Tom,  Rozdzial

  1   1,  1  |            Szelest jakiś w lesie znać je nastraszył, poznały nieprzyjaciela,
  2   1,  1  |           Wkrótce potem, rozgarniając je, wydobył się spod nich człowiek
  3   1,  1  |            nich jednemu i poprowadził je o kilka kroków dalej, gdzie
  4   1,  1  |         słuchały lasów szumu. Chłopak je sznurem pognał ku szałasowi.
  5   1,  1  |             tylko było włos płowy, co je otaczał, młodą twarz ledwie
  6   1,  1  |          między palcami ręki... otarł je o końską grzywę - nie troszcząc
  7   1,  1  |         Zbliżając się ku budom, coraz je lepiej rozeznać można było.~
  8   1,  1  |         zamknięte. Od łąki odgradzały je kłody drzew i typy, pokopane
  9   1,  1  |              za nimi wrota... Słychać je było szczekające i wyjące
 10   1,  2  |               trawę i ziemię rzucając je na wiatr i pluły przed się,
 11   1,  2  |           siłą i zręcznością zarzucił je sobie na ramiona, jakby
 12   1,  2  |            Przez podwórze też, niosąc je, umyślnie zdawał się stąpać
 13   1,  2  |               wpadły do izby. Pędziła je ciekawość, a strach hamował,
 14   1,  2  |         kółkami i dzwoneczkami.~Hengo je sobie do szyi przykładał
 15   1,  2  |             ławy siekierki i noże, to je z żalem nazad składając.
 16   1,  2  |               naramienniki i podniósł je do góry. ~- Staremu Wiszowi
 17   1,  2  |        powiązanych pyskami. Rozłożono je na ziemi, Niemiec chciwie
 18   1,  2  |           dziadach, pradziadach myśmy je odziedziczyli - mówił -
 19   1,  2  |        ogniska się kręciły rozpalając je. Przez drzwi od komory otwarte
 20   1,  2  |             komory otwarte dozorowała je Jaga. Pracowały z nimi niewiastki
 21   1,  2  |          zabrano się do mięsa palcami je odrywając, tylko Hengo noża
 22   1,  2  |           dobywszy, dla siebie krajać je zaczął. Na ten obcy zwyczaj
 23   1,  3  |               cebra nabrawszy, począł je chciwie żłopać. Towarzysze
 24   1,  3  |              wymówił te słowa. Smerda je usłyszał i zachmurzył się.
 25   1,  3  |              ale pokłony lubi, bij mu je, zyszczesz łaski, nie będą
 26   1,  3  |              łasić do ręki, pogłaskał je. Słuchał śpiewu słowików
 27   1,  3  |      trzymając kosy, zadumana, plotła je powoli. Spojrzała na chłopaka
 28   1,  4  |        ścierwo siarką, smołą, podrzuć je pod smoczą jamę, kiedy żmij
 29   1,  4  |            węglem, smołą, do pieczary je przywleka.~Gdy smok wyje
 30   1,  4  |           ciałem brata? Z ziemi wilcy je wygrzebią, po trupie poznają
 31   1,  4  |         drobne kawały i na rozstajach je grzebie. Piaskiem białym
 32   1,  4  |           Kraka ciało. Na zamek niosą je ludzie, starszyzna na gród
 33   1,  4  |            ślubowała, na raz oddam im je cale, niż o rękę bić się
 34   1,  5  |              tak że parobczak biegiem je doganiać musiał. Niemiec
 35   1,  5  |            poznano smerdę i otworzono je zaraz; a za nim jadącego
 36   1,  5  |       przystrojone ręką.~Przepełniała je woń jakichś ziół jakby świeżo
 37   1,  5  |        załamując radośnie i podnosząc je nad głowę.~- Mów, mów mi
 38   1,  6  |          podnosiły warczące, głuszyły je drugie, potem nastawała
 39   1,  6  |            były życia reszty. Słychać je było spadające w wodę z
 40   1,  6  |              do nich przyklękać, brać je w ręce i przykładać na ciemnych
 41   1,  6  |             rzucić się na obcego, gdy je odwołano, i Wisz, grożąc,
 42   1,  6  |            córki od matek uczyły, aby je oddać swym dzieciom, poświęcone
 43   1,  6  |              serca płynęły, a ten, co je wyśpiewał pierwszy, sam
 44   1,  6  |               się złożyły.~Podsłuchał je drugi, coś do nich przyczynił,
 45   1,  6  |           garnuszkiem piwa, postawiła je na chwilę przy ogniu, potem
 46   1,  6  |     przyniosła Gerdzie, który chciwie je pochwycił podnosząc ku niej
 47   1,  6  |           objuczył konie i dosiadłszy je, wprędce znikł z oczów gospodarza
 48   1,  7  |        odzianych i zbrojnych trzymali je, gotowi z gospodarzem do
 49   1,  7  |             gniazdo osie iść i nogami je stratować. - Słowo się prędko
 50   1,  7  |                a rwały się czując, że je nie darmo więżą.~Klasnął
 51   1,  7  |              ziemię zwaliło się i psy je dławić poczęły, dopieroż
 52   1,  7  |            tamowały przejazd, musieli je objeżdżać dokoła; indziej
 53   1,  7  |          serce wydrzecie, przynieście je mnie, pożrę je i umrę...
 54   1,  7  |            przynieście je mnie, pożrę je i umrę... Dawno mi się umrzeć
 55   1,  8  |              niej chleb i ser położył je przed gośćmi, ale ci ich
 56   1,  8  |        Ciałośmy ledwie odzyskali, aby je poczestnie spalić na stosie...
 57   1,  8  |              łamiąc i płacząc. Strach je ogarniał. Jęki te Wiszowi
 58   1,  8  |   niespokojnie. Na próżno starano się je uciszyć, przypadały na chwilę
 59   1,  9  |              ojca podniósłszy, nieśli je złożyć w izbie na posłaniu...
 60   1,  9  |          całującą dzieci swoje, jakby je na wieki żegnała. Nie mówiła
 61   1,  9  |               stos ciało umieszczając je w pośrodku, przy nim składano
 62   1,  9  |             nią, wskazała matkom, aby je wzięły na ręce... Szła tak
 63   1,  9  |           płonęła, to znowu osłaniały je dym i ogień wybuchający
 64   1,  9  |              mu zabłysły, ale spuścił je wnet jakby zawstydzony.~-
 65   1,  10 |           trzęsawiska ze trzech stron je otaczały prawie nieprzebyte.
 66   1,  10 |               ani kamienia, pokrywała je darń, skąpe zioła i stare
 67   1,  10 |            płótno do otarcia. Rzucano je potem pod dębem w tej wierze,
 68   1,  10 |              zdrowie odzyskać, duchom je trzeba było rzucić na pastwę.
 69   1,  10 |         spadał mu na piersi i okrywał je jak zbroja. Jadący za nim
 70   1,  10 |               końmi czekając, pasiono je popętawszy na skraju łąki
 71   1,  10 |               mu jeszcze świecą... ja je widzę...~To mówiąc chwycił
 72   1,  11 |               jak lilije... I jam też je kiedyś miała takie białe
 73   1,  11 |          dosyć było tego imienia, aby je spłoszyć. Porwały za koszyki
 74   2,  12 |        Sambora. Zsiedli z koni wiodąc je po cichu za sobą i kołowali
 75   2,  13 |               do chorego. Położyła mu je na piersiach, zaczęła mruczeć,
 76   2,  13 |              i załamała ręce. Poczęła je podnosić mrucząc.~- A zdrowym
 77   2,  14 |            jasne, a podróżni powitali je pokłonem, bo i ono, jak
 78   2,  14 |               okopconych, a zajmowali je rybacy i przewoźnicy.~U
 79   2,  14 |              te kamienie ogromne, jak je ziemia zrodziła, jak je
 80   2,  14 |               je ziemia zrodziła, jak je morze przyniosło, nie tknięte
 81   2,  14 |        czerwonych kamieniach i czynił je jakby żywymi. Wśród ciemności
 82   2,  14 |               ciszą jednostajną, jaka je otaczała. Bezmyślnie spełniały
 83   2,  14 |              patrzały na nią i strach je jakiś ogarniał, tak miała
 84   2,  14 |              Znicza dziewczęta. Długo je oczyma przechodził, zatrzymał
 85   2,  14 |       skinąwszy na nich z dala, kazał je rozpędzać, ale ludzi nie
 86   2,  14 |              drzewa do ziemi, wyrywał je z korzeniami i miotał nimi
 87   2,  14 |               wołał wzburzony - niech je w niewolę uprowadzą, niech
 88   2,  15 |        rozczochrane, a ze złości rwąc je palcami. ~- Hadon jutro
 89   2,  15 |            aby zboże rodziły, wprzódy je czyszczą siekierą i płomieniem.
 90   2,  15 |              ukąsić - rzekł - niechby je sobie na murze poszczerbili
 91   2,  15 |        obsiadły, pił, drzemał, pędzał je kopiąc nogami a chleb im
 92   2,  15 |             wrót zapartych, nacisnęli je i wyłamali. Padły z trzaskiem
 93   2,  16 |             wyły przeraźliwie. Kazano je pospędzać i bić, ale to
 94   2,  16 |             zabiegały na drugą, a gdy je w szopie zamknięto, mimo
 95   2,  16 |         skaleczone tak okrutnie, choć je cudem prawie odzyskali -
 96   2,  16 |               aby dobyć oko, i rzucił je, i zgniótł pod nogą. A!
 97   2,  16 |          poszło za bratem i słyszałem je padające na bok razem z
 98   2,  16 |             swe dziecię, ojciec tulić je począł. Odprawiono sługi
 99   2,  16 |               o podłogę, o słupy, gdy je ciągnęli na podwórze. Tu
100   2,  17 |               kamienne ściany! Nim wy je dobędziecie, sami się weźmiecie
101   2,  17 |              aby na dany znak zapalić je można. Gdy błyśnie ogień
102   2,  17 |              że wszystko się rozchwie je, a skończy na próżnej wrzawie.~
103   2,  17 |              i ludzi dopytując, jakby je w pamięci dobrej chciał
104   2,  18 |         obłoki białe, wiatr chłodnawy je rozpędzał i odświeżał powietrze.
105   2,  18 |         pociski latać poczęły, wrzawa je poprzedziła. Las się nią
106   2,  18 |          wyszedł przed dwór podnosząc je do góry.~Kilku jezdnych
107   2,  19 |           niejednej piersi, kładziono je poganom do mogiły. Byli
108   2,  19 |             ziemi dwa patyczki złożył je na krzyż ukazując ten znak
109   2,  19 |               do nóg rzucił ściskając je, podniósł go i wodą ze źródła
110   2,  19 |               mu przystrzygł, oddając je gościom i starszyźnie, która
111   2,  19 |                która po trosze dokoła je przycinała. Żeby się zaś
112   2,  19 |          zebrane skrzętnie u kamienia je zakopano.~A gdy przyszło
113   2,  19 |      młodszego z gości prosił, aby mu je naznaczył.~Wstał tedy gość
114   2,  19 |             nas we zwyczaju, i dał mu je z błogosławieństwem... Bóg,
115   2,  19 |          trzymając się osobno, chórem je zawodziły po kolei.~Na koniec
116   2,  19 |             spaliwszy, w popielnicach je i studzienkach chować zaczęto.~
117   2,  20 |       pradziad garnki lepili, toczyli je i wypalali, szczególniej
118   2,  20 |              rzemiosła nie rzucał, bo je lubił i pysznił się z niego.
119   2,  20 |               nimi dnie całe, gładził je a muskał, smarował, drewienkami
120   2,  20 |            koło nich dłubał i wypalał je osobno - a potem je nie
121   2,  20 |           wypalał je osobno - a potem je nie do szopy stawił, ale
122   2,  20 |            bawił jak dziecko, do ręki je brał, obracał, okurzał,
123   2,  20 |              że dam miski, postawicie je przed Niją.~Od pieca ukazał
124   2,  20 |           robiono. Z dawna przywozili je i przynosili tu ci, co po
125   2,  20 |               między ludźmi. Z Winedy je też tu przywożono. Doman
126   2,  20 |             otworzyła oczy i zamknęła je natychmiast, przerażona,
127   2,  20 |            liści kilka z drzew, wziął je w usta, gryźć począł zadumany,
128   2,  20 |          garnki robią, ale z tych, co je tłuką, tobie do niego nic. ~
129   2,  20 |              ale go już nie było, gdy je odkryła.~Uciekł. Gniewna
130   2,  20 |           ludzi, zrywał liście, gryzł je - i rzucał. Potem położył
131   2,  20 |               na proch ziele, rzuciła je do kubka dla gościa.~Ojciec
132   2,  21 |           ognistych zapalić, a zapalą je... ja na wieży stos każę
133   2,  21 |         pluszcząc, nie drgając, jakby je spod spodu bogunki na barkach
134   2,  21 |              zebrawszy ciała zanieśli je, gdzie ogień płonął najgorętszy,
135   2,  21 |              trupy zebrała i obmywszy je wodą, osłoniwszy sukniami,
136   2,  21 |       wiedziano, co zrobić... Musiano je otworem górnym rzucić precz
137   2,  21 |       nieszczęście... Pepełek składał je na żonę, ona na niego.~Oboje
138   2,  21 |      zgniecione wyniesiono ciało, aby je spalić zaraz na stosie.~
139   2,  21 |             pieśni, a z góry klątwami je przerywano. Wśród tego palenia,
140   2,  21 |          chwycił jej stopy, pocałował je i skonał.~Parę razy Chwostek
141   2,  21 |              okien cisnęli, obsiadali je, jakby dopominając wnijścia,
142   2,  21 |        krakali straszliwie. Odpędzano je strzałami. Odlatywały na
143   3,  22 |        pocznie, drudzy, popuszczawszy je na paszę, pokładli się na
144   3,  22 |       kołaczów, piwa i miodu i wieźli je z sobą dla częstowania.
145   3,  22 |               też już koni, chwytając je z paszy i od wozów, kto
146   3,  22 |       odmawiano. Silnym był dość, aby je wymóc, gdyby mu się kto
147   3,  23 |          ognie, a trupy pobitych, gdy je odarto, zwlec na kupy i
148   3,  23 |               sprzeciwiali, niż co by je popierać chcieli.~
149   3,  24 |               wesela sposobił. Chciał je mieć hucznym i głośnym,
150   3,  24 |           nowa pieśń towarzyszyła, co je tłumaczyła.~W takt potem
151   3,  24 |            brać nie myśleli - poczęli je z gniewem tłuc i o ściany
152   3,  24 |               wiadra z wodą, nachylił je do ust rękami obiema i pić
153   3,  25 |               pode drzwiami, uchyliła je ostrożnie, dysząc, że usypiał,
154   3,  25 |            zioła i trawy, przebierała je starannie i w pęczki wiążąc
155   3,  25 |             prędko i zręcznie składać je i wiązać zaczęła.~Milczała
156   3,  25 |          głowę ku trawom i przebierać je prędko zaczęła, a stara
157   3,  25 |          stara widziała dobrze, że co je układać miała, to mieszała
158   3,  25 |           góry na ziele padł, dzióbem je pochwycił, uszczknął i przyniósł
159   3,  26 |           niech zdychają stada, niech je wilcy wyjedzą. Nam trzeba
160   3,  26 |            kto żył, do koni, lecz nim je połapano, Piastun już dosyć
161   3,  26 |              na nowo tynem, odbudować je i w nim panu obranemu uczynić
162   3,  27 |          zlatywały się gołębie, a ona je, rzucając ziarno, karmiła.
163   3,  27 |        drugiego wyłupić oczy i rzucić je psom.~Obaj synowie Chwostka
164   3,  27 |           strasznym mu nie było, byle je mógł pochwycić.~Kneź już
165   3,  28 |            włóczył po zagrodach, znał je dobrze, u Piastuna też bywał;
166   3,  28 |            przez się było obronne, bo je dwie rzeczki, spływające
167   3,  28 |               a niektórzy i na głowie je mieli. Dzidy też nosili
168   3,  28 | niebezpieczeństwie życia będąc Ledwie je ochronili, przez co dziad
169   3,  28 |             matki lub sobie zakupywać je, aby powrócić do dziedzictwa
170   3,  28 |             konie pętać przyszło, aby je puścić na paszę, Dobek się
171   3,  28 |           rozpryskując dokoła, objęły je płomienie. Najmniejszej
172   3,  29 |               przyrzekł raz, strzymał je we wszystkim i do końca.
173   3,  29 |          nieśmiało i dognały tych, co je poprzedzili.~Wrzawa zwiastująca
174   3,  29 |               promienie blade poczęty je wydobywać z ciemności, ale
175   3,  29 |              stróżki kneziowie, brali je i kmiecie, a do chramu się
176   3,  29 |            zwróciła oczy.~I podniosła je, jakby się go tam spodziewała,
177   3,  30 |               i zgodą.~- Radźmy, jako je uczynić mamy - odparł Piastun -
178   3,  30 |       pierwszy kamień rzucił, cisnęli je wszyscy z okrzykiem wielkim
179   3,  30 |              a pierwszy człowiek miał je przestąpić, wpędzono przodem
180   3,  30 |   przymocowane było do dwóch mających je ciągnąć za sobą - i kazał
181   3,  Dop|            się, które świadków, co by je wypowiedzieli, nie mają.
182   3,  Dop|      zapomniał, ale z kart kronik, co je napisały niewiernie, starając
183   3,  Dop|            wozu lub do płużyny, dusił je i dławił, niemniej srogi
184   3,  Dop|          czasie powszechne i nadawano je książętom wysadzonym do
185   3,  Dop|             środka naczynia wypróżnia je na pozór; rzeczywiście ani
186   3,  Dop|              stole". Służba na próżno je odpędzić się stara, kupami
187   3,  Dop|               dębowej urobione, kazał je zachować w pałacu i wszystkim
188   3,  Dop|        prastarego, które z taką barwą je przechowało.~Trudno zaprawdę