początku pójść w innym kierunku...~Grobowe
 936 XVII |        życiem, a teraz skamieniałego w nagłym bezruchu, tchnął
 937 XVII |             siły jego przechodzącym. W jednej chwili postarzał
 938 XVII |       odwrócił, a prawą ręką wykonał w stronę kolegi ruch, zapraszający
 939 XVII |           chłopcach te proste słowa. W niebieskiej gromadce zawrzało.
 940 XVII |         zostały zwolnione od lekcji.~W godzinach popołudniowych,
 941 XVII |       wyprawić "kocią muzykę". Rzecz w zasadzie wszystkim się podobała -
 942 XVII |              najmłodszy, cieszył się w tym kółku powagą. Cienki,
 943 XVII |       Uczestnicy wiecu opuszczali go w usposobieniu o wiele spokojniejszym
 944 XVII |        widziano. Żyli jednak długo - w tradycji.~Stare szkolne "
 945 XVII |        upiekło. "Jęknąłbyś" jak amen w pacierzu. ~Albo:~- Dziękuj
 946 XVII |     wszystkim zaznaczyły, że za nich w szkole pułtuskiej została
 947 XVII |             zniesiona kara cielesna. W regulaminie szkolnym ona
 948 XVII |    szczotkowatym wąsem, z kolczykiem w uchu, z kilkoma medalami
 949 XVII |            przy dzwonku, na zydlu, i w chwilach wolnych, nałożywszy
 950 XVII |          wolnych, nałożywszy wielkie w oprawie rogowej okulary,
 951 XVII |         Grochowem widział kirasjerów w zbrojach, co najpierw wszystko
 952 XVII |              grube blachy obciążały; w czterdziestym ósmym roku "
 953 XVII |            nie straszył. Czasem, gdy w której klasie zanadto dokazywano,
 954 XVII |       zarazem obowiązki nauczyciela. W niższych klasach wykładał
 955 XVII |          klasach wykładał geografię, w wyższych - początki nauk
 956 XVII |           jakby rzecz działa się nie w klasie, na lekcji, lecz
 957 XVII |            wypchanego, to żywą rybkę w wodzie, to gada zakonserwowanego
 958 XVII |             to gada zakonserwowanego w alkoholu.~Szkoła posiadała
 959 XVII |            ten zbiorek znajdował się w zupełnym zapomnieniu - zakurzony,
 960 XVII |            zakurzony, poprzewracany, w szafach nigdy nie otwieranych
 961 XVII |            gdy ich do nauki zachęci, w uczeniu się pomoże, wskazówek
 962 XVII |         uczniami - czynił to wszakże w taki sposób, że oni tego
 963 XVII |              czynią to podczas pauzy w miejscu bardzo niewłaściwym
 964 XVII |             swemu przyjacielowi leźć w błoto. Gdybym jednak widział,
 965 XVII |       spostrzegając tego, ma wstąpić w rynsztok, nie mógłbym się
 966 XVII |         pauzy Jan będzie zaopatrzony w papierosy. Panowie palacze
 967 XVII |            minę, która upewniała, że w każdym razie słowa jego
 968 XVII |           nie poszedł palić skrycie, w miejscu "nieodpowiednim
 969 XVII |           siebie dotąd, że wciąganie w płuca cuchnącego, szczypiącego
 970 XVII |             cuchnącego, szczypiącego w język i gryzącego w oczy
 971 XVII |     szczypiącego w język i gryzącego w oczy dymu jest im przyjemne;
 972 XVII |       Śmiałek, z dymiącym papierosem w ustach, zaczął chodzić po
 973 XVII |           chodzić po dziedzińcu. Ale w jednej chwili otoczyło go
 974 XVII |                 Może "papiruska"?...~W jego uśmiechu widziano utajone
 975 XVII |        pokusy.~Odtąd palenie tytuniu w obrębie gmachu szkolnego
 976 XVII |              zachętę, nadmiernie się w szkole pułtuskiej rozpanoszył.~
 977 XVII |            uczniowie mówią:~- Chory!~W tejże chwili podnosi się
 978 XVII |              przykład: wybicie szyby w klasie, splamienie dziennika
 979 XVII |              Za rządów Madeja zawsze w takich wypadkach znajdował
 980 XVII |    Wiśnickiego ta rzecz odbywała się w inny sposób. Przed rektorem
 981 XVII |         przykład, siedzącym samotnie w kancelarii, zjawia się niespodzianie
 982 XVII |          proszę pana rektora, wybili w naszej klasie szybę...~-
 983 XVII |              ja jemu!... Niech mi to w żywe oczy powtórzy!...~-
 984 XVII |             żeby on ci powiedział to w oczy. Zadzwonię na Jana,
 985 XVII |          rektor tego nie robi!~- Ale w takim razie nie będę wiedział,
 986 XVII |       przypada do rektora, całuje go w rękę i z wysiłkiem wykrztusza:~-
 987 XVII |             odchodzi, żeby już nigdy w roli donosiciela przed Wiśnickim
 988 XVII |  kierownictwem nowego rektora szkoła w Pułtusku uspokoiła się,
 989 XVII |          przestano palić tytuń, grać w karty i pić zaprawiony melasą
 990 XVII |            Profesor Salamonowicz był w rozpaczy, nie mogąc mimo
 991 XVII |         zwietrzyć nic takiego, co by w "Księdze wizyt" jako malam
 992 XVII |       właściwsze dla siebie miejsce: w kącie przy piecu. Dzięki
 993 XVII |         wysuwał rozczapierzone palce w kierunku czupryn uczniowskich,
 994 XVII |           wycieczkach, które odbywał w młodości do Szwarcwaldu.
 995 XVII |             Wiśniewski, prefekt, nic w swym postępowaniu odmieniać
 996 XVIII|               Nie lubi ich zwłaszcza w godzinach rannych. Zwykle
 997 XVIII|          zamykali. Korzystały z tego w granicach jak najszerszych
 998 XVIII|               flanców" zgięte, głowę w stronę drzwi obraca i widzi
 999 XVIII|          stronę drzwi obraca i widzi w nich - niebieski mundurek.
1000 XVIII|        mruczy, srodze się marszcząc.~W ciągu kwadransa naliczył