Tom,  Rozdzial

3501   3,  24 |            żegnaj, mój bracie rodzony, i tobie, ojcze mój siwy, do
3502   3,  24 |         wielkie wiozą, bratu, siostrom i macierzy... Nie płacz, otrzyj
3503   3,  24 |              dąb święty obeszli dokoła i ojciec ich trzykroć ziarnem
3504   3,  24 |                ofiarę, odpędzono czary i uroki, kadzono zielem, rzucano
3505   3,  24 |          rzucano liśćmi, kropiono wodą i orszak cały nazad się puścił
3506   3,  24 |                 kosę dziewiczą obcięto i głowę czepcem osłoniono,
3507   3,  24 |                 śpiewy rozległy tęskne i bolejące. Żegnały ją drużki
3508   3,  24 |              głośniej w struny uderzył i płaczu słychać nie było.~
3509   3,  24 |          skoków stawać musieli weselni i na gwałt się weselić, aby
3510   3,  24 |            przez cię jest szczęśliwych i biednych jest wiele. Chmielu
3511   3,  24 |         Chmielu ty weselny, królu nasz i panie, niechaj choć do jutra
3512   3,  24 |               chata Mirszowa, tętniało i rozlegało się podwórko,
3513   3,  24 |         spocząwszy ledwie, wracali pić i skakać. Już młodzi byli
3514   3,  24 |             świronku w łożnicy, a piwo i miód bez ustanku krążyły.
3515   3,  24 |               przelękła, podnosiła kij i wołała coś przeraźliwym
3516   3,  24 |           dosłyszeć nie było można, bo i dudarz grał donośnie, i
3517   3,  24 |                i dudarz grał donośnie, i gęślarze śpiewali, a młodzież
3518   3,  24 |              się poza siebie strwożona i kijem kędyś pokazywała.
3519   3,  24 |            nieładzie, bieliznę pomiętą i zdartą, nogi pokrwawione.
3520   3,  24 |           chciał wierzyć własnym uszom i szalonej kobiecie. - Tuman
3521   3,  24 |             ręce obie do góry krzycząc i upadła zmęczona. Stary Mirsz
3522   3,  24 |                popatrzał w dal muczący i wpadł do chaty.~- Kto żyw,
3523   3,  24 |          drzwiom rzucili, a dziewczęta i niewiasty do komory - krzyki
3524   3,  24 |              wiodąc Milę przestraszoną i płaczącą, która czoło i
3525   3,  24 |                i płaczącą, która czoło i oczy tuląc w dłonie wołała:~-
3526   3,  24 |                w dali, usłyszał szczęk i wrzawę i nawrócił wnet,
3527   3,  24 |               usłyszał szczęk i wrzawę i nawrócił wnet, wołając.~-
3528   3,  24 |               ich dopadli, pozajmowali i zamiast wioseł chwyciwszy
3529   3,  24 |            drugich mąż ją wpół chwycił i na konia rzucił, skoczył
3530   3,  24 |            Drużby też konie prowadzili i jak kto stał, jakiego kto
3531   3,  24 |           biegły nad brzeg ręce łamiąc i padając. Czółen brakło.
3532   3,  24 |              śmiało rzucały się w wodę i płynęły.~W wirze tym i popłochu -
3533   3,  24 |            wodę i płynęły.~W wirze tym i popłochu - kto gdzie mógł,
3534   3,  24 |         zawrócili się gdzieś ku szopom i znikli. Nie pierwszą to
3535   3,  24 |            górą coraz silniej tętniało i dzikie słyszeć się dawały
3536   3,  24 |               okrzyki. Chmura Pomorców i Kaszubów leciała z tumanem
3537   3,  24 |               tego obłoku migały głowy i dzidy.~Jaruha zmęczona,
3538   3,  24 |        brzmiąca weselem, stała otwarta i pusta. Z korowajem obłamanym
3539   3,  24 |              na stole, z kadziami piwa i beczkami nie dopitego miodu.
3540   3,  24 |              dopadłszy, ratując siebie i niewiasty, gnali czwałem
3541   3,  24 |             naskoczy, rzucić się wpław i próbować ujść śmierci lub
3542   3,  24 |   straszniejsze od nich jeszcze.~Gdzie i jak kto mógł, krył się,
3543   3,  24 |              widać było drużynę Domana i białe szaty Mili, które
3544   3,  24 |                nimi tuman kurzu pędził i uchodzących zdradzał.~Z
3545   3,  24 |             uciekającymi, siekąc konie i ścigając ich zapalczywie.
3546   3,  24 |              Drudzy już otaczali chatę i zagrodę zagarniając, co
3547   3,  24 |             jezioro, zbiegła w trzciny i sitowia. Do tych Pomorcy
3548   3,  24 |              oberemkami wynoszono łupy i wiano młodej, podarki młodego,
3549   3,  24 |              poczęli je z gniewem tłuc i o ściany rozbijać, pokrzykując
3550   3,  24 |           Niemców ich wziąć było można i Niemcami też byli otoczeni,
3551   3,  24 |                szli znowu, mszcząc się i rodziców, i niedawnej klęski.
3552   3,  24 |                mszcząc się i rodziców, i niedawnej klęski. Za nimi
3553   3,  24 |                głową, popędzany kijami i biczami, nie stękając, nie
3554   3,  24 |                na tych, co śmiejąc się i urągając mu, smagali.~Na
3555   3,  24 |           dobywano poznajdywane placki i mięsiwo na misach.~Stary
3556   3,  24 |        zbielałymi przystąpił do starca i kopnął go nogą. Chciano
3557   3,  24 |               wieści o bogatym chramie i skarbach na ostrowiu; grożono
3558   3,  24 |                grożono mu obwieszeniem i targano.~- Każcie wieszać! -
3559   3,  24 |        nielitościwie smagać. Śmiał się i śpiewał razem, głosem jakimś
3560   3,  24 |              ty nasza - o dolo! Wesele i grób. Warzyli wesele, pogrzeb
3561   3,  24 |                je do ust rękami obiema i pić począł. Zamierzył się
3562   3,  24 |              się nań jeden z oszczepem i strzymał.~Ciągniono do chaty
3563   3,  24 |          ściskał tak silnie, iż we dwu i trzech zmóc go nie potrafili -
3564   3,  24 |              razem na ziemię.~Po sukni i z twarzy łatwo w nim zamożnego
3565   3,  24 |              zamożnego władykę poznali i z chaty wyszli doń synowie
3566   3,  24 |    nieszczęśliwy pan młody usta ścinał i słowa z niego dobyć nie
3567   3,  24 |           Doman dopiero głowę podniósł i popatrzał obłąkanym wzrokiem.~-
3568   3,  24 |      niedoczekanie wasze! Wyście wrogi i zbóje, nie wam panować,
3569   3,  24 |                 Przekleństwem skończył i zmilczał. Kazali go wlec
3570   3,  24 |         zmilczał. Kazali go wlec precz i odeszli gniewni. Znęcali
3571   3,  24 |          pospała, rzucił się w jezioro i zniknął.~
3572   3,  25 |          brzegu stał mnogi lud patrząc i przysłuchując się w milczeniu.~
3573   3,  25 |             wiatr mu przynosił wrzaski i dym, w którym czuć było
3574   3,  25 |              jak na wesele poubierane, i niewiasty starsze w namitkach
3575   3,  25 |             które woda porozwiązywała, i dzieci ze ściśniętymi rączkami
3576   3,  25 |          lądzie tylko ognie widać było i dym, który pod wieczór rozścielał
3577   3,  25 |          wszyscy, z chramu wybiegłszy, i Wizun na kiju sparty, i
3578   3,  25 |                i Wizun na kiju sparty, i siwowłosa Nenia, i Dziwa
3579   3,  25 |             sparty, i siwowłosa Nenia, i Dziwa z twarzą bladą, i
3580   3,  25 |                i Dziwa z twarzą bladą, i stróżki od zniczowego ogniska,
3581   3,  25 |        milczący, patrzeli a słuchali - i co przypłynął trup, wiatrem
3582   3,  25 |                święty chram? Rzucić go i uciekać czy pozostać i dać
3583   3,  25 |              go i uciekać czy pozostać i dać się pozabijać u ognia
3584   3,  25 |             wszyscy, a nikt powiedzieć i zapytać nie śmiał. Żaden
3585   3,  25 |          Niejeden raz ognie widać było i słychać wrzaski - przecież
3586   3,  25 |        dziewcząt, niedołężnych starców i dzieci. W kontynie oręż
3587   3,  25 |             dosyć zabranego na wojnach i poskładanego w ofierze,
3588   3,  25 |                kiju się oparł, patrzał i milczał. Chcieli mu wyczytać
3589   3,  25 |             miał jakby zamarzłą z bólu i skrzepłą. Nie drgnął w niej
3590   3,  25 |              patrzeli ciągle na Wizuna i ku lądowi. Wtem na fali
3591   3,  25 |               jasnego wystąpiło z fali i znikło. Poruszała się woda.
3592   3,  25 |                 Wizun z pagórka zszedł i zbliżył się ku brzegowi,
3593   3,  25 |               jakby wysiłkiem ostatnim i za dłoń wyciągniętą pochwycił.~
3594   3,  25 |               zgęsłą na nim widać było i rany sine... Wizun przyklęknął
3595   3,  25 |               Oczy się otworzyły tylko i zamknęły. Podniesiono go
3596   3,  25 |               zamknęły. Podniesiono go i na sukni, którą Wizun zwlókł
3597   3,  25 |             nad nim, z wody go ocierał i dłońmi ogrzewał własnymi.~
3598   3,  25 |             sama, zapomniawszy o sobie i o wstydzie. Przyszła siwowłosa
3599   3,  25 |             już nocą na nosze z gałęzi i niesiono do Wizuna chaty.
3600   3,  25 |             Stary odstąpił mu posłania i na ławie usiadł przy nim.
3601   3,  25 |            brzegu. Na brzask się miało i cisza panowała dokoła, na
3602   3,  25 |                podmuchem zawróciło się i płynęło dalej.~Dniało -
3603   3,  25 |          zgarnęła, kij z czółna dobyła i niepewnym krokiem chcąc
3604   3,  25 |              weń, odepchnęła się kijem i powierzyła wiatrom i wodzie.~
3605   3,  25 |             kijem i powierzyła wiatrom i wodzie.~Upadłszy starucha
3606   3,  25 |         starucha odzyskała siły trochę i przytomności, orzeźwiła
3607   3,  25 |                 płaszczem swoim okryła i stare kości ocalały.~- Dużo
3608   3,  25 |             starucha, patrząc w ziemię i ocierając twarz zmokłą. -
3609   3,  25 |             biesiada, a ludziom żałoba i łzy - westchnęła.~- Pociągnęli
3610   3,  25 |               ich nastraszyło.~Bogunki i wodnice występować zaczęły
3611   3,  25 |         zaczęły z jeziora, wiatr zadął i pędził ich precz... Ruszyli
3612   3,  25 |           precz... Ruszyli się, zawyli i dalej z łupem pociągnęli,
3613   3,  25 |          inaczej rozpowiadała... Potem i głosu jej zabrakło, siadła
3614   3,  25 |                twarz płachtą przykryła i usnęła. Tymczasem i drugi
3615   3,  25 |          przykryła i usnęła. Tymczasem i drugi czółen nadpływał.
3616   3,  25 |        opowiadał, że Pomorcy złupiwszy i spaliwszy okolicę, nastraszeni
3617   3,  25 |     pierzchnęli. Słyszał on, że tratwy i czółna wiązać chcieli, aby
3618   3,  25 |                w istocie tylko popioły i gruzy a stratowana ziemia
3619   3,  25 |              gruzy a stratowana ziemia i nie pogrzebane trupy.~Uspokojony,
3620   3,  25 |                poszedł Wizun do chramu i do swojego chorego, ale
3621   3,  25 |           tylko rękę mu kładł na czole i sercu, czoło było gorące
3622   3,  25 |               sercu, czoło było gorące i serce biło żywo. Rany się
3623   3,  25 |              żywo. Rany się pozamykały i przyschły.~Z południa ciężkim
3624   3,  25 |               nie wiedział, gdzie był, i dopiero Wizuna mowa pamięć
3625   3,  25 |            wolna przywróciła. Ten jeść i pić kazał mu nie pytając
3626   3,  25 |           ostatni wysiłek dla ocalenia i walkę z wodą, którą choć
3627   3,  25 |       zdrętwieniu, jak fale unosiły go i rzucały, jak tonął i dobywał
3628   3,  25 |                go i rzucały, jak tonął i dobywał się z topieli, aż
3629   3,  25 |           Wizun - potem na koń wszyscy i Pomorcom dać naukę!~My dziś
3630   3,  25 |         usypiał, budził się z krzykiem i drzemał znowu.~Wizun przychodził,
3631   3,  25 |              popatrzała na twarz bladą i pierzchnęła zarumieniona
3632   3,  25 |               pierzchnęła zarumieniona i przelękła. Lękała się, aby
3633   3,  25 |          podniósłszy się siedzieć mógł i był spokojniejszy. Dziwa
3634   3,  25 |             zanieść strawę dla chorego i starego... zawahała się,
3635   3,  25 |              zawahała się, strach brał i ochota razem. Wizuna właśnie
3636   3,  25 |             Dziwa chciałaby była pójść i wahała się - aż Wizun nadciągnął.
3637   3,  25 |                 Dziwa usłuchać musiała i razem ze starym do chaty
3638   3,  25 |            siedział na ławie w koszuli i siermiężce, a na piersiach,
3639   3,  25 |         posłuszna, przystąpiła do ręki i prędko świeże liście babki
3640   3,  25 |                 Dola - powtórzył Doman i zamilkli, stary coś poprawić
3641   3,  25 |                Doman spróbował wynijść i usiąść w progu, nie pokazała
3642   3,  25 |               ozdrowieje, sił nabierze i będzie mógł do domu powrócić.~
3643   3,  25 |    przesiedziawszy na chłodnym wietrze i rosie, stary go do łóżka
3644   3,  25 |              gdy potem ujrzał osłabłym i z żalu może sam zapadł,
3645   3,  25 |      troskliwie, unikając tylko wzroku i nie rozpoczynając rozmowy.
3646   3,  25 |        nieśmiałe, zaparło drzwi prędko i uciekło.~Jaruha od owego
3647   3,  25 |                ciągle jej potrzebowali i karmili, a od chramu też
3648   3,  25 |           miotłę zamiatała około tynów i przy progach. Nagadać się
3649   3,  25 |                  szkoda jej! hoża była i wesoła jak szyczygiełek,
3650   3,  25 |               wspominaj!~- Ona tu jest i panuje - mówiła baba - jej
3651   3,  25 |            kmiecia córa, a dla tych to i knezia mało. Rączki mają
3652   3,  25 |                co pracować nie umieją, i oczki czarne, co pogardliwie
3653   3,  25 |               obojętnością dodał Doman i zamilkł. Stara, niby zamyśliwszy
3654   3,  25 |                 Niech mój smutek wezmą~I niech z nim ucieką...~-
3655   3,  25 |           niech z nim ucieką...~- Albo i to... dola - dodała prześpiewawszy -
3656   3,  25 |               ziele mrozem zwarzone...~I trzęsła głową Jaruha, a
3657   3,  25 |        musiałaby ona wam być posłuszną i pójść, gdzie byście jej
3658   3,  25 |          takimi znam, co wiele mogą... I jak zawołam, przychodzą
3659   3,  25 |          babina:~- Mnie się zmory boją i latawice... ja jak tupnę
3660   3,  25 |              gdzie ja się pokażę, mary i nocnice płoszę, bo ja sama
3661   3,  25 |               posługę...~Doman patrzał i słuchał z coraz większą
3662   3,  25 |                bym go rozmoczyć mogła, i kawałka mięsa, bo z tego
3663   3,  25 |              to miała - odparł Domen - i kożuch na zimę, ale to być
3664   3,  25 |          mówiąc zaczęła piosenkę nucić i wysunęła się z chaty wprost
3665   3,  25 |         zasłony, zajrzała, spuściła ją i siadła czatować na jednym
3666   3,  25 |                tymczasem zrywała zioła i trawy, przebierała je starannie
3667   3,  25 |               przebierała je starannie i w pęczki wiążąc do torby
3668   3,  25 |              które w chramie na wianki i kadzenie dla chorych były
3669   3,  25 |             było, kilka starych wierzb i olch rosło pod okopem, który
3670   3,  25 |        układało obrywając suche liście i wiążąc pęczki. Jaruha zza
3671   3,  25 |        leżących na ziemi bardzo prędko i zręcznie składać je i wiązać
3672   3,  25 |           prędko i zręcznie składać je i wiązać zaczęła.~Milczała
3673   3,  25 |             kleci.~Dziwa wiązała trawy i nic nie mówiła.~- Przy ogniu
3674   3,  25 |               szkoda... - coraz żywiej i śmielej ciągnęła. - Wy się
3675   3,  25 |               jestem, ja wiem wszystko i znam... i przez gzło widzę,
3676   3,  25 |                wiem wszystko i znam... i przez gzło widzę, co się
3677   3,  25 |               spuściła głowę ku trawom i przebierać je prędko zaczęła,
3678   3,  25 |             który od niej rozumniejszy i zręczniejszy będzie, a jej
3679   3,  25 |         królewskim złote koło przybito i zaczęli do niej jechać w
3680   3,  25 |                do niej jechać w swaty, i jechali królowie, panowie,
3681   3,  25 |               śmiała, w boki się brała i powtarzała:~- Nie będzie
3682   3,  25 |            wodę ze złotym dzbanuszkiem i nie wrócił; smok go połknął,
3683   3,  25 |              jechał, wpadł w przeręblę i ryby go zjadły, tylko piórko
3684   3,  25 |              szyi; ten poleciał wysoko i sępy go rozszarpały, co
3685   3,  25 |                serce mu się zagotowało i rzekł sobie:~- Bym i życie
3686   3,  25 |        zagotowało i rzekł sobie:~- Bym i życie postradał, to ją muszę
3687   3,  25 |           ulękła, poczęła bardzo drżeć i płakać.~Kazała mu zaraz
3688   3,  25 |           Kazała mu zaraz iść za morze i przynieść tego ziela, co
3689   3,  25 |                je pochwycił, uszczknął i przyniósł gałązkę. Właśnie
3690   3,  25 |                był królowi synek zmarł i smutek we dworze wielki
3691   3,  25 |           chłopak wstał, oczy przetarł i zawołał:~- Dawajcie jeść,
3692   3,  25 |            król szczęśliwy uściskał go i zawołał do córki:~- Inaczej
3693   3,  25 |             się ja siedem razy schowam i siedem mnie razy wyszuka.
3694   3,  25 |         wiedźma wielka, a mogła siebie i drugich przemieniać, jak
3695   3,  25 |          czarownik był jeszcze większy i umiał tak się przerzucić,
3696   3,  25 |                 zamieszała się w stado i z ptastwem latała... A że
3697   3,  25 |                się jastrzębiem uczynił i pogonił za nią. Ulękła się
3698   3,  25 |             przy niej królewiczem stoi i za rączkę ją bierze...~Poszła
3699   3,  25 |            wsunęła, usiadła na grządce i liliją zakwitła.. Wszystkie
3700   3,  25 |              łodygi - aż tu panna stoi i płacze.~- Poznałeś mnie
3701   3,  25 |             nie odgadniesz raz trzeci.~I do komory leci, zasuwa się,
3702   3,  25 |              nad rankiem okno odsunęła i złotą muszką wyleciała.~
3703   3,  25 |            powietrzu pajęczynę ogromną i czeka. Wróble muszkę napędziły
3704   3,  25 |                Wróble muszkę napędziły i w siatkę mu wpadła... pająk
3705   3,  25 |               do niej... królewna stoi i płacze.~- O doloż ty moja,
3706   3,  25 |                łóżeczku, głowę nakryła i płacze a zawodzi. - Doloż
3707   3,  25 |               do niej pukają, przyszły i powiadają:~- Popłyń ty rybką
3708   3,  25 |          ukryję?... W morzu są potwory i boję się morza...~Płakała
3709   3,  25 |                 Czwartyś raz przegrała i musisz być moją!~Gdy te
3710   3,  25 |                panna do brzegu płynęła i biegła do malowanego dworu,
3711   3,  25 |            dworu, zamyka się w komorze i płacze.~Płacze znowu noc
3712   3,  25 |          kamyczek się obróciła śliczny i leży.~Królewiczowi piąty
3713   3,  25 |            kamyka, a tu panna wykrzyka i z ziemi wstaje z suknią
3714   3,  25 |               mnie miał za siódmą górą i za siódmą rzeką! ~Panna
3715   3,  25 |              podłodze, jak się zwinęła i do dziurki schowała, i myśli:~-
3716   3,  25 |         zwinęła i do dziurki schowała, i myśli:~- Myszką się stanę...
3717   3,  25 |      królewicza, usiadł mu na ramieniu i szczebiocze:~- Panna myszką
3718   3,  25 |             burego się odmienił, siadł i czatuje.~Myszce jeść się
3719   3,  25 |                  Padła panna na ziemię i płacze:~- Nieszczęśliwa
3720   3,  25 |               się wszystkie siostrzyce i druhny, i czarownice, radzą,
3721   3,  25 |         wszystkie siostrzyce i druhny, i czarownice, radzą, radzą
3722   3,  25 |              radzą, radzą cały wieczór i noc całą, dnieć zaczyna
3723   3,  25 |                noc całą, dnieć zaczyna i nic nie uradziły... Królewna
3724   3,  25 |          uradziły... Królewna z płaczu i ze wstydu się zachodzi.
3725   3,  25 |                 żółtą, straszną jak ja i poszła żebrać na gościniec.
3726   3,  25 |           jedzie, spojrzał na staruchę i rozśmiał się: - A! co za
3727   3,  25 |           drogi...~Panna się odstąpiła i raduje:~- Nie poznał mnie
3728   3,  25 |            siwku, w boki się wziąwszy, i piosenkę nuci. Kołpaczek
3729   3,  25 |               zdradziła. Patrzy panicz i wnet do niej przyskoczy
3730   3,  25 |                wnet do niej przyskoczy i podgląda jej w oczy... Oczów
3731   3,  25 |               musisz moją być teraz...~I sprawił król wesele, na
3732   3,  25 |              słuchając uśmiechnęła się i zamyśliła.~- Może - dokończyła -
3733   3,  25 |             dokończyła - tak to będzie i z Domanem, próżno od niego
3734   3,  25 |                wstała prędko, zanuciła i poszła. Wiedziała, że się
3735   3,  25 |              się ziarno rzuca w ziemię i leżeć musi czasem długo,
3736   3,  25 |                 byle się za to posilić i napoić.~Dziwa w ogródku
3737   3,  26 |             było u Polanów od Kaszubów i Pomorców, których podprowadzali
3738   3,  26 |        Pomorców, których podprowadzali i zmawiali Leszkowie. Zaledwie
3739   3,  26 |             nich coraz głębiej sięgała i niszczyła. Ludzie nie wiedzieli,
3740   3,  26 |           zwoływała, radziła, swarzyła i z niczym precz jechała.
3741   3,  26 |           odpierać.~Ludzie się zabrali i do domów prędko rozbiegli.~
3742   3,  26 |                nich wyganiał; spasione i stratowane pola stały odłogiem.~
3743   3,  26 |              pola stały odłogiem.~Było i takich wielu, co już Chwostka
3744   3,  26 |         przywlokło, a po granicy miecz i ogień bujały, jako chciały.~
3745   3,  26 |          Radźcie. - Starszyzna stękała i rozpowiadała, jak to ono
3746   3,  26 |          Zbierali się młodsi, o wojnie i o łowach prawiąc dzień zmarnowali...
3747   3,  26 |                A że właśnie jeść mieli i posilać się po całodziennym
3748   3,  26 |                po całodziennym wołaniu i stękaniu, wyszedł jeden
3749   3,  26 |         wyszedł jeden z Myszków ku nim i w gościnę ich do wspólnego
3750   3,  26 |          zaprosił.~Zsiedli więc z koni i przyszli do gromady, pozdrawiając
3751   3,  26 |          Zastawiono przed nimi kołacze i mięsiwo, piwo i miód. Mięsa
3752   3,  26 |                kołacze i mięsiwo, piwo i miód. Mięsa jednak tykać
3753   3,  26 |            tykać tego dnia nie chcieli i chleba tylko ułamawszy,
3754   3,  26 |                widząc zasępione twarze i oblicza chmurne, zapytał,
3755   3,  26 |               Dunaju począwszy po Łabę i Odrę, a nigdzieśmy nie znaleźli
3756   3,  26 |           knezia lub króla, albo wodza i głowy nie było. Sasi i Frankowie
3757   3,  26 |           wodza i głowy nie było. Sasi i Frankowie naciskają nas
3758   3,  26 |                nas chciałby nim być... i każdy się lęka, aby gdy
3759   3,  26 |              jedni drugim zazdroszcząc i lękając się siebie, dlaczegóż
3760   3,  26 |           wyroczni. Spojrzeli po sobie i Ścibor zapytał:~- Czy wam
3761   3,  26 |                ubogi być umiał pokorny i zacny, ten w szczęściu i
3762   3,  26 |               i zacny, ten w szczęściu i wyniesion sprawiedliwym
3763   3,  26 |           dodał:~- Wszakże ubogim jest i ten, który nas czasu postrzyżyn
3764   3,  26 |         wszyscy szanujecie. A czemu by i ten waszym kneziem nie miał
3765   3,  26 |            wszyscy razem - Piastun!...~I jakby dopiero teraz przejrzeli
3766   3,  26 |           długo naradzała się po cichu i stąd wprost niektórzy na
3767   3,  26 |         młodzież między sobą gziła się i gryzła. Od bytności dwóch
3768   3,  26 |               Od bytności dwóch obcych i upadku Pepełka smętne i
3769   3,  26 |                i upadku Pepełka smętne i dziwne myśli przechodziły
3770   3,  26 |               po głowie.~Ścibor, Bolko i jeden z Myszków, przybywszy
3771   3,  26 |              pod wrota, z koni zsiedli i weszli do zagrody pozdrawiając
3772   3,  26 |                cicho. - Jam człek mały i ubogi.~Słowa te z jego ust
3773   3,  26 |              Wizuna wyrocznię słyszeli i radę gości obcych, spojrzeli
3774   3,  26 |           przemówiła:~- Jam człek mały i ubogi!~Jakby trwoga jakaś
3775   3,  26 |              im się, wolą było niebios i bogów, aby ten, a nie kto
3776   3,  26 |              gdy w progu blady jeszcze i słaby ukazał się Doman,
3777   3,  26 |                tu już coś o jego losie i wszyscy obstąpili go zaraz,
3778   3,  26 |           które mu pozostały od strzał i od sznurów, jakimi go krępowano
3779   3,  26 |               kości, począł się burzyć i wyrzekać o pomstę nawołując.~
3780   3,  26 |               końca, jak ujść potrafił i ocaleć. Ledwie wierzyć chciano,
3781   3,  26 |          Pomorców, ich siły, o Leszków i o Niemców badali, jak oni
3782   3,  26 |            drugich. Rozżarzyli się też i odgrażać poczęli.~Doman
3783   3,  26 |              pilno było wodza wybierać i że najgorszy nawet lepszy
3784   3,  26 |            Pozbierają się kupy zbrojne i kto silniejszy się poczuje,
3785   3,  26 |                nękają, do ich gniazda, i wydusić tam to plemię, abyśmy
3786   3,  26 |            szykował do lasu, gdy Bolko i Ścibor, postrzegłszy to,
3787   3,  26 |         posłusznym być trzeba. Niechaj i Doman jedzie z nami, aby
3788   3,  26 |                z nami, aby okazał rany i powiedział, co jego oczy
3789   3,  26 |          Pobudzono tych, którzy spali, i wszyscy na koń siedli jechać
3790   3,  26 |               było ich tego dnia dosyć i coraz nowi jeszcze przybywali.~
3791   3,  26 |          Grodzisko, na którego żużlach i gruzach trawa już porastała,
3792   3,  26 |            porastała, wygniecione było i jak tok ubite przez nieustannie
3793   3,  26 |             wyszło.~Posłuch o Niemcach i grożącym znowu najeździe
3794   3,  26 |             oni najmożniejszych dworów i napadali na nie najczęściej,
3795   3,  26 |                 Bolko, Myszko, Piastun i Doman nadciągnęli. Zobaczywszy
3796   3,  26 |          tknięci wyroczni wspomnieniem i przez cześć dla siwych jego
3797   3,  26 |               koła, miejsce mu czyniąc i wołając:~- Radźcie nam,
3798   3,  26 |             powiem nic. Zgody potrzeba i prędkiego wyboru. Litujmy
3799   3,  26 |           ziemi, czapkę uniósł do góry i wykrzyknął piersią całą: -
3800   3,  26 |           Kneziem Piastun. Krew nasza!~I nie było ani jednego, który
3801   3,  26 |              Jam bartnik, człek prosty i ubogi - zawołał - ja ludźmi
3802   3,  26 |          szyderstwa ze mnie.~To mówiąc i gdy tłum się ściskał a mieszał,
3803   3,  26 |            opatrzono, co chce uczynić, i zdołano zapobiec temu, wyśliznął
3804   3,  26 |            zatrzymać, już dopadł konia i wraz z synem w czwał ku
3805   3,  26 |            kneź im zwrócony nie będzie i zmuszony do przyjęcia wyboru.~
3806   3,  26 |             nie tracąc z oka Piastuna, i udało się im tylko syna,
3807   3,  26 |        wiedział, dlaczego ich ścigano, i o ojca a siebie się lękając
3808   3,  26 |      spodziewając się, iż, w zagrodzie i ojca znajdą.~Przybywszy
3809   3,  26 |            domu, wprost do lasu uciekł i skrył się w nim, puściwszy
3810   3,  26 |             obyczajem do wrót przyszła i głowę na nich położywszy
3811   3,  26 |     postanowili, tak dotrzymać chcieli i nie ruszać z miejsca, dopóki
3812   3,  26 |        znaleźli. Ci, co najlepiej lasy i okolicę znali, wnet poszli
3813   3,  26 |              jednak dzień jeden, drugi i trzeci, a Piastuna nie było.
3814   3,  26 |           ubogi, który od niej uciekał i ofiarowanej przyjąć nie
3815   3,  26 |               że Piastun uszedł w lasy i w nich się ukrywał, rozśmiała
3816   3,  26 |         wróciło.~Szła zatem do Ścibora i starszyzny, którzy na nią
3817   3,  26 |              starszyzny, którzy na nią i patrzeć, i mówić z nią nie
3818   3,  26 |               którzy na nią i patrzeć, i mówić z nią nie chcieli.~-
3819   3,  26 |           pewną siebie się być zdawała i drudzy pomyśleli w końcu,
3820   3,  26 |               trudnością mogli podążyć i przedrzeć się przez gąszcze,
3821   3,  26 |                była połamanymi wichrem i starością drzewami, które
3822   3,  26 |                porosłe gęstymi chwasty i puszczającymi się na próchnie
3823   3,  26 |             dała nogom się wyprostować i szła znowu. Las podnosił
3824   3,  26 |            podnosił się nieco ku górze i składał z nadzwyczajnej
3825   3,  26 |     nadzwyczajnej wielkości dębów, lip i grabów, podszytych leszczyną,
3826   3,  26 |                ażeby zamilkła, gdy tuż i posłani Bolko z Sobiesławem
3827   3,  26 |               może. Chodziliby miesiąc i nie znaleźli was, gdyby
3828   3,  26 |               ja.~Gdy Bolko, Sobiesław i Piastun szli razem nazad,
3829   3,  26 |        hradyszczu, porozwiązywała nogi i sama jedna została tu spoczywać.~
3830   3,  26 |            zwierza dzikiego, jak wężów i wszelkiego stworzenia. Wygodnie
3831   3,  26 |         oznajmując, iż knezia znaleźli i jutro go przywiodą.~Milcząc
3832   3,  26 |         przeciwiąc się, na konia siadł i jechali. Na pół drogi do
3833   3,  26 |                bogów, abyś nam panował i rozkazywał. Na was jednego
3834   3,  26 |               Nie czułem się na siłach i nie czuję - mówił Piastun -
3835   3,  26 |             Wiem w ubóstwie, co czynię i jak idę; gdy mi moc dacie,
3836   3,  26 |                Wtem tłum się rozstąpił i dwaj owi goście nieznani,
3837   3,  26 |               Zbliżali się z uśmiechem i pokłonem.~- Przychodzimy
3838   3,  26 |         błogosławieństwo.~Krzyki znowu i im mówić nie dały, wesele
3839   3,  26 |               włosy starca go nałożył.~I znowu wrzawa powstała, radość,
3840   3,  26 |            zmusili do tego.~- Rozkazuj i rządź! - zaczęto wołać ze
3841   3,  26 |               Ścibor wnet swój odpasał i na znak władzy własnymi
3842   3,  26 |                gości obcych, aby miecz i laskę błogosławili, i uczynili,
3843   3,  26 |            miecz i laskę błogosławili, i uczynili, jak żądano, oczy
3844   3,  26 |               ku niebu, składając ręce i szepcząc coś po cichu. Tłum
3845   3,  26 |              nie wierząc uszom własnym i oczom, długo w niepewności
3846   3,  26 |             otaczających: - Wola bogów i wasza niech się stanie.
3847   3,  26 |       wyrzucając mu, iż zbiegł od nich i opierał się woli losu. Po
3848   3,  26 |                w jednym kole Leszkowie i Myszki, ocierając się o
3849   3,  26 |                ojcu do nóg przypadając i ręce jego całując, i uczuwszy
3850   3,  26 |       przypadając i ręce jego całując, i uczuwszy się oswobodzonym
3851   3,  26 |                 że mu przypasano miecz i dano laskę białą i że mu
3852   3,  26 |               miecz i dano laskę białą i że mu się wszyscy do nóg
3853   3,  26 |                kończyło, a pełna trosk i niewoli służba ciągła rozpoczynała.
3854   3,  26 |               nie pociechę, ale smutek i troskę widziała przed sobą.~
3855   3,  26 |              pocałowała Ziemka w czoło i na powrót do dzieży swej
3856   3,  26 |                potrzeba.~Godzina jedna i druga zeszły na oznakach
3857   3,  26 |               szli potem na gród znowu i radzić chcieli, a raczej
3858   3,  26 |               odparł Piastun - kto żyw i silem na koń niech siada.
3859   3,  26 |               niech zbiera pod stanice i przywodzi.~Za czym wołać
3860   3,  26 |                 To było pierwsze słowo i rozkaz nowo obranego pana.
3861   3,  26 |         postanowił wojewodów po mirach i okolicach.~Wtem, gdy tak
3862   3,  26 |               nowo tynem, odbudować je i w nim panu obranemu uczynić
3863   3,  26 |          miejsce to jest nieszczęśliwe i splugawione, nie chcę siedzieć
3864   3,  26 |             gdzie wspomnienia Chwostka i zgliszcza stałyby między
3865   3,  26 |              wami. Tam będzie gród mój i stolica nowa, gdzie pierwsze
3866   3,  26 |        zamieszania powszechnego znikli i nie postrzeżeni. Kazano
3867   3,  26 |                ani się opatrzył, kiedy i jak się wysunęli i znikli.~
3868   3,  26 |               kiedy i jak się wysunęli i znikli.~Gdy orszak prowadzący
3869   3,  26 |         trwożył, schyliła się ku ziemi i ściskając nogi zachodziła
3870   3,  26 |                najlepszego, staw stoły i kadzie, aby ci, co mnie
3871   3,  26 |                 Komory więc pełne były i na niczym nie zbywało.~Tłumy
3872   3,  26 |             okolicy, dworów sąsiednich i chat jak po drodze już witały
3873   3,  26 |            nieustannie, cisnąc się doń i uważając za dziw dziwów
3874   3,  26 |             łuczywa jak w noc Kupałową i dzień uczyniono świątecznym,
3875   3,  26 |       przyniósł z sobą nadzieję pokoju i zgody... Całą noc do białego
3876   3,  26 |               po dworach wesołą nowiną i co chwila nadbiegali kmiecie
3877   3,  26 |              kmiecie pozdrawiając pana i okrzykując. Przez nich potem
3878   3,  26 |             pod swego wojewodę z rodem i czeladzią.~Chwytając i mieniając
3879   3,  26 |           rodem i czeladzią.~Chwytając i mieniając po pastwiskach
3880   3,  26 |         zagroda starego bartnika dzień i noc teraz wrzawy była pełna.
3881   3,  26 |       wyznaczona do dzielnic, zwoływać i dobierać lud wszelki.~Nie
3882   3,  26 |           dzielił, ustawiał, opatrywał i zachęcał do boju.~Pomorcy
3883   3,  26 |              boju.~Pomorcy z Kaszubami i Niemcami na czele, zniszczywszy
3884   3,  26 |             czele, zniszczywszy wszerz i wzdłuż niemałą kraju przestrzeń,
3885   3,  26 |              kraju przestrzeń, z łupem i niewolnikami wrócili wprawdzie
3886   3,  26 |                 obawiając się zasadzki i utraty grabieży, ale wiedziano
3887   3,  26 |               wyrzekli się praw swoich i zemsty, której pragnęli.~
3888   3,  26 |             nią w lasy, aby spocząwszy i pozbywszy się ciężaru, na
3889   3,  26 |               ale ciągle czynnymi byli i nowe zaciągi sprowadzali.~
3890   3,  26 |                czym napastnika osaczyć i zwalczyć. Droga, którą on
3891   3,  26 |            spodziewano się go oskoczyć i wymordować do nogi.~Synowie
3892   3,  27 |             osobliwszej bogów wyroczni i woli inaczej była opowiadaną.
3893   3,  27 |              sprzeciwić; jednym głosem i wolą wywołano starego bartnika
3894   3,  27 |                uciekającego pochwycono i zmuszono do panowania.~Leszkowie
3895   3,  27 |             panowania.~Leszkowie tylko i ci, co im sprzyjali, a krwią
3896   3,  27 |        należeli, aby ich nie wytępiono i zemsty nad nimi nie szukano.~
3897   3,  27 |             dziecięciu potomka doczeka i we wnuku na nowo odrodzi.~
3898   3,  27 |          piętnastoletnie, a że ślepota i jego uczyniła dziecinnym,
3899   3,  27 |               im o bohaterach prawiła, i tak dnie schodziły powoli.~
3900   3,  27 |                pary, nie pokazując się i nie mieszając do rozmowy,
3901   3,  27 |             jakim nieostrożnym boleści i nieszczęścia nie przypomniał.
3902   3,  27 |               cały był w jednym głosie i sercu jednym.~Dni tak płynęły
3903   3,  27 |          niczego mieszać się nie chce, i odprawił, a gdy potem z
3904   3,  27 |            niedźwiedź jego nieodstępny i dwie sroczki domowe skakały.
3905   3,  27 |              na drzewa, psy szczekając i ujadając się zerwały i niedźwiedź
3906   3,  27 |      szczekając i ujadając się zerwały i niedźwiedź począł mruczeć,
3907   3,  27 |             narobiły wrzasku, biegając i podskakując po ziemi, to
3908   3,  27 |           bramy wylazł na pomost górny i przypatrywał się, kto przybywał.~
3909   3,  27 |       otulonych, wyglądających biednie i ubogo, z pozasłanianymi
3910   3,  27 |        dopatrzyć twarzy, lecz z ruchów i głosu domyślał się młodych
3911   3,  27 |                Na próżno napierali się i łajali, nie pomogło nic.~
3912   3,  27 |                zdjął z palca pierścień i ukazując go rozkazał stróżowi,
3913   3,  27 |                który był przepołowiony i na palcu łańcuszkiem się
3914   3,  27 |           powlókł się pod dęby do pana i bijąc mu czołem oddał do
3915   3,  27 |         potoczyła mu się po policzkach i brodzie, skinął na żonę,
3916   3,  27 |               precz do dworu odwiodła, i kazał wpuścić tych gości.~
3917   3,  27 |         Odsunięto drągi, otwarto wrota i dwaj przybyli weszli z wolna.
3918   3,  27 |          zmieniły im się zaraz postawy i twarze. Stali tam wprzód
3919   3,  27 |             Stali tam wprzód skurczeni i pokorni, tu się im wyprostowały
3920   3,  27 |        zaświeciły oczy.~Byli to Leszek i Pepełek, dwaj synowie Chwostka.~
3921   3,  27 |              stanęli, ręką ich powitał i czekał.~Natenczas starszy
3922   3,  27 |         odezwał do niego:~- Dostaliśmy i my się do was kneziu, z
3923   3,  27 |                 abyś szedł nam pomagać i dał ludzi.~Miłosz się popatrzał
3924   3,  27 |               choć młody, panem jestem i nad krajem, i nad wami.
3925   3,  27 |             panem jestem i nad krajem, i nad wami. Przynajmniej rodowi
3926   3,  27 |           Przynajmniej rodowi własnemu i krwi nie dam się przeciwko
3927   3,  27 |             nóg jego leżący, głos obcy i ludzi czując nowych, mruczał
3928   3,  27 |             musimy - ciągnął starszy - i ziemię naszą, i gród odzyskać.
3929   3,  27 |              starszy - i ziemię naszą, i gród odzyskać. Wszyscy Leszkowie
3930   3,  27 |           muszą pójść z nami. Tę czerń i tłuszczę, co podnosi głowy,
3931   3,  27 |          podnosi głowy, trzeba zgnieść i wytępić, wybić i spętać.~
3932   3,  27 |               zgnieść i wytępić, wybić i spętać.~Mówił powoli, przestając
3933   3,  27 |           powoli, przestając co chwila i wyczekując, azali nie odezwie
3934   3,  27 |            trzymacie, czy z tą czernią i chłopstwem?~W starym Miłoszu
3935   3,  27 |         Miłoszu widocznie się gotowało i burzyło już coś, choć wstrzymywał
3936   3,  27 |         krwawymi powieki podniosły się i wąs siwy zakąsał, ręka wychudła,
3937   3,  27 |             Stoi was tu dwóch zdrowych i żywych przede mną, a gdzie
3938   3,  27 |                a drugiego wyłupić oczy i rzucić je psom.~Obaj synowie
3939   3,  27 |           kwitnące, na oczy ich jasne, i gniew a żal opanowały go
3940   3,  27 |           zawołał nogą tupiąc w ziemię i czoło dumnie podnosząc do
3941   3,  27 |             Wołam was na wojnę za nasz i wasz własny ród. Ojciec
3942   3,  27 |              twojego, bo mu się burzył i powstawał; oślepił drugiego,
3943   3,  27 |              drugiego, bo szedł za nim i robił toż samo... łaska,
3944   3,  27 |            pazuchą, podniósł go do ust i zatrąbił.~Ze wszystkich
3945   3,  27 |               jego działo. Miłosz stał i drżał, rękę wyciągnął ku
3946   3,  27 |               rękę wyciągnął ku młodym i, ukazując ich, wołać począł
3947   3,  27 |                  Związać tych ludzi... i rzucić do lochu! Do lochu!~-
3948   3,  27 |               o siebie, dobyli mieczów i stawali do obrony. Wtem
3949   3,  27 |         pachołków rzucił się na ziemię i za nogi chwyciwszy obalił
3950   3,  27 |                chwytali.~Powstał krzyk i wołanie. Związano obu mimo
3951   3,  27 |           ciągnąc, pomimo rzucania się i oporu rzucono do głębi i
3952   3,  27 |               i oporu rzucono do głębi i natychmiast zawalono drzwi,
3953   3,  27 |             szarpiąc na piersi, dysząc i jęcząc straszliwie, tarł
3954   3,  27 |                straszliwie, tarł czoło i łamał dłonie; wiatr długą,
3955   3,  27 |              to dziczała, to zasmucała i rozjaśniała. Myślał o pomście
3956   3,  27 |           wnuki jego, sieroty bez ojca i matki.~Gdy Miłosz rzucał
3957   3,  27 |            mimo ciszy panował niepokój i trwoga.~Ludzie knezia poznali
3958   3,  27 |         poznali dzieci ostatniego pana i choć spełnili na nich, co
3959   3,  27 |             Miłosz wzrost miał ogromny i siłę. Niejeden ród wówczas
3960   3,  27 |            dworze przechodził wzrostem i mocą. Mówiono, że był potomkiem
3961   3,  27 |         niegdyś byli ujarzmili Dulebów i znęcali się nad nimi, niewiasty
3962   3,  27 |              potomkowie nie zwyciężyli i nie odegnali precz najezdników.~
3963   3,  27 |             wóz z sianem brał na barki i nosił go, jak drugi wiązkę
3964   3,  27 |             się odzywał niezrozumiałym i śmiechem. Na grodzie Hula
3965   3,  27 |         gwałtownie się dobijać poczęto i wołanie za nimi słyszeć
3966   3,  27 |          powiększał coraz. Po strojach i orężu poznać było łatwo
3967   3,  27 |            Niemców, Pomorców, Kaszubów i domowników Leszków, zmieszanych
3968   3,  27 |                kazać Obrowi zdusić obu i trupy ich wyrzucić za wrota.
3969   3,  27 |              na dane hasło ściągał się i zewsząd opasywał, grodzisko.
3970   3,  27 |              ówczesnym poczęła rozmowę i łajanie wzajemne.~Starszy
3971   3,  27 |       tymczasem zapadał, mrok nadszedł i stojący poza okopami, ciągle
3972   3,  27 |               Obr zawołany stał za nim i patrzał mu w oczy.~Smerda
3973   3,  27 |               nocą przyszedł nad wrota i krzyknął starszyźnie, domagającej
3974   3,  27 |                 pamiętali ojca Pepełka i służbę swoją na jego dworze.~
3975   3,  27 |               go, życie tu było nędzne i nieznośne. U wrót nocą zaczęły
3976   3,  27 |             nieznacznie z łajań szepty i namowy do zdrady.~Gdy Miłosz
3977   3,  27 |            cicho rozwarły się wierzeje i gromadka zbrojnych,. a za
3978   3,  27 |              nią cały tłum gęsty wpadł i wtoczył się na podwórze.
3979   3,  27 |                Miłosza.~Gdy on z Obrem i garścią wiernych ludzi,
3980   3,  27 |                już był w ręku Pomorców i Niemców, z wrzawą i krzykami
3981   3,  27 |           Pomorców i Niemców, z wrzawą i krzykami biegnących w podwórze
3982   3,  27 |         krzykami biegnących w podwórze i zalewających grodzisko.
3983   3,  27 |             zamknięto młodych kneziów, i wypuścił ich z ciemnicy.~
3984   3,  27 |            zdziczała rzuciła się rżnąć i mordować mściwie. Pierwszy
3985   3,  27 |            pnie dębów podruzgotał, ale i jego w końcu przywaliła
3986   3,  27 |                nadciągających Pomorców i na ziemie obalonego zamordowała.
3987   3,  27 |          nikogo.~Dzicz pijana śpiewała i cieszyła się swojemu zwycięstwu.~
3988   3,  27 |            dębami wśród trupów, bladzi i przerażeni jeszcze niebezpieczeństwem,
3989   3,  27 | niebezpieczeństwem, z którego ocaleli, i nieszczęściem, jakiego ich
3990   3,  27 |               postrzegli się, iż Bumir i inni Leszkowie, krewni ich,
3991   3,  27 |             towarzyszyli, opuścili ich i znikli.~Zrozumieli, że to
3992   3,  27 |           Zrozumieli, że to zwycięstwo i pomsta krwawą była klęską.~
3993   3,  27 |         Zostali sami z garścią Niemców i z najemnikami, którzy się
3994   3,  27 |              latały popłoszone gołębie i dwie sroki skrzeczały.~Resztki
3995   3,  27 |             zakątach skryła, wyciągano i wiązano. Kaszuby skrępowaną
3996   3,  27 |               twarz zakrywając rękami, i ryczała płaczem okropnym,
3997   3,  27 |             precz juczne konie, łupami i zdobyczą obciążone, wyśpiewując
3998   3,  27 |           płynął przez wrota, wchodząc i niknąc w głębi lasu. Naprzód
3999   3,  27 |          ostatku pijana ciżba po kilku i pojedyncze zbóje, którzy
4000   3,  27 |                wybitą przez pole drogą i zniknął w lesie.~Z drugiej