Tom,  Rozdzial

  1   1,  1  |              Śpieszyć trzeba, żeby nas w tym nie zaskoczyli lesie,
  2   1,  1  |     niemego udawał... Niemcami oni nas tam zowią, choć my ich język
  3   1,  1  |       waszym psom do zagrody, boby nas porozdzierały, a my starzy
  4   1,  1  |            zadumał.~- Nie bardzo u nas mieniać jest na co... Skór
  5   1,  1  |          siebie macie, bursztynu u nas niewiele. Myśmy też nie
  6   1,  1  |           ale wy... wy dróg się do nas uczycie, tajemnice nasze
  7   1,  1  |          zbrojną? Tak jak u was, u nas i na całym świecie, bo one
  8   1,  1  |           woli nie dają, a stare u nas szanują. Choć im rozumu
  9   1,  2  |             A któż policzy... jest nas jako gwiazd na niebie.~ ~-
 10   1,  2  |            Hm! - mruknął Hengo - i nas też niemało...~- A ziemi
 11   1,  2  |              nie zapomną o nim - u nas obyczaj nie tylko o panu
 12   1,  2  |            mowę rozumieją, w życiu nas strzegą, a po śmierci żałują.~
 13   1,  3  |           go wróg naszedł?~- Niech nas od tego bogi bronią - mówił
 14   1,  3  |             mówił Wisz. - Ze skóry nas drzecie pod pozorem obrony.~
 15   1,  3  |     jednego, trzeba nam ludzi... U nas się źle nie dzieje... Głodu
 16   1,  3  |            oczy i język, bo więcej nas kochasz niż drudzy, bo ja
 17   1,  3  |            potrzeby. Wielkie się u nas rzeczy gotują, kneziowie
 18   1,  3  |           rzeczy gotują, kneziowie nas za łby chcą wziąć, postrzyc
 19   1,  3  |           w niewolnika i Niemców z nas porobić. Z Niemcami się
 20   1,  3  |           kłaniaj się nisko... a o nas nie zapominaj.~Czasem tam
 21   1,  3  |      przyszedł czas... albo Leszka nas spętają, albo my ich wyżeniem
 22   1,  3  |          pozwolą... a od stołba do nas nie kraj świata!~I pogłaskał
 23   1,  3  |       sobie nie pomyślimy. A kto z nas wie, co się w tym wilczym
 24   1,  3  |     powtórzyła Dziwa. - Ano, wy do nas wrócicie. - Kiedy? - zapytał
 25   1,  4  |        ślepy - nie te czasy, gdy u nas gęśli bywało więcej niż
 26   1,  4  |       Zwierz i las niestraszny dla nas. Aż w puszczę ciemną wjechali -
 27   1,  5  |         was głodem nie morzył, a u nas też nikt z niego nie umarł,
 28   1,  5  |             gdyby rozum miały... u nas tu po niemiecku wszystko...
 29   1,  6  |            groźniejsze od grodu na nas wiatry wieją... posłuchaj!
 30   1,  7  |            Wkrótce mirów, wieców i nas kmieci, i starego obyczaju
 31   1,  7  |           wszystkie za wolnych już nas ludzie nie mają. Kmiecie
 32   1,  7  |            z niewolnikami. Rabów z nas czynić chcą. Odgrażają się,
 33   1,  7  |        chcą wyprzątnąć, i gnilca w nas szukają. Chwostek nad Gopłem
 34   1,  7  |            z garstką wystąpimy, bo nas zduszą.~- Nie inaczej i
 35   1,  7  |            na ustach kładł.~- Krom nas dwu niech o tym nikt nie
 36   1,  7  |           odparł kneź.~- Źle się u nas i z nami dzieje - ciągnął
 37   1,  7  |             wasz i nasz wróg gnębi nas coraz okrutniej.~- Kto?~-
 38   1,  7  |            pozbyć musimy.~Zginie z nas wielu, wielu zdradzi, padnie
 39   1,  7  |            tym, coście słyszeli od nas, jutro znać dacie?~Kneź
 40   1,  8  |      trzeba prawić o tym, co się u nas i z nami dzieje... Po tośmy
 41   1,  8  |       zawczasu nie poradzi, wybiją nas do szczętu... musimy się
 42   1,  8  |            to dopiero ład będzie u nas!... Teraz zbiorą się lada
 43   1,  9  |         spokojnie -- ja... każdy z nas starszyzn po mirach ma do
 44   1,  9  |          bywało i tak będzie, póki nas stanie.~- Nauczymy my was
 45   1,  9  |        cichu...~- ... Odszedłeś od nas - wołały płaczki - nie ma
 46   1,  9  |          cię, panie... osierociłeś nas biednych... Poszedłeś, panie,
 47   1,  9  |             Rzuciłeś wszystko... i nas... i dzieci... i nigdy do
 48   1,  9  |             i dzieci... i nigdy do nas nie wrócisz... Patrz na~
 49   1,  10 |               Nie ma już tego, kto nas tu zwołał - odezwał się
 50   1,  10 |            nie będzie!... Najdą na nas Niemcy, a choćby i Pomorcy,
 51   1,  10 |         ostało... Niosą się oni do nas z mieczem i z wiarą swą,
 52   1,  10 |            niż cudzego, co wypleni nas, a sam posiędzie tę ziemię,
 53   1,  10 |          oczy...~- Iść!... żaden z nas stamtąd nie wrócił - krzyczeli
 54   1,  10 |       Czekać! - wtrącił inny - aby nas po jednemu, jak Wisza, wybito,
 55   1,  10 |            sobą drzemy, że głowy u nas nie stało, nalecą i kraj
 56   1,  10 |        Siedzieliby cicho. Dawno na nas zęby ostrzą. My ludzie od
 57   1,  10 |          krwi i żelaza... łatwo im nas zmóc... Oni stoją pod jednym
 58   1,  10 |              jakby żbik patrzał na nas?...~- Nie patrz! To czary...
 59   1,  11 |           słyszysz ty ją? Pyta się nas, czyśmy dużo uzbierały?
 60   1,  11 |         grzybów jest wiele... Chce nas odprowadzić do chaty...~
 61   1,  11 |          do drugiej!...~- Którąż z nas być byś chciała? - spytała
 62   2,  12 |          śmiała się. - Nikt się do nas nie waży... ale w taki dzień
 63   2,  13 |           w pomoc przybywali; chce nas wszech zawojować i obrócić
 64   2,  13 |       Licho siedziało, poprowadził nas na obłędy; drugi dzień włóczymy
 65   2,  13 |        tobie ta rana i choroba.. U nas źle, nam trzeba ludzi i
 66   2,  13 |     wywołają, Niemców sprowadzi na nas.~Widząc, że gospodarz nie
 67   2,  13 |          wiemy. Ano, omylą się, bo nas jest dużo też, co staniemy
 68   2,  14 |        rzekł w końcu - aleś ty dla nas i za młoda, i za krasna.
 69   2,  14 |          nie należą do was, ale do nas wszystkich, Wilków, Serbów,
 70   2,  15 |         kmiecej sprawie. Chcecieli nas posłuchać?~- Mówcie... Słucha
 71   2,  15 |     poczynacie - odparł - równając nas ze zwierzęty, ludzieśmy
 72   2,  15 |             Chcieliśmy, aby kneź u nas silny był przeciw wrogów
 73   2,  15 |          zapomnieliście, a chcecie nas zakuć w niewolę. Ano - my
 74   2,  15 |           lubimy, bronimy się, gdy nas napadają - to mus, a nikogo
 75   2,  15 |         swobodę miłujem. Granice u nas spokojne.~Kneź stał, jakby
 76   2,  15 |    wszystko przez nie poszło, co w nas siedzi, na długo by stało.
 77   2,  15 |           Cóż to ma znaczyć? Czy i nas myślisz tu zabrać w niewolę?
 78   2,  15 |      wszystkich sprawa. Nie stanie nas tu, wygubią Leszków wszystkich
 79   2,  15 |          ja zgody chcemy. Niech do nas przyjadą, niech sobie ręce
 80   2,  15 |           chcemy, niech na gród do nas zjadą. Kmiecie nam grożą,
 81   2,  15 |      naprędzej niech przybywają do nas.~Zagniewają się pewnie;
 82   2,  16 |      kmiecie grożą, gdy potrzebują nas, podają ręce, za późno!
 83   2,  16 |        ciebie, radź i mów. Pepełek nas wzywa do siebie, chce zgody,
 84   2,  16 |       grożą mu kmiecie, potrzebuje nas, ale i my go potrzebujemy.
 85   2,  16 |        czynić? Nie radziliście się nas wprzód, późno teraz. Zwoływali
 86   2,  16 |         ale jak czerń smerdy twoje nas gnały, brali, co chcieli,
 87   2,  16 |            życie. Nie bardzożeście nas wspomagali, a my wam siły
 88   2,  16 |    oślepili drugiego, wyparłby się nas za braci, gdybyśmy poszli
 89   2,  17 |          wam potrzeba!... Przyjęli nas na grodzie słodko, wyszedł
 90   2,  17 |           mocny, a my słabi.~- Ale nas gromada! - zawołano.~- Bez
 91   2,  18 |          chodźcie. Wiecie to, że u nas się jej i wrogowi nie odmawia..~-
 92   2,  18 |           się kneź nasz wprzódy na nas - odparł Piastun - sam wyzywa
 93   2,  19 |         odradzali... W istocie tam nas się zbyto porywczo, rozkazawszy
 94   2,  19 |            obyczaju stoję. Dzikimi nas za to zowią, a my dzikimi
 95   2,  19 |       wziął i po niemiecku zażywać nas chce, a myśmy do swobody
 96   2,  19 |            to. Mamy ziemię swą, co nas żywi, pieśni swe i dzieje,
 97   2,  19 |          czynimy. Zwyczajem jest u nas, na Morawie, Boga wzywać
 98   2,  19 |           wiele słyszeli... są i u nas tacy, co dla niej swoje
 99   2,  19 |           łupu - rzekł - wypychają nas i niszczą a tępią, ażeby
100   2,  19 |            rozkrzewić bujnie, bo u nas już przed wieki te prawdy
101   2,  19 | bezlitośnymi nie byli. Obcy miał u nas schronienie, ubogi chleb,
102   2,  19 |       rzekł Piastun - obcemu się u nas nie stanie nic, choćby wojna
103   2,  19 |             abym to uczynił, jak u nas we zwyczaju, i dał mu je
104   2,  20 |              Niemców i Pomorców na nas sprowadzi.~- Odpędzimy ich!~-
105   2,  21 |            przesiedzą, kto wie, co nas od tej czerni czeka...~Płakała
106   2,  21 |            jej zabrakło.~- A gdyby nas i dworu, i grodu, i wieży
107   2,  21 |     rozpuścimy połowę, dość będzie nas, by im nie dać wyleźć z
108   2,  21 |      wygubicie - odparł - zostanie nas tu do rodu należących po
109   2,  21 |     należących po trosze! Czego od nas chcecie?~- Od was? Abyście
110   2,  21 |             nie z tego rodu, który nas chciał zaprząc i orać z
111   2,  21 |          albo i dwieście, a tym do nas iść niedaleko...~- To z
112   2,  21 |            wami. Mówię wam tylko - nas Leszków i Leszkowych potomków
113   2,  21 |        Weźcie ludzi i przychodźcie nas bronić. Nasza sprawa - wasza...~
114   3,  22 |           ojcze - rzekł - bo się u nas nie na pogodę, ale na straszny
115   3,  22 |             mówili - ano za łeb by nas wzięli pewnie jak tamten,
116   3,  22 |            na wodza zbierzemy... A nas by kupa była największa,
117   3,  22 |            Wszak ci to powiadają u nas dawno, że gdy starszyznę
118   3,  22 |            a gdybyście się byli do nas pokwapili, może byście nam
119   3,  22 |            synowie Kaszubów już na nas i Pomorzan prowadzą, my
120   3,  22 |           Myszko - czy lepiej, aby nas jedli Niemcy, czy aby swój
121   3,  22 |       Ludkom i Polanom...~Nie ma u nas takich chramów i takich
122   3,  22 |          po wróżbę i wieszczbę dla nas, stamtąd wam przynoszę,
123   3,  22 |          że niepokój i wojna czeka nas, dopóki m a ł y nie będzie
124   3,  22 |            liczyłem w myśli, wiele nas jest, a jak my mało możemy...
125   3,  22 |          my mało możemy... Jedni z nas już się Niemcom poddali
126   3,  22 |          po głowach dając naukę; u nas swoboda panuje, a kto chce,
127   3,  22 |      Kaszubami a Niemcy już idą na nas, już puszczę na granicy
128   3,  22 |            to zginiemy wszyscy, bo nas po jednemu wybiorą, jak
129   3,  24 |             Z waszego rodu żaden u nas kniażyć nie będzie! - zamruczał -
130   3,  26 |            grodu plemię złe, które nas nękało, a innego sobie dobrać
131   3,  26 |         Sasi i Frankowie naciskają nas wszędzie, bronić się im
132   3,  26 |          rzekł Ścibor - iż każdy z nas chciałby nim być... i każdy
133   3,  26 |           ubogim jest i ten, który nas czasu postrzyżyn syna swojego
134   3,  26 |         Nam trzeba iść na tych, co nas nękają, do ich gniazda,
135   3,  26 |          wyciągając, Krak - przecz nas opuściłeś? Wszak ci to wolą
136   3,  27 |       rzucić do lochu! Do lochu!~- Nas! wiązać? - wrzasnął starszy,
137   3,  28 |             pytaliby was, co się u nas dzieje, musielibyście swoim
138   3,  28 |          swoim wyznać, wszystko, a nas zdradzić. Lepiej więc dla
139   3,  28 |       Lepiej więc dla ciebie i dla nas, abyś tu został, dopóki
140   3,  28 |          trafił.~- Świat to cale u nas inny - prawił Hengo. - Takim
141   3,  28 |    wielkiej woli nie dają, a tam u nas wojownik panem. Królewskie,
142   3,  28 |              ciekawym słuchać.~- U nas ludzie, tak jak zwierzęta
143   3,  28 |      krzyknęli. Rzemieślnicy też u nas z kruszcu, co zamyślą, zrobić
144   3,  30 |          pobierzemy w niewolę, aby nas sąsiadów nie zmawiali.~Niech
145   3,  30 |        Bumir na przodzie.~- Znacie nas - rzekł. - Leszki jesteśmy,
146   3,  30 |          szczętu? Mówcie!~- Leszki nas z obcymi najeżdżają - rzekł
147   3,  30 |         kneź stary. - Dużo ona już nas krwi kosztowała. Dziś Leszkowie
148   3,  30 |           do wnętrzności każdego z nas. Mężowie zacni, uspokójcie
149   3,  30 |       Pepełków zmówią się jutro na nas, gdy lud rozpuścim, i wojnę
150   3,  30 |            świętego, niech każdy z nas weźmie kamyk na znak przysięgi
151   3,  Dop|        wojewodów do rzeczywistości nas zbliżają. Na tle tej prawdy