Tom,  Rozdzial

  1   1,  1  |             krwi kropelkę.~- Pioruny by w nich biły... i burze! -
  2   1,  1  |          hubą z drzew lub liśćmi, co by krew za-tamowały - nie było
  3   1,  1  |               Spojrzał nań czekając, by mu Gerda oczyma odpowiedział.
  4   1,  1  |         teraz żadna nie stąpi.~- Nic by to nie było - ciągnął dalej,
  5   1,  2  |     szczęście przynosi...~- Namże on by nie przyniósł szczęścia? -
  6   1,  2  |             góry. ~- Staremu Wiszowi by się to zdało - zawołał -
  7   1,  2  |            szeroki, pustynie - łatwo by wejść, ale wynijść trudno.~-
  8   1,  2  |           jest i skąd idzie. Inaczej by go nie poznali. A będzie
  9   1,  2  |      gdybyście psy mieli z sobą i te by głodu nie zaznały. Zwierzęta
 10   1,  3  |            miał głowę i wodza - a co by począł, gdyby go wróg naszedł?~-
 11   1,  3  |        wrócić. Wilcy z krukami tylko by o was wiedzieli.~Cicho,
 12   1,  3  |                dając do zrozumienia, by uchodził, lecz Niemiec -
 13   1,  3  |           wezmę z sobą wszystkiego - by darmo się nie wozić z ciężarem.
 14   1,  3  |           pewnie czego żąda, inaczej by o kmieciu nie wspomniał.~
 15   1,  3  |              skinął potem na smerdę, by z nim szedł; wrócili do
 16   1,  3  |    narzekając już na losy swoje.~Kto by się wsłuchał był w głosy,
 17   1,  5  |             dla wojennego rzemiosła, by się go u dziada i u naszych
 18   1,  5  |         biesiedzie... I dziś trudno, by się skończyło inaczej...
 19   1,  5  |          ostrożnie przybylec - pewno by radzi co robić, a nie mogą
 20   1,  6  |              wy jesteście, ha? A kto by z was tak się tego owadu
 21   1,  6  |              nie brał, podkradł się, by widzieć miłościwego pana...
 22   1,  6  |            na ciemnych sukniach, jak by się też na nich wydawały.
 23   1,  6  |             z dziewek powiedzieć mu, by się nie frasował, że mu
 24   1,  6  |            nie żeby im dopomóc, lecz by młodsze wypatrzyć. Z tych
 25   1,  6  |              wystraszony, śpieszyli, by przed południem znaleźć
 26   1,  6  |             mur, ani woda, ani kłoda by mnie nie wstrzymała, gdyby
 27   1,  6  |             jakby się lękał jeszcze, by go nie zawrócono. Gerda,
 28   1,  6  |              łąkę zieloną, na której by się konie paść mogły, i
 29   1,  6  |          polu i w domu, przy których by ówczesnym obyczajem wszystkich
 30   1,  6  |              zjadłszy Niemiec wstał, by pożegnać gospodarza, jakby
 31   1,  7  |             było grudki ziemi, która by mu znaną nie była. Myśleć
 32   1,  7  |              nim. Ledwie go skłonił, by usiadł przy nim podle. W
 33   1,  7  |             na wiece zbierali, czemu by i dziś nie mogli? Pilno
 34   1,  7  |            nich i czekać się zdawał, by oni poczęli rozmowę. Sroki
 35   1,  8  |            nade wszystko nie znosił, by się co w stroju i domu zmieniało
 36   1,  8  |             plują na mnie... i każdy by mnie zgniótł, gdyby mógł...~
 37   1,  8  |         pilno było powracać do domu, by nakładał dla nich drogi.
 38   1,  8  |              obcego człowieka pewnie by inaczej witał; zdumiał się
 39   1,  9  |             aby się upomnieć o krew, by darmo nie wsiąkła, ja wam
 40   1,  9  |             ozwał się Ludek - lepiej by było z nim żyć, brata mieć,
 41   1,  10 |              się grozić każdemu, kto by się śmiał zbliżyć wrogo.
 42   1,  10 |         będzie! Kto przeczy? Inaczej by się od Niemca nie ostało...
 43   1,  10 |            Dąb stary... święty... co by tam w dziurze człek miał
 44   1,  10 |              zawołał Zyrun.~- Dobrze by choć skórę zedrzeć z niego -
 45   1,  10 |            się powyciągały... A jaki by to był wiec bez wieszczka?
 46   1,  10 |             wiec bez wieszczka? A co by to za rada bez pamięci na
 47   1,  10 |          posłali szukając wojaka, co by jeden nad wszystkim panował...
 48   1,  10 |            na starca nie wiedząc, co by to znaczyć miało...~- Toś
 49   1,  11 |            się czasem z człowiekiem, by mu służyć. Harmonia wielka
 50   1,  11 |           nie wiem co dawał, za mało by było za moją pracę... Gdybym
 51   1,  11 |          kamienia, ani drzewa, gdzie by się zostało, a mnie trzeba
 52   2,  12 |             zrobić ogień boży, który by sam się zrodził, młodym
 53   2,  12 |             u ognia w chramie, stać, by się jej ludzie do kolan
 54   2,  13 |              przerwała Jaruha - krew by się znowu puściła, a jakby
 55   2,  13 |             skinął i bratu dał znak, by gościa przyjmował. Bumir
 56   2,  13 |             rzucić mogły na tego, co by obudził chorego.~Rad nierad
 57   2,  13 |            naówczas wyciągano, które by się jej były przydały .
 58   2,  14 |             korą pozostawioną tylko, by ją jak wąż, jak wstążeczka
 59   2,  14 |          podtrzymywały, inaczej paść by była musiała omdlona. Lecz
 60   2,  14 |             płaszczem i mruczał. Kto by był zbliżył się doń, usłyszałby
 61   2,  15 |          nogach i pogotowiu, dopiero by chłostać kazał!~Co chwila
 62   2,  15 |              ze strachu zrywały się, by mu wtórować.~U miłościwej
 63   2,  15 |          weźmiesz u pani - pokażesz, by dali wiarę. Stary wie, co
 64   2,  15 |              Hadon z pokorą. - Ślepy by chyba nie widział, na co
 65   2,  15 |             ich siła zbierze, gotowi by gołymi rękami na jeża, ale
 66   2,  15 |         chciała, a kneź ich najmilej by był powitał, aby na wieżę
 67   2,  15 |            co w nas siedzi, na długo by stało. A kto tu na tym grodzie
 68   2,  15 |           mnie słuchać było. Inaczej by się to skończyło. Poprosić
 69   2,  15 |            do nich słodko. Tymczasem by straż u wrót stanęła; zająłbyś
 70   2,  15 |           szukał pod ręką czegoś, co by mu do obrony, a przynajmniej
 71   2,  16 |          osadach dokoła i chałupach, by więcej ludzi spędzić na
 72   2,  17 |            rozumu nie macie, trzeba, by wam go kto przyniósł!~-
 73   2,  17 |             kubka nie śmiał, bo kneź by się obraził.~Nisko się tylko
 74   2,  18 |         zdechnąć w lesie, a niewiele by się oń troszczył, gdyby
 75   2,  18 |         przyszła mu szepnąć, że może by potrafiła rękę mu lepiej
 76   2,  18 |      wzdrygnął się. Dosyć było tego, by zdradzić Chwostka Piastun
 77   2,  19 |             A więc - zapytał - jeden by tylko Bóg był dla wszystkich?~-
 78   2,  19 |          Drudzy zaś myślą o tym, jak by wszystkie małe narody i
 79   2,  19 |        Dlatego nową wiarę przyjmują, by im stanąć na równi, a sobie
 80   2,  19 |              Zapytał Piastun, którzy by to byli kneziowie ci rozumni,
 81   2,  19 |     pośpieszyli podróżni zapytać, co by to znaczyło, gdy na drugim
 82   2,  19 |             wszystkich razem prosił, by szli z nim na żalnik, duchy
 83   2,  20 |              nie potrzebuję, ale wam by się zdało - bąknął Misz. -
 84   2,  20 |         wszystkiego dostatek... Któż by wam bronił u źródła ofiary
 85   2,  20 |           mocno, spuściła oczy, rada by była uciekać, a nie mogła.
 86   2,  20 |            Dziwa spokojnie.~- Szkoda by was było - rzekł Doman śmiejąc
 87   2,  20 |             snu i jadła pozbył, póki by mnie sobie nie wziął.~Wzdychała
 88   2,  20 |           nieprawda?~- Oj! oj! czemu by nie? - przyglądając się
 89   2,  20 |          sama jesteś lubczykiem; kto by ciebie nie miłował, choćby
 90   2,  20 |           choćby kneziem był, ślepym by musiał być chyba.~- Lubczyku
 91   2,  21 |            ogień płonął najgorętszy, by w nim zgorzały, a duchy
 92   2,  21 |             połowę, dość będzie nas, by im nie dać wyleźć z jamy.~
 93   2,  21 |         jednej ziemi siedzimy, warto by mir uczynić, a nie zabijać
 94   2,  21 |      spokojnie patrzeli za nimi.~Kto by na wieżę naówczas był wszedł
 95   2,  21 |            jej wnętrza, przestraszyć by się musiał tym, co się tu
 96   2,  21 |            od starych żarn nic, czym by mąkę przysposobić można.~
 97   2,  21 |               bo nie na długo drzewa by stało. Starte ziarno na
 98   2,  21 |             lała. Dano huby i chust, by ją zatamować. Chwostek podszedł
 99   3,  22 |             wiele jeszcze brakowało, by pełna była, starszyzna już
100   3,  22 |        witeziów wiele takich, którzy by radzi na gród się dostać
101   3,  22 |          nasza - mówili - ano za łeb by nas wzięli pewnie jak tamten,
102   3,  22 |         tylko Piastuna próżno.~- Ten by się nam tu zdał - mówiło
103   3,  22 |             wodza zbierzemy... A nas by kupa była największa, bez
104   3,  22 |             losy? - zapytał. - Czasu by się nie marnowało. Pokładnijmy
105   3,  22 |           zgodę przynieśli. Pszczoły by sobie bez was radę dały...~-
106   3,  22 |           stara wiedźma, Jaruha, już by was na świecie nie było...
107   3,  22 |          włosy nie pobierzemy. Każdy by kneziem chciał być, a słuchać
108   3,  22 |        kneziem chciał być, a słuchać by się nikomu nie chciało.~-
109   3,  22 |            się wielkim czynił, teraz by był rad mniejszym się stać
110   3,  23 |             dysząc bezsilni... a kto by ich napadł wówczas, tylko
111   3,  23 |            ich napadł wówczas, tylko by wiązać i dobijać potrzebował.~
112   3,  23 |        rozpatrzeć, jak ognie leżały, by po nich siłę nieprzyjaciela
113   3,  23 |         zająć ich nie było można, bo by zawczasu popłoszono, na
114   3,  23 |         Jedną część oddzielił Dobek, by się natychmiast do jeńców
115   3,  23 |        wróciła na pobojowisko, łatwe by może nad biesiadującymi
116   3,  23 |          zrozumienia, iż zgoda łatwo by się mogła dać zrobić, gdyby
117   3,  23 |       Pozostających zabijano w dyby, by uciec nie mogli.~Starszyzna
118   3,  23 |          mścili. Myszków się lękano, by nieprzyjaciół i niechętnych
119   3,  23 |               aby wybrać takiego, co by pokornym i małym będąc,
120   3,  23 |             się sprzeciwiali, niż co by je popierać chcieli.~
121   3,  24 |          żaden pies nie ukąsi. Zaraz by się wściekł. Teraz na grodzisku...
122   3,  25 |              dzieci. W kontynie oręż by się znalazł, w szopach było
123   3,  25 |            też ziela zgotować, które by życie przywrócić mogło.~
124   3,  25 |         brzasku znalazł łódkę jakąś, by na niej do ostrowu dopłynąć.~
125   3,  25 |            nogi przyniosła... Lepiej by już wam było nie spotkać
126   3,  25 |              żarnach nie miele, rady by choć popatrzeć, jak się
127   3,  26 |       oblicza chmurne, zapytał, jaka by była przyczyna, że w tych
128   3,  26 |            nie znaleźli ziemi, gdzie by knezia lub króla, albo wodza
129   3,  26 |          wszyscy szanujecie. A czemu by i ten waszym kneziem nie
130   3,  26 |       chcecie? Siwe słowo wasze wagę by miało u ludzi.~- Cóż słowo
131   3,  26 |              było ani jednego, który by nie powtórzył tego okrzyku,
132   3,  26 |            tego okrzyku, jednego, co by mu się sprzeciwił.~Stary
133   3,  26 |       mgnieniu oka, zanim pomyślano, by go zatrzymać, już dopadł
134   3,  26 |             ruszać z miejsca, dopóki by obranego nie znaleźli. Ci,
135   3,  27 |       spotkanie. Oczy tylko zwrócił, by się im przypatrzyć z daleka.
136   3,  28 |            ani czeladzi nie było, co by podsłuchiwała rozmowę. Dobkowi
137   3,  28 |       ludziom, jak miłość wasza, tam by żyć, tu ciężkie życie bardzo,
138   3,  28 | spokrewnionych z niemieckimi, którzy by byli ten sam porządek i
139   3,  28 |            szepnąć, iż Dobek widzieć by się z nimi powinien, a wziąć
140   3,  28 |              drugich namawiać, za co by mu się potem wielkie ziemi
141   3,  28 |        obiecano, z posagiem, którego by na dziesięć wozów nie zabrał.~
142   3,  28 |            gniewu, konia tylko parł, by co rychłej znaleźć się na
143   3,  28 |              wojewodów i ziemie.~Kto by go był ujrzał naówczas pędzącego
144   3,  28 |        trudno z dala odgadnąć, czemu by uwierzyć trudno, ale się
145   3,  28 |      smaczniej im jeść było, inaczej by go może nie chciały.~Słuchali
146   3,  29 |            nakazane milczenie radość by była z piersi wyrwała im
147   3,  29 |          Gdyby on rozkazy dawał, już by się rzucił na Pomorców nie
148   3,  29 |          zwycięstwo, ale tylko o to, by się nasycić mogli i namordować.~
149   3,  29 |           drugim dobijając się tego, by na Pomorze iść mogli. Każdy
150   3,  29 |          przykutą, gdy gdzie indziej by panowała doma... Nie pojadę,
151   3,  29 |                 Dziwa! Dziwa! Któraż by inna wzrost ten miała? Tak
152   3,  29 |               że która ucieka, chce, by ją goniono?~Zbliżyła się
153   3,  29 |           mnie - rzekł chłopak. - Co by to było, gdybym ja za was
154   3,  30 |              i milczeli. Inaczej ród by się ich wyrzekł cały.~Żywili
155   3,  30 |        oczyma szukając człowieka, co by zaradził na to, patrzą,
156   3,  30 |           dalej samotniejszego, skąd by na Lednicę popłynął.~Dobrano
157   3,  30 |              nie nadejdzie i którędy by od niego uciec mogła. Tymczasem
158   3,  Dop|              się, które świadków, co by je wypowiedzieli, nie mają.
159   3,  Dop|               Kraka i Lecha, których by można uważać za przedstawicieli
160   3,  Dop|              słup za metę, do której by wszyscy ubiegający się o
161   3,  Dop|         rączym pędem w zawody, a kto by w tym wyścigu pierwszy stanął
162   3,  Dop|          dziś są widoczne. Na próżno by tylko usiłował kto z tej