Ksiega

   1 Ded|        Krolewskiej Miłości przyczyść sie musi, Najaśniejszy, a Miłościwy
   2 Ded|            ksiąg swoim językiem, ile sie ich pirwej nigdy nie najdowało.
   3 Ded|             Koronę tę, hnet obrocili sie do tego ci, ktorym dał Bóg
   4 Ded|        swojej użyteczni byli, i jęli sie rzeczy poważnych pisać językiem
   5 Ded|      dobrotliwą chęć ku sobie. Czemu sie przypatrując i ja sługa
   6 Ded|      podjąłem nieco prącej, abych mu sie też czymkolwiek popisał.
   7 Ded|           być mogły. Wszakoż jeśliby sie ony podobały ludziom (czego
   8 1  |             mądrości stopień, chcieć się dać leczyć) do tego sie
   9 1  |              się dać leczyć) do tego sie mieć trzeba, żeby za pokazaniem
  10 1  |     przeciwko narodowi swemu, a mógł sie wywabić ten, ktoryby i prostoty
  11 1  |            posługę: wziąłem to przed się, abych Polskiego Dworzanina
  12 1  |              ani też mogąc, ważyłbym sie był tego: bo widzę, żeby
  13 1  |         słychał), a drugie nie zejdą sie do tej rozmowy, gdzie białych
  14 1  |            nie masz. Gdzie tych mnie sie włożyć w dialog polski nie
  15 1  |           Zasię de duello i tego tak sie włożyć nie godziło, bo około
  16 1  |             aby malować umiał, bo mi sie to widzi rzecz mało potrzebna;
  17 1  |             w polskim wspominać mnie sie nie zdało. A gdy do facecyj
  18 1  |              facecyj przychodzi, tam sie wiele rzeczy zaniechało,
  19 1  |              ktore ona zapali, ogień sie ugasić nie może, ale ani
  20 1  |              żaden dziw nie jest, bo sie tego oczy nasze dosyć napatrzywają.
  21 1  |        jednookiemu odmieniłem, bo mi się tak zdało lepiej, a zwłaszcza
  22 1  |      uczyniła swemu mężowi, ale mnie sie tego włożyć nie widziało,
  23 1  |             minus, tom ja (chyba czo sie owo troszkę o kamieniu a
  24 1  |       włożyło) opuścił, bo nie tylko sie to do polszczyzny nie zejdzie,
  25 1  |             ex Aristotele zaniechało sie, co powieda, że mąż jest
  26 1  |            in viro et muliere, precz sie puściła, jako ta, którejem
  27 1  |              mniszki zasię u nas już sie inaksze stały, niż pirwej
  28 1  |          stały, niż pirwej były. Czo sie też tycze owej inwektywy
  29 1  |              owego wspominania, jako sie Sokrates przeciwko Alcibiadowi
  30 1  |               czo wniść mogło, i dać sie rozumieć. A może mi tego
  31 1  |            być skąpy, a nie tylko mi sie nie zda, abym mało około
  32 1  |           miłości powiedział, ale mi sie tak widzi, że przyliż wiele,
  33 1  |         księgi chytrsze zostaną, ale sie męszczyzni niejako przestrzegą
  34 1  |       Polakowi najłatwiej było, gdyż sie sens jednaki w mojej, jako
  35 1  |      Platonis Protagora, powiedziało sie troszkę inaczej, a owo zasię,
  36 1  |              bascio, nie powiedziało sie dla tego, iż jest przysprosniejszym.
  37 1  |              dziecęcych zębach, jako sie z boleścią wydzierają z
  38 1  |              takowe rzeczy przełożyć sie nijako nie mogły. A dla
  39 1  |           nie mają tego gustum, żeby sie im to podobać miało; a gdyż
  40 1  |             to podobać miało; a gdyż sie Polacy i prośbą do świętych
  41 1  |           sensu patrząc, pewnie żeby sie i tym barzo brzydzili, a
  42 1  |             libri del Cortegiano tak sie przełożyć nie mogą, jako
  43 1  |              przełożył. Wszakoż komu sie ten mój Dworzanin podobać
  44 1  |          rzeczy w polszczyznę wnosić sie mają.~Czego kiedy dowiedzie (
  45 1  |              chcę, bo ci Polacy, jak sie dobrze do tej rozmowy godzą,
  46 1  | Bojanowskiego; gdyż pan Kostka bawił sie księdzem Maciejowskim, i
  47 1  |             wszakoż wszyscy ci znali sie s sobą pospołu, a chociażby
  48 1  |            sobą pospołu, a chociażby sie też nie znali, tedy mi to
  49 1  |             go ja wspominam, jeszcze sie były nie wsławiły, ale to
  50 1  |            on czas przytoczył, kiedy sie były jeszcze nie stały,
  51 1  |         wielkim jako jest, na sztych sie kładąc. Ale już nie bawiąc
  52 1  |           kładąc. Ale już nie bawiąc sie dłużej do rozmowy namienionej
  53 1  |           swej własnej chluby, którą sie przyrodzenie jego hydziło,
  54 1  |            jego hydziło, ałe pomniąc sie być mało nie pirwszym Senatorem
  55 1  |        Senatorem w Polszcze, pomniąc sie być urzędnikiem Koronnym,
  56 1  |             mieszkał u dworu, cisnął sie do tego czelnicjszy z dworzan
  57 1  |             swego patrząc i dziwując sie w nim tym tak wielkim Bożym
  58 1  |          zacni przyjeżdżali, trefiło sie raz, iż ksiądz Biskup po
  59 1  |         wspomniał, powiedział: Azaby sie nie mogła naleść jaka ina
  60 1  |              i tych używa, w których sie nierówno więtsza pociecha
  61 1  |           wieść do tego drugie, żeby sie ich imowali. Panie Kryski,
  62 1  |          sprawę), tak i tu niechajby sie takowe gry od W. M. poczęły.
  63 1  |             jednak w tej mierze może sie popisać nie grubie. Na to
  64 1  |            barzobym ja temu rad, aby sie ich też u nas ludzie nie
  65 1  |           przyszedł, bespieczniej mi sie widzi, pomagać tego temu,
  66 1  |         abowiem to pewnie wiem, żeby sie takowe gry, gdziebym jaz
  67 1  |            Lupa Podlodowski, któremu sie jako Włoszy sami, tak rzeczy
  68 1  |            panem swym, nie chciałbym sie zle popisać, bo ledajako
  69 1  |             ledajako mówić, zeszłoby sie gdzie indziej, mnie zwłaszcza,
  70 1  |        chwalić tego nie będę, czo mi sie nie podoba. A do tych czasów
  71 1  |         tylko je wysławiać będę, ale sie ich i sam imę, jako ten,
  72 1  |              do siebie M. księże, że sie ni nacz nie godzę, ale jednak
  73 1  |           sama tak ci ludzie, którzy sie nią parają, są u mnie w
  74 1  |            odpowiedzieli, tak iż zda sie im, żeby jednym stopniem
  75 1  |              dać to znać ludziom, iż sie uczyli kiedy. Czo jako przygany
  76 1  |          pożytek, abowiem nie chcieć sie nauczyć tego, czego nie
  77 1  |            nie umiesz, i owszem mieć sie za mądrego, kiedyś głupi,
  78 1  |             tym i to powiedam, żebym sie zawżdy rad czego nauczył.
  79 1  |            do tego przystąpiła, iżby sie pan Kryski s poczynania
  80 1  |           wymówić nic mógł, bo kiedy sie pan Wapowski, pan Kostka,
  81 1  |              tego przyłożą, wskrzesi sie z nowu ona ich Academia
  82 1  |              na one same, nie rychło sie na to zgodzą, kto będzie
  83 1  |              bo kiedy to będzie, już sie żaden nie wymówi, a radniej
  84 1  |        będzie, niż komu inemu s tego sie zedrzeć. Tobie to roskazuję,
  85 1  |              uczynili. Tu hnet ozwał sie pan Wapowski mówiąc: Nie
  86 1  |        najpełniejsza, tę W. M. przed sie weźmiecie. A ty Kostka nie
  87 1  |             nic nie powiedzieć, jako sie to więc tym trefią, którzy
  88 1  |        rozumiejąc o czym gadka, boję się, aby to jaka chytra samołowka
  89 1  |            Biskup ku igrze tę, która sie będzie najlepsza J. M. widziała.
  90 1  |         prostaczkich. I rozumiem, że sie W. M. s swoją źle nie popiszesz!
  91 1  |            Ale ty Kostka, nie bawiąc sie zaczni. Zatym pan Kostka
  92 1  |             księże, nielza, jedno mi sie do cudzej pomocy uciec,
  93 1  |         Biskup wziął i przeczedł, iż sie wielkie rzeczy (jako to
  94 1  |            te słowa powiedział: Mnie sie tak widzi M. panie, iż każdy
  95 1  |              barzo mierzy. Ale w tym sie jeden z drugim każdy zgadza,
  96 1  |      człowiek, którego miłujemy, zda sie nam jeden sam na świecie
  97 1  |             skończone doskonałości w sie wziąć mogła, ani sie może
  98 1  |  doskonałości w sie wziąć mogła, ani sie może naleść człowiek na
  99 1  |              k sobie przyszedszy, że sie omylamy barzo na swoim zdaniu,
 100 1  |       powiedział pan Kostka, obrócił sie Jego M. pan Lubelski do
 101 1  |             mie kto pyta, dla czegom sie barzo wdać nie chciał, przeto,
 102 1  |         iskra w serce weszła, hnetem sie wszytką siłą i rozumem o
 103 1  |              rozni; abowiem chlubiąc sie oni s pięknej postawy, s
 104 1  |              szczęśliwi, takowi mnie sie zdali, abowiem jeśli niełaska
 105 1  |              każdy powiedział, gdyby sie nań panna rozgniewać miała,
 106 1  |              gorzkość najdują. Barzo się ta gra wszytkim podobała
 107 1  |        Lubelskiego, który nie bawiąc się, ani tego rozbirając jako
 108 1  |       doświadszył, bo raz pomnie, iż sie była panna, którejcm służył,
 109 1  |           jeśli s czyich plotek, czy sie jej tak samej zdało widzieć
 110 1  |              miała porównać. A to mi sie zdała rzecz nacięszsza,
 111 1  |             przewinienia widziała mi sie ona pirwsza boleść jako
 112 1  |             tego człowieka, któremum sie ja samemu na świecie wszelakim
 113 1  |              każdy powiedział, mając sie pogniewać s swą panną, s
 114 1  |              niewczasów (gdzie jeden sie maże gorzałką z mydłem,
 115 1  |             bańki, a ów zasię siecze sie winnikiem; zasię jeden woła
 116 1  |      uchylono), tak tu na świat, kto sie urodzi, iż wchodzi nic na
 117 1  |       cielesne przyczyną tego są, iż sie jeden maścią maże, a drugi
 118 1  |              Otóż przeciwko temu czo sie dzieje za skażeniem natury
 119 1  |         ludziech ustało. Ale gdzieby sie wszyscy ludzie na świecie
 120 1  |            rozebrać po jednej między sie choroby duszne wszytki,
 121 1  |           ludzi łakomych, a tam żeby sie już żadna ina choroba duszna
 122 1  |             hnet, ale nie pirwej, aż sie każdy s powieścią swoją
 123 1  |              najwszeteczniejszy, tym sie ma za najczystszego Dworzanina,
 124 1  |           nie godzien: Widziałoby mi sie M. panie, abyś W. M. obrał
 125 1  |             a w tych rzeczach, ktore sie będą zdały zdrożne a nieprzystałe
 126 1  |            mu tak powiedział:~Mnieby sie ta gra barzo podobała. Ale
 127 1  |            Ale mi idaie o to, żeście sie W. M. jeszcze nie wszyscy
 128 1  |          znam postawę jego, widzi mi się, że miał nam coś osobnego,
 129 1  |              osobnego, a nad to, czo sie tu mówiło, powiedzieć. Wszakże
 130 1  |        zapłaci. Weźmiesz to W. M. na się, panie Kryski, opisać i
 131 1  |              ma być porządek. A komu sie czo inaczej, niż W. M, powiesz,
 132 1  |         dowodnie powiedał, nikłby mu sie był sporu trzymać nie ważył,
 133 1  |            ani mogę, ani chcę, abych sie nie sprzeciwił wolej W.
 134 1  |    powiedział pan Myszkowski: Zda mi się, iżby lepiej jakąkolwiek
 135 1  |        namienionych gier wziąć przed sie teraz, a tę osobną na jutro
 136 1  |           jako on, który rozebrawszy sie do koszule gorzej skoczył,
 137 1  |              że będę mógł, nie bojąc sie niczyjego strofowania mówić
 138 1  |            prawdziwą doskonałość, że sie zda, jakoby rzecz niepodobna,
 139 1  |           wiele tych najdzie, którym sie podoba człowiek żwawy, a
 140 1  |             a tę może uznać uciekszy sie do rozumu ten każdy, który
 141 1  |            Dworzany chwalić, jacy mi sie najbarziej podobają, a s
 142 1  |             s tem przestawać, czo mi sie podobniejszego do prawdy
 143 1  |           wolno każdemu zostać, komu sie dobrze będzie zdało, a komu
 144 1  |           telko każdemu z W. M. może sie tak zdać, a mnie inaczej,
 145 1  |            drugi raz inaczej widzieć sie może. A tak przystępując
 146 1  |      formować mam, chcę naprzód, aby sie w ślacheckim zacnym domu
 147 1  |       bojaźni niesławy. I owszem zda sie im, iż nie powinni starać
 148 1  |            im, iż nie powinni starać sie o to, aby w czym przodki
 149 1  |    ślachcicewi nie przystojna. rzecz sie widzi, nie przyść acz nic
 150 1  |              śniatu podobne, a jeśli sie kiedy odrodzą, to tam nie
 151 1  |             ogrodnik niedbały. Także sie też dzieje i w ludziech,
 152 1  |          jako drzewo ogrodne w leśne sie obraca, a zwirzę rochmanne
 153 1  |            prędko zdziczeje, i nigdy sie nie postanowi, wyjmując,
 154 1  |             ludzi, którzy nie zdadzą się, aby byli porodzeni, ale
 155 1  |       wszytkim fortuna skarała, jako sie rodzą drudzy tak nikczemni,
 156 1  |              iż Dworzaninowi nie zda sie mnie tak rzecz barzo potrzebna
 157 1  |          przykład, którzy urodziwszy sie w pirwszych zacnością domiech,
 158 1  |           potomstwo swoje. A jeśliby sie to tak miało, jakoś W. M.
 159 1  |         któremi przyczynami widzi mi się, iż fortuna ma przodek,
 160 1  |            za igrzysko, podnieść kto sie jej podoba aż pod obłoki,
 161 1  |            wysokiej stolice. Więc co sie tycze szczęścia owych, którzy
 162 1  |              szczęścia owych, którzy sie rodzą, hojnie od przyrodzenia
 163 1  |            prawda to jest, i zgadzam sie w tym z W. M.; ale to widzimy
 164 1  |        przodkom, niż nam samym; mnie sie to zda być przeciwko rozumowi,
 165 1  |            uczy, iż z dobrych dobrzy sie rodzą) mając ja opisać Dworzanina
 166 1  |            których żaden nie popisał sie jeszcze ani dobrze, ani
 167 1  |          dobrze, ani źle, hnet skoro sie tego dowiedzą ludzie, iż
 168 1  |          dostał, tylko tym samym, iż sie ślachcicem urodził. A jako
 169 1  |             tu miedzy nami trefowało sie to, iż przyjeżdżali ludzie
 170 1  |      zawołanemi dworzany. Prawda, iż sie potym nikczemność ich odkryła,
 171 1  |            sława przyniosła, chociaż sie jednak sprawowali dobrze
 172 1  |            inaczej, niż ci, za ktore sie mieć chcieli. Bywali też
 173 1  |          ktoby chciał wiedzieć, czym sie to dzieje, iż taki w tej
 174 1  |          zawdy dziwy płodzić, usadzą sie czasem na to, aby byli łaskawi
 175 1  |              łaski godne, a pod czas sie też i sami oszukiwają, jedno,
 176 1  |           najduje takiego, w czym mu sie nie chce zgadzać s pospolitym
 177 1  |           tam skrytemu, czego zda mu sie, że nie dochodzi, bo wżdy
 178 1  |         dochodzi, bo wżdy podobna mu sie rzecz nie widzi, aby to
 179 1  |              to jaśnie widujemy, gdy sie dwa biją, abo gdy gonią,
 180 1  |         naprzód ludzie wezmą, a jako sie cisnąć do tego musi, aby
 181 1  |              mnimanie ten każdy, kto sie na to bierze, aby był prawym
 182 1  |              już do czego inego. Gdy sie Dworzanin mój zacnie i tak
 183 1  |              i tak szczęśliwie, jako sie powiedziało, urodzi, zakon
 184 1  |           rzeczy nie puszczając mimo się, któraby mu niesławę przynieść
 185 1  |           która ją raz straci, nigdy sie jej nazad nie wróci, tak
 186 1  |            naszczerbiona będzie, już sie nigdy niepoprawi, ale tak
 187 1  |            takie wielkie serce zawdy sie w nim najdowało. Abowiem
 188 1  |          ludzi na to patrzy, najdują sie więc drudzy, którzy, chocia
 189 1  |             iż mogą uledz, a niewdać sie w niebespieczeństwo, zwłaszcza,
 190 1  |         dobrze widział, iż ani ma na sie szpiega nieśmiałości, ani
 191 1  |          czyni, aby był widzian, ten sie s cnotą fałszywie obchodzi,
 192 1  |              a wspaniałą myślą zawdy sie znacznie popisać ma. Jedno
 193 1  |       poczczon tym był od niej, żeby się, abo do muzyki przysiadł,
 194 1  |            tańcował, abo wdy rozmową sie jaką s pannami bawił, a
 195 1  |           Rzekła za tym pani: Mnieby sie wierę zdało, ponieważ teraz
 196 1  |              niemasz, abyś w. m. dal sie czyście tłustem namazać,
 197 1  |        nieprzyjacielowi używasz, dał sie gdzie do szafy schować aż
 198 1  |            aby ten, kto tańcuje, abo sie miłością para, uderzyć nie
 199 1  |             a okrucieństwa, starając sie o to, żeby zawdy na czele,
 200 1  |              stateczności trzeba, tą sie on niechaj zaleci. Lecz
 201 1  |          popsował, zwłaszcza jeśliby sie jeszcze sam niewstydliwie
 202 1  |             osobnych ludzi, którzyby sie sami nie chwalili, jakoż
 203 1  |      chwalili, jakoż moim zdaniem ma sie im to zejdź, abowiem kto
 204 1  |             im to zejdź, abowiem kto sie godnym czuje, kiedy widzi,
 205 1  |             prostacy nie znają, musi sie gryść sam w sobie, na koniec
 206 1  |          wielką w sobie znał, rzadko sie strzymać mógł od własnej
 207 1  |              trudno ścirpieć, którzy sie chlubią, a niemasz w nich
 208 1  |              wspomni, i owszem godzi sie przyjąć to, co powie, za
 209 1  |            ust wyszło. A przeto, kto sie tak chwali, iż ani nienawiść
 210 1  |             może, takiemu ja chwalić sie dopuszczę, bo nie telko
 211 1  |            człowiek powiedając, jako sie co sstało, tak rzecz prowadził,
 212 1  |          przebiło, powiedział, iż mu sie tak widziało jakoby go komor
 213 1  |          jaką miewał w ten czas, gdy sie rozgniewał, zlęknąć sie,
 214 1  |              sie rozgniewał, zlęknąć sie, w nie wezrzawszy, nie musiał.~
 215 1  |               Tu gdy niektórzy śmiać sie poczęli, rzekł pan Myszkowski:
 216 1  |              pan Myszkowski: Jeszcze sie tu niemasz czemu barzo śmiać,
 217 1  |            nie wychodzi z miary, aby sie w upór a w zuchwalstwo nie
 218 1  |             twarz i wdzięczność mnie sie widzi, że ma pan Kostka,
 219 1  |              dosyć członki, jedno mi sie troszkę przykrotszym nogi
 220 1  |               wizerunek czynisz, owa sie też i we mnie czo takiego
 221 1  |              takiego najdzie, w czym sie barziej niż przed tym kochać
 222 1  |         przed tym kochać będę.~A gdy sie temu i ten i ów rozśmiał,
 223 1  |           przyjemnej twarzy, wszytko sie tu zeszło. Prawda, że nie
 224 1  |          jednak wdzięczna; a najduje sie to takie, czo ja chwalę
 225 1  |     pieszczone, zemdlona mowa, (jako sie na tę subtylnośc drudzy
 226 1  |        subtylnośc drudzy wydają, aby sie pokazali, iż s panów idą,
 227 1  |             którym i tego szkoda, że sie męszczyznami porodzili)
 228 1  |             więc obojgu temu dziwują sie ludzie, prosto jako, kiedy
 229 1  |           ludzie, prosto jako, kiedy sie czo przeciwko przyrodzeniu
 230 1  |             dziwno urodzi, i brzydzą sie takim człowiekiem pospolicie.
 231 1  |              bronią jako i on stawić sie na placu, przeto umieć i
 232 1  |              że na ten czas zapomnią sie fortele, kiedy o płatne
 233 1  |            bieży, godzien jest, żeby sie jego towarzystwa poczciwi
 234 1  |             wielkiej lekkości cofnąć sie na zad nie może, tam już
 235 1  |            dopiro tych dróg, żeby mu sie bić nie przyszło, prawda,
 236 1  |     rozmaitemi broniami nie telko mu sie do potrzeby przygodzi, ale
 237 1  |         wszytkich ludzi, gdzie, iżby sie Dworzanin dobrze popisał,
 238 1  |       któremikolwiek ludźmi żył, tak sie umiał do wszytkiego przystosować,
 239 1  |        Dworzanin wygrał w tym, o czo sie pokusi przed wszytkimi,
 240 1  |             byli dobrymi jezdcy, czo sie tycze kształtownego toczenia
 241 1  |             ine podobne temu, w czym sie ludzie żarkości, sile i
 242 1  |     pozyszcze. Takież i pływanie zda sie jakoby mało użyteczne było,
 243 1  |             mamy w historyach, barzo sie tym parali. Przeto w tych
 244 1  |          ktore mu przystoją, niechaj sie ćwiczy, aby (jakom pirwej
 245 1  |          miedzy wszytkimi, a ludziom sie dobrze podobał. Do czego
 246 1  |         barzo mu i to posłuży, kiedy sie z ludźmi zgadzać będzie,
 247 1  |             tak: Zaprawdę niemiałaby sie ta tak czysta rzecz pana
 248 1  |       wolnego mówienia pozwolił, aby sie telko to mówiło, gdzie kto
 249 1  |            też pan Bojanowski, iż mu sie było zachciało ze mnie szydzić,
 250 1  |            wywrzeć, mówił to, czo mu sie zdało, a wżdyś go w. m.
 251 1  |            już wystąpił, i temu, kto sie jeszcze dopuścić ma, tak
 252 1  |         pomnie, panie Kryski, zda mi sie, żeś w. m. wielokroć to
 253 1  |        sprawie, czojedno pocznie, ma sie o to starać, aby mu wszytko
 254 1  |           wszytko przystało, i to mi sie widzi, że w. m. kładziesz
 255 1  |             żeś w. m. powiedział, iż sie s tym ludzie rodzą, a doskonałości
 256 1  |         ćwiczenie je przywodzi, mnie sie tak widzi, iż który sie
 257 1  |              sie tak widzi, iż który sie s tym szczęściem rodzą,
 258 1  |               uczynić, przyjąwszy na sie to brzemię z roskazania
 259 1  |          dworzanin doskonały, anibym sie podjąć mógł, uczyć w. m.
 260 1  |            potrzeba, aby wczas uczyć sie każdej rzeczy począł, a
 261 1  |         wszytko tak przystoi, jakoby sie s tym urodzić miał. Acz
 262 1  |          tego patrząc, aby to, czego sie uczy, dobrze czynił, ale
 263 1  |              a mogłoliby to być, aby sie prawie weń oblekł, a gdy
 264 1  |           już to poczuje w sobie, iż sie poduczył, wiele tym sobie
 265 1  |              drugim owo, i sprawując sie baczeniem dobrem, ktore
 266 1  |           takich jest, którzy zdadzą sie sobie, iż wiele wygrali,
 267 1  |      powiedział, Dworzanin nie chyta sie chyba za to, czo ludzie
 268 1  |             ja jednę drogę, która mi sie widzi być do tej przystałości
 269 1  |            jako i s sprawami namniej sie nie wydwarzał, jedno niedbale
 270 1  |              łatwie przychodzi, musi sie zdziwić; a na drugą stronę
 271 1  |            drugą stronę zasię, kiedy sie kto s czym łamie, a jakoby
 272 1  |    misterstwo pokryć umie, a o żadną sie rzecz barziej dworzanin
 273 1  |          znać chytrze ludziom, jakby sie uczyć nigdy nie mieli, a
 274 1  |            ani nauka; która nauka by sie była namniej odkryła, barzoby
 275 1  |              w podeźrzeniu, a jakoby sie boją, by ich nią nie oszukano.
 276 1  |            którą człowiek zdobywając sie, a pokazując misterstwo
 277 1  |             swe gwałtem czyni. A kto sie nie musi śmiać, kiedy owo
 278 1  |     wyciągnąwszy szyję, nie zginając sie nigdzie, jakoby kij połknął
 279 1  |             Znam ja jednego, którego sie taniec w. m. barzo podobać
 280 1  |        czasem i suknia spadnie, a on sie po nie nie schyli, ale brnie
 281 1  |       ochędożnym być i nie wydwarzać sie z rzeczami jest dobre w
 282 1  |          swój a miarę przejdzie, już sie w sprosność obrócić musi
 283 1  |               kto ją tłumi. Wracając sie tedy do wydwarzania, to
 284 1  |            dziwnie szpaci. Przypatrz sie temu każdy z w. m. jako
 285 1  |         piersiom końskim nogi, a sam sie dziwnie rozprościwszy, jakoby
 286 1  |          chłop, który nie umie jedno sie chwalić, s piętra mówić,
 287 1  |          jedno chciwość zbytnia, aby sie pokazał być mężem. Toż bywa
 288 1  |              wymyślonym obiedzie, iż sie ze wszytkim wydwarzają,
 289 1  |             jedno przy drugim lepsze sie zdało, przeto każdy je z
 290 1  |             jedno wydwarzanie, ktore sie Apellesowi nie podobało.
 291 1  |               a za tym i umiejętność sie odkrywa i czasem więtsza
 292 1  |              niż pokazuje, a gdzieby sie w tym jeszcze więcej ćwiczył,
 293 1  |             zwłaszcza w mowie, jeśli sie strzedz będzie wydwarzania,
 294 1  |              iż zapomniał, abo że mu sie przyrodzony język prawdziwie
 295 1  |          Myszkowski powiedział: Tedy sie to w. m. nie podoba, kiedy
 296 1  |       Odpowiedział pan Kryski: Niema sie co podobać, kiedy kto mając
 297 1  |             wada, ale pismu widzi mi sie, że to przynosi powagę jakąś,
 298 1  |         jakoby wizerunkiem tego, czo sie rzekło; a prosto jest pisanie
 299 1  |    cudzoziemskich roście, rychlej by sie jeszcze zeszła w mowie,
 300 1  |          słuchają, mogą spytać, jako sie co rozumieć ma, ale kiedy
 301 1  |             wętpisz) to pewnie pismu sie to nie zydzie, aby trudne
 302 1  |           mówił, co w piśmie inaczej sie ma, abowiem, kiedy w piśmie
 303 1  |              każdą rzecz, i dziwując sie dowcipowi a nauce tego,
 304 1  |             tego, który pisał, kocha sie też sam w sobie, kiedy ono
 305 1  |         trefne rzeczenie, nad którym sie był troszkę zabawić musiał,
 306 1  |        troszkę zabawić musiał, przez sie sam wyrozumie. A jeśli więc
 307 1  |            słowa wskrzeszać, gdzieby sie ktore zejść mogło: nad to,
 308 1  |      Odpowiedział pan Kryski: Zda mi się, żem ja już niemal wszytko
 309 1  |             rozumiał. A wszakże, aby sie roskazaniu w. m. dosyć stało,
 310 1  |           dosyć stało, powiem, co mi sie widzi i o tych drugich językach.
 311 1  |            Polacy mówią, ale urodził sie niedawno barzo z słowańskiego.
 312 1  |            pewnej wiadomości, ani mi sie widzi rzecz potrzebna, teraz
 313 1  |          rozbierać.~Dosyć na tym, że sie więcej kronikarzów na to
 314 1  |            iż z jednego języka wiele sie ich urodziło rożnych, gdzie
 315 1  |        któremu wdy człowiek stosować sie musi, przyda nieczo powagi
 316 1  |         polskiej rzeczy. Ale gdzieby sie słowo jakie trefiło w czeskim,
 317 1  |         włośniej rzecz opisuje. A co sie tycze polskich słow starych,
 318 1  |    staradawnych na to miejsce chytać sie chciał, nie inaczejby czynił,
 319 1  |        kaszubskiem słowem, s ktorych sie więc śmiejemy, chcę, aby
 320 1  |             więc śmiejemy, chcę, aby sie Dworzanin nie hydził, abowiem
 321 1  |       włośniej być nie może. I to mi sie też nie źle podoba, kiedy
 322 1  |           niego kładzie; chyba kiedy sie trefi słowo już tak zwyczajne,
 323 1  |           moja, bo ojczyzna częściej sie rozumie to, co gruntu komu
 324 1  |              w. m. pytać, ktoryby mi sie s tych językow, ktore s
 325 1  |             mają coś pogańskiego, bo sie od Turków spadlali: nasz
 326 1  |        spadlali: nasz też polski zda sie trudny, a jakoby człowiek
 327 1  |            wszytki narody zgadzałyby sie na jedno, iż te dwie mowie
 328 1  |             na mnimaniu stoi, zda mi sie, że to jest rzecz barzo
 329 1  |         języki są nauki pisane, boję sie, panie Kostka, że ten dank
 330 1  |          abowiem cisz ludzie gdzieby sie byli urodzili w inym narodzie,
 331 1  |          Rzymianie poczęli to, czego sie u Grekow nauczyli, łacińskim
 332 1  |        łacińskim językiem pisać, toż sie dopiero ten język podniósł
 333 1  |             rychłoby urosł, gdybyśmy sie go rozmiłowali, ale niewiem,
 334 1  |             jakoby łacińskich nauk w sie wziąć nic mogł, czo sie
 335 1  |              sie wziąć nic mogł, czo sie mnie wielkie głupstwo widzi.~
 336 1  |         Derśniak powiedział: Dalekoś sie panie Kryski zagnał, lepiejby,
 337 1  |              trzeba, a nabytej uczyć sie musi s ksiąg i zwyczaju.
 338 1  |             nie ma być gnuśność, aby sie nie zdało, iż pień mówi,
 339 1  |             pisanin, wszytko to, czo sie do tych czasow powiedziało,
 340 1  |             kunsztem, a wszakże, aby sie przedsię miał na pieczy,
 341 1  |              dobrze będzie umiał.~Tu sie niechaj stara, aby rzecz
 342 1  |              każdy, kto słucha, zdał sie sobie módz w to trefić,
 343 1  |       Wapowski tak powiedział: Dosyć sie już, a podobno i nazbyt
 344 1  |     Odpowiedział pan Kryski: To, czo sie tu około mowy i wymowy mówiło,
 345 1  |           Dworzaninowi, jednak, iżem sie tak długo tym bawił, urosło
 346 1  |           kilka słów powiem. Dziwnie sie o to wszytki białegłowy
 347 1  |              a gdy być nie mogą, aby sie acz nic zdały cudne, a przeto,
 348 1  |     nadstawić; stądże urosło owo, iż sie malują, iż sobie dla wielkiego
 349 1  |           wiedzą.~Jam to dawno przed sie wziął, rzekł pan Kostka,
 350 1  |            Kryski, bo w. m. kochając sie w białychgłowach tak barzo,
 351 1  |       białychgłowach tak barzo, jako sie kochasz, przcstrzeżesz ich
 352 1  |              nie piękna rzecz, kiedy sie białagłowa ubierze i uchędoży
 353 1  |             nie może rozeznać, jeśli sie chędożyła abo nie. A owo
 354 1  |         wiele na twarz nakładzie, iż sie zda jakoby była w maszkarze,
 355 1  |         jakoby była w maszkarze, ani sie śmie roześmiać, aby sie
 356 1  |              sie śmie roześmiać, aby sie jej na twarzy nie złupała,
 357 1  |              twarzy nie złupała, ani sie obeźrzy, chyba wszytką sobą,
 358 1  |         wszytką sobą, jako wilk, ani sie zapłonie, zawdy jednaka,
 359 1  |          rana, przed ubieraniem może sie co odmienić, to potym, gdy
 360 1  |              odmienić, to potym, gdy sie ubierze, już jako drewno
 361 1  |           drugiej, i niewiem, komuby sie tej fałsz podobać, a onej
 362 1  |     przyrodzenie dało, skąd znać, iż sie nikąska o to nie stara,
 363 1  |          nikąska o to nie stara, aby sie cudną zdała: chod, mowa
 364 1  |            kiedy kto z w. m. iżby mu sie tknąć sercza barzo nie miało.
 365 1  |              widzi od wymysłów, hnet sie obawia podmiotu. Przypomnię
 366 1  |            jedno że białagłowa mniej sie o nie stara, żeby białe
 367 1  |              o twarz. A wdy, kiedyby sie bez przyczyny ustawicznie
 368 1  |           zgasła, ale i sama zdałaby sie wielką sprosniczą.~Takież
 369 1  |            ma piękną, a nie popisuje sie z nią, ale owszem daje to
 370 1  |           ochędożnym trzewiku, kiedy sie trefi, iż ją s przygody
 371 1  |             abo barzo rzadko widzieć sie trefi, jest przyrodzone
 372 1  |          onej białejgłowie, nie żeby sie na to dla chłuby wydawać
 373 1  |             na fundamencie stoją, że sie mało mówiło, powiem teraz
 374 1  |          przeto też przystoi, starać sie barziej o jego ćwiczenie
 375 1  |             Sokrates powiedał, że mu sie widziała jego lekcya siła
 376 1  |              chciał poznać i nauczyć sie cnoty. Jakoż kto już do
 377 1  |            by był dobrym, łatwiuchno sie nauczy jako przyść ktemu.
 378 1  |          cnotą, po cnocie nie zda mi sie, aby go w czo piękniej przybrać
 379 1  |           nie jest zawdy dobre przez sie samo, barzo poszedł na szalonego.
 380 1  |       takiemi o tym mowić, starałbym sie o to, jakobych pokazał,
 381 1  |          wiecie) miewał; a nie telko sie kochał i ćwiczył w historyej,
 382 1  |         przyczyny przyrodzone, czemu sie czo na świecie dzieje, chciał
 383 1  |             od Sokrata. Caesar, jako sie pilnie uczył, i jako wiele
 384 1  |              dobrze pomnię, widzi mi sie, żem gdzieś czytał o nim,
 385 1  |             i zostawił po sobie. Ale sie ja w tym podobno niepotrzebnie
 386 1  |         Wiecie też to w. m. iż gdzie sie kto ma czego wielkiego,
 387 1  |          jakiej inej przyczyny na to sie uda, ten naprzód, iż nigdy
 388 1  |             hetmanów dzieje, zapalić sie ku takowejże dzielności
 389 1  |             wielkie podobieństwo, iż sie też nic poważy tak wiele
 390 1  |             zna doskonale.~Wiedzi mi się, panie Kryski (rzekł tu
 391 1  |              złe przyszło; namnożyło sie obłudnosci, wykrętów, porządku
 392 1  |              gdy osobno mówią, widzą sie być barzo mądrymi, a skoro
 393 1  |  Odpowiedział pan Kryski: Nie zda mi sie, panie Lupa, aby w tym nauka
 394 1  |          stronę odrzuciwszy to przed sie bierze, czymby dom swój
 395 1  |            zawołaniu, abo nie, czego sie jął, by on jedno miał wsi
 396 1  |              odzierży. Ale o tym, iż sie bez żalu mówić nie może,
 397 1  |        lepiej milczeć, do Dworzanina sie ja swego wrócę, który chczę,
 398 1  |               aby mógł wiedzieć, czo sie w którym dzieje, i świadom
 399 1  |        poważną, więc i wiersz, bo mu sie to u dworu zawdy do czego
 400 1  |         rozumiał (jakoż doma osądzić sie każdemu trzeba, iż jego
 401 1  |       pisaniu drugiego, niż ten, kto sie w pisaniu nie ćwiczył; jakoż,
 402 1  |            nigdy nie pisywał, rzadko sie to ma trefić, aby mógł doskonale
 403 1  |             syren nie słyszał, ułowi sie sam i zabije. Czemu zabiegając
 404 1  |              mówią, a częstokroć zda sie im, iż ten, kto chwali i
 405 1  |             najniewstydliwszy sromać sie musi. Ale kiedy tak chcą,
 406 1  |              dworzanin nie da tego w sie wmowić, aby miał mieć białe
 407 1  |             nim niemasz, odwoływając sie zawżdy nie zuchwale do swego
 408 1  |             ktore statecznie trzymać sie, a wszytki ine godności
 409 1  |     kształtem mój Dworzanin ustrzeże sie wydwarzania, a cokolwiek
 410 1  |         odpowiedział pan Kryski) kto sie rycerskim rzemięsłem pęta,
 411 1  |       formuję, także rozumiał. A kto sie w tym semną nie zgadza,
 412 1  |             dobrze s sobą) najdowały sie w mym dworzaninie. Ani ja
 413 1  |             ludzie nigdy snadź przed sie nie biorą chwalić jedno,
 414 1  |          księga pod ławą lega, która sie słowy, a nie rzeczą nadstawia.
 415 1  |     rycerskie rzemiosło, i owszem by sie był rozumiał tak być daleko
 416 1  |            pisać mieli, pewnie, iżby sie był wolał o sie starać,
 417 1  |         pewnie, iżby sie był wolał o sie starać, aby w dzielności
 418 1  |         pisać uczenie. A przeto mnie sie widzi, iż sie tu niejako
 419 1  |            przeto mnie sie widzi, iż sie tu niejako Alexander chlubi,
 420 1  |      wojennej, bo w tym nic rozumiał sie być kęs jeden Achillia podlejszym,
 421 1  |             każdy rad słucha.~Zda mi się, panie Kryski, rzekł zasię
 422 1  |              Dworzaninowi, rychlejby sie białejgłowie zeszły, abo
 423 1  |         ktory temi roskoszkami niema sie psować, niema zniewieścieć,
 424 1  |              niema zniewieścieć, aby sie za tym nie musiał bać śmierci.
 425 1  |           niebieskie biegi obracając sie podług przyrodzenia, piękny
 426 1  |             to jako ze snu oczkniewa sie i bierze żywość i posiłek
 427 1  |             w historyach, zapaliwszy sie muzyką, wstać więc nad swoje
 428 1  |         przychadzał k sobie i wracał sie do biesiady.~Socrates on,
 429 1  |          starzuchnym będąc, na lutni sie uczył. I zda mi sie, żem
 430 1  |            lutni sie uczył. I zda mi sie, żem czytał, czo Plato i
 431 1  |         potrzeba, rozkazują, iżbyśmy sie jej jeszcze z dzieciństwa
 432 1  |              dać nowy zwyczaj, który sie ku cnocie garnie, który
 433 1  |              rozlać miały, zabawiały sie często grą na lutni. Któryż
 434 1  |             żołnierz będzie taki, iż sie będzie sromał naśladować
 435 1  |        dzikie czyni rochmanne, a kto sie nią hydzi, abo nie czuje
 436 1  |            tkać wstaje, nie zdrzemie sie śpiewając, a robotę swoje
 437 1  |            niewczas dokuczy, niemają sie do czego inego uciec, aby
 438 1  |      wszytkiego, jedno do muzyki. Tą sie cieszy podróżny człowiek,
 439 1  |              bo wnet dziecię uspokoi sie, uśnie i zapomni sobie przywoitego
 440 1  |        rzeczy, ktore chocia są przez sie dobre, jednak kiedy je kto
 441 1  |             stoją, a zasię te, ktore sie zdadzą być małej ceny, gdy
 442 1  |            chciałbych M. księże, aby sie pan Kryski miał zedrzeć
 443 1  |              poruczył, a tak u niego sie w. m. wszytkiego domawiajcie.~
 444 1  |              inego; zatym obrociwszy sie do pana Myszkowskiego tak
 445 1  |        osobną nazwał, tak mnimam, że sie o to starać będziesz, jakobyśmy
 446 1  |           głowie swej ukował, zda mi się, żeby lepiej, aby on sam
 447 2  |         starzy niemal wszyscy skarzą sie na dzisiejsze czasy, a ony
 448 2  |             złości przyszli, gdzieby sie pogorszyć nie mogło. A wdy
 449 2  |             przyrodzonym błędzie, co sie s ksiąg pokazać może, zwłaszcza
 450 2  |            którym ginieniem człowiek sie mieni, żyły, muszkuły, członki
 451 2  |            jest jako wiosna, wszytko sie około nas śmieje, wszytko
 452 2  |            około nas śmieje, wszytko sie zda równo, niebo sie kotłem
 453 2  |         wszytko sie zda równo, niebo sie kotłem widzi, a ziemia wszytka
 454 2  |              dziwną uciechą; owa raj sie widzi przeciwko inemu czasu.
 455 2  |               upuszczając to, w czym sie kochał, a wstępując w starość
 456 2  |            jako gdy słońce ku ziemie sie skłania, a ziemię zdzierając
 457 2  |          baczenie. A dla tego zda mi sie, iż staremu człowiekowi
 458 2  |              staremu człowiekowi tak sie to widzi, jako owemu, który
 459 2  |            czółnie na rzekę z brzegu sie puści, bo patrzając na brzeg,
 460 2  |             w istej prawdzie inaczej sie ma, abowiem tak brzeg, jako
 461 2  |            ani wolno do brzegu nazad sie wrócić, ale musi człowiek
 462 2  |          wciąż pędzić, a naskakawszy sie po okrutnych wełnach, i
 463 2  |     okrutnych wełnach, i nakarmiwszy sie srogiego strachu, nakoniec
 464 2  |        strachu, nakoniec utonąć, gdy sie okręt o jaką rozbije skałę.
 465 2  |              do wiela roskoszy, więc sie go też nic nie chyci, ani
 466 2  |      najlepsza, zła, a niesmaczna mu sie widzi, tak też i starym,
 467 2  |           wszytki krotochwile zdadzą sie im niesmaczne, nikczemne,
 468 2  |              od nich odeszły, skarzą sie i ganią czasy dzisiejsze,
 469 2  |             barzo dobry, abowiem tak sie widzi, jakoby przychodząc
 470 2  |        wprawdzie serce nasze brzydzi sie i nienawidzi tych rzeczy
 471 2  |        nieszczęściu naszym, a w tych sie kocha, które były przy nas
 472 2  |   jakążkolwiek iną rzecz, któraby mu sie zdała być świadkiem przeszłych
 473 2  |             wspominać, a nie inaczej sie człowiekowi widzi, jedno
 474 2  |              czym człowiek wezdrgnąć sie musi, jakoby tedyż zaś przyść
 475 2  |        najmniej nieuczciwie zachować sie przeciwko białejgłowie.
 476 2  |             ale nie bacząc oni, czym sie to dzieje, wielkimi są w
 477 2  |             nie to było główne przed sie wzięcie natury, żeby ludzi,
 478 2  |          dolegliwościam poddała, (bo sie to s tym nie rymuje, aby
 479 2  |              wszytkiego dobra, miała sie na to radą i silą swą nasadzić,
 480 2  |         choroby i doległości werwały sie zaraz za nimi, jako i oto
 481 2  |              rozum człowieczy chować sie miał, cienkimi a drobnemi
 482 2  |             A przeto, iż teraz rodzą sie ludzie z więtszym nierówno
 483 2  |      więtszym nierówno dowcipem, niż sie na on czas rodzili, więc
 484 2  |            on czas rodzili, więc kto sie do cnot obróci, zostawi
 485 2  |           które starcy chwalą; a kto sie też uda do niecnoty, będzie
 486 2  |            nie czynili, jako ubierać sie ciepło młodemu; jeździe
 487 2  |              dobrze, a teraz barzoby sie s tego śmiano. A przeto
 488 2  |              którzy częstokroć chcąc sie chwalić, powiedają tak:
 489 2  |         stali wiedzieli. I nie baczą sie w tym, iż mówiąc tak, pokazują
 490 2  |           ludzi, kiedy ono świat tak sie był wyniosł rozumy nad ludzki
 491 2  |          historye. Ale mam za to, że sie już tym starym dosyć odpowiedziało,
 492 2  |              barzo od rzeczy.~A gdyż sie to pokazało, iż one dawne
 493 2  |         dworem pana naszego, zacznie sie znowu rozmowa około Dworzanina.~
 494 2  |             słuchać roskazał. Zeszło sie było ku tej rozmowie cos
 495 2  |              każe, i jakim chce, aby sie urodził, powiedali tak,
 496 2  |         świecie tak doskonały naleść sie mógł. A przeto uczyć tego,
 497 2  |           kto tu w tym kole nadziewa sie usłyszeć co osobnego, w
 498 2  |              co osobnego, w czym aby sie nie zawiódł, jest o czym
 499 2  |          zawiódł, jest o czym starać sie w. m.~Tu nie czekając, aby
 500 2  |             tak pan Bojanowski: Mnie sie to rzecz wielka nie zda,