Ksiega

  1 1|        Dworzanina uczynił, wziąwszy go s ksiąg Gropha Balcera Kastigliona,
  2 1|           nas nic przyszedł, szkoda go też było i wspominać. Zasię
  3 1|       księża tak wiele prażniku, iż go przysparzać im namniej nie
  4 1|            nie zepsowała, niechajże go ku smaku swemu przełoży,
  5 1|       Signor Ottavian Fregoso.~Więc go ani to niechaj nie obraża,
  6 1|            wirsze pod ten czas, gdy go ja wspominam, jeszcze sie
  7 1|    Zebrzydowski dworzaninem u Krola go M. dzisiejszego pana naszego.
  8 1|       rozumowi przyganiouo, niż aby go kto miał nazwać mało bacznym
  9 1|     raczyłeś na mię włożyć, zrzucić go s siebie ani mogę, ani chcę,
 10 1|          jakąś przyrodzoną, któraby go wdzięcznym do ludzi czyniła,
 11 1|        ludzi czyniła, tak, iż ktoby go jedno widział, zaraz i sam
 12 1|            rzecz potrzebną, uczynić go ślachcicem, jako dla wielu
 13 1|        ćwiczenia rzemiosło: spytała go nakoniec pani: A to rzemięsło
 14 1|             sie tak widziało jakoby go komor ukąsił, a drugi powiedał
 15 1|            światów) zapłakał. A gdy go pytano, czerniłby płakał,
 16 1|         kiedy do tego przyszło, aby go nikt w tym podejdź nie mógł.
 17 1|   Dworzaninowi przyniesie, i uczyni go hamownym i ostrożnym w mowie.
 18 1|           była taka pilność, jakaby go nad ludzie wysadziła i uczyniła
 19 1|           czo mu sie zdało, a wżdyś go w. m. za to skarać nie raczył.~
 20 1|        który robić daje, a nie uczy go tego, jako gi robić, jako
 21 1|       koniecznie być podobien, więc go nie naśladuje w cnotach,
 22 1|            iż ktoby tak mówił, iżby go trudno wyrozumieć, byłaby
 23 1|             je swoim, a nie chcieli go z greckiego przetłumaczać.
 24 1|      jeszcze państwo i nic uczynili go byli jeszcze Rzymianie pisaniem
 25 1|        rychłoby urosł, gdybyśmy sie go rozmiłowali, ale niewiem,
 26 1|            powagą mówił, rzadki kto go rozumieć będzie.~I owszem (
 27 1|     odpowiedział pan Kryski), każdy go zrozumie, bo piękne słów
 28 1|          cnocie nie zda mi sie, aby go w czo piękniej przybrać
 29 1|           sama, nie czo inego, musi go na to podwieść, bo kto dla
 30 1|         potym nie godzien jest, aby go ślachcicem zwano, ale jednym
 31 1|            chwalić mieli, niechajże go światu nic ukazuje, aby
 32 1|             doskonałości, do której go dobre przyrodzenie jego
 33 1|             mój Dworzanin, ponieważ go podług mego zdania formuję,
 34 1|         podlejszym, i dla tego zwał go szczęśliwym, ukazując na
 35 2|            wiela roskoszy, więc sie go też nic nie chyci, ani roskoszy
 36 2|          łaknął, nie pragnął, a sen go nie morzył. A przeto ja
 37 2|             ślachectwo stracę, a on go dostanie, ale, abo mu więtszą
 38 2|             nikąska niechciwym, aby go s tych fraszek, iż je dobrze
 39 2|         jeszcze czyni jeden pan, co go wszyscy w. m. znacie, który,
 40 2|          pirwej zaniechać ma, niźli go one prze starość zaniechać
 41 2|             rozmiłuje i zasię zaraz go opuści; na biesiadę, na
 42 2|        nieprzyjaciel wnet temu, kto go s czego upomina. Owa wiek
 43 2|            swej przyłączył i to, iż go s słodkiej powieści jego
 44 2|       stosował dworzanin (chocia by go też s przyrodzenia ta tam
 45 2|         pańskiej wolej, iżby widząc go pan, zawdy tak mnimał, że
 46 2|        kwoli w tej rzeczy, ktora by go snadź s przyrodzenia mierziala.
 47 2|    niechęcią tego pozwolić, o co by go on prosił. A kiedy też przez
 48 2|           być niegodnemi.~Ale kiedy go pan czym poczci, niechaj
 49 2|        rzecz u siebie poczyta, czym go pan nadarzyć a ozdobić chce,
 50 2|           pokazuje, jako to zna, iż go sobiepan wieldze waży; i
 51 2|           pomnisz, proszę namień mi go w. m.~Odpowiedział pan Myszkowski:
 52 2|            będą mówić, te same będą go chwalić, i nierówno pokażą
 53 2|           stateczny a skromny, hnet go abo za hardego, abo za głupiego
 54 2|       cnotliwe pany dawał, bo kiedy go więc dostanie człowiek,
 55 2|            wiele rzeczy jest, które go na onym miejscu zatrzymywać
 56 2|            tamte przyczyny, któreby go zatrzymać mogły. Zgoła by
 57 2|           onemu budownikowi i pytał go, czemuby w tym posłuszny
 58 2|         jedno wszytko s pany; gdzie go zaźrzy, na zamku, w kościele,
 59 2|           wąsa zaś jest rozność, bo go drudzy na dół głaszczą,
 60 2|            będzie, aby i ci, którzy go nieznają, z ubioru jego
 61 2|            pirwszym weźrzeniu mieli go za takiego, za jakiego sie
 62 2|        czapkę; niewierzę temu, abyś go w. m, z owej postawy nie
 63 2|          Ktemu będzieli chciał, aby go czczono i miłowano, potrzeba,
 64 2|             gryść. A sam też, kiedy go s czego upomioną, aby to
 65 2|           grać nie pomyśla, a jeśli go kto kiedy,na to wyciągnie,
 66 2|            sie ku jego wolej, lekce go sobie pocznie ważyć; nie
 67 2|           obracał, jako poczną, tak go będą sobie podawać, nosić,
 68 2|           na czyj dwór, tam gdzieby go nikt nie znal, aby sie starał
 69 2|             w zysku będzie miał, iż go nie będą pytać, ktoś w.
 70 2|            równych, i drugich, coby go byli daleko sztychowali,
 71 2|             jego szczęściem, iż sie go jedna pani zbytnie rozmiłowała.
 72 2|           wiele ona dzierzała, Jęła go sobie na trzy zbyty cukrować,
 73 2|         młodzieńca. I tak niewidząc go jako żywa, przypuściła tak
 74 2|            nim ona pani, widząc, iż go druga tak barzo miłuje.~
 75 2|            jedna przed drugą miećby go była chciała.~Pan Kostka
 76 2|          przed królem Lodwikiem, aż go za koń było wysadzono. Owa
 77 2|            sprosnikiem, ale gdzieby go do czego powabiono, a onby
 78 2|            trefią i prawdziwemu, że go za kłamcę ludzie rozumieją,
 79 2|    kształtem i którego czasu używać go ma. Bo widzi mi sie, iż
 80 2|       pielgrzym, który lecie, kiedy go praca gorąco namdli, o południu
 81 2|           ten pochwały godzien, kto go na czas i dobrym kształtem
 82 2|          najbarziej chciał strzymać go nic może; więc skąd to pochodzi,
 83 2|              i po który kres używać go ma, tyle, ile mi pokaże
 84 2|        smętnych a strapionych, i ta go - prawi - nieboga sucho
 85 2|            pisany rejestr, wziąwszy go sam w rękę, kazał, aby mu
 86 2|              powiedział mu ten, kto go najbliżej siedział: To –
 87 2|           zastępcę syna, i mianował go w ten czas, kiedy mu szranki
 88 2|           syna urość miała, poczęli go namawiać, poczęli prosić
 89 2|    nieprzyjacielem bić niemiał. Owa go wtedy ledwo nakoniec namówili,
 90 2|         uczynił tak: izbę, w której go przyjmować miał, kazał obwieszać
 91 2|             Biskupa patrzał, spytał go łagodnemi słowy Biskup,
 92 2|            Patricius wyprowadziwszy go, spytał Zabrzeskiego, coby
 93 2|             czas wymówić mógł, iżby go za hardego nie rozumiano,
 94 2|          siekł miotłami, użalił sie go, bo ten zbrodzień nieborak,
 95 2|             wszytko powiedał, kiedy go dojeżdżano, każ przeto w.
 96 2|        wsiadszy na koń, a trzymając go barzo na wodzy, bodł gi,
 97 2|            był w raju. W tym spytał go chłop drugi, coby wdy tam
 98 2|          grać znowu, tak dobrze, że go jako i pirwej do złej toni
 99 2|           Reja przyszło, który, gdy go też spytano: panie a wszak
100 2|         kiedy kto te słowa, któremi go dotkniono, przyjąwszy, obróci
101 2|           obróci rzecz na tego, kto go dojechał, i jegoż go własną
102 2|            kto go dojechał, i jegoż go własną tnie bronią.~Jako
103 2|            Medykowi powiedział, gdy go szkalował z mdłego wzroku,
104 2|  przezwiskiem Doktora Retikusa zwał go heretykiem. A pan Bogusz,
105 2|       znaczyło to słowo, i naschwał go tak w ten czas użył. Więc
106 2|              abo chocia zostawiwszy go przy swym wykładzie, jedno
107 2|             barzo żadną żonę, kiedy go pytano, jakoby sie miał,
108 2|            przyznał, powiedając, iż go na to djabeł zawiódł. Owa
109 2|             nie jedno garłem skarać go chciał. Miał ten mnich uczonym
110 2|       przestanku prosili, omawiając go, jako złym położeniem dobrego
111 2|            w sobie, dziwuję się, że go za tysiąc złotych nie ceni.~
112 2|             rzeczy tak rozumiał, że go pan Hetman czcił onym przejechaniem.~
113 2|         Slachetny panie (i mianował go), stawaj do prawa; a sługa
114 2|           metaphorę do końca, którą go potkano.~Jako Ślachcic jeden
115 2|         miedzy wiele dobrych, i tak go przy nich udadzą. Takżeś
116 2|            nie mieli. Tenże też gdy go Iszpan, czysty mąż jeden,
117 2|        rozumie powiedział, kiedybyś go na drodze nalazł, schylićbyś
118 2|          też rozgniewawszy się, gdy go już minął pan, jął mówić:
119 2|         skrzywioną, powiedział, gdy go pan Rylski to tym, to owym
120 2|        małym, iż widział raz, kiedy go kania porwała miasto kurczęcia
121 2|             kurczęcia i nie prędzej go puściła, aż na nie długo
122 2|       ludzie za tego wzięli, jakoby go trunek nie miał mierzieć.
123 2|      powiedał, a ten słysząc począł go prosić: Niech to – prawi -
124 2|          dowiedziawszy sie tego, iż go panna w pierścionku panu
125 2|          ziemie, powiedz mi, jeśliś go ty nie nalazł ?~Dobrze mi
126 2|            mnie tak wspomniał, iżeś go w. m. dobrze wyrozumieć
127 2|      wielkie posługi czynił, prosił go, aby miał baczenie na to,
128 2|           niemam pomnieć? nigdy bym go ja był nie wziął, byś go
129 2|            go ja był nie wziął, byś go ty był nic stracił.~Jeszcze
130 2|             głosem zawołał: Niemasz go doma. Zatym Ennius: cóż
131 2|            wszetecznica jawna prosi go sobie za męża, garłem takiego
132 2|     przyszedszy do niego w dom, gdy go to tym, to owym drażnili,
133 2|            obiesiła żona, a ten, co go miał cieszyć, to tak rzekł
134 2|              iż za pieniądze dostać go niemógł, a rzecz iż była
135 2|           sie ubierać w bóty, a gdy go pytali, czemuby to czynił,
136 2|         zawołać onego sługi i pytał go: A gdzież tu jest, dajcie
137 2|          nie widzę, prosto jakobych go też w głowie niemiał. Barwierz
138 2|      exequutorstwa, a czasem chocia go i nie obrano, powiedział
139 2|        Biskupa, a gdy Biskup dać mu go niechciał, i owszem już
140 2|             inemi rzeczami, o które go w drodze jadąc pytał, jako
141 2|       pomału drogi, a na koniec ani go dostać możono, ubrali dwu
142 2|        prawi - na zamek prosto, tam go wam odmierzą. Przyjadą i
143 2|  Skotnickiego i był mu. tak rad, że go i od rozumu odpoił, także
144 2|           nagotowanego, i tam kazał go wsadzić w łańcuch i w pęta,
145 2|       Skotnicki mimo strach, którym go dobrze było nakarmiono,
146 2|            pęta wspominał. Więc, iż go tym często drażniono, często
147 2|  Pukarzewskiego podpitego i uprosił go do swej gospody, a tam dognawszy
148 2|            gospody, a tam dognawszy go do upaści, iż i ręką i nogą
149 2|           obwinął głowę i przeniósł go na iną lepszą pościel, którą
150 2|           potwirdza, bojąc sie, aby go pan nie bił, gdzieby powiedział,
151 2|   powiedział Pukarzowski: A bodajże go zabito, mógłci wżdy gdzie
152 2|             roskazał, i prosił, aby go rychło wygoił. Odpowiedział
153 2|         wszytkim powiedział, pytają go na zdrowie, przemówi półgębkiem
154 2|            niż sobie, czując to, że go kęs jeden nic bolało. Powiedają
155 2|          rzecze z nich jeden: I daj go djabłu, wieręć podobno nie
156 2|        ułoża u niego stojąc, poczną go w rzeczy cieszyć, mówiąc:
157 2|         jako on umiał, umie; i jest go s to, że cię nauczyć może.
158 2|             kiedy kto dla tego, aby go hamowano, chce wrzeczy co
159 2|           powróz na szyję, zakładał go nabalkę, rzkomo sie chcąc
160 2|        Poświątny do niego, i uchyci go mówiąc: co czynisz nieboże
161 2|      kapłuny. Owa dobry pan zawiódł go do jednej wieże, która oddzielnie
162 2|           ten czas żaczkiem, łatwie go było oszukać. Teraz niewiem,
163 2|    stworzyli Dworzanina, i wynieśli go ledwe nie do nieba, iż kto
164 3|            a widzi sie drugiemu, że go tym napomykają, aby sie
165 3|            pokazało, niewiem, czemu go w. m. tak barzo raczysz,
166 3|          szalonego człowieka, żaden go niema za śmiałego, t»o to,
167 3|        owszem, ila mogła odwodziłam go od takowego okrucieństwa,
168 3|      takowego okrucieństwa, kazałam go wyrzucić na rynek, aby umarły
169 3|            s nim czyńcie, chcecieli go dać psom zjeść, chcecieli
170 3|            to nie szło, przypędziła go miłość do tego, iż ją nakoniec
171 3|           już też i trucizna morzyć go poczęła, wpadszy na wóz,
172 3|  przypłynąwszy do Barbaryej umyślił go trzymać w srogim, a okrutnym
173 3|             na odmianę żadną puścić go nie chciano. A ktokolwiek
174 3|           sie nie znała kniemu, abo go ręką swą własną zabiła.
175 3|            prawo zaprawdę, dziw, że go w bibliej nie napisano.
176 3|     piękność dzieweczki jednej, ale go hnet sfukał mówiąc: Temu -
177 3|             kto zdradzi tego, który go nad wszytko na świecie umiłował;
178 3|            myślą a oną sławą, która go podwędziła ku wycirpieniu
179 3|           nie ocknął by był, ale by go był snadź i palił świecami.
180 3|         drugim (a dziwuje się, iźeś go tu w. m. na przykład nie
181 3|            stara sie uprzejmie, aby go było przecz miłować, i strzeże
182 3|        barzo, abowiem kto chce, aby go miłowano, trzeba, żeby sam
183 3|      człowiek może tak rozumieć, że go dla nich samych fałszywą
184 3|           nie swojej równi, kiedyby go z dusze miłować niemiała.
185 3|      jednego powinowatego, stąd sie go telko dziwnie rozmiłowała,
186 3|       przyznawała godność jego, jej go zdrożyła, za którą, jako
187 3|           nie przypisują) rozumiała go być godnym swojej chęci
188 3|          mniej pokazować ognia, niż go ma w sercu, a przestawać
189 3|   Powiedział pan Dersniak: Naucz że go w. m. tego, abowiem mimo
190 3|           miłości radzić, niechajże go radniej tego nauczy, jako
191 3|         wstrzymać sie nie może, aby go bez wszelakiej przyczyny
192 3|            dalej to barziej miłować go będzie.~Ku temu powiedział
193 3|              podaj mu rękę, a wyrwi go z niebespieczeństwa; ale,
194 3|             nastąp na łeb, a pogrąż go do ostatka. Tymżeć też więc
195 3|        widzi pewnej dziury, którąby go na szyję zepchnąć mógł,
196 3|           czas i pogodę upatrzy, iż go mową swą prawdziwą abo nieprawdziwą
197 3|       chudzinka co najprędzej zbyła go s szyje, bo sie jej ona
198 3|    podlejszą, niż te wszytki, które go miłować nie chciały. Owa
199 3|             tym tak barzo psuje, iż go białegłowy wszytki za pomiotło
200 3|             za pomiotło mają, aniby go miłowały, by im dał wszytko
201 3|            im dał wszytko złoto, co go na świecie. Jeszcze i takiego
202 3|         djabelskie szczęście ma, iż go wszytki białegłowy miłują.
203 3|            skrytą cnotę, dla której go tak wiele białychgłów miłuje)
204 3|         białychgłów miłuje) miłować go poczną.~Pośmiał sie na to
205 3|         niej towarzysza, powinieneś go w. m. i tego nauczyć, jeśliby
206 3|        Dworzanin ma postępować, aby go w tajemnej miłości nie poślakowano.~
207 3|           sie uczynił dla tego, aby go powtóre tenże płomień miłości
208 3|            barzo są chciwe, iż, aby go im zawsze dostało, trzymają
209 3|       doskonałości przywieść, niźli go ci panowie przywiedli, a
210 4|            więtszą furyą czyni, tym go ludzie za złośliwszego,
211 4|          jest przyjacielem, i radby go wyniósł aż do nieba, ale
212 4|       nalcśó w nim osobnego, czymby go ozdobie i wystawić mógł.
213 4|              a tym fortylem, iżbych go wyższym niż one uczynić
214 4|   niesłusznych odwiódł, a przywiódł go na drogę cnoty i przeciwności.
215 4|          swego, a nie dopuścić, aby go szczęście skazić mogło.
216 4|             to przyczytano, jako by go niemiał kufel mierzieć,
217 4|          pana w dobrotliwość, uczyć go powścięgliwości, mężności,
218 4|          pana swego kaził, odwodząc go od cnoty, a łotrostwem w
219 4|     człowieka, któryby sie, gdzieby go o to spytano, chciał do
220 4|            człowiek jest tym, na co go przyrodzenie obrało, toż
221 4|            smysły człowiecze zawżdy go słuchać muszą, a dziwnym
222 4|             przeniknie wszędzie, by go jedno głupstwo do tego miesca
223 4|        nieprzyjacielowi przywiedzie go rozumem a fortylmi ktemu,
224 4|            i owszem pan chceli, aby go ci, którym on wskazuje,
225 4|            musi to dawać znać, jako go boli, kiedy sie co źle dzieje,
226 4|          obiorą, za którym idą i są go posłuszni. Pszczoły zasię,
227 4|         jeden rozkazować, trzeba by go naleść doskonalszej natury,
228 4|          trzyma, abo oni rozumu, co go troszkę zwirzchu znają,
229 4|             zwirzchu znają, bo żeby go używać, abo nim władać mieli,
230 4|      niebieską naturę przemieni, iż go ludzie rychlej będą mogli
231 4|            abo Królowie, którzy sie go boją i miłują, a którzy
232 4|            jako ów sznur z wagą, co go murarze używają, który nie
233 4|            prostą uczyni, do której go przystosują. Toż jest wielki
234 4|            rozum, ktemu cnota muszą go do wszytkiego wieść, i w
235 4|    doległości i myśli strestane tak go umocnić może, iż nie telko
236 4|        lękać niebespieczeństwa, ale go ani sobie kęs jeden ważyć
237 4|        obyczajów zwyczaił, które by go same, gdzie by sie on nie
238 4|        kiedy inedy, to dlatego, aby go mogli w przeciwnym szczęściu
239 4|             poddanych, ale ledwe by go za Boga nie chwalili. Więc
240 4|             nie występuje, i owszem go strzeże, broni i w pełnej
241 4|        rospycha człowieka, i uczyni go hardym i upornym, a ubóstwo
242 4|           na szrot u nich zelży, iż go sobie za nic mieć poczną.
243 4|             zabieżeć złemu, ale ani go człowiek poznać, aż przy
244 4|   roskazował? Wiem to pewnie, iżbyś go w. m. nigdy nie miał za
245 4|             jest rzecz pewna, iżbym go nigdy nie wiódł na rzeczy
246 4|         najwyższy i najniższy, miał go w wielkiej czci i powadze.
247 4|        niechaj by tak trefiał, iżby go ani zelżyła zbytnia skłonność,
248 4|            panu należyta. Wiódł bym go też i na to, aby budował,
249 4|    przywoite prawemu królowi, a one go mają uczynić czasu pokoja
250 4|             szukając tej sławy, aby go za wymownego rozumiano,
251 4|        panem Kostką skończyło, a ja go nie chcąc ożywiać, nie rzekę
252 4|            pan Dersniak: Ba, możesz go w. m. już tak zaniechać,
253 4|         Król, abo Książę, z jakiemi go w. m. mieć chcesz. A tak
254 4|           dojść wdy może, przełożył go i nad samego pana, co barzo
255 4|            a Dworzanin nie może, iż go nie jest s to, aby ich używał.
256 4| naznaczonego kresu dojdzie. A jeśli go w. m. nie chcesz zwać Dworzaninem
257 4|         niefortunną miłość, w którą go była matka wprawiła, przeklęctwo
258 4|     pokazują, w łaskę jego, a potym go wieść ku cnotam. Arystoteles
259 4|            dobrze w notę trefić, iż go Aleksander i czcił i miłował,
260 4|        słoneczne; jeszcze ktemu tak go dobrze w przyrodzonych naukach
261 4|      zbudował, ale owszem przywiódł go do potomnych ludzi w złą
262 4|           być rzecz niepodobną, aby go od okrucieństwa, w które
263 4|           istemu ochmistrzewi (jako go w. m. nazwać chcecie), który
264 4|        zamilkł, a wszytcy hnet jęli go nagrzewać, aby dalej o tej
265 4|          której sie chasa kocha, bo go tamta więtszym niż jest
266 4|             młodemu pokazować, chcę go wdy troszkę dalej zaprowadzić,