Tom,  Rozdzial

2501   2,  18 |             tylko pobłyskiwało jezioro i na wysokim stołbie u góry
2502   2,  19 |          owieczki bure wracały do szop i u wrót domowych dopominały
2503   2,  19 |             wysoko, krążąc w powietrzu i zapowiadając pogodę. Od
2504   2,  19 |               ciągnęły kaczki sznurami i stadami.~Stary, nad stołem
2505   2,  19 |        siedział. Tu cicho jeszcze było i wesoło, a dokoła zbroiło
2506   2,  19 |           wesoło, a dokoła zbroiło się i poruszało wszystko. Myszkowie
2507   2,  19 |              grodzisku widać było ruch i krążące światła. Stada kneziowskie
2508   2,  19 |             podwórze, spoglądał dokoła i nie mógł oczów oderwać od
2509   2,  19 |        burzliwy mógł zjechać w gościnę i ucieszyć się z rodzicami?
2510   2,  19 |            rodzicami? Próżno było słać i prosić na taki obrzęd wesoły,
2511   2,  19 |                wszystko wrzało gniewem i bojem.~Zamyślony stał tak
2512   2,  19 |         spokojem, podjechało ku wrotom i przy nich stanęło. Zdawali
2513   2,  19 |         stanęło. Zdawali się rozglądać i wahać nieco, spojrzeli na
2514   2,  19 |            może znad granic lechickich i Polańskich lub zza Łaby
2515   2,  19 |               obcisłą odzież podpasaną i żadnej widocznej broni.
2516   2,  19 |       zahartowany znać życiem, chłodno i spokojnie a bezpiecznie
2517   2,  19 |         podrażnionymi garściami kmieci i dworni kneziowskiej, równie
2518   2,  19 |         popatrzali na nią, na Piastuna i szeptali naradzając się
2519   2,  19 |         krokiem podszedł ku Piastunowi i pozdrowił go w języku, który
2520   2,  19 |             lechickim, brzmiał swojsko i zrozumiale w uchu starca.
2521   2,  19 |         Wędrował on niegdyś po świecie i wędrownych braci spotykał,
2522   2,  19 |               której Serby, Morawianie i Czechy używali.~- Jesteśmy
2523   2,  19 |           waśnią zajętych, dwory puste i chaty... prosimy was o gościnę...
2524   2,  19 |             proszę - rzekł - wnijdźcie i odpoczywajcie. Na naszej
2525   2,  19 |                   Toć obyczaj ojcowski i póki rodu naszego, póty
2526   2,  19 |        podwórze zapraszał. Zsiadł więc i drugi z konia i weszli nie
2527   2,  19 |            Zsiadł więc i drugi z konia i weszli nie wahając się,
2528   2,  19 |                ich wiódł do przedsieni i świetlicy, aby się naprzód
2529   2,  19 |               ich na pierwszym miejscu i skinął na niewiastę, która
2530   2,  19 |           która się ukazała, aby jadło i napój przygotowano.~- Będźcie
2531   2,  19 |         starodawnego obyczaju z drzewa i gliny, sprzęt odwieczny -
2532   2,  19 |             przywozili kupcy zza morza i z zachodu, ani bożków rzymskich
2533   2,  19 |          zachodu, ani bożków rzymskich i etruskich, ani wytwornego
2534   2,  19 |           kruszcowych wisiadeł, naczyń i broni, na bursztyny i futra
2535   2,  19 |           naczyń i broni, na bursztyny i futra mienianych. Polańskich
2536   2,  19 |          mienianych. Polańskich zdunów i bodniarzy robota zajmowała
2537   2,  19 |             uprzędzonej w domu, płótno i skóry zwierząt ją dopełniały.~
2538   2,  19 |               chatę gościnnego kmiecia i spodziewali się znaleźć
2539   2,  19 |                znaleźć tu dwór większy i zamożność, gdyż jeden z
2540   2,  19 |            Słyszeliśmy o was - rzekł - i nie z jednych ust, ale od
2541   2,  19 |                u mnie. Kmieciem jestem i bartnikiem, żyję jak ojcowie.
2542   2,  19 |                co odzież nosząc lepszą i oręż piękniejszy serca drapieżne
2543   2,  19 |                Niemkinię za żonę wziął i po niemiecku zażywać nas
2544   2,  19 |               myśmy do swobody nawykli i obcego prawa ani obyczaju
2545   2,  19 |                co nas żywi, pieśni swe i dzieje, które karmią, bogi
2546   2,  19 |                Niemcy tylko przechodzi i nie jest niemieckim. A gdyby
2547   2,  19 |               płynęło błogosławieństwo i pokój dla świata?~- Pokój?
2548   2,  19 |           przez ręce ludzi, co łupieżą i morderstwem żyją, iść one
2549   2,  19 |         zwyczajem, z zawiniętym czołem i usty, w bieli cała, sama
2550   2,  19 |          służebne dziewki placki, miód i kubki niosły.~Pokłoniwszy
2551   2,  19 |              Pokłoniwszy się podróżnym i zastawiwszy stół ustąpiły
2552   2,  19 |                z głowy zdjęli nakrycie i poczęli coś szeptać, nad
2553   2,  19 |                Na co te znaki czynicie i dlaczego?~- Nie obawiajcie
2554   2,  19 |           wzywać przy każdej czynności i jego błogosławieństwa.~-
2555   2,  19 |                 słyszeliśmy, że Czechy i Morawce nowego Boga, którego
2556   2,  19 |               ojcem wszystkich narodów i ludzi i panem całego świata
2557   2,  19 |             wszystkich narodów i ludzi i panem całego świata a wszelkiego
2558   2,  19 |                słuchał.~- Takiego Boga i myśmy niegdyś wyznawali -
2559   2,  19 |            wyznawali - rzekł - jednego i najwyższego, wyznajemy go
2560   2,  19 |              najwyższego, wyznajemy go i teraz, choć pomniejszych
2561   2,  19 |              Goście spojrzeli po sobie i milczeli trochę, chleb łamali
2562   2,  19 |               już wiele słyszeli... są i u nas tacy, co dla niej
2563   2,  19 |           Piastun się zamyślił głęboko i odsunął nieco.~- Mieczami
2564   2,  19 |              odsunął nieco.~- Mieczami i krwią nawracają ku niemu
2565   2,  19 |             znowu się zmierzyli oczyma i poszeptali cicho między
2566   2,  19 |            Widać było, że go ciekawość i niepokój do pytań pobudzały,
2567   2,  19 |              zarazem mieszała z dawną, i była tylko nowym bałwochwalstwem,
2568   2,  19 |             związanego z nimi porządku i obyczaju społecznego. Bałwochwalstwo
2569   2,  19 |                całość, tworzącą z nich i nimi żywot jeden wspólny...~
2570   2,  19 |                   Wody płynęły żywiące i duchem przesycone, mówili
2571   2,  19 |      przesycone, mówili ptacy, broniły i opiekowały się zwierzęta,
2572   2,  19 |             się zwierzęta, mścicielami i posłami były wichry i burze,
2573   2,  19 |      mścicielami i posłami były wichry i burze, cała ziemia i niebiosa
2574   2,  19 |            wichry i burze, cała ziemia i niebiosa zlewały się w wielkie -
2575   2,  19 |         wielkie - Pan..., będąc Bogiem i w Bogu. Ta harmonia wszystkich
2576   2,  19 |           uspokajało zupełnie, karmiło i starczyło. Braterski się
2577   2,  19 |                ale między zwierzętami, i wróg dopiero a potrzeba
2578   2,  19 |              wniosła żywioł zwątpienia i niepokoju.~Ten świat w sobie
2579   2,  19 |                 po cichu się pomodlili i usiedli.~Piastun zapytał
2580   2,  19 |                słowa, które wymawiali, i czyby one dlań zrozumiałe
2581   2,  19 |    wszechmogącemu za posiłek dnia tego i za wszystko dobro i błogosławieństwa,
2582   2,  19 |               tego i za wszystko dobro i błogosławieństwa, jakich
2583   2,  19 |               Piastun zrozumiał wyrazy i zamyślił się nad nimi.~-
2584   2,  19 |             jest - odpowiedział gość - i tego my, a z nami już większa
2585   2,  19 |                wyznaje, między którymi i bracia nasi, jednej mowy,
2586   2,  19 |               być może? Wrogów? a więc i Niemca?~- Tak jest - rzekł
2587   2,  19 |              gospodarza; rękę podniósł i rzekł ponurym głosem: -
2588   2,  19 |           rozmowa; nie nalegali goście i w chwilę długą potem dopiero
2589   2,  19 |             wiązali.~- Chciwi są ziemi i łupu - rzekł - wypychają
2590   2,  19 |                  rzekł - wypychają nas i niszczą a tępią, ażeby sami
2591   2,  19 |             sami się rozsiedli szerzej i panowali...~- Prawdą to
2592   2,  19 |                dodał starszy z gości - i niektórzy kneziowie, jak
2593   2,  19 |               Niemców siła jest wielka i uzbrojenie mocne... Drudzy
2594   2,  19 |               by wszystkie małe narody i plemiona nasze powiązać
2595   2,  19 |               opowiadać, iż na Morawie i w Czechach się to działo
2596   2,  19 |               w Czechach się to działo i że Polanie także do tego
2597   2,  19 |            Dodał potem:~- Wodza jednak i głowy narodowi zawsze potrzeba;
2598   2,  19 |              zawsze potrzeba; mają ich i inne narody naszej mowy,
2599   2,  19 |            jeśli knezia chcecie obalić i żadnego nie znać.~- Nie
2600   2,  19 |         dowodził, ten zaś okrutnik był i krew ludzką rozlewał, i
2601   2,  19 |                i krew ludzką rozlewał, i zabijała truł ród nawet
2602   2,  19 |         Dlatego cierpieć go nie możemy i lud wszelkie ciągnie, aby
2603   2,  19 |           uczynił Chwostek z kmieciami i ze stryjami swymi, i że
2604   2,  19 |         kmieciami i ze stryjami swymi, i że Niemców wzywał przeciw
2605   2,  19 |            poszli usiąść na przedsieni i rozmawiać zaczęli znowu.
2606   2,  19 |             ziemi przyjąć się ona musi i rozkrzewić bujnie, bo u
2607   2,  19 |               prawdy niegdyś królowały i nigdyśmy okrutnymi ani bezlitośnymi
2608   2,  19 |               dostrzec nie mogliśmy.~- I ten Bóg wasz jedyny Niemców
2609   2,  19 |                Bóg wasz jedyny Niemców i wrogów kochać każe! - zawołał
2610   2,  19 |          goście.~Po chwili stary wstał i podniósłszy z ziemi dwa
2611   2,  19 |                z poszanowaniem krzyżyk i całując go, a potem spod
2612   2,  19 |             dobywszy podobny kruszcowy i pokazując Piastunowi - jeśli
2613   2,  19 |                wam chętnie o tym znaku i o wierze nowej, gdyż podróż
2614   2,  19 |                nowej, gdyż podróż moja i towarzysza mojego nie inny
2615   2,  19 |               dzieci dla jedynego Boga i nawracanie tych, co go jeszcze
2616   2,  19 |              narodu przyszedł na świat i był synem boskim, a Bogiem
2617   2,  19 |                Boga, co stworzył niebo i ziemię. W narodzie tym byli
2618   2,  19 |          Spełniły się proroctwa w dniu i godzinie naznaczonej i oto
2619   2,  19 |            dniu i godzinie naznaczonej i oto sam Bóg narodził się
2620   2,  19 |        Zaledwie dorósł, nawracał ludzi i oczy im otwierał, leczył
2621   2,  19 |            prostego cieśli, z rybakami i z pospólstwem, a przecie
2622   2,  19 |              wszyscy Boga, po prawdzie i świętości tych słów, jakimi
2623   2,  19 |               tych słów, jakimi mówił, i po cudach, które czynił.
2624   2,  19 |                 że miłować się powinni i dobrze czynić. Nakazywał
2625   2,  19 |                Nakazywał życie skromne i ubogie, przebaczenie win,
2626   2,  19 |            bronił, oskarżyli, osądzili i na takim oto krzyżu z drzewa
2627   2,  19 |                umęczony zmartwychwstał i powrócił do nieba.~- Tak
2628   2,  19 |                rzekł gość - działy się i inne cuda liczne, które
2629   2,  19 |               tę wiarę królów, mocarzy i mędrców świata, że powywracano
2630   2,  19 |           wiara ta co dzień się szerzy i krzewi...~Milczał Piastun
2631   2,  19 |                się godłem życia nowego i że dlatego noszą go wyznawcy
2632   2,  19 |         Siedzieli na ławie w podsieniu i patrzali stąd na jezioro
2633   2,  19 |               patrzali stąd na jezioro i wieżę a szeroką okolicę.
2634   2,  19 |               ciemności błysło światło i ogień strzelił słupem do
2635   2,  19 |                znaczyło, gdy na drugim i trzecim miejscu pokazały
2636   2,  19 |               nawet zapaliły się stosy i łunami odświecały się na
2637   2,  19 |          rozkazał nałożyć stos łuczywa i podpalić go.~Ogromne płomię
2638   2,  19 |              Widok był wspaniały razem i straszny. Ognistymi głoskami
2639   2,  19 |               na tle nocy pisała wojna i śmierć przybycie swoje.
2640   2,  19 |         uśmiechnął się ochoczo młodszy i rzekł: - Stanie się po woli
2641   2,  19 |           Stanie się po woli waszej...~I szli do świronka, w którym
2642   2,  19 |                rano cała okolica, lasy i pola od brzasku mrowiły
2643   2,  19 |          niosąc znaki na żerdziach swe i rozsiadając się jedne przy
2644   2,  19 |                zbudziły wszystkie miry i opola dokoła. Z wierzchołka
2645   2,  19 |              się przeciw niemu skupiły i jak co chwila urastały.
2646   2,  19 |            urastały. Gród stał zaparty i umocniony już przez ostatnich
2647   2,  19 |       ostatnich dni kilka, sypano wały i przekopywano rowy, zabijano
2648   2,  19 |             wrót ubogiej chaty, tak że i on, i Rzepica zwątpili,
2649   2,  19 |            ubogiej chaty, tak że i on, i Rzepica zwątpili, czy ten
2650   2,  19 |          zapasów, bo komory pełne były i zasobne, ale o czym potem
2651   2,  19 |                starym obyczaju nakarmi i napoi, a choćby i prószyna
2652   2,  19 |              nakarmi i napoi, a choćby i prószyna ani kropla mu nie
2653   2,  19 |          gromad swych leżących na polu i ciągnęła do dworu Koszyczkowego
2654   2,  19 |           Koszyczkowego syna. Przybyli i Myszkowie, których wiódł
2655   2,  19 |         powrotu starego naszego żywota i swobody...~Za czym ściskali
2656   2,  19 |          drzewami, z mięsiwem, chlebem i korowajami świątecznymi,
2657   2,  19 |             kadzie z napojem, czerpaki i kubki.~A nim się obrzęd
2658   2,  19 |        rozpoczął, gdy ciągle Myszkowie i Ścibory, i rodzina a drużbowie,
2659   2,  19 |            ciągle Myszkowie i Ścibory, i rodzina a drużbowie, i znajomi
2660   2,  19 |                 i rodzina a drużbowie, i znajomi ciągnęli, gwarzono
2661   2,  19 |          ciągnęli, gwarzono przy jadle i napoju.~Gość młodszy znowu,
2662   2,  19 |             aby się z braćmi Morawcami i Czechy, i innymi łączyli
2663   2,  19 |             braćmi Morawcami i Czechy, i innymi łączyli dla opierania
2664   2,  19 |              nam naprzód co złe obalić i z korzeniem wywrócić, potem
2665   2,  19 |               osadzimy.~Dwór, podwórko i łączka pod drzewy około
2666   2,  19 |       zajmowała; ojciec składał ofiary i prowadził do miejsc świętych,
2667   2,  19 |           siedmiu, chłopcy z rąk matki i spod dozoru niewieściego
2668   2,  19 |               zawodu wojaków, rolników i ziemian. Najczęściej oddawano
2669   2,  19 |              osłabić ten węzeł miłości i poszanowania, jaki ojca
2670   2,  19 |            którymi stoły z desek zbite i szytymi ręcznikami pookrywane
2671   2,  19 |           źródło za święte poczytywane i odwieczny kamień, u którego
2672   2,  19 |                ze łzami w oczach matka i w ręce ojca oddała.~Ten
2673   2,  19 |              ściskając je, podniósł go i wodą ze źródła pokropił.
2674   2,  19 |        przystrzygł, oddając je gościom i starszyźnie, która po trosze
2675   2,  19 |             naznaczył.~Wstał tedy gość i odezwał się:~- Jeżeli imię
2676   2,  19 |                 jak u nas we zwyczaju, i dał mu je z błogosławieństwem...
2677   2,  19 |                Bóg, którego Morawianie i Czechy, jak wy "słowa" dzieci,
2678   2,  19 |                imieniu ojcowskim, Syna i Ducha Świętego chrzczę go
2679   2,  19 |            ziemię swą widzieć spokojną i szczęśliwą.~To mówiąc w
2680   2,  19 |                wodę umoczył palce gość i na czole chłopca znak nią
2681   2,  19 |             Piastun szedł im dziękować i chciał obdarzyć, czym mógł,
2682   2,  19 |                na ubóstwo przysięgali. I usunęli się opodal trochę,
2683   2,  19 |         zawadzie, gdyż czas był gorący i mimowolnie troska o tę wojnę
2684   2,  19 |           zapałała ogniem, jakby mirom i gromadom rzec chciała: Nie
2685   2,  19 |         postała... dorośli są, przyjdą i upomną się o swe dziedzictwo...
2686   2,  19 |         odbierała ludzi, spokój, wczas i zmuszała zamiast pługa i
2687   2,  19 |               i zmuszała zamiast pługa i roli oręża się imać i konia.~
2688   2,  19 |            pługa i roli oręża się imać i konia.~Lecz inaczej już
2689   2,  19 |              Wici ogniste zwołały kraj i każdy szedł z tym, że nie
2690   2,  19 |             gaju sąsiedniego niewiasty i dziewczęta ozwały się chórem
2691   2,  19 |                o bóstwach zapomnianych i ofiarach, których już czynić
2692   2,  19 |           chłopca; rosy, aby go oblała i rość mu pomogła; wody, aby
2693   2,  19 |            wody, aby go napoiła życiem i męstwem; ziemi, aby w niego
2694   2,  19 |          odżegnano duchy czarne, uroki i złe wszelkie od niego; wołano:
2695   2,  19 |            Łado! Łado! Klaskano w ręce i matka uwity wedle zwyczaju
2696   2,  19 |                z ziół zdrowie dających i szczęście przyniosła i włożyła
2697   2,  19 |        dających i szczęście przyniosła i włożyła na głowę postrzyżonemu.
2698   2,  19 |             rosiczki, wrotycza, bylicy i gałązek jemioły.~Zaledwie
2699   2,  19 |             inne weselsze się poczęły, i niewiasty, trzymając się
2700   2,  19 |                 Na koniec wstał ojciec i ująwszy chłopaka za rękę
2701   2,  19 |                duchy dziadów pozdrowić i ofiarę im (obiatę) postawić
2702   2,  19 |            pochodzie miejsce poczestne i szukano ich dokoła, nigdzie
2703   2,  19 |       kamieniami była mogiła Koszyczka i dziadów, i pradziadów ich,
2704   2,  19 |            mogiła Koszyczka i dziadów, i pradziadów ich, kędy się
2705   2,  19 |           spaliwszy, w popielnicach je i studzienkach chować zaczęto.~
2706   2,  19 |         napojem, wylewali go na mogiły i niewiasty znowu nadciągnąwszy
2707   2,  19 |             nowe wynoszono z komory... i gwiazdy świeciły na niebie,
2708   2,  19 |             Piastun siadł w przedsieni i spoczywał.~W progu stanęła
2709   2,  19 |            piękny życia jego początek, i my, cośmy się ludzi nie
2710   2,  19 |              nasz dworek.~- Raduje się i niepokoi, panie mój - odpowiedziała
2711   2,  19 |            puste... Zostało nam chleba i mąki na dni kilka i... więcej
2712   2,  19 |             chleba i mąki na dni kilka i... więcej nic.~Gospodarz
2713   2,  19 |        porozbijane, jak okiem zajrzeć, i cienie ludzi, co się przy
2714   2,  20 |          zdunowa chałupa Mirsza. Zduna i jego chatę znano naokół
2715   2,  20 |               garnki, misy, popielnice i wszelki sprzęt gliniany,
2716   2,  20 |             Mirsza. Ojciec jego, dziad i pradziad garnki lepili,
2717   2,  20 |              garnki lepili, toczyli je i wypalali, szczególniej ofiarne,
2718   2,  20 |        wypalali, szczególniej ofiarne, i wiedzieli, jak to czynić,
2719   2,  20 |          umiejętnością tu przywędrował i jeden w drugiego, ród cały,
2720   2,  20 |            zdunem, bo mieli upodobanie i poszanowanie dla rzemiosła
2721   2,  20 |              glinę znaleźli, Mirszowie i żyli z gliny i ze swej sztuki.~
2722   2,  20 |               Mirszowie i żyli z gliny i ze swej sztuki.~Głową rozrodzonej
2723   2,  20 |            dawno garnki przestać lepić i kręcić, bo miał z czego
2724   2,  20 |                nie rzucał, bo je lubił i pysznił się z niego. W piecu
2725   2,  20 |            dnia, ażeby Mirsz nie siadł i coś nie robił. Oprócz chałupy,
2726   2,  20 |               z komorami pełnymi dobra i dostatku wszelkiego, miał
2727   2,  20 |               był dostatek wszystkiego i porządek piękny bardzo.
2728   2,  20 |              rozmiaru, miseczki drobne i gąski a ptaszki gliniane,
2729   2,  20 |           czarnych do malowanych żółto i biało, było na oczach kupującego,
2730   2,  20 |             się jak należy nie odzywał i nie zagadał wesoło, zaraz
2731   2,  20 |               zaraz go na kupę ciskał. I była łupin takich zaraz
2732   2,  20 |              rysą z niego wyszło.~Żale i popielnice wiedział Mirsz,
2733   2,  20 |              wiedział Mirsz, jak robić i dla kogo, i pokrywy ich
2734   2,  20 |           Mirsz, jak robić i dla kogo, i pokrywy ich były do wyboru,
2735   2,  20 |              urabiał twarz niby ludzką i wkładał w oczy sztuki bursztynu,
2736   2,  20 |               rysować, zdawało się, że i z zamkniętymi oczyma mógł
2737   2,  20 |                kłaść święty znak ognia i on też nigdy położyć nie
2738   2,  20 |              co po nim miał wziąć piec i koło, gdyby stary zamknął
2739   2,  20 |            chacie dostatek miał wielki i ze swoimi ludzko się obchodził.~
2740   2,  20 |   zapracowanymi, wpatrzony w glinę swą i zadumany a milczący, wziąłby
2741   2,  20 |                poważną, jakby wieszcza i guślarza, ludzie mu się
2742   2,  20 |                z duchami miał zażyłość i poza ten świat widział.~
2743   2,  20 |                tylko to słowo rozpleść i rozgnieść, i dobyć z niego,
2744   2,  20 |            słowo rozpleść i rozgnieść, i dobyć z niego, co mieściło.
2745   2,  20 |            wieszcza.~W dnie świąteczne i powszednie lud, co na Lednicę
2746   2,  20 |           drewienkami koło nich dłubał i wypalał je osobno - a potem
2747   2,  20 |          stawił, ale w chacie u siebie i nikomu ich nie dawał. Mówili
2748   2,  20 |              obracał, okurzał, patrzał i uśmiechał się do nich. Ledwie
2749   2,  20 |           polubił. Wyrosłe było wysoko i dosyć cieniste, a u spodu
2750   2,  20 |             pień mu się spękał wniwecz i rozdzielił na dwoje tak,
2751   2,  20 |             tam jakieś duchy mieszkały i nocami wietrznymi w tej
2752   2,  20 |               przecie na to nie zważał i siadał w niej zaciszno -
2753   2,  20 |                do czółen ciągnęli mimo i jedni mu głowami kłaniali,
2754   2,  20 |             Słońce dopiekało, pszczoły i muchy unosiły się w powietrzu
2755   2,  20 |                 jezioro się wygładziło i świeciło blaskiem takim,
2756   2,  20 |           ludzi, koni, chmur na niebie i robaczków na piasku. Naturę
2757   2,  20 |            brzegu nie było - stał więc i czekał. Hukano na przewoźnika~
2758   2,  20 |         podszedł więc kmieć do starego i pozdrowili się. - Co tu
2759   2,  20 |           Lednicę jadę do chramu.~- Ja i bez chramu duchy mam wszędzie -
2760   2,  20 |     Wywróciliście też wieżę nad Gopłem i knezia z nią? - zapytał
2761   2,  20 |          Jeszcze nie - odparł Doman.~- I bez knezia myślicie być? -
2762   2,  20 |                stary. - Pszczoły w ulu i dnia bez matki się nie ostoją!~-
2763   2,  20 |            Chwosta ruszycie... Niemców i Pomorców na nas sprowadzi.~-
2764   2,  20 |           wytłuką! - zaśmiał się zdun. I głową potrząsając patrzał
2765   2,  20 |               patrzał na jezioro.~Wtem i czółen przybił do brzegu,
2766   2,  20 |             wody zaczerpnął, napił się i legł odpoczywać. Doman już
2767   2,  20 |                mu stary, czego chciał, i siadł znowu, a po chwili
2768   2,  20 |         robiono. Z dawna przywozili je i przynosili tu ci, co po
2769   2,  20 |                po bursztyn przypływali i przychodzili, idąc wzdłuż
2770   2,  20 |    zachodo-południa. Rzymskie, greckie i arabskie pieniążki krążyły
2771   2,  20 |               takich blaszek srebrnych i chciał z nich dać jedną
2772   2,  20 |          Postawcie to ode mnie - rzekł i głową skinąwszy siadł w
2773   2,  20 |            westchnąwszy ujął za wiosło i począwszy coś półgłosem
2774   2,  20 |               prosto ponad dach płynął i otworem ulatał.~Na trzech
2775   2,  20 |               u szyi bóstwa łańcuchach i ziarnach bursztynu, na ofiarnych
2776   2,  20 |            kruszcach u ściany świątyni i w tych strasznych czerwonych
2777   2,  20 |        Dziewczyna siedziała nieruchoma i zadumana, gdy zasłona się
2778   2,  20 |             oczy, spojrzała, krzyknęła i upadła na ziemię.~U wnijścia
2779   2,  20 |             ręce.~Dziwa otworzyła oczy i zamknęła je natychmiast,
2780   2,  20 |             jej rozpaczliwy cofnął się i stanął z dala. Chwilę trwało
2781   2,  20 |                Chciałem widzieć ciebie i pokazać, że żyję. Po to
2782   2,  20 |               źródła, poprawiła wianek i włosy - z wolna uchyliła
2783   2,  20 |                 z wolna uchyliła oponę i wyszła.~Opodal, za dwoma
2784   2,  20 |               nie będę. Porwać się dać i żyć z wami nie mogłam. Dawno,
2785   2,  20 |         dzieciństwie, ślubowałam bogom i duchom.~Patrzał na nią Doman
2786   2,  20 |               takie jak śmierć, a bogi i duchy... Nie śmiał dokończyć.~-
2787   2,  20 |              dom swój, rodzinę, obronę i wszystkiego dostatek...
2788   2,  20 |            rozdrożu u świętych kamieni i z duchami rozmawiać?~- Duchy
2789   2,  20 |              niej dziwne uczucie - żal i litość, i obawę.~- Nie miejcie
2790   2,  20 |                uczucie - żal i litość, i obawę.~- Nie miejcie do
2791   2,  20 |            krew waszą, weźmijcie miecz i zabijcie mnie tak, abym
2792   2,  20 |                a odpuśćcie braci mojej i rodowi mojemu. Ja się umierać
2793   2,  20 |              wiecznie zielonych lasach i łąkach i pieśni zawodzić.~
2794   2,  20 |              zielonych lasach i łąkach i pieśni zawodzić.~Doman ramionami
2795   2,  20 |             się porwać, choć z chramu, i dał pokaleczyć, bylebym
2796   2,  20 |          przypatrywała mu się ciekawie i powtarzała jakby bez myśli:~-
2797   2,  20 |              ciągnęły oczy siwe Domana i usta, i głos, i ta dobroć
2798   2,  20 |               oczy siwe Domana i usta, i głos, i ta dobroć jego,
2799   2,  20 |            siwe Domana i usta, i głos, i ta dobroć jego, przez którą
2800   2,  20 |              głosem stłumionym -idźcie i nie powracajcie!~- A gdybym
2801   2,  20 |             Doman. Spuściła oczy Dziwa i zmilczała.~- Sama mówisz -
2802   2,  20 |           wziąć ci życie, prawo zemsty i krwi. Miałem prawo to, pomsty
2803   2,  20 |              rzuciła nagle między typy i jak strzała do ognia pobiegła.
2804   2,  20 |         zakręcił się, stanął, powrócił i poszedł błądzić po ostrowie.~
2805   2,  20 |                Stary siedział na progu i karmił gołębie, które do
2806   2,  20 |              suknię, rozgarnął koszulę i pokazał mu szeroką, straszną
2807   2,  20 |           zemsty nie żądam. Dziewka mi i teraz w głowie, choć mnie
2808   2,  20 |        wreszcie, Doman usiadł do łodzi i na ląd powrócił. Stary Mirsz
2809   2,  20 |             się otwierała. Chodźcie. - I wstał.~Właśnie w chacie
2810   2,  20 |                wieczerzę podawać miano i córka Mirsza ku ojcu wyglądała,
2811   2,  20 |                ręczniki nićmi krasnymi i czasem kądziołkę przędła.~
2812   2,  20 |        kądziołkę przędła.~Oczy kmiecia i zdunówny spotkały się jakoś
2813   2,  20 |              służyła sama, nosiła misy i kubki, a ile razy weszła,
2814   2,  20 |            weszła, spojrzała na żupana i on też na nią. Raz nawet
2815   2,  20 |           białe ząbki pokazała. A była i na co dzień zdunówna strojną;
2816   2,  20 |              głowie, a w oczach śmiech i pustotę.~- Gdybym tę był
2817   2,  20 |           broniła.~Mrok już padł szary i gęsty, gdy Doman poszedł
2818   2,  20 |           stary córkę wywołał z komory i pogroził jej palcem.~Ty,
2819   2,  20 |               kontynie siedziała Dziwa i na ogień patrzała, ale w
2820   2,  20 |               oprócz jakichś ciemności i iskier. Ludzi pełno było
2821   2,  20 |             Ludzi pełno było w chramie i szmer w nim głuchy panował.
2822   2,  20 |          panował. Stary guślarz wróżył i przyjmował ofiary, siwowłosa
2823   2,  20 |            drugą stronę odwróciła oczy i siedziała nieruchoma patrząc
2824   2,  20 |            pochwycił ją silnymi rękami i w twarz pocałował. Dziwa
2825   2,  20 |              Aż się jej na łzy zebrało i płakać gorzko poczęła.~-
2826   2,  20 |           ludzie nucąc pieśni o Ładzie i Nii, śpiewy rozlegały się
2827   2,  20 |              rozlegały się po jeziorze i zaroślach dziwnie brzmiąc
2828   2,  20 |               smutno.~Dziwa też wyszła i śpiewać poczęła, sama nie
2829   2,  20 |              zrywał liście, gryzł je - i rzucał. Potem położył się
2830   2,  20 |        gromadami przechadzał, nadszedł i stanął nad nim. - Ty tu
2831   2,  20 |                chce. - Nie zechce może i tamta!~- Zdunowa dziewczyna
2832   2,  20 |              posłuchał, padł do czółna i popłynął, a po drodze myślał:~
2833   2,  20 |             Mila z dala poznała czółno i przybywającego, klasnęła
2834   2,  20 |              dała w miodzie, ażeby snu i jadła pozbył, póki by mnie
2835   2,  20 |            wiedźma, co wszystko znała: i lubczyki, i grabki, i wszelkie
2836   2,  20 |            wszystko znała: i lubczyki, i grabki, i wszelkie miłosne
2837   2,  20 |           znała: i lubczyki, i grabki, i wszelkie miłosne tajemnice.
2838   2,  20 |            zdunównie jestem potrzebna!~I pośpieszyła do płota, Mila
2839   2,  20 |                 Znam wszystko, a nawet i to, że ci się hożego, jak
2840   2,  20 |       odpinając srebrny guz od koszuli i rzucając go starej na ręce.
2841   2,  20 |                z węzełków dobywać ziół i .korzonków pęki. Mila, drżąc
2842   2,  20 |            korzonków pęki. Mila, drżąc i bojaźliwie oglądając się
2843   2,  20 |                prędko weń miodu nalała i sama go podała Domanowi
2844   2,  20 |               on mój! On mój! - wołała i tylko że nie plasnęła w
2845   2,  20 |                Szeptali, ale wiatr był i nic słyszeć nie dawał, szeptali
2846   2,  20 |            może wiedzieć, co radzili - i co uradzili.~Na samym końcu
2847   2,  20 |               inaczej!~Rano po deszczu i burzy oślizło po drogach,
2848   2,  20 |             został. Siadł nad jeziorem i dumał. Mila przez tyn wyglądała;
2849   2,  20 |               pieszczona, biała, godna i żupana, na żonę ci ją dam,
2850   2,  20 |               na duszy mu było weselej i myślał:~Hej, Wizunie stary,
2851   2,  20 |            wsze strony. Doman spojrzał i krzyknął:~- Ogniste wici!~
2852   2,  20 |             skoczył pod okienko komory i zapukał.~- Dziewczyno! malino!
2853   2,  20 |               swaty. Ojcum się kłaniał i prosił - będziesz moją!~
2854   2,  20 |         siedzieć będę, w niebo patrzeć i płakać, póki z wojny nie
2855   2,  20 |                chatką stał Mirsz stary i patrzał na łuny, stała Mila
2856   2,  20 |               Mila z rękami załamanymi i płakała coraz to fartuszkiem
2857   2,  20 |               łez widać było uśmieszek i serce biło, biło - biło.~-
2858   2,  21 |             czerwoną łunę, dokoła lasy i doliny spać się zdawały.~
2859   2,  21 |                mieli z sukna cienkiego i inaczej szyte, obuwie ciężkie
2860   2,  21 |          inaczej szyte, obuwie ciężkie i mocne, u boku po mieczu
2861   2,  21 |             się jeszcze młodość śmiała i życie, ale dziko jakoś i
2862   2,  21 |               i życie, ale dziko jakoś i zwierzęco. Na wojaków wyglądali,
2863   2,  21 |            choć młodzi, na drapieżnych i chciwych łupu wojaków.~Właśnie
2864   2,  21 |             gunie, na nędznych koniach i do zamku się prosili. Tu
2865   2,  21 |            smerda, popatrzał, krzyknął i kazał kłody odwalać a prowadzić
2866   2,  21 |         wnętrza, zdyszany, radując się i łamiąc ręce.~Wwiódł chłopaków
2867   2,  21 |                chłopcy mu u nóg leżeli i za kolana ściskali. W dłonie
2868   2,  21 |               mieli, otwarły się drzwi i wpadła biała pani z krzykiem,
2869   2,  21 |         krzykiem, ze łzami, z radością i rozpaczą.~- Dzieci moje!
2870   2,  21 |             jechać, siedliśma na konie i jechali nocą, lasami, manowcami
2871   2,  21 |          pokrzyczą, na rozmowę przyjdą i zgodę zrobimy, a potem tych,
2872   2,  21 |               ludzi na zwiady chyłkiem i co godzina wracali.~- Co
2873   2,  21 |             samo; trzeci nad wieczorem i oznajmił, że na noc przyjdą
2874   2,  21 |               Chwostek się rozsierdził i do wieży go zamknąć kazał.~-
2875   2,  21 |                   niech jadą do dziada i burzę przesiedzą, kto wie,
2876   2,  21 |                czerni czeka...~Płakała i prosiła. Chwostek się gniewał.
2877   2,  21 |           Stali teraz wszyscy na wieży i czekali a patrzeli, ukażą
2878   2,  21 |               matki, zostaniemy z nimi i krwi się kmiecej napijemy...
2879   2,  21 |            lasami, dolinami cisza była i ciemności; patrzeli z wieży,
2880   2,  21 |            tylko zorza po słońcu gasła i w jeziorze odblask jej blednął.
2881   2,  21 |          trysła jakby plama krwista... i znikła... kłębami buchnął
2882   2,  21 |         zapalono...~Biała pani zbladła i oczy zakryła.~- Pastuchy
2883   2,  21 |               zapalili... - rzekł kneź i śmiać się począł. Wtem chłopcy
2884   2,  21 |           wiciami. Chwostek się ruszył i krzyknął:~- Stos zapalić!
2885   2,  21 |                pachołki wnet z węglami i żagwiami przybiegli, zapalono
2886   2,  21 |               nic, skinęła na chłopców i poczęła schodzić z wieży.
2887   2,  21 |                plunął z wieży na świat i poczuł też spuszczać się
2888   2,  21 |         wyprawić, aby pochwyciła czerń i zadała im śmierć? Nie, bezpieczniejsi
2889   2,  21 |           wierzyć nie chciał, sprawdzi i reszta.. Ja więcej wiem...
2890   2,  21 |                spuścił głowę, odstąpił i rzekł:~- Dziej się, co chce!~
2891   2,  21 |              Chwostek poszedł milczący i synów do piersi przycisnął. -
2892   2,  21 |              brzegi jeziora obsadzą...~I załamała ręce.~Oba chłopcy
2893   2,  21 |             łożyska.~Biała pani wyszła i wróciła. Głowę zawinęła
2894   2,  21 |            jednemu wzięła ich za głowy i pocałowała.~Chwost stał
2895   2,  21 |                zewsząd biły łun blaski i wpadały do świetlicy.~-
2896   2,  21 |               się bronić... Wezmą dwór i grozisko, schronimy się
2897   2,  21 |            możemy... jedźcie do dziada i przybywajcie z odsieczą.
2898   2,  21 |                zabrakło.~- A gdyby nas i dworu, i grodu, i wieży
2899   2,  21 |                   A gdyby nas i dworu, i grodu, i wieży nie stało...
2900   2,  21 |            gdyby nas i dworu, i grodu, i wieży nie stało... mścijcie
2901   2,  21 |             nie stało... mścijcie ojca i matkę, mścijcie życie całe
2902   2,  21 |              czółen stał gotowy, Mucha i drugi silny chłop z wiosłami
2903   2,  21 |             łódka po nim mknęła czarna i widać ją było zwracającą
2904   2,  21 |             okolicy długo, pogardliwie i do izby powrócił.~Późno
2905   2,  21 |          wpatrzyła się w węgle żarzące i tak nade dniem usnęła dopiero.~
2906   2,  21 |               widać nic... cicho wkoło i spokojnie. Chwost zaśmiał
2907   2,  21 |            zatrąbiła straż, raz, drugi i trzeci. Pochwycili się wszyscy
2908   2,  21 |           Majaczało pod lasem z jednej i z drugiej strony coś jakby
2909   2,  21 |              smok dźwigało się z wolna i toczyło po ziemi.~Strażnik
2910   2,  21 |              ale dech mu zabiła trwoga i sił brakło. Biegli zewsząd
2911   2,  21 |                na drabiny, na dachy... i kneź z żoną wyszli na przedsienie.
2912   2,  21 |          mruczało, ale gromady dychały i konie stąpały, a na dzidach
2913   2,  21 |              stali a patrzeli Chwostek i żona jego, lica im pobladły,
2914   2,  21 |           sobie miodu kazał dać, wypił i kubek precz rzucił na ziemię.~-
2915   2,  21 |                 do mostu, niosąc smołę i łuczywo. Podlano pale smołą.
2916   2,  21 |              aż płomię się rozpostarło i sycząc dyle poczęło obejmować,
2917   2,  21 |             obejmować, a podniosło się i buchnęło do góry. W czerwonych
2918   2,  21 |             blaskach ukazała się wieża i dwór, i cała okolica daleka;
2919   2,  21 |              ukazała się wieża i dwór, i cała okolica daleka; strugi
2920   2,  21 |              trzask palących się belek i dym czerwony ku obłokom
2921   2,  21 |           walić kołami, aby się zapadł i obalił prędzej. Z trzaskiem
2922   2,  21 |              po falach toczyły. Łodzie i czółna od brzegów ściągano
2923   2,  21 |              brzegów ściągano do grodu i chowano w okopie. Ruch na
2924   2,  21 |                mu się marszczyło tylko i usta przeklinały cicho ród
2925   2,  21 |           drobną jak orzechowa łupina, i plusnęło coś a znikło. Znosek
2926   2,  21 |                wodę rozgarniał z wolna i płynął. Czółenko posuwało
2927   2,  21 |                na wałach pokładali się i patrzą w ciemności. Na wieży
2928   2,  21 |       ciemności. Na wieży straż chodzi i rozgląda się dokoła. Nie
2929   2,  21 |                głębi lasy stoją czarne i dolina niema. Na niej też
2930   2,  21 |                trzciny, wypełzł na ląd i - nie wrócił. ~Tak zeszła
2931   2,  21 |              ziemi mgły się powlokły - i nic nie widać - ziemia tylko
2932   2,  21 |          ziemia tylko dyszeć się zdaje i poruszać... Mgła opada nad
2933   2,  21 |             opada nad brzegami jeziora i kryje lasy i pola. Patrzą
2934   2,  21 |          brzegami jeziora i kryje lasy i pola. Patrzą z wałów we
2935   2,  21 |                 Patrzą z wałów we mgły i nic nad nie nie widzą.~Za
2936   2,  21 |                wschodzie czerwieni się i złoci, wiatr poszedł po
2937   2,  21 |               na niej zasłoną, drze ją i precz znów rzuca na lasy.~
2938   2,  21 |          Przodem Myszków gromada konna i kmieca starszyzna~Chwostek
2939   2,  21 |               wieży wlazł, stoi, liczy i policzyć nie może. Głową
2940   2,  21 |          czereda ich cała. Stoją murem i patrzą na, gród, jakby go
2941   2,  21 |              się napatrzą! - zamruczał i zszedł powoli z drabiny.
2942   2,  21 |             licha drużyna, od sochy to i od radła.. motłoch...~Wyszła
2943   2,  21 |           spojrzała dokoła, ręce łamie i oczy zakrywa. Chwost się
2944   2,  21 |               wiążą. Z tej strony łuki i proce się sposobią.~Słońce
2945   2,  21 |             nie słucha, siadł na ławie i pije. Łuki naciągają. Na
2946   2,  21 |            nich cisną, tratwy spuścili i płyną, czółen z czółnem,
2947   2,  21 |                zerwało się z wrzaskiem i uniosło w obłoki. Świsnęły
2948   2,  21 |                 Na dół toczą się głazy i belki, ludzi ciągnąc z sobą
2949   2,  21 |          zwycięski.~Padają odepchnięci i cisną się na ich miejsce
2950   2,  21 |              załogę dusi ją w podwórze i do wrót... Ludzie się wpół
2951   2,  21 |             Ludzie się wpół pozwierali i mocują...~Chwostek spojrzał
2952   2,  21 |            mocują...~Chwostek spojrzał i zbiegł.~Do izby wpadł i
2953   2,  21 |                i zbiegł.~Do izby wpadł i żonę wyniósł na plecach.
2954   2,  21 |           stołb! Na stołb!~Niosą węzły i opony, kto co pochwycił... -
2955   2,  21 |                wieżyca chłonie niesyta i chłonie uciekające gromady.~
2956   2,  21 |              góry ciągną ją do wnętrza i drzwi zapierają dylami.~
2957   2,  21 |            związano w pęta... Po izbie i komorach rozbiegli się ludzie,
2958   2,  21 |                świetlicy, postrzegł go i o podłogę nim cisnął, aż
2959   2,  21 |              Czapki podrzucają do góry i wołają:~- Łado1... Górą
2960   2,  21 |              Kamienie się sypią z góry i gniotą. Odstąpili od stołba
2961   2,  21 |                Myszkowie poczęli wołać i otrębywać na swój lud, do
2962   2,  21 |               podwórzach - niech dwory i szopy, i do ostatniego wszystko
2963   2,  21 |      podwórzach - niech dwory i szopy, i do ostatniego wszystko płonie
2964   2,  21 |            dość, o wieży pomyśleć czas i jutro.~Suche dwory i budynki
2965   2,  21 |              czas i jutro.~Suche dwory i budynki chyżo objęły płomienie.
2966   2,  21 |               gdy ogień obszedł dokoła i obrócił w jedno łoże płomieni
2967   2,  21 |          obrócił w jedno łoże płomieni i żaru.~Myszków gromada ze
2968   2,  21 |                trupy potrutych stryjów i synowców Chwostka psy powywlekały
2969   2,  21 |            powywlekały z ziemi na poły i poszarpane, zdechłszy przy
2970   2,  21 |             niż śmierć, zbezczeszczone i z padłym zwierzem razem
2971   2,  21 |                  oprócz starca Miłosza i ślepego Leszka...~- I dwu
2972   2,  21 |          Miłosza i ślepego Leszka...~- I dwu jego synów, którzy na
2973   2,  21 |              jak czeladź trupy zebrała i obmywszy je wodą, osłoniwszy
2974   2,  21 |              co nieśli zwłoki Mściwoja i Zaboja, potem ich dzieci,
2975   2,  21 |              Zaboja, potem ich dzieci, i przyszedłszy na miejsce,
2976   2,  21 |              wielką zgarnąwszy głownie i żary, poczęli obok siebie
2977   2,  21 |          Myszkowie, jak gorzały zwłoki i na ognistym krwawym łożu
2978   2,  21 |           przytykały, lizało mury jego i pięto się wysoko, jakby
2979   2,  21 |                horodyszczu pod stołbem i spoczywały - daleko od wieży,
2980   2,  21 |               ciągle strzały, kamienie i belki ciskano, które ludzi
2981   2,  21 |                starszyzną siedli kołem i radzili.~- Co począć ze
2982   2,  21 |                   Co począć ze stołbem i z nimi? Ogniem ich nie pożyć,
2983   2,  21 |              mu się nie da; siekierami i młotami nie rozwalić grubego
2984   2,  21 |                nie zalecieć; myszą się i kretem do niego nie podkopać,
2985   2,  21 |         położyła pod wieżą, na grodzie i nad brzegami jeziora.~Myszkowie
2986   2,  21 |              się około spalonego grodu i z wolna podjechała ku starszyźnie.
2987   2,  21 |               zbliżyli, poznano Bumira i innych, którzy z Leszkami
2988   2,  21 |             którzy z Leszkami trzymali i do ich krwi należeli. Nie
2989   2,  21 |              wici, tak samo jak Miłosz i jego ród. Bumir przyjechawszy
2990   2,  21 |                Abyście siedzieli cicho i panować nam nie chcieli -
2991   2,  21 |                A Niemców ino nie widać i jednego zrzuciwszy posadzicie
2992   2,  21 |               który nas chciał zaprząc i orać z nami... Nie!... znajdziemy
2993   2,  21 |           tylko Niemcowie nie przyszli i nie pomścili się za nich -
2994   2,  21 |                rzekł. - Naówczas winny i niewinny odpokutuje... Pójdzie
2995   2,  21 |         niewinny odpokutuje... Pójdzie i mój dwór w popiół, i nasze
2996   2,  21 |           Pójdzie i mój dwór w popiół, i nasze pola stratują, a ludzi
2997   2,  21 |              Sasi żelazo mają na sobie i na strzałach - mówił Bumir -
2998   2,  21 |                sobie stu Pomorców albo i dwieście, a tym do nas iść
2999   2,  21 |             podniósł się.~- E... Bumir i wy wszyscy Leszkowie - rzekł -
3000   2,  21 |                wam tylko - nas Leszków i Leszkowych potomków siła