Tom,  Rozdzial

  1   1,  1  |   ciekawie i gnały dalej znikając im z oczów. Naówczas łomot
  2   1,  1  |          psy zawołał groźno, ręką im wskazując w tył, za siebie,
  3   1,  1  |          aby szły precz, ukazując im zagrodę, bo warczały i zęby
  4   1,  1  |           tym obchodzili i dobrze im z tym było... Jakeście wy
  5   1,  1  |   niewiasty nam popsuliście, chce im się ziarnek świecących na
  6   1,  1  |         stare u nas szanują. Choć im rozumu odmawiają, przecie
  7   1,  2  |     gęstych kudełków, którymi się im czoła jeżyły. Podnosiły
  8   1,  2  |      wiatr i pluły przed się, aby im jakiego nie rzucił czaru.~
  9   1,  2  |           do wrót zbliżali, które im otwierać miano, gdy im,
 10   1,  2  |      które im otwierać miano, gdy im, zastąpiła drogę.~- Po co
 11   1,  2  |          chciwie parobcy, aż oczy im do~nich zaświeciły i ręce
 12   1,  2  |         łatwo czytać było, że się im tych skarbów chciało, ale
 13   1,  2  |          wiary niż wasza... który im szczęście przynosi...~-
 14   1,  2  |          siedzib na nowe, albo to im tam ziemi brakło? Tak i
 15   1,  2  |         stół, kości gryząc, które im rzucano. Słońce się miało
 16   1,  3  |           do nich przed rosą, aby im skrzydła nie ociężały.~Szli
 17   1,  3  |         nie zrobią... wykupię się im, bądźcie spokojni, tylko
 18   1,  3  |          się wylegają. I piwa się im nie skąpi. Przyjdzie wyprawa,
 19   1,  3  | postronkach nie ciągnęli, jak się im naprzykrzy.~Zmilczał posłaniec.~-
 20   1,  3  |     jednego z was, a ja bym i sam im dał... bo mi tak było potrzeba.
 21   1,  4  |      Wszyscy jechać spieszyli, bo im się zdało, że deszcz lunie
 22   1,  4  |          każe. Dziewki płaczą, on im rzecze: łzy otrzyjcie, wiodę
 23   1,  4  |           ślubowała, na raz oddam im je cale, niż o rękę bić
 24   1,  5  |          szarymi kamieni w oczach im rosła, u podnóża jej rozeznawali:
 25   1,  5  |    wszyscy - mruknął kneź - aż ja im pyski pozatulam i milczeć~ ~
 26   1,  5  |           wilcza swoboda wije się im po głowach... Ślepe dziady,
 27   1,  5  |           języka umiem, więc wożę im towar z zachodu i mieniam
 28   1,  5  |           i koniem... Wszyscy się im dziwują... Niewieście rozjaśniło
 29   1,  5  |            Wprzódy tylko da sobie im podchmielić, bo po pijanemu
 30   1,  5  |     kmetami się zmawiał obiecując im dawną przywrócić swobodę...~
 31   1,  5  |        niespokojnie, bo czas, aby im rzucono strawę... Zobaczycie,
 32   1,  6  |      starszyzna. Kneź ich poi, to im się po miodzie wyrywa czasem
 33   1,  6  |         zabawili wesoło... Gorąco im coś było, poszli się kąpać
 34   1,  6  |     miodem upojeni nie czuli, jak im życie uciekało. Czeladź
 35   1,  6  |     pokazywała ich palcami.~- Tak im wszystkim będzie... kmieciom
 36   1,  6  |           kneziowi opierają.~Dano im konać powoli. Smerda obchodził
 37   1,  6  |      odezwał się dumnie - powiedz im od mnie, że dziękuję...
 38   1,  6  |         bo darmo nie pójdą i gębę im zatkać niełatwo... Ja ich
 39   1,  6  |          mogłem i warci byli, aby im głowy pospadały... Po co
 40   1,  6  |         Podniósł pięści.~- Dobrze im tak! Stara słowiańska wola
 41   1,  6  |         na hać wysypała, nie żeby im dopomóc, lecz by młodsze
 42   1,  6  |         śmiechu dosyć! Powiedzcie im jeno, coście widzieli i
 43   1,  6  |        dużo kmieci ubyło... i jak im piękny pogrzeb sprawili...
 44   1,  7  |          na ucztę do siebie, dali im jakiegoś duru w napoju,
 45   1,  7  |       zapowiedziane, ludzie, choć im się chciało bardzo jechać
 46   1,  7  |         gniazd i wiewiórek, które im nad głowami szeleściały...~
 47   1,  8  |           te zasiewali tylko, aby im chleba , nie zabrakło. Było
 48   1,  8  |          zapytał Piast.~- Z oczów im to patrzy! oho! - mówił
 49   1,  9  |       odwrócił się do swoich, dał im znak: drużyna się rozstąpiła,
 50   1,  9  |      brzegowi rzeki. Wiszowi dali im odejść, zostając przy bronionej
 51   1,  9  |     niespodzianie nie rzucili, bo im jeszcze nie dowierzano.
 52   1,  9  |        jeszcze były w lesie.~Dano im znać, pobiegł Sambor hukając
 53   1,  9  |   przystąpiły córki jeszcze, dała im znak, aby uszły z drogi;
 54   1,  9  |  przejęciem i trwogą. Zdawało się im, że ujrzą ze stosu ducha
 55   1,  9  |       wywijając nimi... Wtórowali im wszyscy przytomni bijąc
 56   1,  10 |           i Pomorcy, i Wilki, gdy im głód doje, a wściekłymi
 57   1,  10 |          pługu... Nie obronim się im samopas idąc... Kneziów
 58   1,  10 |         tego dokazać. Daliśmy się im rozsiąść, rozrodzić, zmóc,
 59   1,  10 |         od krwi i żelaza... łatwo im nas zmóc... Oni stoją pod
 60   1,  10 |         skinąć stamtąd mogli, aby im w pomoc szli... a wówczas
 61   1,  10 |            gdzie dziewki, i córki im podbierał - miód z ula...
 62   1,  10 |       złym, białym i czarnym, aby im nie przeszkadzały; po trzecie
 63   1,  10 |      małych skorupkach postawiono im obiaty z białego chleba,
 64   1,  11 |       Siostry obie milczały, baba im po twarzach patrzała.~-
 65   2,  12 |          się za ręce, zastępowali im chłopcy... uciekały z krzykiem,
 66   2,  12 |          do kolan kłaniali, a ona im wróżyła... E! e! a do garnków,
 67   2,  12 |           sióstr i braci... świeć im jasno, grzej im duszę. Bywaj
 68   2,  12 |             świeć im jasno, grzej im duszę. Bywaj zdrowy!...~
 69   2,  13 |         na grodzie. Nie o swobodę im idzie, a o skarby na zamku.
 70   2,  14 |        przywoźnego sprzętu, który im statki z dalekich krajów
 71   2,  14 |            z tymi twarzami, jakie im dały wieki, jedne nie opodal
 72   2,  14 |           kołpaki z głów pozrywać im chciało.~ ~
 73   2,  15 |       dawno - rzekła - tylko Sasi im radę dadzą. Ty ich sam nie
 74   2,  15 |          je kopiąc nogami a chleb im rzucając na przemiany.~Z
 75   2,  15 |     śmiało - on też nie ustępując im, niezlękniony, tak samo
 76   2,  15 |          się mu pokłonili, nim on im oddał pozdrowienie, nim
 77   2,  15 |    posadzili na grodzie i daliśmy im czasu wojny moc nad sobą.
 78   2,  15 |          że ich puszczono, że się im wybić dano. Ludzi swych
 79   2,  15 |          beczki z piwem i baranów im parę kneź posłać kazał.
 80   2,  15 |          wolna pod ręce. Próbował im się wyrwać jęcząc i nie
 81   2,  15 |      osłabły był i łatwo go wziąć im przyszło. Dał się wreszcie
 82   2,  15 |         do panów stryjów, powiedz im, co widziałeś, że Leszek
 83   2,  16 |        stary Miłosz. - Teraz, gdy im kmiecie grożą, gdy potrzebują
 84   2,  16 |          co chcieli, męczyli, jak im się podobało. Co z drugimi
 85   2,  16 |          śmielej, młodzi też, gdy im się rozwiązały usta, narzekali
 86   2,  16 |            Pili, a służebna coraz im nowe kubki nalewała.~Słońce
 87   2,  16 |       odzywali się już, wstyd się im było skarżyć, starszy na
 88   2,  16 |  ramionach, głowy na piersiach. I im, gdy starzy zamilkli, srom
 89   2,  16 |          zaczęli trupy, bo odzież im się dostać miała.~Tłukli
 90   2,  16 |        myślał ani palić ciał, ani im sprawiać tryzny. Nie czas
 91   2,  17 |      obejrzeli się za nim, rzucił im tylko słów kilka...~- Na
 92   2,  17 |       śmiała i liczna, choćby rok im na Sasów czekać przyszło,
 93   2,  17 |          ostro na mówiącego - idź im łapy liż na grodzie, tu
 94   2,  17 |     niektórzy, aby z chramu wydał im stanice, które noszono przed
 95   2,  18 |          się ich lękał. Wyrządzić im krzywdę było to narazić
 96   2,  18 |         pogoń naciskając, pociski im tyle szkodzić nie mogły.
 97   2,  18 |       szkodzić nie mogły. Przodem im jeszcze nie zajęto drogi.
 98   2,  18 |         przerzedzony las dozwalał im się prędzej posuwać niż
 99   2,  18 |       łowach, teraz jednak trudno im było się rozeznać, gdzie
100   2,  18 |         czasu wojny posłuszeństwo im należy, poszanowanie zawsze,
101   2,  19 |        Koszyczka synem, u którego im przyjęcie zapewniono.~-
102   2,  19 |           braćmi, a nie godzi się im napadać ani zabijać, ani
103   2,  19 |          nową wiarę przyjmują, by im stanąć na równi, a sobie
104   2,  19 |        aby go obalić.~Rozpowiadał im potem, co uczynił Chwostek
105   2,  19 |     dorósł, nawracał ludzi i oczy im otwierał, leczył chorych,
106   2,  19 |          w niego, lękając się, bo im złego czynić bronił, oskarżyli,
107   2,  19 |     powitano ich jak braci, dając im miejsce poczestne. Stoły
108   2,  19 |           wielce, a Piastun szedł im dziękować i chciał obdarzyć,
109   2,  19 |        dziadów pozdrowić i ofiarę im (obiatę) postawić na mogiłach.
110   2,  19 |          obejrzano za obcymi, aby im dać w pochodzie miejsce
111   2,  20 |           jak ogniem ją paliła, a im myła dłużej, tym paliło
112   2,  21 |     mieczu długim każdy. W oczach im się jeszcze młodość śmiała
113   2,  21 |        odprawcie, niech jadą. Dać im czółen, odprawić daleko...
114   2,  21 |         pochwyciła czerń i zadała im śmierć? Nie, bezpieczniejsi
115   2,  21 |     rzuciły się matce do nóg, aby im zostać dozwoliła. Nogą tupnęła,
116   2,  21 |        aby czółen gotował. Zdjęto im suknie pańskie, a dano proste
117   2,  21 |      musieli miecze pochować. Obu im z oczów ciekły łzy, ale
118   2,  21 |         Oba chłopcy milczeli, łzy im ciekły po twarzy. Chwostek
119   2,  21 |        Chwostek i żona jego, lica im pobladły, zbielały niemal
120   2,  21 |           odległy wzgórek. Tu się im okropny widok przedstawił.~
121   2,  21 |        nie wymorzym do szczętu... Im więcej ludzi się zamknęło,
122   2,  21 |       połowę, dość będzie nas, by im nie dać wyleźć z jamy.~Stało
123   2,  21 |          posłanie ze skór służyło im dla spoczynku. Trzecia też
124   2,  21 |         smerdów z trudnością mógł im nakazać milczenie.~Brunhilda
125   2,  21 |     podsunęło się pod wieżę, wnet im na głowę sypnięto kamieniem,
126   2,  21 |    pochwycił oburącz i znikł.~Już im głód doskwiera! - rzekł
127   2,  21 |         do zapartego wchodu, nikt im wnijścia nie bronił. Poczęli
128   3,  22 |         równi w prawie, nie chcąc im ustąpić. Na tych koso patrzano.
129   3,  22 |    okrzykiwać go chcieli, ale sam im usta zamknął.~- Nie chcę! -
130   3,  22 |        dużo, rodu mnogo... jeżeli im kniażyć, toć i my potrafimy.~
131   3,  22 |        prowadzą, my tymczasem nie im, a sobie pięści pokazujemy.
132   3,  22 |        staruchę, która do nóg się im kłaniając głową i rękami,
133   3,  22 |        koła szli, prosili go, aby im radę dał, co czynić mieli
134   3,  22 |    milczeli stanąwszy na stronie; im się z synami Chwostka łatwiej
135   3,  22 |        rady... Gromadą iść i ławą im zastąpić drogę... Nie staniemy
136   3,  22 |    zastąpić drogę... Nie staniemy im do oczów, później już nie
137   3,  22 |   Konieczność obrony uzbrajać się im kazała, ale uzbrojenie lichym
138   3,  23 |           się znać najeźdźcy, aby im kto śmiał czoło stawić,
139   3,  23 |     pociskali żelazne blachy, aby im lżej dychać było.~I leżąc
140   3,  23 |          leżeli na piasku, a nikt im chleba nawet nie rzucił.
141   3,  23 |        niewolnikami - w sercu się im gotowało. Opodal trochę
142   3,  23 |          zwierza w ostępie, drogę im zapierający do ucieczki.~
143   3,  23 |         jezioru, to na las, gdzie im zastępowano drogę.~Choć
144   3,  23 |       twarzami do ziemi i musiano im łby podnosić za włosy, aby
145   3,  23 |        braci przyprowadził służąc im przeciwko nam...~Dobek krzyknął
146   3,  23 |           bywał u Polan, ale dróg im nie okazywał. Iść tylko
147   3,  23 |    spalonych trupów smrodliwy dym im dokuczał, położyli się nieco
148   3,  23 |       małym będąc, wdzięcznym był im za cześć i wyniesienie,
149   3,  24 |       ziemia zatętniała.~Broniono im przystępu zrazu, niby najeźdźcom
150   3,  24 |         dobro czyhali, nie dawano im przejść progu, musieli się
151   3,  24 |         święte; stary ojciec miał im tam pobłogosławić. Drużby
152   3,  24 |      kołaczem się łamali, włożono im korony na głowy, pili z
153   3,  24 |     koniach, około których, cześć im oddając, drudzy się obracali.
154   3,  24 |         otoczeni, rozstępował się im tłum, a gdy z koni pozsiadali,
155   3,  25 |  nastraszeni jakąś wieścią w nocy im przyniesioną, nazad do swoich
156   3,  25 |       wezwano do dwu chorych, aby im posługiwała. Nie wymawiając
157   3,  25 |       mnie, a jak każę, robią, co im powiem.~Potem ciszej mruczała
158   3,  25 |        innego ducha, że nie swoją im była, co się do gromady
159   3,  26 |          niszczą wrogowie, my się im skutecznie obronić nie umiemy...~-
160   3,  26 |          nas wszędzie, bronić się im trzeba albo, jak Obodryci,
161   3,  26 |       zdziwili się mocno, iż obcy im tę samą radę dawali, którą
162   3,  26 |         kraj nam niszczą, ani się im opędzić... Ledwie tchniemy.
163   3,  26 |         jakaś ich ogarnęła, zdało im się, wolą było niebios i
164   3,  26 |           Pomorców ocalał.~Zaczął im opowiadać, jako mu wesele
165   3,  26 |    przybywali ze skargami, bo się im już Pomorcy dali we znaki.
166   3,  26 |      zapobiec temu, wyśliznął się im z rąk, gdy sądzili, że ku
167   3,  26 |      znijdzie dopóty, dopóki kneź im zwrócony nie będzie i zmuszony
168   3,  26 |         oka Piastuna, i udało się im tylko syna, którego koń
169   3,  26 |           razem nazad, bo się już im ani opierał, ani sprzeciwiał,
170   3,  26 |  błogosławieństwo.~Krzyki znowu i im mówić nie dały, wesele stało
171   3,  26 |        wybór nowego pana, którego im wyrocznie naznaczyły. Obcych
172   3,  27 |            Dziwili się wszyscy, a im dalej od Gopła, tym powieść
173   3,  27 |     rzucić słowo, możni nie mogli im się sprzeciwić; jednym głosem
174   3,  27 |          Leszkowie tylko i ci, co im sprzyjali, a krwią byli
175   3,  27 |        gęśli, a matka stara bajki im o bohaterach prawiła, i
176   3,  27 |           naleganiem wrócili, już im nawet wrót nie otworzono.~
177   3,  27 |     Miłosza wpuszczono. Odźwierny im odmówił.~- Kneź chory -
178   3,  27 |      wolna. Tuż za wałem zmieniły im się zaraz postawy i twarze.
179   3,  27 |       skurczeni i pokorni, tu się im wyprostowały barki, podniosły
180   3,  27 |        Oczy tylko zwrócił, by się im przypatrzyć z daleka. Gdy
181   3,  27 |    ramienia się przyparli, twarze im pobladły nieco.~Przodem
182   3,  27 |         choć spełnili na nich, co im rozkazano, przerażeni byli,
183   3,  27 |     Leszkowie, krewni ich, którzy im towarzyszyli, opuścili ich
184   3,  27 |          była klęską.~Ostatni, co im posiłkowali, odstąpili od
185   3,  28 |      strasznie wygadywał, dzikość im i łupiestwo zadając. Czynił
186   3,  28 |      najwięcej się dziwił i czego im najbardziej zazdrościł Dobek,
187   3,  28 |      przeciw nim stanąć i zaprzeć im drogę, zaraz też nazajutrz
188   3,  28 |           język sobie kąsając, że im sprzyjam. Przepatrzyłem
189   3,  28 |        nie żałowali. Wyrwałem się im, spatrzywszy wszystko -
190   3,  28 |   gorących węglach, aby smaczniej im jeść było, inaczej by go
191   3,  28 |    nadążać było potrzeba, aby się im nie dać wyścignąć. Z tego,
192   3,  29 |          by była z piersi wyrwała im okrzyk wielki.~Piastun ze
193   3,  29 |        oręż i w to może, iż Dobek im zdradę przyrzekał, kazali
194   3,  29 |      rzucił na Pomorców nie dając im czasu rozwinąć. W ręku miotał
195   3,  29 |           Pomorzan we wnętrzności im, łupiąc nielitościwie. Ten
196   3,  29 |       wojskom, ale sami przodować im do walki musieli.~Czwarty
197   3,  29 |     strony wywijając obraniał się im zajadle. Siekły go ich miecze,
198   3,  29 |       krople spadały jasne; zdało im się, że śpiew ich słyszeli,
199   3,  29 |           i szli wszyscy, a Dziwa im przodowała. Niekiedy obejrzała
200   3,  29 |      ogniska. Westchnęła Dziwa.~- Im tęskno wszystkim za wami...~
201   3,  29 |     dopytując, badając, aby mówił im o zwycięstwie, jak się potykano
202   3,  29 |        wróg nieopatrzny sam wpadł im w ręce, jak szli warcząc
203   3,  29 |        już złożone nieśli, abyśmy im wkładali pęta, kładli się
204   3,  29 |           tobie co po tym? - A co im się stało za to? - Pytał
205   3,  30 |           Nie złoży się mir, damy im odejść całym. Dziś iść mieliśmy
206   3,  30 |         wystąpienia w pole, rzekł im krótko i spokojnie, że stać
207   3,  30 |  spokojnie, że stać będą, póki on im iść nie każe.~Piątego poranku
208   3,  30 |         przeciw Leszkom, ciskając im w oczy winę ojca i zarzucając,
209   3,  30 |   uspokajali, łagodnieli i z lica im już widać było, że się skłaniali
210   3,  30 |          Synowie Chwostkowi, choć im bolesną i upokarzającą była
211   3,  Dop|           twierdząc, iż uciążliwa im jest dalekość pochodu; i
212   3,  Dop|          nie zna żelaza i dozwala im przeto żyć w pokoju i zgodzie,
213   3,  Dop|           rozwiniętą cywilizację. Im głębiej sięgamy w ten mityczny
214   3,  Dop|           gęślami żyli, dozwalało im zgodnie z ich naturą wyrabiać
215   3,  Dop|           razu przyswoić tego, co im w formie mało pojętnej i
216   3,  Dop|       jego posłowie i jak pięknie im odpowiadała królowa. Potem
217   3,  Dop|   nachodzą, dniem i nocą nie dają im spoczynku, rzucają się nawet
218   3,  Dop|     schronienie u księcia, gdy go im odmówiono, udali się do
219   3,  Dop|          opowiadań ludu służących im za tło i podstawę przyrosło.
220   3,  Dop|         tych opowiadaniach nadaje im barwę, jaką mają całe jego