Ksiega

1501 3  |           oglądał sie tak na mniemanie i nadzieję, która w Rzymie
1502 3  |              nim wielka była, jako też i na to, iż miał ze wszytkich
1503 3  |              będąc ta białągłową zacną i wielkiemu panu poślubioną,
1504 3  |            powścięgliwość, hojne serce i czyste sumienie, czym hnet
1505 3  |              drugim wojskiem zwyciężył i zhołdował. Owa, czego by
1506 3  |            rzeczą (jako piszą) dowiódł i dokonał. A tak ten uczynek
1507 3  |              im było patrząc miło, ale i myśli swe o miłym zatracić
1508 3  |               w okrutnej miłości będąc i pokładając tylekroć białą
1509 3  |            ręce, a walcząc sama s sobą i przeciw temu, kogo więcej
1510 3  |               był, ale by go był snadź i palił świecami. Tak dobrze
1511 3  |                w. m. Pericla spomniał, i w tym tam było coś inego,
1512 3  |           szczyra powścięgliwość, jako i w onym drugim (a dziwuje
1513 3  |              częstokroć, którą młodość i krewkość unieść by miała,
1514 3  |           unieść by miała, zastawi sie i obroni tym wszytkim rzeczam,
1515 3  |             siła takich było, jakom to i pirwej powiedział, które
1516 3  |           Odpowiedział pan Myszkowski: I teraz o takie nie trudno.
1517 3  |              miasto Francuzowie wzięli i wyplundrowali, miedzy inym
1518 3  |               plonem dostała sie zacna i piękna ślachcianka jednemu
1519 3  |              był młody, widząc dziewkę i cudną i same, począł pirwej
1520 3  |                 widząc dziewkę i cudną i same, począł pirwej pięknemi
1521 3  |           słowy prosić, a potym fukiem i groźbą, aby mu posłuszną
1522 3  |            dowiódł, tak że rostarchana i s płaczem wielkim wróciła
1523 3  |            powiedzieć, na pilną prośbę i usiłowanie siestrzyne, co
1524 3  |                nieboga wynarzając sie, i nie raz przyszedł jej był
1525 3  | przedsięwzięcia dziewka jąć niechciała i owszem odgarniała gi od
1526 3  |                 tak że wszelaką pomocą i ratunkiem gardząc dać garło
1527 3  |            telko kronika nie mówi, ale i tu nie każdy by był wiedział,
1528 3  |                 grób kosztowny uczynić i kamień postawić tej tak
1529 3  |             było. Służył jeden pięknej i zacnej Rzymiance czas długi,
1530 3  |          przychylności nie przyjmując, i patrzyć nań niechciała,
1531 3  |             gdy pani przyzwoliła, a on i o wszytkim wiedział, i co
1532 3  |              on i o wszytkim wiedział, i co czynić miał, był nauczon,
1533 3  |             świętego Sebestyana dosyć, i każdy jakoby s powinności
1534 3  |                szło, jął grozić, potym i bić, nakoniec usadziwszy
1535 3  |             swej uczynił dosyć, by też i gwałtem, czego mu ona zła
1536 3  |          przewieść nic niemógł. Za tym i z gniewu widząc być prożne
1537 3  |               być prożne swe staranie, i z bojaźni, by jako przyjaciele
1538 3  |           małpy cną białąglowę udawił, i tamże ją zostawił, a sam
1539 3  |              rzeczach poznano ją winną i pojmano; przyznała sie hnet
1540 3  |       przyznała sie hnet do wszytkiego i wzięła swą zapłatę. A ciało
1541 3  |          białejgłowy z jaskinie wyjęto i z wielką uczciwością do
1542 3  |           wszelakiego stanu, płci, lat i zawołania na pogrzebie było,
1543 3  |               tak wielką cnotę chwalić i wysławiać.~Tu gdy zamilkł
1544 3  |           przydzie, któremi siła miast i zamków na świecie dobyto,
1545 3  |               poda upominek od miłego, i dołoży litownemi słowy,
1546 3  |            Przywiedzie sie na przykład i ta i owa sąsiada jako daleko
1547 3  |       Przywiedzie sie na przykład i ta i owa sąsiada jako daleko
1548 3  |               przywieść. Słychałem też i o takich ojcach, którzy
1549 3  |                 którzy dziewki własne, i o mężach, którzy żony swe
1550 3  |              służę, s serca mię miłuje i umysł mi swój bez inej pociechy
1551 3  |         wyliczyć? Tak tego jest wiele, i ustawicznie za przemysłem
1552 3  |            wynajdzie, są ktemu jeszcze i księgi, które uczą, jako
1553 3  |         białągłowę w tej mierze podyść i zbłaźnić. Tak dawno mężczyźni
1554 3  |               nigdy tak wielkiej prace i niespania nie podejmował,
1555 3  |                naszczyrbieniem zdrowia i z niebespieczeństwem żywota;
1556 3  |             temi rzeczami, ulituje sie i uczyni to, czego (jeśli
1557 3  |               za nader ganiebny występ i srogi grzech kładziesz,
1558 3  |           chcesz wszytki wobec zhańbić i za niepowścięgliwe udać.
1559 3  |             sie zwaśnisz. A niewiem by i nie mężczyzn wielką część
1560 3  |           Odpowiedział pan Bojanowski: I owszem, miałyby mi białegłowy
1561 3  |               one białegłowy wsławiły, i jeszcze tego dobrze więcej
1562 3  |               rozum człowieczy ostrzy, i śmiałości w bitwie dostaje?
1563 3  |                go było przecz miłować, i strzeże tego pilnie, żeby
1564 3  |              sie temu wojsku przyszło. I to, iż Troja dziesięć lat
1565 3  |               ubieraniu ich we zbroje, i czasem same ubierały, a
1566 3  |              uffy murzyńskie rwać sie, i tłumy ladzi zostać na placu
1567 3  |               świecie są początkiem.~A i te miłe a krotochwilne zabawy
1568 3  |            wyraził? Siła poet greckich i łacińskich niemieli byśmy
1569 3  |                białychgłów nie ważyli. I teraz, ile sie tego na każdy
1570 3  |             mieliśmy niejako dochodzić i smakować onych rzeczy niewidomych,
1571 3  |              rozum a łaskę Bażą widome i jasne były. A tak mało tego
1572 3  |         przydzie, bo o tym najczęściej i najradniej mężczyzna z białągłową
1573 3  |              takiej rozmowy, pogotowiu i tego niechcesz, aby minowała,
1574 3  |               ktoby jej s serca życzył i służył, a tak siła rzeczy,
1575 3  |               wdowie dozwalam miłości, i to tak, iżby nadzieja małżeństwa
1576 3  |          widząc niepowścięgliwość jego i wzgardę małżeńskiego łoża,
1577 3  |              mi sie zda, że mu jeszcze i tego i owego nie dostaje,
1578 3  |              zda, że mu jeszcze i tego i owego nie dostaje, a miedzy
1579 3  |              trzeba, żeby sam miłował, i był godzien obyczajmi i
1580 3  |                i był godzien obyczajmi i postępki swemi miłości,
1581 3  |           miłością miłują; już bych ja i kosztownych upominków nie
1582 3  |               odejmują gracyą miłości, i przeto owo wiekich pali
1583 3  |         upewniam, że tegoż chcę, czego i moja wdowa, po czym znać,
1584 3  |                 kto poczyna miłość, ma i to począć, przestawać na
1585 3  |                z nas myśli swe wszytki i chciwości poddał pod moc
1586 3  |             iżby jedna jej dusza swemu i naszemu, jako już zniewolonemu
1587 3  |                dusza, jeden umysł mnie i one sprawował.~Rzekł zaś
1588 3  |         wszytkę swą myśl, wszytkę siłę i staranie na to obraca, aby
1589 3  |             znacznie a widomie pokazać i dobrze ją udać mógł.~Powiedział
1590 3  |           Odpowiedział pan Myszkowski: I owszem, będzieli baczny,
1591 3  |              kiedy ją proszą, choć też i uczynić nie ma wolej.~Niedobrze
1592 3  |             sobie ku krzywdzie weźmie, i zaniecha s tobą onego bespieczeństwa,
1593 3  |           niżeś się z miłością odkrył. I tak cos za czasem ukrócić
1594 3  |                białejgłowie miłość swą i uczynić onę sobie skłonną,
1595 3  |     westchnieniu, w jednym zapłonieniu i niejakiej bojaźni więcej
1596 3  |       upodobanego serca, zagrzewają je i czynią je sposobne ku przyjęciu
1597 3  |               je sposobne ku przyjęciu i rozżarzeniu miłości. Stąd
1598 3  |               tedy kształtem Dworzanin i miłość swą pokaże, i wiele
1599 3  |         Dworzanin i miłość swą pokaże, i wiele sobie łaski zjedna.
1600 3  |                pilnie sie przypatrują, i prędzej czasem takową rzecz
1601 3  |          pokazać, musi patrzać na czas i na miejsce, aby ani płocho,
1602 3  |               powiedział pan Dersniak: I to czasem nie wadzi, nie
1603 3  |            bespieczeństwo, jasną twarz i postępki szczyre, niemogąc
1604 3  |               tak nie żydzie. Nakoniec i tegom świadom, jako jedna
1605 3  |                być godnym swojej chęci i miłości; owa prosto sama
1606 3  |       poselstwo, dobrze gruntowniejsze i godniejsze wiary, niżby
1607 3  |          baczyć, tak wdzięcznego, jako i przykrego w miłości, i częstokroć
1608 3  |            jako i przykrego w miłości, i częstokroć sie usty śmiać,
1609 3  |               dwoje ludzi s sobą długo i wolnie około miłości mówiło,
1610 3  |           mówili, a wszytki ine, które i na to, i na owo obrócić
1611 3  |            wszytki ine, które i na to, i na owo obrócić mógł, głosem,
1612 3  |              nas, bo takowe znaki, abo i skryta mowa czymsi niedobrym
1613 3  |             Kostka chceli Dworzaninowi i około miłości radzić, niechajże
1614 3  |                 od uskarżania pocznie, i będzie wyciągał białągłowę
1615 3  |          dostanie sie też jaka sznupka i onej, także też bez winy,
1616 3  |                 także też bez winy, aż i do tego przydzie, że będzie
1617 3  |               sobie białegłowe, ale ją i w to wprawi, iż tam tego,
1618 3  |                 kogo ma w podeźrzeniu. I stąd hnet białagłowa onego
1619 3  |            waśni sieje, chociaż będzie i prawda, przedsię onemu wiary
1620 3  |             nie pokazuje nicprzyjaźni, i owszem rychlej chęć a życzliwość;
1621 3  |             życzliwość; ale kiedy czas i pogodę upatrzy, iż go mową
1622 3  |               baczniejszym był niż on, i pilniej przestrzegał tego,
1623 3  |           głupich sie zawadza, boć sie i ów rozumem barzo nic przesadził,
1624 3  |             godzina rokiem widzi. Więc i o takiego nic trudno, który
1625 3  |          niewidy o sobie powieda; albo i o owego, który to powieda,
1626 3  |                jako ja często słycham, i śmiać sie barzo muszę jednemu, (
1627 3  |          słuchają, biorą sobie w głowę i mówią: Wiere to musi być
1628 3  |              co go na świecie. Jeszcze i takiego potrefi, który towarzysza,
1629 3  |             wszytki białegłowy miłują. I tak oną swoją zazdrością,
1630 3  |              barzo miłości godzien, co i one same znać będą, uczyni
1631 3  |                 której rad służył, ale i drugie (rozumiejąc w nim
1632 3  |           Pośmiał sie na to pan Kryski i powiedział: Iście że dworzanin
1633 3  |               komu inemu dla niej, ale i sobie byś w. m. niemiał
1634 3  |             pana miłowała jedna bohata i piękna białagłowa, na ten
1635 3  |                pan s Krakowa odjechał, i on s nim pospołu, pani,
1636 3  |      Przyjechał, s panią miał rozmowę, i tyle dni, jako prosiła,
1637 3  |            które obfite ze wzdychaniem i łzami było, prosił jej,
1638 3  |         przeciwko jemu nie odmieniała, i dołożył, a iżby w gospodzie,
1639 3  |                w gospodzie, co s końmi i s czeladzią strawił, zań
1640 3  |             wszytcy śmiać sie poczęli, i drudzy za takową sprosność (
1641 3  |           prawdę powiedzieć, snadź sie i w. m. samemu i to i owo
1642 3  |               snadź sie i w. m. samemu i to i owo nie raz przydało
1643 3  |                sie i w. m. samemu i to i owo nie raz przydało w miłości.~
1644 3  |            Dworzaninowi, jako pozyskać i zachować sobie łaskę ma
1645 3  |            której kiedy będzie służył, i odstrychnąć od niej towarzysza,
1646 3  |        towarzysza, powinieneś go w. m. i tego nauczyć, jeśliby mu
1647 3  |          powiedział: Nie baczę ja, aby i Ovidius był w tym wielkim
1648 3  |                 omoczże w winie palec, i napisz to na stole.~Odpowiedział
1649 3  |               wielkie podobieństwo, że i w miłości nie było tak pięknego
1650 3  |           stara sie o to, aby chęć swa i serdeczną miłość co najbarziej
1651 3  |           przyjaciela takiego, któryby i poselstwo donosił, i o chęci
1652 3  |           któryby i poselstwo donosił, i o chęci takowej umiał powiedzieć,
1653 3  |           podpora, abowiem mimo to, iż i zalecić i poradzić może,
1654 3  |          abowiem mimo to, iż i zalecić i poradzić może, siła kroć
1655 3  |               spalić. Więc chociaż też i one pod czas miłują, a wszakoż
1656 3  |               jest, że światem rządzą, i mogą swoją pięknością znędzić
1657 3  |                pokarm najsmaczniejszy, i tego tak barzo są chciwe,
1658 3  |           drogi skarb oni przyjmowali. I tak, aby sie za cnotliwe
1659 3  |               żeby takowa ich surowość i nieludzkie postępki znali
1660 3  |             był grzech tak wielki. Ale i tą roskoszą wolą one dać
1661 3  |                ludźmi zaścia, poswarki i wiele złego roście, bo człowiek
1662 3  |          trudno sie ma umiarkować.~Ale i to jeszcze u drugich białychgłów
1663 3  |            zwyciężyć serce swej miłej, i ona cnotliwie to przyjąwszy,
1664 3  |              niezwyczajnie przysięgać, i ine rzeczy dziwne czynić
1665 3  |             wszytkiemu dała przyczynę. I hnet za kilka dni tak sie
1666 3  |              wszytek świat je posądzi, i za pewne uwierzy, iż w głęboką
1667 3  |         dopiero wolą wszytkę wypełnić, i to, co roskaże, uczynić
1668 3  |              tym mniej wdzięczne było, i człowiek jej nie tak wiele
1669 3  |          tajemny być nic może, za czym i białagłowa sie o złą sławę
1670 3  |             sie o złą sławę przyprawi, i ów tego dozna, że czas i
1671 3  |               i ów tego dozna, że czas i wielką pracę swoje wniwecz
1672 3  |           pracę swoje wniwecz obrócił, i skrócił sobie żywota onemi
1673 3  |           frasunki bez żadnej pociechy i dostania wielkiej korzyści,
1674 3  |            tego człowiek nader pragnął i miałby to był sobie za wielkie
1675 3  |             jako wielkiej boleści, tak i roskoszy uczuć nie może.~
1676 3  |               otrzymał, ale przeto, iż i pan Bojanowski więcej przeciwko
1677 3  |              tak wszytko naleść miało, i w. m. pospołu s panem Myszkowskim
1678 3  |             Powiedział pan Kostka: Oto i s tego znać, żeś w. m. białymgłowam
1679 3  |           jedno już został takim, tedy i ja rad przestawam: a miał
1680 3  |             wszytcy tak rozumieć, jako i pan Kostka, to jest, iż
1681 3  |                 w tej wierze zostawić, i prawie to w nas wmówić,
1682 3  |              Te, które tu były ku czci i ku hańbie białychgłów nad
1683 3  |                rzekł pan Lubelski), bo i więcej czasu będzie, i to
1684 3  |              bo i więcej czasu będzie, i to wszytko dzisiejsze wynidzie
1685 4  |              nieprzyjaciela rozumieją, i przeto pospolicie takowej
1686 4  |               mówi, jest przyjacielem, i radby go wyniósł aż do nieba,
1687 4  |            osobnego, czymby go ozdobie i wystawić mógł. To mnie przychodzi
1688 4  |              pisząc tę czwartą księgę, i obawiam sie, aby ci zmarli,
1689 4  |            ludzi w pamięci są świeżej, i każde cnotliwe serce śmierci
1690 4  |                cnotliwe a godne targa; i w tym zawodzie, gdzie wieldzy
1691 4  |               a nadzieje wszytki nasze i pilne starania w niwecz
1692 4  |             pan Aleksander Myszkowski, i nauką i urodą i przymioty
1693 4  |         Aleksander Myszkowski, i nauką i urodą i przymioty osobny
1694 4  |            Myszkowski, i nauką i urodą i przymioty osobny człowiek,
1695 4  |          Andrzej Kostka znacznej nauki i osobnych obyczajów młodzieniec
1696 4  |   Maciejowskiego, tuż przed panem swym i blisko krwią powinnym, jako
1697 4  |             jako na ziemi chadzał, tak i do nieba iść musiał, człowiek
1698 4  |           Chronika Polska dobrze o nim i długo mówić musi, jako o
1699 4  |           swego siła na sobie trzymał, i te rzeczy, do których teraz
1700 4  |         powieści prawdziwych trefnych, i ku życiu człowieczemu pożytecznych
1701 4  |              godny w Polszcze człowiek i poeta osobny; przyjaciel
1702 4  |           abowiem mimo urodę, kształt, i twarz przyjemną obudwu,
1703 4  |                 była wiadomość rzeczy, i swych i postronnych, była
1704 4  |              wiadomość rzeczy, i swych i postronnych, była biegłość,
1705 4  |                u Papieżów, u Cesarzów, i Królów majestatu i dostojeństwa
1706 4  |           Cesarzów, i Królów majestatu i dostojeństwa Korony tej
1707 4  |             używał krewny, gdzie teraz i krewny i przyjaciel i sąsiad
1708 4  |           krewny, gdzie teraz i krewny i przyjaciel i sąsiad i wobec
1709 4  |            teraz i krewny i przyjaciel i sąsiad i wobec wszytka Korona
1710 4  |           krewny i przyjaciel i sąsiad i wobec wszytka Korona śmierci
1711 4  |              ich nie wspomni bez żalu. I tak rozumie, że Pan Bóg
1712 4  |            nauka dosyć wielka była, co i wirsz jego pokazuje, ale
1713 4  |         nabywania tak majętności, jako i dostojeństwa, w nim nie
1714 4  |             namiłować niemógł do woli. I widzi mi sie, by tacy wszytcy
1715 4  |         przyjechania w. m. był pewien, i dla tego nie kazałem sie
1716 4  |       prowadząc ku końcu rzecz zaczętą i dobrze rozebraną od tych
1717 4  |               rozebraną od tych panów, i wszytkiego tego potwierdzając,
1718 4  |             mierność, mężność, zdrowie i wszytki ine cnoty, które
1719 4  |              szczodrobliwość, bohactwo i co dalej jest temu podobnego.
1720 4  |          Myszkowskim, jest rzecz dobra i godna wielkiej chwały, ale
1721 4  |            łamać, a tak wiele starania i pracej (jakoż ta musi być,
1722 4  |             być doskonały) podejmować. I owszem, rzekł bych ja, że
1723 4  |         osobniejsze, koszty, maszkary, i inne rzeczy, które sie dla
1724 4  |           próżne, ale barzo pożyteczne i godne wysokiej chwały.~Koniec
1725 4  |            przywiódł go na drogę cnoty i przeciwności. Jakoż, gdy
1726 4  |           uczonym, przyjemnym, trefnym i dalej, łatwie mu to przydzie,
1727 4  |         pokazać, jako wiele poczciwego i pożytecznego urość może
1728 4  |           pożytecznego urość może jemu i poddanym jego, ze sprawiedliwości,
1729 4  |            wielkiego serca, z dobroci, i z inych cnót, które należą
1730 4  |           stronę jako wiele zelżywości i szkody z niecierpliwości,
1731 4  |             nikczemności, z nadętości, i z inycli szkaradych przywar
1732 4  |          muzyka, biesiada, taniec, gra i ine zabawy krotochwilne
1733 4  |            któremu prowadzić myśli swe i sprawy ma, a ten żeby był
1734 4  |               Dworzaninowi naznaczyli. I może nimi Dworzanin poratować
1735 4  |          sprośną przywarą słusznie sie i Bóg i ludzie brzydzą, ale
1736 4  |            przywarą słusznie sie i Bóg i ludzie brzydzą, ale nikomu
1737 4  |             aby sie tej pracej podjął, i owszem, rad temu każdy,
1738 4  |             jakoby swoje równią karał; i owszem, chcąc pozyskać łaskę,
1739 4  |         wielkiego s panem towarzystwa, i czyni i mówi to, czymby
1740 4  |             panem towarzystwa, i czyni i mówi to, czymby sie panu
1741 4  |          będzie, a to jest szkodliwsze i okrutniejsze matactwo, niż
1742 4  |              mózg dostatkiem, pływając i ledwe nie topiąc sie w roskoszacb,
1743 4  |            mocy, więc wszytkę swą myśl i staranie na to obracają,
1744 4  |               poniekąd zniewolić miał, i umniejszyć onego bytu, który
1745 4  |      posłuszeństwo cnocie, poczciwości i przystojeństwu, biorąc to
1746 4  |        podnoszą sie w pychę spodziwną, i oną swą nadętą twarzą, srogością,
1747 4  |               tym przyść w taką powagę i we wziętość do ludzi, żeby
1748 4  |                niosą, muszą sie obalić i klesnąć, a z jednego błędu
1749 4  |              nigdy zbłędzić nie mogli, i jakoby ona władza, którą
1750 4  |            nich na to dobrze rozmyślił i u siebie tak postanowił
1751 4  |                u siebie tak postanowił i zawarł, że trzeba umieć
1752 4  |                zawarł, że trzeba umieć i czynić dosyć swej powinności
1753 4  |           nazwać najwiętszą na świecie i najsroższą śmiertelnych
1754 4  |                rozumieli, że ich karać i na dobrą drogę nawieść mogli,
1755 4  |                prostowania życia swego i obyczajów mieli. Jako Epaminondas
1756 4  |          Xenophonta; Scipio Panetiusa, i drugich takich wiele było.
1757 4  |               łagodnej twarzy) pokazać i nauczyć ich dobrych obyczajów
1758 4  |              dobrych obyczajów chciał, i tego, jaki żywot być ma
1759 4  |            zwyczajem, nieumiejętnością i fałszywym dzierżeniem o
1760 4  |                nieprawda, pochlebstwem i dziwnemi a nieprzystojnemi
1761 4  |                 dowiedzie tego łatwie, i powinien będzie w tym czynić
1762 4  |           wszelakich panu oczy otworzy i prawdę snadnie a bez obrazy
1763 4  |               za niemi osława, lekkość i hańba w te tropy chodzi,
1764 4  |                cnotami sława, pociecha i pożytek. Więc, iżby pochopniejszy
1765 4  |         marmoru, to z miedzi, a czasem i ze złota oni Grekowie, abo
1766 4  |              abo rozmową około miłości i inemi rzeczami, które ci
1767 4  |           pański poczciwie, a przedsię i tu i owdzie wtrąci zawdy
1768 4  |             poczciwie, a przedsię i tu i owdzie wtrąci zawdy w te
1769 4  |            rzeczy lubych każdego czasu i na każdym miescu, dojdzie
1770 4  |         godzien dobrze więtszej chwały i odpłaty, niżby którą iną
1771 4  |           ludziom wobec tak była dobra i użyteczna, jako jest pan
1772 4  |               dobroci, powścięgliwości i inych cnót, które chcesz
1773 4  |               niepowścięgliwego, złego i a niecnotliwego na świecie
1774 4  |               przyznać, iż jest takim; i owszem każdy, by też był
1775 4  |              powścięgliwego chce udać, i ma s tego roskosz, gdy tak
1776 4  |           kiedyby w cnotach, tak, jako i w inych rzemięsłach wyuczenie
1777 4  |       poratować ludzi, ukradł Minerwie i Wulkanowi on pospołu i z
1778 4  |        Minerwie i Wulkanowi on pospołu i z ogniem dowcip, którym
1779 4  |                aby niósł ludziom wstyd i sprawiedliwość, żeby te
1780 4  |                cnocie miasta ozdobiły, i ludzie w zgodę, a w społeczność
1781 4  |               s pośrzodka ludzi wyjęty i zamordowany.~Otóż w. m.
1782 4  |            przemysłem swym, iż ich lwi i niedźwiedzie są posłuszni,
1783 4  |            jako uleczyć febrę, pleurę, i ine ciężkie choroby, co
1784 4  |              cnotliwemi być nie mogli, i wielka by to bezbożność
1785 4  |             człowieczej winy pochodzi. I w tej mierze prawo pospolite
1786 4  |              przyjąć możem, takież też i niecnotę. Przeto tak w jednym,
1787 4  |                dzieci małych uczą, ale i inych obyczajków uczciwych,
1788 4  |         potrzeba, któryby zdrową nauką i dobrym napominaniem wskrzesił
1789 4  |          dobrym napominaniem wskrzesił i ożywił w nas one cnoty,
1790 4  |              na żadnym smyśle; tak też i te cnoty, które w nas są
1791 4  |         mądrością, iż ona wie, rozumie i umie obrać to, co jest dobre,
1792 4  |              jako są złodzieje, zbójce i ini złoczyńce.~Odpowiedział
1793 4  |             grzechu strzymać nie mogą, i zawiemy je niestrzymawałemi,
1794 4  |                 a przeto przeciwią sie i zakładają sie rozumem jako
1795 4  |               cnota, bo też ma w sobie i to i owo żądzej. Przeto
1796 4  |                 bo też ma w sobie i to i owo żądzej. Przeto zda mi
1797 4  |             rozum s chciwością walczy, i chocia sie im złe złem,
1798 4  |             dziwnym sposobem przejdzie i przeniknie wszędzie, by
1799 4  |               człowiecze wzrusza ć sie i w sprawie swej stanąć musi;
1800 4  |            Gdzie tę jego wielką władzą i w tym obaczyć możem; trefuje
1801 4  |                sam w sobie gryzie, ale i ciało jego zgodzi sie więc
1802 4  |         umysłem, iż zarazem by w kilka i dalej dni po onym obiedzie
1803 4  |              Hetman, który bitwę stawi i mężnie poczynając sobie,
1804 4  |             nie bez wielkiej trudności i niebespieczeństwa. Ale mierność,
1805 4  |                rozlania krwie wygrawa, i zostaje wszytkiego panem.
1806 4  |              zostaje wszytkiego panem. I tak, gdzie miara jest, nietelko,
1807 4  |          poczciwemu ją skłoni, uspokoi i w dobrej mierze zachowa,
1808 4  |        sprawach rycerskich nic po tym; i owszem pan chceli, aby go
1809 4  |              ani by to było dobrze, bo i w affekciech to najdzie,
1810 4  |                którzy objeżdżają konie i ku gotowości je ćwiczą,
1811 4  |                kiedy mu jeździec każe, i tym strychem jako gi on
1812 4  |                jeden cnocie przeciwne, i owszem ją forytują i podpierają,
1813 4  |        przeciwne, i owszem ją forytują i podpierają, jako gniew pomaga
1814 4  |               niedopuszcza, takież też i ine cnoty niemałą pomoc
1815 4  |                przyjaciółka skromności i ludzkiego dobra, panna ona
1816 4  |             przeto jest najdoskonalszą i za jej pomocą inych cnot
1817 4  |          pełnimy, a kto ją ma w sobie, i jemu samemu i drugim siła
1818 4  |              ma w sobie, i jemu samemu i drugim siła dobrego przynosi;
1819 4  |          cnotami, wspaniała myśl idzie i nieco im przydaje ozdoby,
1820 4  |                skromność, dobrotliwość i wiele cnot inych, których
1821 4  |               te najdzie w swym panie, i co dzień o wiecej tego będzie
1822 4  |               Dworzanin wielką roskosz i uciechę poczuje, wspomniawszy
1823 4  |         świecie dobrym jest najwiętsza i najtrudniej o nie, to jest,
1824 4  |             jeden wszytko, co widzimy, i to, czego nie widzimy, rządzi
1825 4  |              czego nie widzimy, rządzi i sprawuje. Ale puściwszy
1826 4  |                 który roskazuje; także i w naszym ciele, członki
1827 4  |              jako rzeczy nader zdrowej i pożytecznej. Oto jelenie,
1828 4  |     pożytecznej. Oto jelenie, żórawie, i ini ptacy, kiedy do ciepłych
1829 4  |            sobie obiorą, za którym idą i są go posłuszni. Pszczoły
1830 4  |           jednę osobę łatwie zawiedzie i ułowi. Ale gdzie osób jest
1831 4  |                rzeczy miesca nie mają, i owszem jako wielka woda
1832 4  |             zawdy posłuszni być mieli, i owszem odmieniają oni często
1833 4  |              niż tych, które on pasie. I w on czas, kiedy Saturnus
1834 4  |              dygnitarstwa pomieszawszy i zepsowawszy, sama regiment
1835 4  |             swoboda, żyć podług prawa. I niemniej to potrzebna, pożyteczna
1836 4  |               to potrzebna, pożyteczna i wedle przyrodzenia rzecz
1837 4  |               jest posłuszeństwo, jako i roskazowanie; nakoniec rodzą
1838 4  |            natura sama na to je obiera i odłącza, aby roskazowały,
1839 4  |              aby roskazowały, jako też i drugie na to wypuszcza,
1840 4  |                przeciwko niewolnikowi, i takowąż też zwierzchność
1841 4  |                podług prawa roskazują, i tymże też kształtem roskazuje
1842 4  |            przyrodzenia są niewolniki, i pożyteczniej to im jest
1843 4  |         którymby zdołać mogli, aby też i oni roskazować i rzędzić
1844 4  |               aby też i oni roskazować i rzędzić podlejsze w rozumie,
1845 4  |                główny porządek wszytek i zwirzchnia władza na panu
1846 4  |         łatwiej jedna osoba uwieść sie i skazić może, niż osób wiele,
1847 4  |             łatwiej jednego cnotliwego i mądrego naleść, a niźli
1848 4  |              niźli wielu, a cnotliwego i mądrego tego ja chcę rozumieć,
1849 4  |               ku cnocie s przyrodzenia i ze sławnej pamięci przodków
1850 4  |          przodków swoich, wyprawionego i wyćwiczonego w dobrych a
1851 4  |            dobrych a pobożnych naukach i obyczajach. Otóż chocia
1852 4  |          jakiego ci panowie formowali, i rozumem jego będąc nieco
1853 4  |             hojnym, poważnym, nabożnym i dobrotliwym, prze które
1854 4  |           wysokie cnoty wielkiej sławy i miłości dostanie u ludzi,
1855 4  |               dzierży pan Bóg rękę swą i kocha sie w paniech, lecz
1856 4  |               możność, a władzą swoje, i każąc ledwe nie padać przed
1857 4  |        naśladowali pana Boga w dobroci i w mądrości, dzieląc miedzy
1858 4  |              na niebie słońce, miesiąc i ino gwiazdy pokazują światu
1859 4  |           Królowie, którzy sie go boją i miłują, a którzy oną jego
1860 4  |         przystojeństwa, świętobliwości i inych błogosławionych dóbr,
1861 4  |                poruczeni od Boga panom i podani ich straży, jako
1862 4  |                mieć pieczą o ich dobre i poczciwe; i cokolwiek na
1863 4  |                o ich dobre i poczciwe; i cokolwiek na poddane złego,
1864 4  |              to ma pochodzić z miłości i stąd też, aby Bogu umieli
1865 4  |         nietelko sam ma być dobry, ale i poddane ma przedziałać ze
1866 4  |               prosty jest w sobie, ale i tę ścianę prostą uczyni,
1867 4  |              samo jest, które kieruje, i na dobre nawodzi poddane,
1868 4  |               najsroższe pisane prawo, i nie może to być inaczej,
1869 4  |                pilnie starać, aby mógł i umiał, a potym, aby sam
1870 4  |               tak w prawnych, jako też i nie w prawnych rzeczach
1871 4  |                sercu swym, musi w nocy i we dnie o tym myślić, jakoby
1872 4  |             nie uczuł. Owa przyrodzony i nabyty rozum, ktemu cnota
1873 4  |                go do wszytkiego wieść, i w nim ustawicznie mieszkać,
1874 4  |                jednej strony przyciska i dławi głupstwo a nieumiejętność,
1875 4  |         pomieszane a nadzwyczaj dziwne i przykre myśli w swym ciele,
1876 4  |     zapomniawszy sie odejdą od rozumu, i wnet poczną używać hardości,
1877 4  |                łakomstwa, zuchwalstwa, i wszytkich inych obyczajów
1878 4  |              wszytkich inych obyczajów i niecnot tyrańskich. A za
1879 4  |               nimi niesnaski, niechęci i nienawiści. Tu hnet najdą
1880 4  |           ludźmi, spotwarzać, nakoniec i zabić, gdzieby tego potrzeba,
1881 4  |             aby poddani stracili serce i za swoim rozerwaniem a niestworą
1882 4  |              Skąd potym wielkie szkody i upadki przychodzą na mizerne
1883 4  |           przychodzą na mizerne ludzie i wielekroć srogie mordy,
1884 4  |         wnętrznych nieprzyjaciół mają, i barziej sie dać o sie muszą.
1885 4  |            jako wąż w jamie legał? Abo i on drugi Aristodemus na
1886 4  |        cnotliwemi jego sprawami milsze i droższe zawdy u poddanych
1887 4  |               zamykania niezwyczajnego i inej pieczy około ciała
1888 4  |               w sprawach a dzielności; i tyle obojga s tych patrzał,
1889 4  |             sie około bystrości rozumu i subtylnie obaczania rzeczy
1890 4  |             wiele rzeczy ma być pełen, i onych ma ku temu dobremu
1891 4  |              kiedy będzie, ja sie nań, i w tym i w inych wszytkich
1892 4  |            będzie, ja sie nań, i w tym i w inych wszytkich rzeczach,
1893 4  |               te, które ku wyćwiczeniu i postanowieniu pana na gruncie
1894 4  |         Powiedział ktemu pan Wapowski: I tych rzeczy lekko pokładać
1895 4  |               którego niecnota roście, i to, iż człowiek siła a obłędliwie
1896 4  |               jego pytanie, a przy tym i to niechaj będzie, abyś
1897 4  |           umieli dobrze poznać, uważyć i rozebrać każdą rzecz u siebie,
1898 4  |                 jako przystoi, miejsce i czas obaczając, ktemu, iżby
1899 4  |            rzeczy słuszne, przystojne, i te, których zwierzchność
1900 4  |               te, których zwierzchność i władzą mają, a iżby ten,
1901 4  |       królewską. Wszakoż przedsię Król i tedy i owędy okiem swym
1902 4  |           Wszakoż przedsię Król i tedy i owędy okiem swym doźrzeć,
1903 4  |            exequutia dzieje, powinien, i podług czasu a potrzeby
1904 4  |               w tym królewskim dozorze i poniekąd pracy najdzie sie
1905 4  |              pracej odpoczywanie. Więc i to też jest powinność dobrego
1906 4  |         wszytko sie w niwecz obróciło, i poddani znikczemnieli, i
1907 4  |               i poddani znikczemnieli, i pan stracił wziętość, powagę
1908 4  |               stracił wziętość, powagę i świetność swoje, jako żelazo,
1909 4  |              nie barzo mu to przystoi, i chocia by też przystało,
1910 4  |            ludzie w mordy, w łupiestwo i w ine okrucieństwa, słodząc
1911 4  |         zamordował. Wszytki te rzeczy, i tym podobne dla tego wymyślano,
1912 4  |         roskazował, ale dla tego, iżby i siebie i poddane swe obronić
1913 4  |                dla tego, iżby i siebie i poddane swe obronić mógł
1914 4  |              Tyrany, Książęta wycisnąć i wygnać, a te ludzie podług
1915 4  |            zażywali pokoju, odpoczynku i pociechy. Jako i prawa wszytki
1916 4  |            odpoczynku i pociechy. Jako i prawa wszytki ku temu stosować
1917 4  |               wszytki ku temu stosować i wieść mamy, aby urząd złe
1918 4  |               mają we cnoty pożyteczne i potrzebne, aby przyszli
1919 4  |          sposobem poddani będą dobrzy, i pan daleko najdzie więcej,
1920 4  |              więcej, co w nich chwalić i nagradzać, niż ganić abo
1921 4  |           które to są cnoty pożyteczne i potrzebne czasu wojny, a
1922 4  |             Wapowski: Wszytki są dobre i użyteczne, abowiem ku dobremu
1923 4  |       człowieka przyrodzone doległości i myśli strestane tak go umocnić
1924 4  |      pożyteczna czasu wojny cnota, abo i ona cirpliwość, której to
1925 4  |      człowiekowi, aby czasu wojny, abo i zawdy miał wszytki cnoty,
1926 4  |         sprawiedliwość, powścięgliwość i mierność, ale daleko więcej
1927 4  |              pospolicie sie odmieniają i stawają sie niesprawiedliwemi,
1928 4  |   niesprawiedliwemi, niepowścięgliwemi i ustawicznemi w dziwnych
1929 4  |            niechaj zawdy ma co czynić. I one piramidy w Egipcie dla
1930 4  |                 Nalazło by sie jeszcze i inych siła cnot, człowieczemu
1931 4  |             wychowanie często spominał i chwalił, i dałeś to nam
1932 4  |             często spominał i chwalił, i dałeś to nam w. m. tak rozumieć,
1933 4  |              przodku mądrze to wywieść i pokazać panu, co jest złe,
1934 4  |               co jest złe, a co dobre, i tak mu gruntownie jedno
1935 4  |            rozumnemi wywody zacząć sie i postanowić w panie cnoty
1936 4  |             które hnet urodziwszy sie, i zachcieć tego, co im lubo,
1937 4  |             zachcieć tego, co im lubo, i gniewać sie, gdy im co przykro,
1938 4  |            ciele, toż dopiero o duszy, i pirwe, o żądzy, potym o
1939 4  |                nie przyspieje, rzędzić i ku dobremu nakierować. A
1940 4  |           słowa jego a pańskie pojęcie i wyrozumienie, które wyrozumienie
1941 4  |                zbytnie tłuste. Wszakoż i o tym mogłoby sie szyroce
1942 4  |                sie szyroce mówić, jako i o żenie, którego czasu człowiek
1943 4  |          blisko. Zasię około ćwiczenia i chowania ich hnet od dziecinnych
1944 4  |                wzrost był kształtowny, i zdrowie i siła.~Rzekł pan
1945 4  |             był kształtowny, i zdrowie i siła.~Rzekł pan Dersniak:
1946 4  |                swych księgach stanowi, i onymże kształtem.~Powiedział
1947 4  |             białymgłowam ku krzywdzie, i owszem jest im to ku czci,
1948 4  |         rzeczach prawdę chce wiedzieć, i one same miłuje, a temu
1949 4  |            tłumi. Jeszczeby mi sie też i to widziało, żeby pan obrał
1950 4  |              jako z głowy, a s ślachty i s pospólstwa jako s członków
1951 4  |           niechajby miał Król, a wtóra i ostatnią drudzy, jako są
1952 4  |                 abo podlejsze członki. I hnet w takim postanowieniu
1953 4  |              to jest królewska, pańska i pospolitego człowieka. Przy
1954 4  |                człowieka. Przy tym też i to bych panu pokazał, jako
1955 4  |               sądy ludzie mądre, dobre i których by cnota jasna u
1956 4  |          prokuratorowie swoje proporce i wykręcają dekreta, statut
1957 4  |           statut szpecą, prawo niszczą i w niwecz obracają; a w tym
1958 4  |              na stolice sądowe wsadza.~I tego bym też powiedzieć
1959 4  |          zamyka, jako jest bojaźń Boża i gorące kniemu serce, które
1960 4  |               Boga na każdy czas czcić i miłować im przystoi, ale
1961 4  |         przeciwnym szczęściu słuszniej i z lepszym ufaniem o łaskę
1962 4  |               zapomniawszy pana swego, i onej od niego danej mądrości,
1963 4  |                pomoże. Ku temu jeszcze i to bych panu swemu przypomniał,
1964 4  |                czarnoksięstwa, w czary i w ine wieszczby, a wróżki
1965 4  |              przyłączył, musiałby mieć i szczęście i Boga obrońcą
1966 4  |              musiałby mieć i szczęście i Boga obrońcą siebie, któryby
1967 4  |           zwirzchni pan miłował Patryą i poddane swoje, a nie chował
1968 4  |              więc bunty, sprzysięgania i ine złe rzeczy rostą; ani
1969 4  |               łupiestwo, złodziejstwo, i częstokroć upadek wszytkiego
1970 4  |                 a wszakoż, gdzieby sie i to kiedyś trefiło, pokazałbym
1971 4  |            dygnitarstw podług godności i nierównych zasług, które
1972 4  |              strzegli by zdrowia jego, i prze nie siła kroć byli
1973 4  |             nic z niego nie występuje, i owszem go strzeże, broni
1974 4  |               owszem go strzeże, broni i w pełnej mierze ono zachowuje.
1975 4  |              ku dobremu końcowi czyni, i nie w mniejszej by uczciwości
1976 4  |           państwa, księstwa, królestwa i monarchie gubią. A co inego
1977 4  |         pospolicie rospycha człowieka, i uczyni go hardym i upornym,
1978 4  |          człowieka, i uczyni go hardym i upornym, a ubóstwo zasię
1979 4  |                 a ubóstwo zasię lekkim i ku zdradzie skłonnym. Ale
1980 4  |           ziemi czynić mogli.~Już tedy i to, i co drugiego ktemu
1981 4  |           czynić mogli.~Już tedy i to, i co drugiego ktemu niechajby
1982 4  |         łupiestwo, pychę, okrucieństwo i rospustne życie jego, częścią
1983 4  |               sobie u poddanych miłość i wziętość; a pozyszcze to
1984 4  |           kiedy będzie dobre wywyższał i pomierne bogacił, a zasię,
1985 4  |                temu, a nakoniec by też i surowości nieco przyłożyć,
1986 4  |            nieco przyłożyć, jakoby źli i burzliwi ludzie nigdy w
1987 4  |          chciał li by pan, aby poddani i w to i w co inego nieprzystojnego
1988 4  |                pan, aby poddani i w to i w co inego nieprzystojnego
1989 4  |             już syrop niepłatny, może. I śmiem to twirdzić, iż prędzej
1990 4  |        obyczaje złe w ludziech państwo i królestwo każde skażą i
1991 4  |                i królestwo każde skażą i w niwecz obrócą, niż nieprzyjaciel
1992 4  |                nie obórzył.~Na ostatek i to bych panu przypomniał,
1993 4  |               na dobrach umysłu, ciała i fortun nie schodziło; ale
1994 4  |         fortuna, tak też dobra fortuny i ciała dla tego mają być
1995 4  |                obfitsze, tym są lepsze i pożyteczniejsze, gdzie w
1996 4  |                gdzie w dobrach fortuny i ciała już to wszytko jest
1997 4  |                dobrzy, dzielni, godni, i dobrze nakierowani ku człowieczemu
1998 4  |                ktemu w dobrym porządku i w dobrym roskazowaniu.~Moim
1999 4  |               jacy być mają, odmieniła i jego była posłuszną. Patrzże
2000 4  |            swej każdej rzeczy dotknął, i ta nauka, którąś w. m. dał,