Tom,  Rozdzial

2001   2,  15 |                zapartych, nacisnęli je i wyłamali. Padły z trzaskiem
2002   2,  15 |             się w obronie ich, wołając i krzycząc żałośliwie. Z jednej
2003   2,  15 |          krzycząc żałośliwie. Z jednej i drugiej strony walczono
2004   2,  15 |            kmieciów odciąć od ich koni i czeladzi, tak że wśród tego
2005   2,  15 |         broniąc się, do haci, do mostu i do koni - a tu, gdy raz
2006   2,  15 |               tu, gdy raz się znaleźli i dosiedli ich, Myszko skrwawiony
2007   2,  15 |        skrwawiony pięść tylko podniósł i krzyknął:~- Zabraliście
2008   2,  15 |               pod ręce, bo się skłonił i na ziemię padał.~Tak podtrzymując
2009   2,  15 |             padał.~Tak podtrzymując go i tamując krew uchodzącą,
2010   2,  15 |             precz jechali z odgróżkami i narzekaniem wielkim.~Chwostek
2011   2,  15 |               że go nie bronili w czas i kmieciom żywym ujść dali
2012   2,  15 |           placu smagać poczęli prętami i biczami.~Biała pani z nożem
2013   2,  15 |               w ręku stała na podsieni i palcami tchórzów wytykała,
2014   2,  15 |             zamek cały do późna jęczał i płaczem się rozlegał. Dopiero
2015   2,  15 |               Dopiero gdy sił do bicia i znęcania się nie stało,
2016   2,  15 |                 dano pachołkom spocząć i pochować się potłuczonym
2017   2,  15 |            potłuczonym po kątach.~Kneź i żona pomiarkowali też, iż
2018   2,  15 |        potrzebnym być mógł dla obrony.~I tak jak za owych czasów
2019   2,  15 |                wytoczyć beczki z piwem i baranów im parę kneź posłać
2020   2,  15 |                 czerpać z nich poczęli i grzbiety posieczone wycierając
2021   2,  15 |             wrota na nowo stawili, hać i most opatrywali.~Na ławie
2022   2,  15 |            sobie utłukł kości - jęczał i przeklinał. Nad nim siedziała
2023   2,  15 |               nim siedziała biała pani i patrzała nań z pewnym politowaniem,
2024   2,  15 |        zająłbyś ich jak ryby w matnię. I lepiej jeszcze, lepiej jeszcze
2025   2,  15 |           Słuchajcie mnie! Kneź jęczał i przeklinał.~- Co teraz poczynać?
2026   2,  15 |        synowców, cały swój ród, gotowi i oni się do kmieciów przyłączyć,
2027   2,  15 |          zarumieniła się nieco, wstała i poczęła się przechadzać
2028   2,  15 |                po świetlicy.~- Stryjów i ród trzeba mieć po swojej
2029   2,  15 |                Ślepego mu trzeba oddać i wmówić weń to, że oczy mu
2030   2,  15 |             Odziać, nakarmić trzeba go i ze służbą do ojca odprawić.
2031   2,  15 |          zapytał Chwost - a synowcowie i reszta rodu?~- Trzeba do
2032   2,  15 |             Leszków wszystkich kmiecie i jeden się nie uchowa; toć
2033   2,  15 |             piersiach trzymała złożone i głową trzęsła tylko. Spojrzeli
2034   2,  15 |             Biała pani podała mu kubek i pogłaskała po głowie.~-
2035   2,  15 |            gdzie trzeba chytro podejść i gładko wziąć, zostaw to
2036   2,  15 |              wieżę idę, Leszka uwolnię i ślę do Miłosza, Smerdów
2037   2,  15 |                wyprawię. Odpoczywaj ty i mnie porucz, nie masz się
2038   2,  15 |           Muchą. Mucha był chłop młody i przystojny, żwawy i wesół.
2039   2,  15 |              młody i przystojny, żwawy i wesół. Smerdą go sama kneźna
2040   2,  15 |                 znalazłszy w nim rozum i chytrość, na których się
2041   2,  15 |             czasami, od słowa do słowa i do pięści przychodząc. Teraz
2042   2,  15 |          rozkazy.~- Na stołb mi trzeba i do lochu - rzekła - gdzie
2043   2,  15 |                czterech, odzież bogatą i piękną. Leszka do ojca trzeba
2044   2,  15 |       zamkniętego w lochu Leszka chleb i wodę zaniósł. Brunhilda
2045   2,  15 |                na garści słomy zgniłej i stęchłej leżał młody, piękny
2046   2,  15 |            Odzież na nim gruba, zdarta i powalana dozwalała widzieć
2047   2,  15 |             dozwalała widzieć wychudłe i zżółkłe ciało. Na pół leżąc,
2048   2,  15 |                   Ja tu jestem - cicho i łagodnym, umyślnie osłodzonym
2049   2,  15 |               Ja zawsze życzyłam tobie i bratu dobrze, starałam się
2050   2,  15 |           Leszek się zaśmiał szydersko i głową potrząsł niedowierzająco.~-
2051   2,  15 |                już w rodzie było waśni i krwi się wylało. Pojednajmy
2052   2,  15 |                wszyscy, pogódźmy, mamy i tak dosyć nieprzyjaciół,
2053   2,  15 |                na swoim grodzie ojciec i wy siedzieć będziecie.~To
2054   2,  15 |                będziesz u starego ojca i u własnego ogniska, wolnym.
2055   2,  15 |                wolnym. Kneź chce zgody i spokoju. Daj się stąd wyprowadzić,
2056   2,  15 |                odzież, nakarmić; konie i ludzie czekają na ciebie.~
2057   2,  15 |              się był z posłania zerwał i do ściany przypadł, jakby
2058   2,  15 |          Próbował im się wyrwać jęcząc i nie zważając na zapewnienia
2059   2,  15 |             Brunhildy, ale osłabły był i łatwo go wziąć im przyszło.
2060   2,  15 |         poniósł po drabinie, Brunhilda i Mucha szli za nim. Narzucono
2061   2,  15 |              nim. Narzucono mu opończę i Kaszuba zaprowadził naprzód
2062   2,  15 |               Leszka przyjąć, nakarmić i ułagodzić chciała.~Wnet
2063   2,  15 |                mleko, miód w plastrach i sycony, kołacze białe dla
2064   2,  15 |               na to, że go swym głosem i słowem łagodnym potrafi
2065   2,  15 |              potem otworzyły się drzwi i powiernik Brunhildy wprowadził
2066   2,  15 |                Leszka, którego młodość i piękność przy okropnym kalectwie
2067   2,  15 |               z krasnymi sznury obuwie i jakby na szyderstwo miecz
2068   2,  15 |        porastająca włosem, smutną była i straszną z tymi oczyma zakrwawionymi,
2069   2,  15 |            stołu, sama stając przy nim i podając mu napój i jadło.~
2070   2,  15 |            przy nim i podając mu napój i jadło.~Leszek zdawał się
2071   2,  15 |              zdawał się tak wygłodzony i spragniony, tak uspokojony
2072   2,  15 |           Mówiła Brunhilda, on słuchał i milczał, a milczenie to
2073   2,  15 |           Leszek zdawał się tak głodem i pragnieniem zajęty, iż prawie
2074   2,  15 |              przy nim, sama go karmiąc i zachęcając do picia.~- Wrócisz
2075   2,  15 |            przejednacie. Mówcie mu, że i kneź, i ja zgody chcemy.
2076   2,  15 |    przejednacie. Mówcie mu, że i kneź, i ja zgody chcemy. Niech do
2077   2,  15 |             potrafiła Brunhilda. Konie i ludzie gotowi byli; dwu
2078   2,  15 |               niego jechać konno miało i podtrzymywać go w drodze.
2079   2,  15 |              szatami, wyprawą na drogę i w chwilę potem przez most
2080   2,  15 |               Jedź mi zaraz - rzekła - i miej rozum, bo go tu wiele
2081   2,  15 |               okazać się starał wesołą i pewną siebie twarzą, że
2082   2,  15 |              zrozumiał, co mu zlecono, i spodziewał się spełnić dane
2083   2,  15 |             stało, spał na ławie leżąc i chrapał straszliwie.~
2084   2,  16 |            kazano kamień nosić na wały i na wieżę, a na wierzch stołba
2085   2,  16 |           lasów nie ukaże.~Kneź z żoną i smerdami radzili w izbie.~-
2086   2,  16 |           Wieża pełną też była zapasów i czekać mogli odsieczy nie
2087   2,  16 |                 belkami tylko, słupami i pomostami na piętra podzielona.~
2088   2,  16 |              były ze skarbami pańskimi i zapasami do życia, w zasiekach
2089   2,  16 |         zapasami do życia, w zasiekach i bodniach. Niżej jeszcze
2090   2,  16 |           jeszcze były te lochy ciemne i wilgotne, z których wczoraj
2091   2,  16 |              zamknięci siedzieli inni, i studnia, do której spuszczano
2092   2,  16 |              kamieni siła do staczania i pocisku różnego do obrony.
2093   2,  16 |           mogli. Stosy drzewa, łuczywa i kamieni leżały nagromadzone
2094   2,  16 |       nagromadzone przy ścianach. Była i studnia w lochach, która
2095   2,  16 |                która wody dostarczała, i piece do chleba, tak aby
2096   2,  16 |                 co się schwycić dawało i uchodzono szybko.~Chwostek
2097   2,  16 |              psy syny! - rzekł w duchu i powrócił znowu lec na ławie.~
2098   2,  16 |                 siadały przeciw wiatru i niespokojne wyły przeraźliwie.
2099   2,  16 |      przeraźliwie. Kazano je pospędzać i bić, ale to ich nie potrafiło
2100   2,  16 |              spali okrom straży u haci i mostu. Dobijał się ktoś
2101   2,  16 |                ktoś do wrót; wzięto go i przyprowadzono do dworu.
2102   2,  16 |               zrozumieć nie mógł. Kneź i żona byli już w łożnicy,
2103   2,  16 |         łożnicy, nie śmiano ich budzić i czekać z nim musiano do
2104   2,  16 |           Chwost po dziennym niepokoju i wieczornej uczcie zwykłej
2105   2,  16 |                rozumiał nic, tylko bić i zabijać nakazywał.~Rano,
2106   2,  16 |               szli w trop, napadli nań i pochwycili go. Jęli go trząść,
2107   2,  16 |         znaleziono. Związali go łykami i uprowadzili w las, ino mi
2108   2,  16 |        powiedzieć, abym na gród bieżał i oznajmił o tym, co się stało.
2109   2,  16 |                stało. Hadon prosił się i groził, ale nie pomogło
2110   2,  16 |             się z całych sił zamachnął i byłby mu głowę rozbił pięścią -
2111   2,  16 |             Kląć tedy począł piorunami i czarnymi duchy. Przypadła
2112   2,  16 |                  krzyk stał się wielki i narzekanie.~Chciał Chwost
2113   2,  16 |                 ale czyja była czeladź i gdzie zabranego poprowadziła,
2114   2,  16 |          zrobił na grodzie tym większy i smerdowie na konie posiadawszy
2115   2,  16 |          natychmiast po osadach dokoła i chałupach, by więcej ludzi
2116   2,  16 |              co Leszkowi towarzyszyli, i na Muchę, który dwóch stryjów,
2117   2,  16 |                dwóch stryjów, Mściwoja i Zaboja, miał na gród zaprosić,
2118   2,  16 |              aż na ojcowski gród stary i ocknął się dopiero, gdy
2119   2,  16 |                gdy róg usłyszał u wrót i dobrze znany głos starego
2120   2,  16 |            ręce porwano Leszka z konia i na rękach poniesiono go,
2121   2,  16 |           poniesiono go, płacząc razem i radując się, do ojca.~Miłosz
2122   2,  16 |           Miłosz nie wiedział o niczym i trawił się żałością swoją
2123   2,  16 |            Właśnie się drzwi otwierały i z rozwianymi włosy złotymi,
2124   2,  16 |             nań, chwytając go z jękiem i płaczem w ramiona. Miłosz
2125   2,  16 |                 ręce podnosząc do góry i jęcząc.~Gdy rodzice oboje
2126   2,  16 |            przekleństwa miotać zaczęli i łzy potoczyły się strumieniem,
2127   2,  16 |                się strumieniem, płakał i Leszek, którego na ziemi
2128   2,  16 |                nogi przyszedł mu lizać i jak pies się łasić.~I długo
2129   2,  16 |            lizać i jak pies się łasić.~I długo nic słychać nie było,
2130   2,  16 |                było, tylko płacz, jęki i przekleństwa. Zaczęto go
2131   2,  16 |              mi utopił, aby dobyć oko, i rzucił je, i zgniótł pod
2132   2,  16 |                dobyć oko, i rzucił je, i zgniótł pod nogą. A! gdyby
2133   2,  16 |                Drugie poszło za bratem i słyszałem je padające na
2134   2,  16 |           Ślepiec jestem półżywy tylko i zostało mi dwie jamy, bym
2135   2,  16 |               mógł płakać nimi.~Ojciec i matka płakali zachodząc
2136   2,  16 |            matka płakali zachodząc się i jęcząc.~- Rzucono mnie do
2137   2,  16 |            domyślił. Chcą przebaczenia i zgody.~- Nigdy! - wyjąkał
2138   2,  16 |               począł. Odprawiono sługi i wrota grodu zamknęły się
2139   2,  16 |            dębami za rękę jak niemowlę i swoje oczy, po dziecięcych
2140   2,  16 |         wypłakiwała.~Tak dzień upłynął i drugi, gdy do wrót stukać
2141   2,  16 |              drugi, gdy do wrót stukać i z rogów hasło dawać poczęto.
2142   2,  16 |       trąbieniu braci swoich, Mściwoja i Zaboja.~Pobiegła straż otworzyć -
2143   2,  16 |          istocie, a z nimi synowie ich i rodzina, głów kilkanaście.~
2144   2,  16 |             Pozdrowili się w milczeniu i szli siąść na spoczynek
2145   2,  16 |               cień pod drzewa. Mściwoj i Zabój starzy byli, ale silni
2146   2,  16 |          twarze ogorzałe, lica poważne i surowe. W obu życie drgało
2147   2,  16 |            przybyliśmy do ciebie, radź i mów. Pepełek nas wzywa do
2148   2,  16 |           kmiecie, potrzebuje nas, ale i my go potrzebujemy. Wojowaliśmy
2149   2,  16 |              nieprzyjaciela. Padnie on i ród nasz wyginie.~- Tak -
2150   2,  16 |                dodał Zabój - radzieśmy i uradzili, aby jechać do
2151   2,  16 |               patrzał, Zabój na Leszka i łzy mu się zakręciły w oczach.~-
2152   2,  16 |            mnie zostawcie z moim bólem i przekleństwem.~Z kmieciami
2153   2,  16 |         kmieciami nie pójdę - bom kneź i pan nad nimi, a z Pepełkiem
2154   2,  16 |          wydarł życie!~Zamilkł starzec i nikt się odezwać już nie
2155   2,  16 |                do Leszka z ubolewaniem i miłością - i cicha rozmowa
2156   2,  16 |               ubolewaniem i miłością - i cicha rozmowa a szepty do
2157   2,  16 |                 Nazajutrz rano Mściwój i Zabój ruszyli z grodu i
2158   2,  16 |                i Zabój ruszyli z grodu i skierowali się ze swą drużyną
2159   2,  16 |          niecierpliwie. Mucha powrócił i przybycie ich obiecywał
2160   2,  16 |               noc znowu stanęły straże i psy tak wyły jak dnia przeszłego,
2161   2,  16 |              wyły jak dnia przeszłego, i kruki latały niespokojne,
2162   2,  16 |             widać jadących.~Na grodzie i ludziom, i stworzeniu wszelkiemu
2163   2,  16 |        jadących.~Na grodzie i ludziom, i stworzeniu wszelkiemu źle
2164   2,  16 |         stworzeniu wszelkiemu źle było i niespokojnie. Jaskółki wszystkie
2165   2,  16 |               szczebiocąc, około wieży i poddaszów, potem się w jedno
2166   2,  16 |              się w jedno zwinęły stado i uszły kędyś za jezioro.
2167   2,  16 |                szopach konie się rwały i rżały, bydło ryczało. Ale
2168   2,  16 |              znad lasów rozpłomieniony i blado zaświecił, nim się
2169   2,  16 |              jeziora, pieczono kołacze i placki świąteczne, aby nic
2170   2,  16 |              których po brodach siwych i orszaku poznano. Jechali
2171   2,  16 |                starzy przodem, synowie i krewniaki za nimi i czeladź
2172   2,  16 |            synowie i krewniaki za nimi i czeladź a służba. Odzieży
2173   2,  16 |               wyszedł na ich spotkanie i u mostu kołpaka podniósłszy
2174   2,  16 |         stryjów, pozsiadali też z koni i powoli szli ku niemu. Co
2175   2,  16 |            drodze uradzili między sobą i jak mówić mieli, z twarzy
2176   2,  16 |        Brunhilda blada, w sukni szytej i ciężkiej od srebrnych i
2177   2,  16 |                i ciężkiej od srebrnych i złotych łańcuchów. Ze czcią
2178   2,  16 |        okrytych ławach posadzono, jeść i pić zapraszając.~Chwostek
2179   2,  16 |               posłuszeństwa wyłamywali i grozili, że kmiecie szli
2180   2,  16 |               kmiecie szli na wietnice i zwoływali się do rady, stawili
2181   2,  16 |              drugi zwołać sobie, skarg i żalów posłuchać, a gminu
2182   2,  16 |            czynić, bo naprzeciw wieców i gromad, i mirów wszystkich
2183   2,  16 |             naprzeciw wieców i gromad, i mirów wszystkich iść trudno,
2184   2,  16 |               przyjdzie na rękę - siła i liczba straszna.~Z kolei
2185   2,  16 |           młodszym też mówić bratankom i odzywali się po kolei w
2186   2,  16 |        odrzekli nic. Prosili jeść, pić i używać.~Pili tedy i jedli,
2187   2,  16 |                pić i używać.~Pili tedy i jedli, i mało co mówili
2188   2,  16 |             używać.~Pili tedy i jedli, i mało co mówili o łowach,
2189   2,  16 |             wiele; nie skarżyliśmy się i my, choć i nam się , dostało.
2190   2,  16 |             skarżyliśmy się i my, choć i nam się , dostało. Cośmy
2191   2,  16 |                że się na wiece zwołali i krwawą odzież po chałupach
2192   2,  16 |             wiciami obnieśli?~Chwostek i żona milczeli posępnie.
2193   2,  16 |            posępnie. Wyszła blada pani i nie było jej długo - kneź
2194   2,  16 |               gębę sobie gryzł do krwi i włosy targał.~- Co się stało,
2195   2,  16 |            pytam: Przyjdzieli do wojny i walki, staniecie za mną
2196   2,  16 |                przeciwko mnie? Mściwój i Zabój spojrzeli po sobie
2197   2,  16 |               Zabój spojrzeli po sobie i było długie milczenie. Jeden
2198   2,  16 |          pójdziem, bo nam zdrowie miłe i życie. Nie bardzożeście
2199   2,  16 |               a z was którego posadzą!~I rozśmiał się dziko, spozierając
2200   2,  16 |                stanie mnie, nie będzie i was! Zasmakują w wilczej
2201   2,  16 |         wilczej swobodzie, powypędzają i was z grodów. Zobaczycie!~-
2202   2,  16 |      powtórzyli za nim wszyscy, starsi i młodsi. - Ani z wami, ani
2203   2,  16 |                 Kneź popatrzał na żonę i nie rzekł już nic.~Starym
2204   2,  16 |             rozwiązały usta, narzekali i boleli na swą dolę.~Chwostek,
2205   2,  16 |              bo się dzbany wypróżniły, i wróciła wnet, a za nią służebna
2206   2,  16 |              żółty pełen złotego miodu i na stole go wpośród gości
2207   2,  16 |          słońcem. Zapraszała, aby pili i próbowali. I zaraz służebna
2208   2,  16 |      Zapraszała, aby pili i próbowali. I zaraz służebna uśmiechając
2209   2,  16 |             kubki nalewać. Wśród gwaru i ruchu kneźna sobie i mężowi
2210   2,  16 |             gwaru i ruchu kneźna sobie i mężowi ukradkiem innego
2211   2,  16 |               Goście tego nie widzieli i pili a chwalili miód stary
2212   2,  16 |             pili a chwalili miód stary i wonny.~Chwostek milczał.
2213   2,  16 |                że go przecie do rozumu i pomiarkowania przywiedli.
2214   2,  16 |               we wnętrzu. Miód ognisty i stary, ja mam głowę słabą
2215   2,  16 |              stary, ja mam głowę słabą i wolę wodę.~- Toż i ja -
2216   2,  16 |               słabą i wolę wodę.~- Toż i ja - dodał Zabój - nie dosyć,
2217   2,  16 |           młodszych zerwał się zbladły i za piersi pochwycił.~- Zdrada! -
2218   2,  16 |                stół się ujął, nie mógł i pod stół jęcząc padł bezsilny.
2219   2,  16 |            Młodsi rzucali się, chwieli i padali w boleściach, jedni
2220   2,  16 |             męczarniach piersi cisnęli i ręce łamali, jęcząc i rycząc
2221   2,  16 |          cisnęli i ręce łamali, jęcząc i rycząc okrutnie. Kneź i
2222   2,  16 |                i rycząc okrutnie. Kneź i Brunhilda siedząc na ławie
2223   2,  16 |           smaczne z ziół wyciągać soki i miód syci dobry!! Szczeźnijcie
2224   2,  16 |           Szczeźnijcie marnie!~Mściwój i Zabój nie odzywali się już,
2225   2,  16 |            zacisnął, spojrzał ku synom i westchnął cicho, oczy zamykając,
2226   2,  16 |         ramionach, głowy na piersiach. I im, gdy starzy zamilkli,
2227   2,  16 |             zamilkli, srom było jęczeć i narzekać próżno. Mimo strasznych
2228   2,  16 |               zwracały się na Chwostka i kneźnę. W izbie słychać
2229   2,  16 |             było tylko oddechy ciężkie i miotanie się bezsilne. Konających
2230   2,  16 |          podłogi. Młodsi naprzód konać i umierać zaczęli jak podcięte
2231   2,  16 |             potem Mściwój zachwiał się i runął na ziemię na wznak,
2232   2,  16 |                głowa uderzyła o pomost i stoczyła się bezsilna, srebrnym
2233   2,  16 |            otoczona włosem, osunął się i on, jęknął i osłoniwszy
2234   2,  16 |                osunął się i on, jęknął i osłoniwszy twarz skonał.
2235   2,  16 |             tknięty runął z ławą razem i obalił się na ziemię. Konali
2236   2,  16 |             Śmiech z ust mu się zsunął i posępny wyraz przerażenia
2237   2,  16 |               uląkł się własnego czynu i trwożliwe oczy zwrócił na
2238   2,  16 |            zatrutego zlewała do garnka i szepcąc oddawała go uśmiechającej
2239   2,  16 |           ludzi. Starszy smerda wszedł i zobaczywszy podłogę zawaloną
2240   2,  16 |                zawaloną trupami drgnął i pobladł.~Wtem Chwostek mu
2241   2,  16 |         otwierasz oczy? Wywlec za nogi i zakopać nad jeziorem za
2242   2,  16 |               świetlicy siwych starców i ledwie rozkwitłe ich dzieci
2243   2,  16 |          dostać miała.~Tłukli się więc i dobijali, kto lepiej odzianego
2244   2,  16 |              odzianego dostanie trupa, i wyrywali sobie z rąk opończe,
2245   2,  16 |              się przypatrywać potrutym i pomagać. Tymczasem czeladź
2246   2,  16 |          czeladź ich chwytano, wiązano i do szopy pędzono jak bydło.~
2247   2,  16 |           szopy pędzono jak bydło.~Psy i ludzie pchali się dokoła
2248   2,  16 |               dokoła tych ciał bladych i sinych - a przez szpary
2249   2,  16 |                sinych - a przez szpary i okna przerażone niewiasty
2250   2,  16 |             powrozy przywiązali do nóg i ciągnęli na pagórek, nad
2251   2,  16 |           kneziom należała choć mogiła i stos ognisty, ale Chwost
2252   2,  16 |            zwierzęta, aby gnili marnie i robakom za pastwę służyli,
2253   2,  16 |                 co było pogardą wielką i zniewagą w owych czasach.~
2254   2,  16 |             psy wyjąc ciągnęły za nimi i wicher się zerwał od lasów,
2255   2,  16 |             komorach, po izbach, wyjąc i świszcząc dziko, aż Chwost
2256   2,  16 |            Chwost obejrzał się, drgnął i w kąt na ławę zacisnął mrucząc.~
2257   2,  16 |            ręce myła w wodzie na stole i patrzała na przestraszonego
2258   2,  16 |         przestraszonego z politowaniem i niemal z pogardą.~
2259   2,  17 |            ciżby, na częstokół wdrapał i przeskoczywszy go wpław
2260   2,  17 |          strzelać zaczęli do płynącego i nawoływać, ale nim się opatrzono
2261   2,  17 |               konie, chwycił świerzopę i oklep, rękami ją popędzając,
2262   2,  17 |        pochwycić nie mogły Żuła nogami i oburącz gnał przestraszone
2263   2,  17 |            siebie ściągnąć, nie daruje i ostatnim ze swojego rodu.
2264   2,  17 |          naszych potruto, jeden Miłosz i ślepy syn jego pozostał!
2265   2,  17 |           przypiął się doń jak kleszcz i pognał go, rzucając świerzopę,
2266   2,  17 |              strząsnęła się, prychnęła i spokojnie trawę gryźć zaczęła.~
2267   2,  17 |             dębem leżał sparty oburącz i milczący. Zaczęto do bramy
2268   2,  17 |         milczący. Zaczęto do bramy bić i krzyczeć. Żuła stał u wrót.
2269   2,  17 |       Mściwojowego. Zsunął się z konia i pobiegł co tchu ku Miłoszowi,
2270   2,  17 |         przybiegł, padł do nóg staremu i nie mogąc mówić zapłakał.~
2271   2,  17 |                Zerwał się stary Miłosz i rękami uderzając o ziemię
2272   2,  17 |              wieść przynieść. Uchodzić i wam potrzeba!... Przyjęli
2273   2,  17 |                do stołu wszyscy, jedli i pili długo, a nie wstał
2274   2,  17 |             miał w sercu, naśle pewnie i na was, kneziu... uchodzić
2275   2,  17 |         własnej krwi ginęli!... Gdzież i po co mam uchodzić, jeśli
2276   2,  17 |              po co mam uchodzić, jeśli i mnie zgładzić zechce?~Dosłyszał
2277   2,  17 |          Dosłyszał tych wyrazów Leszek i matka siedząca przy nim,
2278   2,  17 |               matka siedząca przy nim, i z krzykiem narzekać poczęli.
2279   2,  17 |             grodzie rozszedł się płacz i przerażenie wielkie. Stary
2280   2,  17 |               na oślepione swe dziecię i żal mu się go zrobiło. Krzyknął
2281   2,  17 |                się zbiegać z zabudowań i dworu. Ruch pod dębami stał
2282   2,  17 |            Leszka wzięta matka za rękę i wiodła ku ojcu. .~- Konie
2283   2,  17 |             sam pojadę. Leszek z matką i służbą do lasu na pasiekę
2284   2,  17 |          tymczasem, który ze zmęczenia i głodu padał, przyniesiono
2285   2,  17 |              padał, przyniesiono chleb i piwo. Staremu kneziowi,
2286   2,  17 |           który tyle czasu jak złamany i bezsilny na łożu przeleżał
2287   2,  17 |                oczyma, wyprostował się i zawołał, aby mu oszczep,
2288   2,  17 |         zawołał, aby mu oszczep, miecz i łuk podano.~Dokoła poruszało
2289   2,  17 |           Miłosz swój oręż przepasywał i chodził, to Leszka ściskając,
2290   2,  17 |             Leszku jechała stara matka i dwóch ludzi. Z Miłoszem
2291   2,  17 |               podniósł się spod drzewa i dziecku się prowadzić kazał -
2292   2,  17 |              ruszył, nie mówiąc drogi, i konia pognał. Złamany ten
2293   2,  17 |                 jak dąb wiekowy twardy i nie zgięty; nieszczęście
2294   2,  17 |                przybliżył się do niego i zastąpił mu drogę.~- Wy
2295   2,  17 |               drogę Ścibora, za którym i inni kmiecie stali i słuchali,
2296   2,  17 |            którym i inni kmiecie stali i słuchali, i popędził ku
2297   2,  17 |              kmiecie stali i słuchali, i popędził ku brzegowi jeziora.
2298   2,  17 |               z Żułą zsiedli ze swoich i poczęli do chałup na palach
2299   2,  17 |           Lednicę. Czekać więc musieli i stary na ziemi siadł. Nadciągający
2300   2,  17 |         starego Wizuna po radę jechali i sami też tu spokojniej na
2301   2,  17 |              tu spokojniej na ostrowiu i dogodniej niż na wietnicy
2302   2,  17 |                Ja trzymam z moim panem i z waszym rodem, ja człowiek
2303   2,  17 |               człowiek jestem spokojny i Leszek też!~Miłosz na niego
2304   2,  17 |                wasi podnosili na niego i odgrażali. Broni się i zając,
2305   2,  17 |           niego i odgrażali. Broni się i zając, gdy go psi biorą...
2306   2,  17 |           biorą... Pozbył się Mściwoja i Zaboja, bo mu oni w żywe
2307   2,  17 |                pomoże, iż się zbierają i radzą... nic nie uradzą,
2308   2,  17 |                pomoc, którzy nadciągną i kraj nam spustoszą.~Mówił,
2309   2,  17 |           brzegu, stary na Żułę skinął i poszedł siąść, ale przewoźnik
2310   2,  17 |              wreszcie wiosło pochwycił i Miłosza powiózł na ostrów.
2311   2,  17 |         ujrzeli kupy ludzi zgromadzone i ruch niezwykły, jakby na
2312   2,  17 |         milczeniu wysiadł Miłosz stary i nie patrząc na nikogo skierował
2313   2,  17 |           otoczony żupanami, władykami i kmieciami.~Do nikogo nie
2314   2,  17 |            miejsce zajął. Opodal nieco i Bumir z małą gromadką stał
2315   2,  17 |       otaczających go jedni po drugich i razem odzywali się wszyscy
2316   2,  17 |            zabrał.~- Dosyć tych mordów i tego niemieckiego panowania -
2317   2,  17 |                baba, co trucizny warzy i zdrady. Nie chcemy ani jego,
2318   2,  17 |               coście go tak przezwali, i Niemka z nim nie dadzą się
2319   2,  17 |               sprowadzą Niemców, spalą i spustoszą, to cała wasza
2320   2,  17 |                wasza będzie wygrana... I śmiać się począł.~- Do Sasów
2321   2,  17 |              Na grodzie drużyna śmiała i liczna, choćby rok im na
2322   2,  17 |            przyszło, z głodu nie pomrą i Chwostek się nie podda...
2323   2,  17 |             Niemców; przyjdą ci z nimi i karki wam nagną...~Słuchano
2324   2,  17 |          gromady. Bumir się nie ruszył i stał.~- Nie pójdę - mruknął. -
2325   2,  17 |                   jam tu tak praw, jak i wy... Ścibor się doń tyłem
2326   2,  17 |           Ścibor się doń tyłem obrócił i inni, kilku mu pięści pokazało.~-
2327   2,  17 |          pięści pokazało.~- Bumir może i nie taki głupi, jak się
2328   2,  17 |                oszczepem na wilka albo i na niedźwiedzia, a nie na
2329   2,  17 |          stokroć za łby!~Wizun słuchał i milczał, oczyma rzucając
2330   2,  17 |              szyją ujął Wizuna za rękę i odciągnął go nieco w stronę
2331   2,  17 |               nieco w stronę od Bumira i Miłosza.~- Idźmy gdzie indziej
2332   2,  17 |                 odezwał się - na wiecu i na radzie wszystko wolno,
2333   2,  17 |            zdało, że za sobą to mówił, i poczęli wołać: - Leszka
2334   2,  17 |               Wybierajcie choćby konia i wołu! - wrzasnął Miłosz -
2335   2,  17 |            szyją stał posępny.~- Tobie i twoim nam dowodzić należy -
2336   2,  17 |           ludzi, wici słać, lud zwołać i na gród idźmy z nim.~Gdy
2337   2,  17 |              wszech stron.~Tylko Bumir i jego ludzie zmilczeli, a
2338   2,  17 |             ziemi przebierając, uszami i oczyma zbierał, co się wkoło
2339   2,  17 |               ich pewni byli Myszkowie i znać Wizun, bo słowa nie
2340   2,  17 |             oni się naprzód wydzielili i na bok odeszli, a poczęli
2341   2,  17 |                stare wyobrażenia bogów i znaki wojenne, na wysokich
2342   2,  17 |              na to czas - rzekł krótko i stanowczo - ja sam po stanice
2343   2,  17 |              sam po stanice przyjdę... i wiem, dlaczego ich teraz
2344   2,  17 |                nie podnoszę.~To mówiąc i popatrzywszy z ukosa na
2345   2,  17 |                odciągnął na bok z sobą i dwu swych braci.~- Ich to
2346   2,  17 |            sposobić się będą do obrony i posiłki zwoływać. Lepiej
2347   2,  17 |                jeszcze posiedźmy cicho i gotujmy się, a ludzi zbierajmy
2348   2,  17 |          pomyśli, żeśmy się go ulękli, i uspokoi się... Może nam
2349   2,  17 |                tylko potrząsł.~- Bumir i jego gromada stąd prosto
2350   2,  17 |                nakazaniem po gromadach i wnet starszyzna się na czółna
2351   2,  17 |               opuszczonym podniósł się i na Myszkę skinął.~- Nie
2352   2,  17 |       oznajmuję, że na Lednicy zostaję i nie ruszę się stąd nigdzie,
2353   2,  17 |              chcemy spokojnie...~Rzekł i zawrócił się z wolna, wewnątrz
2354   2,  17 |            żyje, powinno biec ku Gopłu i do grodu, ale póki ja nie
2355   2,  17 |                 poszeptali między sobą i z wolna się rozchodzić zaczęli.
2356   2,  17 |              Bumir ze swymi stał długo i chodził usiłując się rozwiedzieć,
2357   2,  17 |             stanie nie wzięto z chramu i na wojnę jeszcze nie wołano;
2358   2,  17 |             więc, że się ulękli knezia i że wszystko się rozchwie
2359   2,  17 |                poszedł, przeprawił się i na koń skoczywszy, na całą
2360   2,  17 |               sposobiono się do obrony i straż czujna była. Gdy Bumir
2361   2,  17 |             przybył, puszczono go wnet i sama pani wyszła przeciwko
2362   2,  17 |                niemu.~Byt on tu domowy i znano go, że się zawsze
2363   2,  17 |                wejrzeniem niespokojnym i uśmiechem wymuszonym. -
2364   2,  17 |             narady na Lednicy, przybył i kneź Miłosz... radzono wojnę,
2365   2,  17 |              Wykrzyczeli się, rozeszli i znowu wszystko wejdzie w
2366   2,  17 |               potem po ramieniu gościa i oczy zaczerwienione wlepiwszy
2367   2,  17 |                wyłapię - rzekł cicho - i będzie cicho. Znam ich,
2368   2,  17 |            Będziesz ze mną pił - dodał i zasiadł za stół, Bumirowi
2369   2,  17 |              za stołem, drugi w końcu, i kneź sobie wszystko opowiadać
2370   2,  17 |        ostrowiu się działo, o nazwiska i ludzi dopytując, jakby je
2371   2,  18 |       Rozsyłano stąd na zwiady smerdów i poprzebieraną czeladź do
2372   2,  18 |            czeladź do bliższych dworów i chat, nigdzie o żadnym ruchu
2373   2,  18 |              żąć. Z sierpami żelaznymi i miedzianymi a krzemiennym
2374   2,  18 |            było dużo widać, a z bronią i oszczepem prawie nikogo.~
2375   2,  18 |                 Kneź się począł nudzić i tęsknić sam jeden zamknięty
2376   2,  18 |               między wałami. Pił, jadł i spał, przeciągał się, ziewał,
2377   2,  18 |             wytrzymam, struję się snem i niewolą.~Brunhilda nie puszczała;
2378   2,  18 |             przemyślna Niemka zasadzki i zdrady. Z dnia na dzień
2379   2,  18 |       przeklinał, złościł się, zapijał i coraz mocniej niecierpliwił.
2380   2,  18 |        trzykroć większą miał prowadzić i silnie zbrojną.~Choć krzyżyk
2381   2,  18 |           wypatrywano znaków po niebie i ziemi, aby mu co nad głową
2382   2,  18 |                nad głową nie zakrakało i drogi nie przeszło. Smerda
2383   2,  18 |           wiatr chłodnawy je rozpędzał i odświeżał powietrze. Kneź
2384   2,  18 |       odświeżał powietrze. Kneź z haci i mostu zjechawszy, otoczony
2385   2,  18 |              trzód, nie płoszono nigdy i las był umyślnie dla łowów
2386   2,  18 |             aby się dostać do gęstwiny i kniei.~Chwostek, który dawno
2387   2,  18 |            łąkę, ale wnet konia cofnął i gniewny zwrócił się do smerdy,
2388   2,  18 |      Przebierała uzbierane zioła nucąc i zdawało się, że nawet nadjeżdżających
2389   2,  18 |          nadjeżdżających nie usłyszała i nie postrzegła; obawiano
2390   2,  18 |             przejmowały, bo na zdrowie i życie czyhały.~Większa część
2391   2,  18 |             miecielice, nocnice, jędze i strzygi jawiły się w postaci
2392   2,  18 |              Obawiał się ich kneź, ale i smerda się ich lękał. Wyrządzić
2393   2,  18 |               to narazić się na zemstę i prześladowanie. Gdy Chwostek
2394   2,  18 |          ziołami otoczoną, zawahał się i on, co miał począć. Zza
2395   2,  18 |           przypatrzył się z dala babie i poznał w niej Jaruhę. Znano
2396   2,  18 |               ją dobrze na grodzie, bo i tam przychodziła ziele nosząc
2397   2,  18 |             sam do niej.~Zadumaną była i tak zajętą baba, że dopiero
2398   2,  18 |            niej przybliżył, z krzykiem i przestrachem się porwała.~
2399   2,  18 |              wcale nie było pochlebne, i zaczęła szybko coś mruczeć,
2400   2,  18 |        nakazano, zbieram ziele na leki i na uroki, na czynienie i
2401   2,  18 |               i na uroki, na czynienie i na odczynianie. A masz co
2402   2,  18 |               stara - Z każdej krynicy i rzeczki można jej z żabim
2403   2,  18 |               nosić!... wodę nosić!...~I mruczała znowu pod nosem,
2404   2,  18 |                 Choćbyś go dziewce dał i bez wrotyczu, czar nie poskutkuje.
2405   2,  18 |                przecie na dworze bywam i łaski u niej mam... i teraz
2406   2,  18 |            bywam i łaski u niej mam... i teraz jej ziele niosę...
2407   2,  18 |        przychyliła się twarzą ku ziemi i powitała niskim pokłonem,
2408   2,  18 |              Obejrzała się po drużynie i poczęła ją liczyć oczyma. -
2409   2,  18 |           oglądać niespokojnie, wstała i chciała zbliżyć do knezia,
2410   2,  18 |            niespokojnie patrzała wkoło i wahała się.~- Co, bo nie
2411   2,  18 |                wiem nic!~Siadła prędko i ziele zaczęła przebierać
2412   2,  18 |               skwapliwie.~Kneź, smerda i cała drużyna stali w oczekiwaniu
2413   2,  18 |            drużyna stali w oczekiwaniu i w jakimś strachu, który
2414   2,  18 |                siedzą, zwierzynę pieką i popijają miodem, a na kogoś
2415   2,  18 |               licząc swych ludzi; tych i pół kopy nie było.~Z obawy
2416   2,  18 |                nie, postronek na szyję i na gałąź jędzę...~Choć twarzy
2417   2,  18 |                jechalibyście na Głubie i wpadlibyście w ich ręce.
2418   2,  18 |              Rozmowa ta jeszcze trwała i wahanie, co poczynać, gdy
2419   2,  18 |              ludzie drgnęli na koniach i za oszczepy chwycili. Jaruha,
2420   2,  18 |               przemykających się ludzi i konia targnął. Smerda skoczył
2421   2,  18 |           skoczył na swojego. Na prawo i lewo coś łamało gałęzie.
2422   2,  18 |         Chwostowi twarz poczerwieniała i pobladła; zrazu, co poczynać,
2423   2,  18 |             sam.~Wtem huknęło na prawo i na lewo; kupka ludzi kneziowskich
2424   2,  18 |              ukazywały się głowy, ręce i oszczepy. Ucieczka zdawała
2425   2,  18 |             nią rozlegał, wtórował jej i powiększał jeszcze.~Powracać
2426   2,  18 |               siebie, smerda popatrzał i zdało mu się, że na przedzie
2427   2,  18 |           przejście, dał znak kneziowi i ludziom i sam pierwszy rzucił
2428   2,  18 |                znak kneziowi i ludziom i sam pierwszy rzucił się
2429   2,  18 |             siebie knezia, który głowę i ciało przychylił i na szyi
2430   2,  18 |               głowę i ciało przychylił i na szyi konia się położył -
2431   2,  18 |           wyprzedzić. Z tyłu, na prawo i lewo, gęsto ich głowy przezierały
2432   2,  18 |                Chwostka zyskiwał coraz i wyprzedzał. Zasadzka została
2433   2,  18 |                została wkrótce za nimi i krzyk tylko pogoni słychać
2434   2,  18 |            pogoni słychać było. Smerda i kneź doskonale las swój
2435   2,  18 |                do Chwostka się zbliżył i począł mu coś szeptać żywo
2436   2,  18 |            ucha, wpadł potem w gromadę i dał jej rozkazy.~Kupa dworni
2437   2,  18 |               podniosła ogromną wrzawę i rzuciła się, krzycząc, na
2438   2,  18 |              krzycząc, na lewo, smerda i kneź poparli konie i poczęli
2439   2,  18 |            smerda i kneź poparli konie i poczęli się na prawo przedzierać.
2440   2,  18 |                Chwost drżał ze strachu i koniowi nie dając wytchnąć
2441   2,  18 |         Chwostem koń nie padł wreszcie i nie złamał nogi; trzeba
2442   2,  18 |            rozparł się, zachwiał, padł i zdechł. Oba więc uznojeni
2443   2,  18 |            Wściekły kneź padł na kłodę i rwał odzież na sobie z gniewu.
2444   2,  18 |           wrócił do zdychającej szkapy i zarzuciwszy jej sznur na
2445   2,  18 |              się rozglądać po drzewach i lesie. Czuli, w której stronie
2446   2,  18 |            której stronie jezioro było i gród, ale aby się stąd wyrwać
2447   2,  18 |               czekać musieli. Chwostek i smerda dla bezpieczeństwa
2448   2,  18 |       bezpieczeństwa rzucili konie swe i głębiej jeszcze starali
2449   2,  18 |          dostać w las. Wśród pogniłych i próchniejących pni i kłód
2450   2,  18 |         pogniłych i próchniejących pni i kłód olbrzymich znaleźli
2451   2,  18 |           olbrzymich znaleźli kryjówkę i w niej się oba zaszyli.~
2452   2,  18 |               tylko ptastwo polatujące i świergocące słychać było.
2453   2,  18 |                nareszcie smerda wrócił i dał znak panu, aby z kryjówki
2454   2,  18 |                   Ma on tu kawał ziemi i lasu, barci swoich pilnuje,
2455   2,  18 |               go zowią. Do niego zajść i spocząć można, bo ni mnie,
2456   2,  18 |               Inaczej z głodu pomrzemy i na gród się nie dostaniemy...
2457   2,  18 |             prowadził, ale słaniał się i choć na kiju podpierał.
2458   2,  18 |              imię nie pyta... wnijdźmy i spocznijmy...~Chwost się
2459   2,  18 |                 Chwost się też z głodu i znużenia ledwie wlókł. Między
2460   2,  18 |            było w podwórku koni rżenie i bek owiec.~Kneź pozostał
2461   2,  18 |                a smerda poszedł kłamać i o gościnę prosić. Gospodarz
2462   2,  18 |           Zobaczywszy go Piastun wstał i podszedł ku niemu.~- Kmieciu
2463   2,  18 |                krótki czas... Jesteśmy i my kmiecie z opola obok,
2464   2,  18 |            padając złamałem... mój pan i towarzysz, zmęczony, leży
2465   2,  18 |                 jakby go dzieś widział i poznawał.~- Kto wy kolwiek
2466   2,  18 |            Wiecie to, że u nas się jej i wrogowi nie odmawia..~-
2467   2,  18 |               miecz schował pod odzież i oczy włosami zapuścił. Tak
2468   2,  18 |             Piastun go na ławie sadził i chleb przed nim położono.~
2469   2,  18 |                zabrała do podania piwa i strawy, na jaką stał dzień
2470   2,  18 |            pomruczawszy Chwostek siadł i ręką od ognia twarz sobie
2471   2,  18 |           otrzymał odpowiedź od smerdy i nie badał więcej.~Należało
2472   2,  18 |               łagodna twarz gospodarza i jego niewiasty. Chłopak
2473   2,  18 |                rękę mu lepiej opatrzyć i zawinąć. Poszedł więc z
2474   2,  18 |             więc z nią smerda do ognia i ranę swą pokazał. Była ona
2475   2,  18 |           gospodarza.~- Jak mój ojciec i dziad - odparł syn Koszyczków
2476   2,  18 |              nawykli z wieka. Tak było i tak będzie, a kto nasze
2477   2,  18 |                wasi kmieciowie na gród i knezia? - spytał Chwostek. ~
2478   2,  18 |         poruszył się, na smerdę skinął i z ławy wstał. Noc była zapadła
2479   2,  18 |       bezpieczni jesteście, choćby was i ścigano... - dodał - bo
2480   2,  18 |             ścigano! - kneź się cofnął i odskoczył, gospodarz uśmiechnął.
2481   2,  18 |               uśmiechnął. Smerda blady i wylękły drżał... Jakieś
2482   2,  18 |                przed dworem zatętniało i kilkanaście głosów dało
2483   2,  18 |          nastawił ucha, zmarszczył się i ręką pośpiesznie wskazał
2484   2,  18 |             Wyrazy te wyrzekł z powagą i spokojem i powtórnie na
2485   2,  18 |            wyrzekł z powagą i spokojem i powtórnie na drzwi wskazywał.
2486   2,  18 |                 którą staruszka za nim i smerdą zatrzasnęła.~Łuczywo
2487   2,  18 |          ludzkiej oszczędzić, trzy dni i trzy noce siedzieliśmy czatując
2488   2,  18 |            zbója! Był w naszych rękach i uszedł. Lecz z głodu chyba
2489   2,  18 |           głodu chyba zdechnie w lesie i nie da sobie rady, bo mu
2490   2,  18 |                który z naszych napotka i zadławi... Konie napoimy
2491   2,  18 |               zadławi... Konie napoimy i pilno nam do dworów.~Wnet
2492   2,  18 |                do studni, konie pojono i Chwostek w komorze schowany
2493   2,  18 |              słyszeć, jak go wyklinano i nań się odgrażano. Kilka
2494   2,  18 |               czas trwało pojenie koni i ludzi, bo Myszkom wyniesiono
2495   2,  18 |          wyniesiono miodu. Śmiechy ich i krzyki dolatywały do uszu
2496   2,  18 |                ustały; zatętniły konie i jezdni w dalszą popędzili
2497   2,  18 |                 prawo nasze kazało tak i obyczaj... Nie z miłości
2498   2,  18 |                  jak miry pójdą na was i zawołają, pójdę i ja...~
2499   2,  18 |               na was i zawołają, pójdę i ja...~Mówiąc to ustąpił
2500   2,  18 |                chaty, nie mówiąc słowa i nie patrząc za siebie. Wrota