Tom,  Rozdzial

1501   2,  12 |         dziewczęta przybiegały do nich i rwały za rękawy, aby szły
1502   2,  12 |                aby szły z nimi. Powoli i na twarzy Dziwy jaśniej
1503   2,  12 |              uśmiech się zjawił blady.~I ona mruczała po cichu: -
1504   2,  12 |           ukosa patrzeli na dziewczęta i wybierali oczyma. Szał czasem
1505   2,  12 |        opanowywał nad ranem te gromady i dziksze z nich szły jak "
1506   2,  12 |          jednak każda pilnowała swoich i stała na czatach, aby do "
1507   2,  12 |                do "stada" nie dopuścić i od porywania obronić.~Dziwa
1508   2,  12 |           promienie ozłacały jej twarz i lśniły się we włosach. Ostatni
1509   2,  12 |                dziewczynie, która żywo i zręcznie pod stos ją podłożyła.
1510   2,  12 |          ogniskach błyskały już ogniki i wielkim głosem wołano radośnie:~-
1511   2,  12 |              osobno, osobno mężczyźni, i pieśni brzmiały po lesie
1512   2,  12 |           okolicy przed chwilą chichej i głuchej wszystko przeszło
1513   2,  12 |             przeszło w radosne drganie i okrzyki. Zdało się, że i
1514   2,  12 |               i okrzyki. Zdało się, że i drzewa, i wody, i obłoczki
1515   2,  12 |                Zdało się, że i drzewa, i wody, i obłoczki na niebie,
1516   2,  12 |              się, że i drzewa, i wody, i obłoczki na niebie, i trawy
1517   2,  12 |            wody, i obłoczki na niebie, i trawy na polu pieśnią tą
1518   2,  12 |               trawy na polu pieśnią tą i radością odbrzmiewąją.~Zbudzone
1519   2,  12 |            czynił dzień, miłość zsyłał i wesele. Był to dzień ślubowin
1520   2,  12 |             jasne zstępowały z niebios i poiły ludzi własnym weselem...
1521   2,  12 |              własnym weselem... Śmierć i czarne widma kryły się w
1522   2,  12 |             szła przodem, wiodąc skoki i zawodząc pierwsza, dziewczęta
1523   2,  12 |          miotały ręce, podnosiły głowy i oczy... Stare niewiasty
1524   2,  12 |         młodości.~Las płonął światłami i huczał pieśnią, i tętniał
1525   2,  12 |            światłami i huczał pieśnią, i tętniał skokami.~Z dala
1526   2,  12 |        płomienną skacząc przez ogniska i przykłaskiwano ich skokom,
1527   2,  12 |             potem wyścigać się po łące i wybiegać na polanki z nimi.
1528   2,  12 |            przygasał płomień na chwilę i buchał potem z nową mocą.
1529   2,  12 |                w skoku, wśród płomieni i dymu uderzyli o siebie...
1530   2,  12 |              za bary, padali na ziemię i tarzali mocując.~U wszystkich
1531   2,  12 |           Teraz rozpoczynało się picie i ucztowanie około ognisk,
1532   2,  12 |             około ognisk, wśród wesela i śpiewu. W kółku swoim znużona
1533   2,  12 |             swoim znużona już śpiewami i skokami siedziała Dziwa
1534   2,  12 |                skokami siedziała Dziwa i w ogień patrzała. Sambor
1535   2,  12 |          kusili parobczacy do wyścigów i do picia, niewiele miał
1536   2,  12 |           kręcił się błędny, odchodził i powracał, wciąż na oku mając
1537   2,  12 |                tak stojącego na straży i skinęła na niego.~- Idźże
1538   2,  12 |            Czemuż wy chodzicie chmurno i smutno?...~- Ja... - poczęła
1539   2,  12 |            poczerniały... Hej! hej!...~I zwiesiła głowę smutnie,
1540   2,  12 |                 stojąc za nią, słuchał i nie rozumiał. To, co mówiła,
1541   2,  12 |              się z korowodu przy ogniu i przybiegała do niej usiłując
1542   2,  12 |               próbowała chwycić z sobą i wracała śpiewając sama.~
1543   2,  12 |           wianka, bawiła się kwiatkami i jak nieprzytomna myślą gdzie
1544   2,  12 |              zdawała... może przy ojcu i matce... Jakiś czas Sambor
1545   2,  12 |                go przywołała do siebie i kazała mu iść do zabawy.
1546   2,  12 |                 bo mu się wcale skakać i ścigać nie chciało.~Ciągnął
1547   2,  12 |          spocząć, a bór był pełen ogni i wrzawy. Nie było w nim prawie
1548   2,  12 |        Siedzieli na ziemi starzy pijąc i jedząc. Pod drzewami szeptały
1549   2,  12 |            Sambor pominął kilka ognisk i kilka obozowisk na ziemi,
1550   2,  12 |                Zatrzymywali go znajomi i nieznajomi, aby z nimi pił,
1551   2,  12 |         przeciskała się łuna od ognisk i ciemno było dokoła. Tu pod
1552   2,  12 |                skrzydłami. Sambor legł i głowę a oczy w ręce utulił.
1553   2,  12 |                utulił. Słuchał śpiewów i nie dyszał, marzyły mu się,
1554   2,  12 |             powoli, ostrożnie, milknął i wznawiał... zbliżał się
1555   2,  12 |                wznawiał... zbliżał się i stawał... Sambor rozróżnił
1556   2,  12 |                już stąpanie kilku koni i ludzi, ciche szepty. Skrył
1557   2,  12 |              głęboko w gąszcz, w trawy i krzaki, i czekał.~Ostrożnie
1558   2,  12 |              gąszcz, w trawy i krzaki, i czekał.~Ostrożnie wysunęła
1559   2,  12 |        podążało pieszo.~Schylali głowy i podnosząc gałęzie przypatrywali
1560   2,  12 |                przypłacił! Na prawo...~I szepcząc posunęli się wszyscy
1561   2,  12 |             wiodąc je po cichu za sobą i kołowali wybierając, kędy
1562   2,  12 |                Jeden odgarniał gałęzie i oko puszczał przodem, a
1563   2,  12 |       wypełznął z krzaków, wyminął ich i niespokojny, rzuciwszy się
1564   2,  12 |         chwyciły go z tyłu. Wyrwał się i stanąwszy do boju uderzył
1565   2,  12 |            ziemię. Lecz padając porwał i Sambora z sobą, chwyciwszy
1566   2,  12 |               na ziemi za bary, dusząc i mocując, tarzając razem
1567   2,  12 |                dwóch jeszcze przypadło i siadłszy na parobka zdusili
1568   2,  12 |        zawiązano mu gębę, spętano ręce i nogi.~Domyślano się zdrady,
1569   2,  12 |             zdrady, zlękniono popłochu i skrępowanego Sambora popchnęli
1570   2,  12 |          usiłując więzy potargać. Łyka i powrozy były mocne. Leżał
1571   2,  12 |             krzakach budziły się ptaki i kręciły się, i podlatywały
1572   2,  12 |               się ptaki i kręciły się, i podlatywały około niego.
1573   2,  12 |               gołębi dzikich gruchając i pierzchnęła, kukułka zakukała
1574   2,  12 |            nikogo.~Miotając się ciągle i targając, Sambor nareszcie
1575   2,  12 |              uwolnić, zębami na rękach i piersi więzy porozrywał,
1576   2,  12 |               leżały czarne węgli kupy i potłuczone garnki, i rozbite
1577   2,  12 |              kupy i potłuczone garnki, i rozbite naczynia. Wszystkie
1578   2,  12 |         półżywy, spotniały, zwlókł się i stanął, gdy usłyszał głos
1579   2,  12 |          odradzała, ale sama śpieszyła i widać było teraz, że nie
1580   2,  12 |             Jaruha, która była okolicy i gospodyń postrachem, bo
1581   2,  12 |     Zobaczywszy Sambora podniosła rękę i wołać nań poczęła:~- Hej,
1582   2,  12 |          Chłopcze...~Sambor przystąpił i oburącz podniósł starowinę.
1583   2,  12 |      popatrzała nań, przekrzywiła usta i rozśmiała się.~- A co się
1584   2,  12 |   najkraśniejszą! hę!...~Ręką machnęła i zaśpiewała ze śmiechem:~
1585   2,  12 |           Gospodarskiej córy. Zerkałeś i ty na nią, ja wszystko wiem...
1586   2,  12 |              śpiewając, zataczając się i w ręce chude poklaskując.~
1587   2,  12 |               gładki, nie pomoże krzyk i płacze, na konika z dziewką
1588   2,  12 |                tylko całować a całować i jeść jak malinkę... Bywaj
1589   2,  12 |             Bywaj zdrów... idę sama...~I poszła powoli, podśpiewując,
1590   2,  12 |          Chłopak się wlókł niespokojny i gniewny do domu. Drogą znaną
1591   2,  12 |           Kłócili się wszyscy, siostry i bratowe płakały.~Wpadli
1592   2,  12 |       wybiegłszy Doman z ludźmi napadł i mimo oporu Dziwy, co go
1593   2,  12 |              Dziwy, co go przekleństwy i łzami odstraszyć chciała,
1594   2,  12 |             chciała, na koń ją rzucili i unieśli. Ludka, który jej
1595   2,  12 |               chciał zgromadzić swoich i napaść na dwór Domana, aby
1596   2,  12 |                 aby się pomścić gwałtu i zniewagi, choć drudzy go
1597   2,  12 |             spadł, odzież miała zmiętą i zszarzaną, w oczach błyskał
1598   2,  12 |              wieszając się jej na szyi i płacząc. Dziewczę długo
1599   2,  12 |              Sambor otworzył jej wrota i z lekka cugle konia wziął
1600   2,  12 |            padła na nią, ręce opuściła i załamała.~Obstąpili ją wszyscy
1601   2,  12 |                szepcząc sama do siebie i uśmiechając się smutnie.~-
1602   2,  12 |               daleko... Ujął mnie wpół i cisnął... konia siekł...
1603   2,  12 |         połamane... drgały mi z gniewu i złości... Śmiejąc się uspokajał.
1604   2,  12 |                 Mówił, że mnie miłował i dlatego gwałt uczynił...
1605   2,  12 |               Chwycił za piersi rękami i spadł na ziemię... a jam
1606   2,  12 |            będzie dać za krew... Dziwa i wszyscy umilkli. Trwała
1607   2,  12 |                 pożegnam ja się z wami i pójdę stąd na zawsze...
1608   2,  12 |             niewiasty wszystkie płakać i jęczeć zaczęły. Żywia objęła
1609   2,  12 |               Żywia objęła ją za szyję i razem weszły do chaty.~Bracia
1610   2,  12 |       świąteczne potargane zwlec szaty i wianek uwić sobie nowy.
1611   2,  12 |          porzucić wszystko, gdzie oczy i dola niosą. Pójdę na ostrów,
1612   2,  12 |            stać będę, aż oczy wypłaczę i zgasną... aż ja żyć albo
1613   2,  12 |      pożegnajmy kąty, pożegnajmy progi i ściany, i bydełko, i konie,
1614   2,  12 |             pożegnajmy progi i ściany, i bydełko, i konie, i wszystko
1615   2,  12 |             progi i ściany, i bydełko, i konie, i wszystko żywe i
1616   2,  12 |            ściany, i bydełko, i konie, i wszystko żywe i martwe...
1617   2,  12 |               i konie, i wszystko żywe i martwe... z czym się żyło,
1618   2,  12 |       niewiasty. Szła Dziwa do ogniska i rzuca nań łuczywo ostatnie.~-
1619   2,  12 |              Ogniu ojca, matki, sióstr i braci... świeć im jasno,
1620   2,  12 |               bodajś zawsze pełną była i we czci u ludzi stała...
1621   2,  12 |                czerwoną, owieczki bure i konie, i psy nawet... i
1622   2,  12 |                 owieczki bure i konie, i psy nawet... i studnię,
1623   2,  12 |                i konie, i psy nawet... i studnię, z której wodę brała,
1624   2,  12 |          studnię, z której wodę brała, i wrota.~U studni wzięła Dziwa
1625   2,  12 |                raz ostatni, napiła się i zapłakała... Uściskała siostrę,
1626   2,  12 |                raz ostatni otwarły się i zamknęły za nią; szła żegnać
1627   2,  12 |                 co pod dworem płynęła, i kamienie, na których ojciec
1628   2,  12 |               Domana; kazała go puścić i nagnać, aby do swojego wracał
1629   2,  12 |           wracał stada.~Stara Wielicha i dwu zbrojnych parobków odprowadzać
1630   2,  12 |             obejrzała się ku zagrodzie i powiała chustką białą, płacz
1631   2,  12 |           powiała chustką białą, płacz i jęk dał się słyszeć ze dworu.
1632   2,  12 |              słyszeć ze dworu. Siostra i bratowe posiadały na ziemi
1633   2,  12 |             bratowe posiadały na ziemi i jak po umarłej zawodzić
1634   2,  13 |            dworu Domanowego cicho było i pusto, gdy następnego dnia
1635   2,  13 |                Myszko przybył na koniu i stanął u wrót.~- Nie ma
1636   2,  13 |             raniony; baba mu ranę myje i ziołami zakłada. Dyszy jeszcze...
1637   2,  13 |             Myszko się rzucił na koniu i skoczył z niego. - Kto go
1638   2,  13 |               już nie spytał go więcej i z wolna pociągnął do dworu,
1639   2,  13 |               prażąc coś w garnuszkach i skorupkach i szepcząc po
1640   2,  13 |               garnuszkach i skorupkach i szepcząc po cichu.~W głębi
1641   2,  13 |               było pokrwawioną koszulę i płachty mokre.~Jaruha spojrzała
1642   2,  13 |               spojrzała na wchodzącego i palec pomarszczony, czarny,
1643   2,  13 |             drgnął, ruszył się, jęknął i jakieś mruczenie niewyraźne
1644   2,  13 |                napiła się, otarła usta i poszła mokre jakieś niosąc
1645   2,  13 |             palcami, splunęła na jedną i drugą stronę. Doman nie
1646   2,  13 |                 podniósł głowę z wolna i wlepił w pana oczy.~Myszko
1647   2,  13 |           śmiał. Zdawał się chory spać i marzyć. Niekiedy białe zęby
1648   2,  13 |             białe zęby jego ścięły się i zazgrzytały. To znów uśmiechał
1649   2,  13 |                coś chciał pochwycić... i opadały bezsilne.~Myszko
1650   2,  13 |         rozpatrzywszy się w nim dobrze i stanęła z pokorą.~-Kto go
1651   2,  13 |                ciekawie zwrócił na nią i ruszył ramionami. Jaruha
1652   2,  13 |               z łowów go przynieśli...~I trzęsła głową, brodę w ręku
1653   2,  13 |               brat, Duży. Myszko wstał i podszedł ku niemu, a Jaruha,
1654   2,  13 |                mu miecz od pasa wzięła i w piersi wbiła..~Spuścił
1655   2,  13 |          Namarszczył się słuchający.~- I uszła? - spytał oburzony.~-
1656   2,  13 |           srodze raniła, nie wiem, czy i żyć będzie, choć baba krew
1657   2,  13 |                choć baba krew zamówiła i okłada ranę - mówił Duży -
1658   2,  13 |          przepadł... Mnie on potrzebny i nam wszystkim...~Posłuszny
1659   2,  13 |         podniósł blady, ale przytomny, i pić prosił. Jaruha mu jakiegoś
1660   2,  13 |                  rzekł - z koniam padł i na mieczyku się przebiłem...
1661   2,  13 |             tym nie gadać, kiedy leżeć i lizać się musisz.~- Wyliżę
1662   2,  13 |                Nie ja, to bracia pójdą i ludzie. Bylem chodzić mógł,
1663   2,  13 |                  Nikt baby nie słuchał i umilkła. Duży nawet na drzwi
1664   2,  13 |                Bodaj po Niemców posłał i Pomorców, aby mu w pomoc
1665   2,  13 |              chce nas wszech zawojować i obrócić w niewolnika. Radźmy
1666   2,  13 |              Wisza głowę spuścił Doman i zamilkł.~- Trzeba nam dalej
1667   2,  13 |               piersi, odrzucił płachtę i śmiejąc się dziwnie, pokazał
1668   2,  13 |                jak śliski węgorz. Srom i wstyd!~Przed ludźmi nie
1669   2,  13 |              na pościel.~- Weźmiesz ją i pomścisz się - zawołał Myszko -
1670   2,  13 |           zabijesz... nie truj się tym i bądź spokojny.~- Bylem siły
1671   2,  13 |              zostanę... pali mnie łoże i srom... - Słuchajże, Doman,
1672   2,  13 |             wami - odparł krótko ranny i wskazał na brata - on, ja,
1673   2,  13 |                głowę! - zawołał Myszko i wstał. - Więcej już słyszeć
1674   2,  13 |            Więcej już słyszeć nie chcę i nie potrzebuję. Na tym dosyć...~
1675   2,  13 |           pośpiechem do ust go zbliżył i napił się biorąc rękę Domana.~-
1676   2,  13 |                  Słowo?~- Słowo kmiece i klątwa... ja z wami... a
1677   2,  13 |            wami bracia, do ostatniego.~I legł na pościel. Myszko
1678   2,  13 |                pościel. Myszko wyszedł i na konia siadł.~Na powrót
1679   2,  13 |              zrzucone leżały na ziemi, i załamała ręce. Poczęła je
1680   2,  13 |         poczęła. - Baba was wyratowała i słuchać jej nie chcecie!~
1681   2,  13 |                mu znów owe mokre zioła i bieliznę na piersi przyłożyła.
1682   2,  13 |           silny, kark miał gruby, nogi i ręce ogromne, brzuch spasły.
1683   2,  13 |              której wypukłe oczy żabie i usta szerokie siedziały.
1684   2,  13 |             Bumir sapiąc z konia zlazł i nie pytając do izby ciągnął.~-
1685   2,  13 |            Bumir. - Zalejemy mu sadłem i do kilku dni znaku nie będzie.~
1686   2,  13 |                 zbudziła się spluwając i gniewna. Bumir nie zważając
1687   2,  13 |               ławie.~Doman ręką skinął i bratu dał znak, by gościa
1688   2,  13 |         przyjmował. Bumir się rozsiadł i sparł na stole.~- Sadło
1689   2,  13 |              trzeba, ja krew zamówiłam i ziela mam, co ranę prędko
1690   2,  13 |             Wszedł Duży z miodem znowu i z kołaczem, a za nim wnieśli
1691   2,  13 |              jeść łakomie, pić chciwie i póki się nie nasycił, sapał
1692   2,  13 |               nie w porę tobie ta rana i choroba.. U nas źle, nam
1693   2,  13 |              nas źle, nam trzeba ludzi i rąk... Kmiecie, braty nasze,
1694   2,  13 |                 braty nasze, burzą się i złego piwa nawarzą.~Namarszczyło
1695   2,  13 |                 co staniemy za kneziem i nie dopuścim... Nie dopuścimy! -
1696   2,  13 |        przewidział, ku czemu to idzie, i czuł, że Bumir go spyta
1697   2,  13 |          często dziwne formy przybiera i do różnych fortelów się
1698   2,  13 |           kończył mówić, jęczeć począł i chwycił się za pierś.~Jaruha
1699   2,  13 |               oknem usłyszała ten głos i pośpieszyła nań.~Bumir umilkł.
1700   2,  13 |   zapowiedziała, że musi zamawiać ranę i że nikomu przy tym być nie
1701   2,  13 |                 Stary kmieć czarów się i bab obawiał. Z przerywaną
1702   2,  13 |                zamawiania chory zasnął i spać będzie do jutra, do
1703   2,  13 |               aby pamiętał, co mówiłam i z tymi trzymał, co mir miłują,
1704   2,  13 |                mrucząc, na konia siadł i pociągnął dalej. Doman wszakże
1705   2,  13 |               go uleczonym tak prędko, i poczęła niemal gwałtem nazad
1706   2,  13 |          gwałtem nazad pędzić na łoże. I siły też nie pozwalały bardzo
1707   2,  13 |           Doman zaledwie popróbowawszy i poczuwszy się jeszcze osłabłym,
1708   2,  13 |         zamawiała. Miała priy tym jeść i pić do syta, czyniła się
1709   2,  13 |             jak umiała.~Późno już było i Doman usnął po tych wysiłkach,
1710   2,  13 |           Jaruha była listościwą, leki i czary stanowiły jej rzemiosło,
1711   2,  13 |              się więc zbliżyć Znoskowi i z wolna głowę mu rozwiązała.
1712   2,  13 |              przy częstokole u zagrody i po gałęziach jego spuścił
1713   2,  13 |             opatrywać, szeptać nad nią i spluwać na wszystkie strony.
1714   2,  13 |        garnuszka nalała cieczy jakiejś i kazawszy z głową spuszczoną
1715   2,  13 |               Ogień przygasł był nieco i w izbie było prawie ciemno,
1716   2,  13 |             się zbudził, otworzył oczy i ujrzał tę dziwną parę.~Oby
1717   2,  13 |            Znosek chciał się wyśliznąć i uciec, ale już było za późno.
1718   2,  13 |           Zaczęło się wołanie, popłoch i Znoska schwyciła czeladź
1719   2,  13 |                wszędzie wśliznąć umiał i że go używano na podsłuchy.
1720   2,  13 |              przed nim na twarz jęcząc i błagając. Jaruha się wstawiać
1721   2,  13 |             wielką spełnić rozkaz pana i Znoska jak wielką żołądź
1722   2,  13 |              dębie uwiesić, gdy na jęk i płacze Doman się ulitował
1723   2,  13 |              płacze Doman się ulitował i - psami go za podwórze wyszczuć
1724   2,  13 |                drzwi, na psy świśnięto i uciekający co tchu ku tynowi
1725   2,  13 |                 zawisł długo przy niej i wyrwawszy z niej to, co
1726   2,  13 |          Znosek jednak tyn przeskoczył i za zagrodą zniknął.~Jaruha
1727   2,  13 |            siedziała spokojnie u ognia i może nawet żałowała, że
1728   2,  13 |              różne bardzo potężne leki i czary naówczas wyciągano,
1729   2,  13 |              się przybłędzie ulitowała i pozostała znów przy ognisku.~
1730   2,  13 |          pięście wyciągając ku dworowi i przeklinając jej pana. Obiecywał
1731   2,  13 |           zwracał pokazując jej pięści i zęby.~
1732   2,  14 |      przychodzili z ofiarami po wróżby i rady pielgrzymi.~Niewiele
1733   2,  14 |                naówczas takich chramów i świątyń liczono na ziemiach
1734   2,  14 |                nich na wielkie świątki i dni uroczyste różne plemiona
1735   2,  14 |                choć różnej nieco mowy, i u świątyń tych radzili i
1736   2,  14 |               i u świątyń tych radzili i porozumiewali się, co ku
1737   2,  14 |           Dziwa schronić się od pomsty i poświęcić resztę życia pilnowaniu
1738   2,  14 |               powitali je pokłonem, bo i ono, jak ostrów, święte
1739   2,  14 |           dawał, naówczas gęstym gajem i zaroślami okryty. Zakrywały
1740   2,  14 |              Zakrywały one chram oczom i zdawały się całą wyspę okrywać.
1741   2,  14 |              cała niegdyś osada liczna i zamożna zamieszkiwała. Ale
1742   2,  14 |           ludzie się na ląd przenosili i rozpraszali. Teraz tu tylko
1743   2,  14 |      okopconych, a zajmowali je rybacy i przewoźnicy.~U chat na palach
1744   2,  14 |              bo ją od dziecka szanował i miłował.~- Zdrów bywaj,
1745   2,  14 |                zstąpił w nie, odwiązał i czekał. Dziwa siadła, odbił
1746   2,  14 |                siadła, odbił od brzegu i czółno pomknęło po wodach
1747   2,  14 |           spokojnych. Towarzysze stali i patrzali, stara piastunka
1748   2,  14 |               nad głową jej się niosły i kwiliły, jakby rozumiały,
1749   2,  14 |              było, tylko koszulę białą i białą jak ona twarz, a potem
1750   2,  14 |                białą, a później ostrów i drzewa zakryły czółenko
1751   2,  14 |                drzewa zakryły czółenko i znikło. Dziwa płynęła, gdzie
1752   2,  14 |               łódka się o brzeg oparła i zadrgała, stary wyszedł
1753   2,  14 |         zadrgała, stary wyszedł na ląd i przytrzymał ją. Para kamieni
1754   2,  14 |                wodą; dziewczę wysiadło i wyszło.~Na ostrowiu cicho
1755   2,  14 |            zabój nuciły. Pomiędzy łozy i olszyny wiodły ścieżki kryte,
1756   2,  14 |            gromadkami siedzieli ludzie i pożywali z kobiałek, co
1757   2,  14 |                po sukniach, ich barwie i kroju, że ludzie tam byli
1758   2,  14 |          krajów różnych. Byli tam mową i odzieżą odmienni od siebie,
1759   2,  14 |            połabiańscy Serbowie, Wilcy i Redary, byli Dalemińcy,
1760   2,  14 |            tutejsi, Łużanie znad Warty i Odry, Bużanie od Buga, Chorbaci
1761   2,  14 |                od Buga, Chorbaci nawet i niezliczone naówczas plemiona,
1762   2,  14 |         rozumiały, a przecie nie znały i dziwiły sobie, z których
1763   2,  14 |         których każda miała inną twarz i obyczaj odmienny, a wszystkie
1764   2,  14 |          zielonymi, krasnymi, czarnymi i białymi poprzepasywane odznaczały
1765   2,  14 |           równe. Plemiona znad Wełtawy i Łaby, bliższe Niemców, już
1766   2,  14 |              ci, co mieszkali ku Wiśle i w głębi, dziczej wyglądali
1767   2,  14 |             stróże. Jak ząjrzeć w lewo i w prawo, ciągnął ten poświęcany
1768   2,  14 |                na ręku. Stara już była i włos miała srebrny, rozpuszczony
1769   2,  14 |              wieśniaczy, biały, świeży i czysty, a przy nim spinki
1770   2,  14 |               spokojnej, pomarszczonej i zwiędłej widać było życie
1771   2,  14 |          drożynę, głowę podparła znowu i dumała.~Dziewczyna szła
1772   2,  14 |             obuwiu z czerwonymi sznury i zarzuconej na ramiona opończy
1773   2,  14 |             się do kolan:~Tyś tu panem i ojcem? - spytała. ~- Wizun
1774   2,  14 |            bogom!~Stary Wizun łagodnie i spokojnie patrzył i słuchał.
1775   2,  14 |           łagodnie i spokojnie patrzył i słuchał. Dziewczę wymówiło
1776   2,  14 |              Nie, miałam niedawno ojca i matkę, mam jeszcze braci
1777   2,  14 |               matkę, mam jeszcze braci i siostrę. Kmieć Wisz był
1778   2,  14 |               z tego czynu ślubem swym i popełnionym na niej gwałtem.
1779   2,  14 |                końcu - aleś ty dla nas i za młoda, i za krasna. Ty
1780   2,  14 |            aleś ty dla nas i za młoda, i za krasna. Ty nie znasz
1781   2,  14 |               Dziwa. Tu stał częstokół i wrota. Częstokół był z polan
1782   2,  14 |                u góry misternie w zęby i koła. Wrota też miały słupy
1783   2,  14 |           malowane biało, drugie żółto i czerwono. Na daszku nad
1784   2,  14 |               w części zielone jeszcze i świeże. Stąd liśćmi zielonymi
1785   2,  14 |        źródlana. Dziwa zaczerpnęła jej i napiła się spragniona.~-
1786   2,  14 |               na nim skóry, oręż różny i dary, które składali pielgrzymi.
1787   2,  14 |            Ciemniej tu było, bo drzewa i opasanie światło odejmowały.~
1788   2,  14 |            słupkach drewnianych oparty i okryty dachem gontowym.
1789   2,  14 |              posłuchała słowików gwaru i ręką drżącą podniosła zasłonę,
1790   2,  14 |            przesycał powietrze ciężkie i ciepłe. Dopiero oczy oswoiwszy
1791   2,  14 |        wewnątrz opartą, ciemną, smutną i pustą. Daleko przed nią
1792   2,  14 |             wolno płonące ognisko. Dym i iskry dobywały się z niego
1793   2,  14 |            niego to wolniej, to żywiej i szły ku górze, do otworu
1794   2,  14 |                czy drzemiące.~Zza dymu i płomieni widać było na ścianie
1795   2,  14 |               się wysoko, aż pod strop i dach. Była to czarna, okopcona
1796   2,  14 |              niemal sznurami bursztynu i kraśnych kulek ponizanych
1797   2,  14 |                w czerwonych kamieniach i czynił je jakby żywymi.
1798   2,  14 |              ze światów innych, groźne i gniewu pełne.~W chramie
1799   2,  14 |            trzask palącego się łuczywa i świergot ptastwa, które,
1800   2,  14 |            oczów dwoje zrodziły trwogę i odjęły siłę, wolnym krokiem
1801   2,  14 |                  Tu więc miejsce moje.~I nie pytając już nikogo,
1802   2,  14 |              wzięła nagotowane łuczywo i położyła na ognisku.~Jedna
1803   2,  14 |             popatrzały na nią ciekawie i trochę przelękłe. Przy świetle
1804   2,  14 |           twarze. Zwiędłe były, smutne i blade.~Przyglądając się
1805   2,  14 |            żegnała życie swe dziewicze i domową zagrodę, a czerwone
1806   2,  14 |               przeszedł dzień pierwszy i tak samo prawie drugi upłynął.
1807   2,  14 |           Mogła tylko wyjść za kontynę i odetchnąć świeżym powietrzem.
1808   2,  14 |                koło niej stróżki ognia i ciekawie przyglądały się
1809   2,  14 |                przechodzący pielgrzymi i Dziwa wolała już milczenie
1810   2,  14 |           napaści próżnującej gawiedzi i te pytania bez końca.~Nazajutrz
1811   2,  14 |             spotkała ją też za chramem i zagadnęła, o przeszłość;
1812   2,  14 |               zagadnęła, o przeszłość; i jej opowiadać się musiała,
1813   2,  14 |             się musiała, skąd przyszła i dlaczego, ale ta słuchała
1814   2,  14 |               ta słuchała roztargniona i nie okazała nawet, czy ją
1815   2,  14 |          podnieconego życia, z pieśnią i marzeniem, a znalazła milczenie
1816   2,  14 |        marzeniem, a znalazła milczenie i ołowiane brzemię na wszystkich
1817   2,  14 |               one posługę przy chramie i dzień schodził na półsennym
1818   2,  14 |             osłupieniu, na zdrętwieniu i martwocie. Wieczorem zjawił
1819   2,  14 |                gniewnymi mierzył Dziwę i pytał znowu o Domana.~Dziewczę
1820   2,  14 |               odważny, dobry, gościnny i przyszło mu zginąć nie na
1821   2,  14 |             bronić dzikiemu zwierzęciu i robakowi nawet, a nie godziłoby
1822   2,  14 |          Starzec się namarszczył tylko i spojrzał dziko na nią.~-
1823   2,  14 |                nie! to być nie powinno i nie będzie - dodał.~Chciał,
1824   2,  14 |               skąd na to wzięła odwagę i siłę, zmilczała więc.~Następnych
1825   2,  14 |          włożono. Musiała drzewo nosić i wodę, zamiatać i myć chram,
1826   2,  14 |          drzewo nosić i wodę, zamiatać i myć chram, biegać do źródła,
1827   2,  14 |             zbywało na ostrych słowach i na śmiechu bolącym, i na
1828   2,  14 |          słowach i na śmiechu bolącym, i na jakiejś wzgardzie, którą
1829   2,  14 |              niechęć się rozbiła o nią i dziewczęta z poszanowaniem
1830   2,  14 |         siedziała już u ognia po kolei i bez kolei, a była tu jak
1831   2,  14 |               na dzień z ofiarnych dań i gotowanej strawy zastawiano
1832   2,  14 |          zastawiano obiatę dla stróżek i było pod dostatkiem wszystkiego.
1833   2,  14 |             gdy Dziwa u ognia zasiadła i pierwszą go drzazgą podsyciła.
1834   2,  14 |                 która się narzuca sama i oprzeć się jej nie można.
1835   2,  14 |              się jej nie można. Leniwe i śpiące stróżki ognia same
1836   2,  14 |                pieczę, staranie, pracę i rozkazywanie. Siedząc z
1837   2,  14 |         Siedząc z dala patrzały na nią i strach je jakiś ogarniał,
1838   2,  14 |                tak miała pańską postać i do rozkazywania była stworzona~
1839   2,  14 |            szmer powstał dokoła chramu i po całej wyspie. Ludzie
1840   2,  14 |            zasłony ze wszystkich stron i między słupami najbliżej
1841   2,  14 |            Wizun w świątecznym ubraniu i kołpaku, a z nim mężczyzna
1842   2,  14 |              uczuła w sobie przestrach i trwogę.~Ten czerwonolicy
1843   2,  14 |       szydersko, obudzał w niej wstręt i odrazę niewysłowioną. Byłaby
1844   2,  14 |            pokłoniwszy naprzeciw ognia i bałwana Nijoły, patrząc
1845   2,  14 |                wzrok na Wiszowej córce i już go od niej nie zwrócił.
1846   2,  14 |               ramieniu uderzył starego i pchnął go wewnątrz chramu
1847   2,  14 |               Dziwie, pochylił ku niej i rzekł cicho:~- Kneź to jest
1848   2,  14 |           zbliżyła się siwowłosa Nania i odciągnęła na stronę dziewczynę.~-
1849   2,  14 |             stara dobywała suche ziele i garnek z węglem nabranym
1850   2,  14 |            ziemi. Rzucono ziele na nie i dym gęsty, przykry, gryzący
1851   2,  14 |                jak traciła przytomność i zdawało się jej, że na świat
1852   2,  14 |          błyskawice, kłęby dymu, smoki i gady, i ludzie potworni,
1853   2,  14 |              kłęby dymu, smoki i gady, i ludzie potworni, karły i
1854   2,  14 |               i ludzie potworni, karły i olbrzymy, wszystko to razem
1855   2,  14 |               potęgą. Czuła się śmiałą i gardzącą niebezpieczeństwem,
1856   2,  14 |              niebezpieczeństwem, panią i królową.~W tym upojeniu
1857   2,  14 |                mrucząc, oczy przed nią i zadrżał.~- Będziesz mi wróżyła -
1858   2,  14 |            szyderski, teraz bledniejąc i jakby przelękły, ręką się
1859   2,  14 |               białe ich oczy nie widzą i nie patrzą... płyną, płyną,
1860   2,  14 |      wyłupionych czerwonych oczu dwoje i patrzą na mnie... na stosie
1861   2,  14 |                 krew za krew! Psy wyją i krucy kraczą... krew za
1862   2,  14 |         częstokół za nim zachrzęszczał i miecz mu zadzwonił u boku. -
1863   2,  14 |                będziesz ty mi patrzała i mówiła inaczej!~- Nie mogę...
1864   2,  14 |                mówię, co mi duchy każą i ukażą... Kneź stoi na świetlicy...
1865   2,  14 |                 gore... walą się dachy i ściany... krzyk i wołanie...
1866   2,  14 |                dachy i ściany... krzyk i wołanie... popiołów kupa...
1867   2,  14 |           zrobiło w oczach dziewczynie i osłabła osunęłaa się jak
1868   2,  14 |              trzymały. Kneź stał blady i drżący, pięści cisnąc, usta
1869   2,  14 |           pięści cisnąc, usta otworzył i zębami jak zwierz dziki
1870   2,  14 |             zdawał. Nogą wiadro pchnął i wywrócił, woda święta popłynęła
1871   2,  14 |              Przeklętą dziewkę związać i osiec! Do lochu! Do jamy! -
1872   2,  14 |               jej nie winna.~Byli sami i Wizun zbliżył się wcale
1873   2,  14 |                dosyć macie niechętnych i zażalonych, nie róbcie ich
1874   2,  14 |              szanują... Miejsce święte i dziewczyna poświęcona.~Chwostek
1875   2,  14 |           dziko, przystąpił do starego i drżącą od gniewu dłonią
1876   2,  14 |             wam dziewki wasze rozpędzę i chram ten zrównam z ziemią...
1877   2,  14 |         chcecie... ano, pioruny padają i duchy bronić się czym mają...
1878   2,  14 |              nic, zerwał się z miejsca i poszedł prędko, bijąc się
1879   2,  14 |              Wizun pozostał we wrotach i patrzał na kiju sparty.~
1880   2,  14 |              kneź podniósł głos groźny i wykrzykiwać począł, rozległo
1881   2,  14 |            ludzie, jak groził chramowi i ogniowi, i nim uchodząc
1882   2,  14 |             groził chramowi i ogniowi, i nim uchodząc zdążył się
1883   2,  14 |               dostać do swoich smerdów i służby, dokoła rozległo
1884   2,  14 |              morze płacząc, narzekając i grożąc zarazem. Niewiasty
1885   2,  14 |          Niewiasty uchodziły przelękłe i kryły się w zarośla.~Gdy
1886   2,  14 |                gromady się już zbijały i szły, jakby mu chciały zastąpić
1887   2,  14 |               nich, aby popłoch rzucić i do obrony obudzić - nie
1888   2,  14 |       naprzeciw Chwostka. Kupy stawały i zapierały mu drogę groźne.
1889   2,  14 |                miru! Grozicie chramowi i ogniowi, a prawa do nich
1890   2,  14 |                nich nie macie. Kontyna i ostrów nie należą do was,
1891   2,  14 |                 Serbów, Łużan, Drewlan i co jest naszej mowy. Nie
1892   2,  14 |              ważyć możemy na wasz gród i stołb!~Podniósł rękę do
1893   2,  14 |              za nim zahuczał potakując i grożąc.~Chwostek stał ściskając
1894   2,  14 |                nich wszystkich, ale on i ludzie jego nie starczyliby
1895   2,  14 |        starczyliby z najlepszym orężem i odwagą na te gromady tysiączne.~
1896   2,  14 |                się więc, pogroził ręką i usty: - Precz mi z drogi!~
1897   2,  14 |              usty: - Precz mi z drogi!~I ruszył się sam, pierwszy,
1898   2,  14 |         biegiem pędzili ludzie gniewni i zasromani, nie śmiejąc rzec
1899   2,  14 |              nimi wciąż goniło wołanie i śmiechy:~- Chwostyk! Chwościsko!~
1900   2,  14 |                  Chwostyk! Chwościsko!~I jak gdyby rozgniewana Nija
1901   2,  14 |           szare pasy gradu sikące pola i lasy, a w głębi jej szumiało
1902   2,  14 |                wyrywał je z korzeniami i miotał nimi jak pióry ptasimi.
1903   2,  14 |               do ziemi okrywając głowę i czekał, aż bóg piorunów
1904   2,  14 |             spieniona uderzała o brzeg i rozlewała się po ostrowiu
1905   2,  14 |                drżał otulony płaszczem i mruczał. Kto by był zbliżył
1906   2,  14 |           przemiany modlitwę do Peruna i do krzyżyka, który miał
1907   2,  14 |               na piersi. Stary zabobon i nowa wiara stały w nim na
1908   2,  14 |              nie śmiał porzucić.~Wycie i świst wiatru w uszach jego
1909   2,  14 |           niszczą, jaszczurczy ten ród i tych kmieci wygubić trzeba...~
1910   2,  14 |               na którym czary, wiedźmy i czarownice panują. Nie kto
1911   2,  14 |             tylko ci guślarze nawołali i naprowadzili gromy. Grad
1912   2,  14 |             Kneź wstał z ziemi, tchnął i poszedł do łodzi zasępiony,
1913   2,  14 |            krzaków patrzył stary Wizun i przelękłe kobiety, coś mrucząc,
1914   2,  14 |     rozpuszczonymi włosami rwała trawę i szybko coś szepcząc rzucała
1915   2,  14 |               Rzucała garściami piasek i pluła.~Dziwa blada, osłabła,
1916   2,  14 |                słońce wyszło zza chmur i promień jego padł przez
1917   2,  15 |             siedziała w swej świetlicy i dumała, powołując do siebie
1918   2,  15 |           pierwszym podwórcu stali też i czekali ludzie, drudzy się
1919   2,  15 |            przeciągnęła burza z hukiem i trzaskiem i poszła. Potem
1920   2,  15 |             burza z hukiem i trzaskiem i poszła. Potem słońce zza
1921   2,  15 |             chmur obejrzało się krwawo i znikło, ciemności jak całun
1922   2,  15 |               ich nie zastał na nogach i pogotowiu, dopiero by chłostać
1923   2,  15 |            Wiatr się poniósł po lasach i jeziorze, poobrywane chmury
1924   2,  15 |               niebie, jakby się goniły i zbierały, aby drugą burzę
1925   2,  15 |                 Pomiędzy słupy, ściany~i częstokoły wpadając, Pochwist
1926   2,  15 |      częstokoły wpadając, Pochwist wył i śmiał się, aż psy ze strachu
1927   2,  15 |             oponami, dachy się trzęsły i trzeszczały, wicher rechotał.~
1928   2,  15 |              około północka koto mostu i wrót zahuczało, zatętniało,
1929   2,  15 |               była.~Spojrzeli po sobie i nie witali się: Kneź pięścią
1930   2,  15 |                Kneź pięścią w stół bił i mruczał - miodu sobie podawać
1931   2,  15 |           miotał, aby wszystko sczezło i szło na wskroś ziemi.~Brunhilda
1932   2,  15 |           wprzódy je czyszczą siekierą i płomieniem. I tu nic nie
1933   2,  15 |        czyszczą siekierą i płomieniem. I tu nic nie będzie, póki
1934   2,  15 |              nie będzie, póki siekiera i płomię nie zniszczy tych
1935   2,  15 |                ale milczeć, że posłany i dokąd. Rankiem niech wyjdzie
1936   2,  15 |               puszcze przejdzie wskroś i za Łabę się dostanie, nim
1937   2,  15 |              na nią.~- Tutaj oni knują i zmawiąją się - wiece gromadzą,
1938   2,  15 |                dosyć ludzi, gród mocny i wieża wytrzyma, jezioro
1939   2,  15 |             które począł rwać palcami, i kubek miodu, który wypił
1940   2,  15 |              Gdyby nie twarz piegowata i blada, nie byłby brzydki.
1941   2,  15 |              niż kąsają, odgrażają się i krzyczą. Gdy się ich siła
1942   2,  15 |                po dziurach się rozlezą i spać będą.~- Miłościwy panie -
1943   2,  15 |             się nie boję. Rozśmiał się i popił pan miłościwy. Hadon
1944   2,  15 |          ludźmi się rozwiedział. Mówił i on, że po zagrodach jeżdżono,
1945   2,  15 |           gadają, niech radzą, krzyczą i trzęsą dzidami; więcej oni
1946   2,  15 |               raz przetrzebić potrzeba i rogów mu przytrzeć. Na to
1947   2,  15 |               ręce na piersiach złożył i tyłem się wycofał z izby.~
1948   2,  15 |              na Lednicy kneź nie rzekł i słowa, ludziom też o tym
1949   2,  15 |               ci jednak nie wytrzymali i półgębkiem strach nieśli.~
1950   2,  15 |             zaspał, biała pani przędła i śpiewała pędząc swe sługi.
1951   2,  15 |               się wywlókł na podsienie i na świeżym powietrzu na
1952   2,  15 |        przystępu. Kmiecie byli, żupani i władycy, starszyzna i znaczniejsi
1953   2,  15 |           żupani i władycy, starszyzna i znaczniejsi po mirach. Przybiegł
1954   2,  15 |           gromada już buntem pachniała i Chwostek, obudziwszy się,
1955   2,  15 |              pasa. Chwost zmierzył ich i policzył oczyma, którzy
1956   2,  15 |          trzymając się razem. Od mostu i wrót do przedsienia, gdzie
1957   2,  15 |              mówiły, że ze skargą szli i z żalem, pewni swojego prawa -
1958   2,  15 |                 wzrok knezia szyderski i gniewny odpowiadał wręcz,
1959   2,  15 |             szerokich, z głową kudłatą i brodą czarną rozwianą. Rękę
1960   2,  15 |           pasem, a u pasa toporek miał i mieczyk. W niego patrząc
1961   2,  15 |              pochylił, kołpaka dotknął i ręką pozdrowił. Kneź ledwie
1962   2,  15 |               się przecie wszystkiego, i kruków, gdy kraczą, i puchaczów,
1963   2,  15 |     wszystkiego, i kruków, gdy kraczą, i puchaczów, gdy huczą, i
1964   2,  15 |                i puchaczów, gdy huczą, i psów, gdy wyją. Posłuchamy
1965   2,  15 |             psów, gdy wyją. Posłuchamy i waszego głosu.~Myszko po
1966   2,  15 |          Myszko po swoich rzucił okiem i zobaczył, że stali niezlęknieni
1967   2,  15 |            rada, nie zwada... Nam kneź i wódz potrzebny, dlategośmy
1968   2,  15 |           waszych posadzili na grodzie i daliśmy im czasu wojny moc
1969   2,  15 |             był przeciw wrogów naszych i ziemi nam bronił. Ale nie
1970   2,  15 |             który słuchając cały wrzał i rzucał się, wstał z ławy,
1971   2,  15 |               z ławy, rozprostował się i począł się śmiać ze złości.
1972   2,  15 |          grodzie tym ojciec mój, dziad i pradziad, i praszczury moje
1973   2,  15 |          ojciec mój, dziad i pradziad, i praszczury moje siedzieli,
1974   2,  15 |                dzierżyli, którą ja mam i z której na włos nie puszczę.
1975   2,  15 |             tej nie dam; chcę posłuchu i będę go miał.~My ci w sprawiedliwych
1976   2,  15 |                zapytał.~- Twoje smerdy i dworaki naszą młodzież zabierają,
1977   2,  15 |           młodzież zabierają, dziewkom i niewiastom gwałty czynią,
1978   2,  15 |          poruszał, jakby mówić chciał, i buchnął teraz nagle: - Więcej?
1979   2,  15 |           Gdyby się nam usta otworzyły i wszystko przez nie poszło,
1980   2,  15 |           odurzył, że się pozarzynali, i trupy ich jak psów do jeziora
1981   2,  15 |               w lochu pod ziemią gnije i zgniło?~- Ja ci powiem więcej! -
1982   2,  15 |                 My to wiemy, my wiemy!~I rękę podniósł groźnie.~W
1983   2,  15 |               każdy się z mową wyrywał i słowa leciały nieopatrzne,
1984   2,  15 |                Buchał, zębami zgrzytał i śmiał się.~Oczyma na stojąco
1985   2,  15 |            zaczęli się ludzie, skupiać i obsadzać przejście z tyłu.
1986   2,  15 |             tyłu. Wszyscy z oszczepami i topory. Z początku w gorączce
1987   2,  15 |                Myszko, obejrzawszy się i obaczywszy ten zastęp, odezwał
1988   2,  15 |                 Cóż to ma znaczyć? Czy i nas myślisz tu zabrać w
1989   2,  15 |             smerdy:~- Wiązać ich! Dyby i pęta - to moja odpowiedź.~
1990   2,  15 |         słychać było tylko sapanie obu i miotane przekleństwa, potem
1991   2,  15 |                które się nagle otwarły i biała pani z rozpuszczonym
1992   2,  15 |             Pochyliła się nad Myszkiem i poczęła mu szyję rzezać,
1993   2,  15 |         Rzucili się kmiecie ratować go i wnet powstała wrzawa ogromna,
1994   2,  15 |                z szyi lała, zerwał się i stanął na nogi odcinąjąc
1995   2,  15 |              przewagę w kupę się zbili i szli nazad ku wrotom, broniąc
1996   2,  15 |            krzyk powstał straszny, tuż i strzały świstać poczęły.
1997   2,  15 |               Ludzie, co na wieży byli i w dziedzińcu, nie śmiejąc
1998   2,  15 |               kmieci, strzelali z góry i z dala, kamienie z proc
1999   2,  15 |           ciskali, a strzały więzły tu i ówdzie w twarzach i szyjach.
2000   2,  15 |          więzły tu i ówdzie w twarzach i szyjach. Krew ciekła obficie.