Tom,  Rozdzial

4001   3,  27 |               przytulił się doń drżący i płakał.~- Stary Miłosz leży
4002   3,  27 |               to się samo w nim zajada i swą własną krew wypije...
4003   3,  27 |              kości ich wiatr poroznosi i pamięć ich wsiąknie w ziemię...~
4004   3,  28 |             spędzić do grodu nad Gopło i zamknąć na wieży, bo tam
4005   3,  28 |                trafiało się często, że i w dyby pozabijani na polach
4006   3,  28 |             się rozkuwali, szli w lasy i przekradali się do swoich,
4007   3,  28 |              bezpieczniej, że tu drogi i osady poznali.~Ludek, Wiszów
4008   3,  28 |               syn, wysłał też z innymi i Niemca swego, Hengona, którego
4009   3,  28 |           knezia pozwoliła iść wprzódy i do niego przemówić. Strasznie
4010   3,  28 |         Niemiec ufał w to, iż językiem i układną postawą wyprosi
4011   3,  28 |          obozie ujęty został w niewolę i posądzony niewinnie o prowadzenie
4012   3,  28 |             żonę miałem z waszego rodu i mowy. Moja sprawa zamiana
4013   3,  28 |              mowy. Moja sprawa zamiana i zarobek, ludziom służę,
4014   3,  28 |            swoje, kraj się bronić musi i bezpieczeństwo swe opatrywać. -
4015   3,  28 |                 Lepiej więc dla ciebie i dla nas, abyś tu został,
4016   3,  28 |           skończy.~Hengo począł błagać i zaklinać, żeby go przynajmniej
4017   3,  28 |                że Niemiec płakać umiał i czynić się niewinnym, serce
4018   3,  28 |               krzyż złożywszy, klęknął i przysiągł, że się z zagrody
4019   3,  28 |              cudownie ocalone resztki, i już niewiastom kolce ofiarował,
4020   3,  28 |                że miał żonę z tej krwi i mowy, co Polanie, i syna
4021   3,  28 |               krwi i mowy, co Polanie, i syna z niej. Głosił się
4022   3,  28 |              przyjacielem. Na Pomorców i Kaszubów strasznie wygadywał,
4023   3,  28 |        strasznie wygadywał, dzikość im i łupiestwo zadając. Czynił
4024   3,  28 |              użytecznym tym, że miecze i noże lepiej niż inni ostrzyć,
4025   3,  28 |         złamane na nowo oprawiać umiał i w czystości trzymać.~Zgłaszali
4026   3,  28 |            przysięgę powtórzywszy, gdy i Dobek zaręczył, iż go sam
4027   3,  28 |             konia za jednym z czeladzi i tak się na nowy dwór dostał.~
4028   3,  28 |                pełen, które mu śpiewać i skakać musiały, gdy rozkazał.~
4029   3,  28 |          musiały, gdy rozkazał.~W polu i na łowach szalony i niespracowany,
4030   3,  28 |               polu i na łowach szalony i niespracowany, gdy do domu
4031   3,  28 |            baśnie albo kobiety gadkami i pieśniami bawiły.~Całe godziny
4032   3,  28 |         pieśniami bawiły.~Całe godziny i dnie schodziły tak na wylegiwaniu
4033   3,  28 |       schodziły tak na wylegiwaniu się i na śmiechu, potem nagle
4034   3,  28 |           prowadził swych ludzi z sobą i dni kilka o chłodzie i głodzie
4035   3,  28 |            sobą i dni kilka o chłodzie i głodzie polując, do dworu
4036   3,  28 |             kałuży gotów był się napić i lada czym pokarmić.~Tak
4037   3,  28 |             ubić był gotów na razie... i potem żałować. Choć tak
4038   3,  28 |            żałować. Choć tak gwałtowny i dziwaczny, Dobek razem przebiegłym
4039   3,  28 |               czyszczenia, naprawiania i ostrzenia. Wszystek łom
4040   3,  28 |                iż się o niego upominał i z kąta go sobie wyciągnąć
4041   3,  28 |          wyciągał; miód mając pod ręką i tak na brzuchu leżąc, gadek
4042   3,  28 |             zobaczyć, ino ziemia, woda i lasy. Tu wszyscy ludzie
4043   3,  28 |       cesarskie dwory od złota, srebra i drogich kamieni świecą -
4044   3,  28 |             muru, z ciosu... wspaniałe i rozkoszne.~Dawał mu Dobek
4045   3,  28 |               Kamienice budują wielkie i w środku jasne... Chramy
4046   3,  28 |                   Chramy boże wyniosłe i złociste. Piją tam i jedzą
4047   3,  28 |          wyniosłe i złociste. Piją tam i jedzą inaczej. Niewiasta,
4048   3,  28 |            jakie nosili żelazne zbroje i tarcze malowane, na kołpakach
4049   3,  28 |           przedziwnie na gęślach grały i śpiewały.~Dobek się pocieszał
4050   3,  28 |          pocieszał tym, że to wszystko i u Polan być miało, ale myślał,
4051   3,  28 |             bez przyczyny.~- Byłoby to i u Polan pewnie - mówił Hengo -
4052   3,  28 |               by byli ten sam porządek i tu zaprowadzili, ano ich
4053   3,  28 |                ich precz wyrzuciliście i natomiast wybraliście prostego
4054   3,  28 |                do czego mowa zmierzała i że Niemiec zdrajca go próbował;
4055   3,  28 |                próbował; udał więc, iż i on podobnie myślał, dodał
4056   3,  28 |               żadnych, a posłuszeństwo i ład wyborny...~Dobkowi niekiedy,
4057   3,  28 |           powinien, a wziąć ich stronę i drugich namawiać, za co
4058   3,  28 |          obszary dostały, osypy z nich i daniny.~- A jakże się to
4059   3,  28 |             nieprzyjaciela przed wojną i Dobek, który lubił osobliwe
4060   3,  28 |                nic nie mówiąc Niemcowi i pobiegł Piastuna się radzić,
4061   3,  28 |                do obozu nieprzyjaciela i - co można - w nim wypatrzyć.~
4062   3,  28 |             wypatrzyć.~Nazajutrz Hengo i on naradzali się na osobności,
4063   3,  28 |               starostę swojego zawołał i w domu pilnować polecił -
4064   3,  28 |              dawszy Niemcowi drugiego, i w lasy ruszyli nie opowiadając
4065   3,  28 |          opowiadając się nikomu, dokąd i po co.~Cieszył się Niemiec
4066   3,  28 |             niebezpieczeństwo groziło, i uszy nabijając Dobkowi tym,
4067   3,  28 |              byle stale z nimi trzymał i drugich też do tego po cichu
4068   3,  28 |                tam jeszcze na Kaszubów i inne gromady ludzi nawykłych
4069   3,  28 |             ludzi nawykłych do napaści i wojny czekano, gdy Hengo
4070   3,  28 |               porozbijane były szałasy i namioty płócienne. Niemała
4071   3,  28 |                wziął ich jakiś starszy i do młodych panów prowadził.
4072   3,  28 |              oparta, lada jako deskami i gałęźmi pokryta, której
4073   3,  28 |         pokryta, której ściany płotami i oponami ostawiono.~Kręciło
4074   3,  28 |            żelazem u pasa, a niektórzy i na głowie je mieli. Dzidy
4075   3,  28 |          chociaż na kamiennych młotach i obuchach nie zbywało.~Dopiero
4076   3,  28 |          której mu Hengo prawił tyle - i owego bogactwa, jakie mu
4077   3,  28 |               naczynia kowane złociste i opony czerwone szyte we
4078   3,  28 |             misternie szytą, obszywaną i bramowaną. Oba suknie mieli
4079   3,  28 |                sznurami pięknie objętą i skórznie też ozdobne.~Czemu
4080   3,  28 |             Czemu najwięcej się dziwił i czego im najbardziej zazdrościł
4081   3,  28 |                pasów do nich sadzonych i stojących z dala u ścian
4082   3,  28 |          naśladować nie myślał, stojąc i rozglądając się swobodnie -
4083   3,  28 |                jako swą wielką zdobycz i zasługę, za którą mu się
4084   3,  28 |          znaczna nagrody należała. Wuj i młodzi kneziowie lękać się
4085   3,  28 |               nie okazał się szpiegiem i zdrajcą, podesłanym, aby
4086   3,  28 |      podesłanym, aby ich siły obliczył i dał o nich znać Polanom.~
4087   3,  28 |             znaleźli się prześladowani i w niebezpieczeństwie życia
4088   3,  28 |                 pięściami w stół waląc i odgrażając się wściekle.~
4089   3,  28 |                zaczął go namawiać, aby i on, i przyjaciele, których
4090   3,  28 |          zaczął go namawiać, aby i on, i przyjaciele, których mógł
4091   3,  28 |               Dobek, choć w nim wrzało i kipiało, słuchał cierpliwie.
4092   3,  28 |             swego spoglądając z ukosa, i choć go gniew dusił za gardło,
4093   3,  28 |           wielką na ławie podle siebie i zaczęli go poić.~Leszek
4094   3,  28 |            podarował.~Dopiero gdy miód i wino przyniesiono, a przy
4095   3,  28 |              się na lepszą myśl zdobył i ciesząc się w duchu, że
4096   3,  28 |                 które mu też należało) i innych na stronę Leszków
4097   3,  28 |           przypatrzyć.~Tak obdarzonego i podochoconego Hengo potem
4098   3,  28 |           zawczasu dla nich opróżniony i tu go na spoczynek złożywszy
4099   3,  28 |              powrócił.~Miał Dobek czas i zręczność przypatrzyć się
4100   3,  28 |               odzież z żelaznych łubek i blach, i piechotę, z tarczami,
4101   3,  28 |               żelaznych łubek i blach, i piechotę, z tarczami, uzbrojoną
4102   3,  28 |                dzidy, oszczepy, miecze i obuchy. Nade wszystko tu
4103   3,  28 |              obarczano ciężarami. Byli i tacy, co w dybach za przestępstwa
4104   3,  28 |             zbyt znaczną: zbroją tylko i orężem Polan przechodziła.~
4105   3,  28 |              już był przyjrzał ludziom i porządkowi, późno w noc
4106   3,  28 |               noc nadciągnął doń Hengo i przy nim się na straży położył,
4107   3,  28 |           gładcy byli, piękni, ochoczy i weseli. Z przyjęcia się
4108   3,  28 |                 aby przeciw nim stanąć i zaprzeć im drogę, zaraz
4109   3,  28 |             drogę, zaraz też nazajutrz i oni wysłać mieli gońców
4110   3,  28 |             gońców po ludzi zaciężnych i wyprzedzić go chcieli napaścią
4111   3,  28 |               nikim się już nie widząc i nie żegnając nikogo, Hengo
4112   3,  28 |             nie żegnając nikogo, Hengo i Dobek ruszyli przez obóz
4113   3,  28 |              aby się jeszcze piechocie i jeździe przypatrzyć. Hengo
4114   3,  28 |               był wielki, ochota dzika i odgrażania się straszne.
4115   3,  28 |                tego nasłuchać za wiele i ledwie mogąc powstrzymać
4116   3,  28 |               swobodzie.~Minąwszy obóz i pola wjechali nareszcie
4117   3,  28 |             nocą już stanęli na nocleg i konie pętać przyszło, aby
4118   3,  28 |             pod starym dębem rozpalony i plunął jasno.~Bardzo zręcznie
4119   3,  28 |           milcząc przystąpił do Niemca i nim się ten postrzegł, zarzucił
4120   3,  28 |            przerzuciwszy chwycił Dobek i szarpnąwszy nim, już krzyczącego
4121   3,  28 |               się oczy, leżał, patrzał i nasycał się.~Jęczącym głosem
4122   3,  28 |              mógł ściągnąć gałęzi. Dym i płomień, coraz się wyżej
4123   3,  28 |        ogarniały. Jęczał coraz słabiej i sznur poruszany okręcał
4124   3,  28 |           ładunek na nie, nałożył uzdy i wyczekiwał tylko, rychłoli
4125   3,  28 |           oszczep, rzucił nim w piersi i dobił nieszczęśliwego.~Odszedł
4126   3,  28 |             gałęzią padło w ogień, żar i iskry rozpryskując dokoła,
4127   3,  28 |                koń splunąwszy na trupa i szybko się oddalił.~Lżej
4128   3,  28 |                pochodzie już wojewodów i ziemie.~Kto by go był ujrzał
4129   3,  28 |                  myślałby, że go jędze i wiły lasami gnały, tak pilno
4130   3,  28 |      najprędzej dostać się do Piastuna i swojej gromady.~Ze wszystkich
4131   3,  28 |        polańskich mirów co do oszczepu i procy zdatnym było - Piastun
4132   3,  28 |           rozbiegających się po lasach i polach, złożył wojsko, które
4133   3,  28 |           polach, złożył wojsko, które i Niemcom mogło być groźnym.~
4134   3,  28 |             teraz było, bo wojewodowie i ich tysiącznicy sami każdego
4135   3,  28 |              cięższe oszczepy, pociski i tarcze.~Ponieważ innej zbroi
4136   3,  28 |          mnogość wielką z kory lipowej i drzewa, jakich długo potem
4137   3,  28 |               stał w polu, a każdy mir i ziemia ze swymi bogi i stanicami
4138   3,  28 |             mir i ziemia ze swymi bogi i stanicami na wysokich dzidach
4139   3,  28 |      wetkniętymi - rozeznać było można i policzyć - uradował się
4140   3,  28 |                 gromady w ładzie stały i wesołymi głosy mu odpowiadały.~
4141   3,  28 |      przeszkadzając sobie w ciągnieniu i pastwiskach, a nie pustosząc
4142   3,  28 |             pod lasem. Piastun z synem i kilku starszyzny u ognia
4143   3,  28 |       drewienkach mięso zabitego kozła i gwarzyli po cichu, gdy niespodzianie
4144   3,  28 |                zaszeleściało niedaleko i kneź ujrzał stojącego przed
4145   3,  28 |               chciała mnie dla Leszków i do zdrady namówić. Wtedym
4146   3,  28 |                bliska, jakie siły mają i co myślą. Stało się tak,
4147   3,  28 |        Przepatrzyłem ich zbroje, ludzi i wojsko. Chcieli mnie przekupić
4148   3,  28 |            Piastunowi pierścień, miecz i kubek - oto one są. Obietnic
4149   3,  28 |                 spatrzywszy wszystko - i otom ja jest.~Tchnął mocno
4150   3,  28 |                zbrojny, co mówili, jak i dokąd ciągnąć myśleli.~Opowiedział
4151   3,  28 |            tego, co Dobek widzieć mógł i miarkować, z tego, co słyszał,
4152   3,  28 |               Serca nabrała starszyzna i wielkiej do boju ochoty,
4153   3,  28 |               wielkiej do boju ochoty, i jak na brzask kazano dać
4154   3,  29 |           stron ciągnąc -o jednym dniu i godzinie wyszli z okalających
4155   3,  29 |               nazwać wróżbą szczęśliwą i gdyby nie nakazane milczenie
4156   3,  29 |                oglądnąć mógł, jak miry i ziemie szły w porządku i
4157   3,  29 |               i ziemie szły w porządku i jedne przy drugich się kładły.~
4158   3,  29 |                stron ściągały się miry i szykowały powoli, gdy stojący
4159   3,  29 |             puszczy.~Byli to Leszkowie i ich siły.~Nie spodziewali
4160   3,  29 |                gotowości przeciw sobie i pierwsze ich kupy z lasów
4161   3,  29 |           których z sobą mieli, w oręż i w to może, iż Dobek im zdradę
4162   3,  29 |               rozciągać się, zwiększać i posuwać naprzeciw Polan;
4163   3,  29 |              starców z brodami białymi i siwymi, patrzało w milczeniu,
4164   3,  29 |                 wyciągał się, rozdymał i odgrażał.~Ze starców pierwszym
4165   3,  29 |               od Warty, dorodny, mężny i silny - mąż do rady i do
4166   3,  29 |            mężny i silny - mąż do rady i do boju, milczący, wytrwały,
4167   3,  29 |            wytrwały, twardy dla siebie i dla ludzi. Siedział na koniu,
4168   3,  29 |             nie zwykł był nosić, gęsty i bujny włos ogromny wiatr
4169   3,  29 |                się przebijały, rumiany i świeży na twarzy, choć latami
4170   3,  29 |              usta miotały przekleństwa i obelgi. Gdyby on rozkazy
4171   3,  29 |             palił dłonie. Podrzucał go i chwytał, a koń pod nim,
4172   3,  29 |             jedno, podskakiwał do góry i ledwie go naprężona uzda
4173   3,  29 |           prawie bez włosów na brodzie i głowie, żółtej skóry, oczu
4174   3,  29 |           skóry, oczu małych, czarnych i niskiego czoła. Łowiec to
4175   3,  29 |              tak jak wojak zapalczywy, i niejeden raz na swoją rękę
4176   3,  29 |             zostało z czasów, gdy włos i brodę miał kruczą. Dziś
4177   3,  29 |             głowie, w której oczy, nos i usta pod zasklepionym siedziały
4178   3,  29 |     nastrzępiał się wysoko - krępy był i szeroki a silny. Ogorzałą
4179   3,  29 |             był do pracy, nie do słowa i słuchać też próżnych wyrazów
4180   3,  29 |           bujno, zdrów, gorący do boju i do rozprawy na języki, uparty
4181   3,  29 |               strzymał je we wszystkim i do końca. Nigdzie mu weselej
4182   3,  29 |              tam, gdzie się bić miano. I teraz też usta mu się śmiały
4183   3,  29 |          pięknie, bo się lubił ubierać i błyskotkami obwieszać. Wszędzie,
4184   3,  29 |          wszedł, rad był pierwszym być i starał się o to, potu i
4185   3,  29 |                i starał się o to, potu i trudu nie żałując. Kilka
4186   3,  29 |             się Pomorcy rzucą pierwsi, i odpierać czy iść na nich
4187   3,  29 |               wesoło, jakby odmłodzony i wysiadłszy zaledwie z łodzi,
4188   3,  29 |                  Z chramu idę od ognia i wyroczni! - zawołał. - Niosę
4189   3,  29 |             ptasi lot, przez wosk lany i dym świętego ogniska...
4190   3,  29 |                 na nich!...~Za Wizunem i wodzowie, i bliższe szeregi
4191   3,  29 |                 Za Wizunem i wodzowie, i bliższe szeregi ten okrzyk
4192   3,  29 |             Myszko za pierwszym, Poraj i Nagi około Piastuna zostali
4193   3,  29 |           człowiek, poczęły się ruszać i kupić, podnoszono stanice,
4194   3,  29 |        podnoszono stanice, tysiącznicy i co dorodniejszy lud na czoło
4195   3,  29 |                w płaszczach czerwonych i czapkach pozłocistych, a
4196   3,  29 |                coś, wywijając na prawo i lewo. Za nimi w jedną gromadę
4197   3,  29 |         gromadę zbity tłum mieszał się i rozsypywał, jeszcze nie
4198   3,  29 |           Pomorcy z żelaznymi mieczami i pękami sznurów u pasa, przeznaczanymi
4199   3,  29 |  przeznaczanymi do wiązania niewolnika i łupu.~Gdy Polanie ruszać
4200   3,  29 |            Pomorcy. Wywijając mieczami i dzidami poczęli biec, jakby
4201   3,  29 |             ich we dwa zastępy. Ścibor i Luty rozstąpiwszy się szeroko
4202   3,  29 |         ostatnie wysunły się nieśmiało i dognały tych, co je poprzedzili.~
4203   3,  29 |                coraz, łajano się psami i gadzinami, padalcami i ścierwem
4204   3,  29 |           psami i gadzinami, padalcami i ścierwem zgniłym, najobrzydliwszymi
4205   3,  29 |                przodem pluli na siebie i pięści pokazywali, a gdy
4206   3,  29 |              się, naskoczyli na siebie i zmieszali wnet w jedną gąszcz
4207   3,  29 |              leżący jeszcze się dusili i mordowali, gdyż już drudzy,
4208   3,  29 |                już drudzy, depcząc ich i biegnąc po nich, nową rozpoczynali
4209   3,  29 |           przebił przez ciżbę na niego i spadł nań jastrzębiem. Po
4210   3,  29 |             nań jastrzębiem. Po czapce i płaszczu poznał w nim wodza.
4211   3,  29 |             zerwał się szybko, zabiegł i mieczem uderzył Lutego po
4212   3,  29 |       przerażeni losem Klodwiga Niemcy i dwór okrążyli Leszków i
4213   3,  29 |                i dwór okrążyli Leszków i murem ich opasywali.~Buta
4214   3,  29 |              murem ich opasywali.~Buta i wściekłość Pomorców wnet
4215   3,  29 |              gromady Polan następowały i parły silnie, a z obu boków
4216   3,  29 |               to, by się nasycić mogli i namordować.~Dokoła nich
4217   3,  29 |               rzucić na nieprzyjaciela i lec znowu zgniecione. Konie
4218   3,  29 |               Konie gryzyły się z sobą i napadały wściekłe na ludzi,
4219   3,  29 |        wściekłe na ludzi, psy Pomorców i kneziowskie wyły, rzucając
4220   3,  29 |               rzucając się na wojaków, i padały przebijane oszczepami.~
4221   3,  29 |              zachodowi chyliło, wrzawa i bój trwał jeszcze, ale Pomorców
4222   3,  29 |           oszczepy piersi.~Cała dolina i dwie wzgórzów pochyłości
4223   3,  29 |                tych, co jeszcze drgali i jęczeli.~Ostatnie brzaski
4224   3,  29 |            wierne konie wąchając trupy i szukając poległych panów.~
4225   3,  29 |               poległych panów.~Piastun i krwawi wojewodowie patrzeli
4226   3,  29 |              Polanie rozłożyli ogniska i pieśni śpiewać zaczęli.
4227   3,  29 |             Nie śpieszono grzebać, aby i ptakom niespokojnie unoszącym
4228   3,  29 |              później księżyc zza chmur i zaświecił nad szerokim trupów
4229   3,  29 |               biesiadę, wyjąc z daleka i upominając się o część swoją.~
4230   3,  29 |              pójdą pogonią za zbiegami i pomszczą najazd na Pomorcach.
4231   3,  29 |               aby nie kaziły powietrza i ziemi, a gdy lud spocznie,
4232   3,  29 |               wnet grodzisko obsypywać i budować począć trzeba.~Uradowani
4233   3,  29 |                z nich coś miał za sobą i o mało do sporu nie przyszło,
4234   3,  29 |          rozstrzygł rozkazem, aby Luty i Bolko Czarny ruszyli nazajutrz
4235   3,  29 |               stali Ludek, Wiszów syn, i Doman. Z zajadłością wielką
4236   3,  29 |            wielką walczył on dnia tego i nabił wrogów kupy, ale jeden
4237   3,  29 |              była poszarpana, a liście i huba przykładane krwi nawet
4238   3,  29 |                ale twarz mu się śmiała i oczy błyskały radością,
4239   3,  29 |            Doman - tu leżeć na wygonie i na trupy patrzeć niezdrowo.
4240   3,  29 |              On ci rany lepiej opatrzy i świętą wodą zaleje... Mnie
4241   3,  29 |        uratowano życie. Ja cię powiozę i wiosłami robić będę.~Sambor,
4242   3,  29 |               stał, odezwał się też:~- I mnie byście wzięli, ja mu
4243   3,  29 |                pojadę. Raniła ona mnie i krew moją przelała, ale
4244   3,  29 |         przelała, ale gdym potem ranny i chory przypłynął, ratowała
4245   3,  29 |              przypłynął, ratowała mnie i pielęgnowała.~- Pozdrówcie
4246   3,  29 |              mnie, od braci, od sióstr i ścian, i progu, i ogniska
4247   3,  29 |              braci, od sióstr i ścian, i progu, i ogniska domowego.~
4248   3,  29 |               sióstr i ścian, i progu, i ogniska domowego.~Dobek
4249   3,  29 |           rzekł nic, wzięto go na ręce i do czółna niesiono. Doman
4250   3,  29 |               zmarszczoną powierzchnię i wir, w który ją tanecznice
4251   3,  29 |             się wreszcie ostrowu brzeg i drzewa, a nad chramem dymu
4252   3,  29 |                czerwieniejący w oddali i chat czerwone okienka, a
4253   3,  29 |        spokojna, jakby się spodziewała i przeczuwała.~Gdy Sambor
4254   3,  29 |             gdy jęknął z bólu. Stał tu i Wizun, i stara Nania, i
4255   3,  29 |               z bólu. Stał tu i Wizun, i stara Nania, i dziewcząt
4256   3,  29 |                i Wizun, i stara Nania, i dziewcząt stróżek kilkoro.~
4257   3,  29 |            dalsze losy. Patrzał dumnie i zwycięsko. - Pobiliśmy ich! -
4258   3,  29 |          zapytał.~- Leży on tam w polu i krucy się cieszą... gardło
4259   3,  29 |              Dobka unosząc go pod ręce i szli wszyscy, a Dziwa im
4260   3,  29 |                obejrzała się za siebie i rumieniła spotykając ścigający
4261   3,  29 |          zbliżyli się ku chacie Wizuna i chramowi. Tu, na tym samym
4262   3,  29 |              zadumana, poprawując kosy i wianek, gdy nadchodzącego
4263   3,  29 |              przebiegły po jego twarzy i zawstydzony wzrok padł na
4264   3,  29 |              wam od siebie dobre słowo i od braci, i od sióstr pozdrowić,
4265   3,  29 |                dobre słowo i od braci, i od sióstr pozdrowić, od
4266   3,  29 |             pozdrowić, od ścian, progu i ogniska. Westchnęła Dziwa.~-
4267   3,  29 |              pochwyciło dzbanek z wodą i poczęło iść żywo, nie śmiejąc
4268   3,  29 |               wszyscy, zmaczała chustę i milcząc położyła na ranie.~-
4269   3,  29 |           Wizun też na drzwi wskazywał i wszyscy wychodzić zaczęli.
4270   3,  29 |                znikła pierwsza, tak że i Doman nawet nie dostrzegł,
4271   3,  29 |          zwycięstwie, jak się potykano i wielu zginęło.~Siadł więc
4272   3,  29 |             więc na kamieniu pod chatą i gdy go kołem otoczono, począł
4273   3,  29 |                młoty o tarcze uderzały i miecze, o obręcze miedziane,
4274   3,  29 |              Gdyśmy ich zewsząd objęli i ścisnęli jak wąż pierścieniem -
4275   3,  29 |               nad Leszkami, jak wilkom i psom głodnym na noc zostawiono
4276   3,  29 |           tylko śledziła nie ustępując i kroku.~Wyszedł więc Domen
4277   3,  29 |            więc Domen z chramu na łąkę i ciągnął ku brzegowi, aby
4278   3,  29 |              Jaruha. Widząc, że stanął i zwrócił się ku niej, zatrzymała
4279   3,  29 |              dotrzymam. Umiem zaczynić i odczynić, paneczku... umiem...~-
4280   3,  29 |              mogę? - zapytał.~- Bywało i to... bywało! - rzekła Jaruha. -
4281   3,  29 |            stróżki kneziowie, brali je i kmiecie, a do chramu się
4282   3,  29 |            czoło, skryła się w zarośla i znikła.~Domen zadumany powlókł
4283   3,  29 |                spuszczoną, ręce zwisłe i cicho śpiewała sobie:~-
4284   3,  29 |                Latka moje, latka młode i piękna uroda poszły z wiatry,
4285   3,  29 |          zakładajcie gniade, usiędę ja i pogonię lata moje młode.
4286   3,  29 |               pogonię lata moje młode. I dognała młode lata na kaliny
4287   3,  29 |            stara ta dziewicza piosenka i rozpłynęła się nuceniem
4288   3,  29 |                 aby nań zwróciła oczy.~I podniosła je, jakby się
4289   3,  29 |              Jakąż? - spytała.~- O was i o mnie - rzekł chłopak. -
4290   3,  29 |          pochwycił.~- Co się ty wijesz i kręcisz?~- Jeszcze mi wczorajsza
4291   3,  29 |                szumi w głowie... ot... i różne sprawy, o których
4292   3,  29 |              głową rzucił.~- Że się to i kmieciom trafiało? - dodał
4293   3,  29 |             dodał Doman. Stary milczał i wyczekawszy rzekł ponuro:~-
4294   3,  29 |              ziemię, patrzał po niebie i po słońcu.~- Tobie pora
4295   3,  29 |            baśnie prawić. Odwrócił się i odszedł.~Zerwawszy liść
4296   3,  30 |         gromady trupy układały stosami i pagórki z nich rosły, które
4297   3,  30 |                 Gdzie wasze zwycięstwo i łupy a jeńce? Garść ziemi
4298   3,  30 |              krew ssać ze swych braci.~I sypali, śpiewając, mogiły,
4299   3,  30 |               zebrał Piastun wojewodów i starszyznę.~- Gdzie pierwsze
4300   3,  30 |           jeszcze nie pora okopy sypać i drzewo zwozić, póki nasi
4301   3,  30 |         wziąwszy.~Nie pora okopy sypać i drzewo w zrąb kłaść, dopóki
4302   3,  30 |              spoczną, niech dzidy nowe i oszczepy zasmolą... Naszych
4303   3,  30 |            widać od granicy, pójdziemy i my na Pomorze i na Leszki.
4304   3,  30 |              pójdziemy i my na Pomorze i na Leszki. Wolę kneziowską
4305   3,  30 |         starego zduna.~Stali tak dzień i dwa, a na trzeci wojewodowie
4306   3,  30 |             się opowiedzieć, iż łodzie i oszczepy do pochodu gotowi.
4307   3,  30 |                 We wszystkich ziemiach i gromadach z Leszków nie
4308   3,  30 |              spuścił. Skinął na swoich i kołpaków nie zdejmując weszli
4309   3,  30 |               ją Leszek, Pepełek stary i młody... napili się jej
4310   3,  30 |              wy nam wiece nasze, zbory i swobody wziąć chcieliście,
4311   3,  30 |           rzekł kneź.~- Pokój niesiemy i zgodę - ciągnął Bumir. -
4312   3,  30 |              ziemi jednej, żyli z sobą i łączyli. Stało nam dla wszech
4313   3,  30 |             dla wszech powietrza, wody i chleba. Chcecie Leszków
4314   3,  30 |            Chcecie Leszków ród wytępić i wygubić do szczętu? Mówcie!~-
4315   3,  30 |               z wrogami.~- Ojca mścili i matkę, a krew rodzica świętą
4316   3,  30 |        powtórzył Bumir - pokój uczyńmy i poprzysiężmy sobie na ogień
4317   3,  30 |              kamień w wodę". Leszkowie i kmiecie niech żyją w zgodzie.
4318   3,  30 |          Dajcie powrócić Pepełka synom i siedzieć na swej ziemi i
4319   3,  30 |               i siedzieć na swej ziemi i nam też wszystkim, co do
4320   3,  30 |               ci, co nam wprzódy wojnę i niepokój nieśli?~- Przyjdą
4321   3,  30 |             niepokój nieśli?~- Przyjdą i oni - rzekł prędko Bumir.~-
4322   3,  30 |                 niech staną przede mną i starszyzną, i kmieciami,
4323   3,  30 |               przede mną i starszyzną, i kmieciami, niech rzekną,
4324   3,  30 |        mieliśmy ku granicy - stoimy tu i czekać będziemy, jeżeli
4325   3,  30 |            czekać będziemy, jeżeli mir i zgoda z nimi przyjść mają.~
4326   3,  30 |               na to, co mówił Piastun, i kneź mu rękę dał przy świadkach. -
4327   3,  30 |          świadkach. - Idźcie - rzekł - i przywiedźcie ich.~Z tym
4328   3,  30 |                w pokoju, na koń siedli i jechali wśród ludzi nie
4329   3,  30 |              powstał między starszyzną i wojewodami.~Zapaleńszym
4330   3,  30 |              wszyscy - ja słuchać będę i wybiorę, co słuszna.~Posłańców
4331   3,  30 |            wnet rozpuszczono po obozie i ludzie znów przy ogniskach
4332   3,  30 |           Piastun milczał.~Dzień jeden i dwa, i trzy nikogo nie było;
4333   3,  30 |            milczał.~Dzień jeden i dwa, i trzy nikogo nie było; zwiększało
4334   3,  30 |            czasie tylko zyskać chcieli i kłamstwem starego bartnika
4335   3,  30 |            podeszli.~Kilku z wojewodów i starszyzn wyrzuty poczęli
4336   3,  30 |                w pole, rzekł im krótko i spokojnie, że stać będą,
4337   3,  30 |                Środkiem jechali Leszek i Pepełek, dwaj bracia - odziani
4338   3,  30 |              bracia - odziani skromnie i bez oznak kneziowskich,
4339   3,  30 |            kneziowskich, za nimi Bumir i co było do krwi i rodu należącego.
4340   3,  30 |                Bumir i co było do krwi i rodu należącego. Ciągnęli
4341   3,  30 |               Piastun wojewodów zwołał i starszyznę. Sam wdział siermięgę
4342   3,  30 |              zaś wdzieli każdy z sukni i oręża, co kto najlepszego
4343   3,  30 |               opończach, przy mieczach i obuchach otoczyli knezia
4344   3,  30 |          zaczął - przychodzimy z mirem i zgodą.~- Radźmy, jako je
4345   3,  30 |            zaraz, co to była za narada i zbiegowisko.~- Waśń to domowa
4346   3,  30 |              Leszkowie nam pokój niosą i zgodę, żądając miru i ręki.~-
4347   3,  30 |            niosą i zgodę, żądając miru i ręki.~- A wy? - zapytał
4348   3,  30 |              koła, których gdy poznano i przypomniano, wszyscy ich
4349   3,  30 |              paliło, ze słowami groźby i wyrzutów przeciw Leszkom,
4350   3,  30 |           ciskając im w oczy winę ojca i zarzucając, że znowu sobie
4351   3,  30 |                podpalać, twarze bladły i ręce drgały u mieczów, gdy
4352   3,  30 |           wrzawy młodszy z gości wstał i prosił, aby mu jako druhowi
4353   3,  30 |               wolno.~- Jesteśmy goście i przychodnie - rzekł - ale
4354   3,  30 |               ziemia wszystkim starczy i wykarmi. Macie wspólnych
4355   3,  30 |               nieprzyjaciół obcej mowy i plemienia, przeciwko którym
4356   3,  30 |                na korzyść pójdą waśnie i walki, jeżeli nie wrogom,
4357   3,  30 |       wspólnymi siłami! Uczyńcie pokój i zgodę, uczyńcie!~Mówił tak
4358   3,  30 |              uczyńcie!~Mówił tak długo i gorąco gość obcy, a choć
4359   3,  30 |           zrazu starszyzna się burzyła i szemrała, miał taki dar
4360   3,  30 |                 uspokajali, łagodnieli i z lica im już widać było,
4361   3,  30 |             skłaniali do przejednania.~I rzekł Bolko Czarny pierwszy:~-
4362   3,  30 |              Niechaj więc stanie zgoda i mir między nami, ale jakąż
4363   3,  30 |             ale jakąż nam dacie załogę i pewność, że dochowacie miru,
4364   3,  30 |                nas, gdy lud rozpuścim, i wojnę nam wniosą...~- Siedzimy
4365   3,  30 |               nam wniosą...~- Siedzimy i my, a siedzieć będziemy
4366   3,  30 |                możemy nad słowo, głowy i przysięgę?~Szły narady i
4367   3,  30 |               i przysięgę?~Szły narady i powtarzały się głosy rożne,
4368   3,  30 |            Piastun słuchał w milczeniu i goście obcy także, dopóki
4369   3,  30 |          dopóki się nie przebrało słów i przypomnień gorzkich.~Natenczas
4370   3,  30 |         Natenczas wstał z kmiecia kneź i rzekł:~- Idźmy więc do jeziora
4371   3,  30 |                kamyk na znak przysięgi i rzuci go wobec bogów na
4372   3,  30 |           przepadną w niepamięć waśnie i nieprzyjaźnie nasze".~Jak
4373   3,  30 |             głosem jednym.~Wojewodowie i starszyzna milczała, lecz
4374   3,  30 |            spojrzał na nich nakazująco i odezwał się biorąc kamyk
4375   3,  30 |           przodem, za nimi wojewodowie i Piastun ze starszyzną pochodem
4376   3,  30 |            wszyscy z okrzykiem wielkim i radosnym, którym się rozległa
4377   3,  30 |             potem dłonie sobie podawać i stała się chwila wesela,
4378   3,  30 |             nie będzie więcej, a zgoda i pokój panować mają u Polan,
4379   3,  30 |               u Polan, między Leszkami i kmieciami na dawnym zakonie
4380   3,  30 |            Chwostkowi, choć im bolesną i upokarzającą była ta zgoda,
4381   3,  30 |               dziś się kłaniać musieli i ulegać - przyjęli ją i milczeli.
4382   3,  30 |         musieli i ulegać - przyjęli ją i milczeli. Inaczej ród by
4383   3,  30 |         dworcach kmiecych, aby ze stad i komór, co potrzeba dla uczty
4384   3,  30 |         przywiozła.~Święto zgody razem i zakładziny grodu obchodzić
4385   3,  30 |                wszyscy w polu, szałasy i szatry skleciwszy, drugiego
4386   3,  30 |                 Słano więc po gęślarzy i śpiewaków starych, i wróżbitów,
4387   3,  30 |          gęślarzy i śpiewaków starych, i wróżbitów, po Wizuna na
4388   3,  30 |        wróżbitów, po Wizuna na Lednicę i ogień święty dla zapalenia
4389   3,  30 |                jak po dwakroć wprzódy, i teraz znikli nie postrzeżeni
4390   3,  30 |           grodu, a słońce wstało jasne i wesołe, aby mu przyświecać.
4391   3,  30 |                 wojewodami, gęślarzami i wróżbitami wyciągnął w pole,
4392   3,  30 |              miano staranie, o wołach, i pługu nie pamiętał nikt
4393   3,  30 |                pługu nie pamiętał nikt i teraz dopiero postrzeżono,
4394   3,  30 |              wołów czarnych zaprzężony i czeka na pana, przewrócony
4395   3,  30 |                pieśni gęślarzami Piast i starszyzna, kmiecie z Leszkami
4396   3,  30 |         krokiem odwalając skibę czarną i lśniącą.~Wtem, jak owego
4397   3,  30 |         wszyscy za pługiem Piastunowym i kneziowską pierwszą skibą,
4398   3,  30 |            wszelka siła składa na gród i stolicę; niech każdy do
4399   3,  30 |                 aby robota była zgodną i silną.~- Łado! - wykrzyknęły
4400   3,  30 |          ostatniego, dalej, kto chciał i mógł się docisnąć, choć
4401   3,  30 |             duchów ofiarą, domy, dwory i chaty zawsze "na głowy"
4402   3,  30 |            zabijał pod pierwszą belkę.~I tu więc dwunastu jeńców
4403   3,  30 |         najlepszą wróżbę ogłosił Wizun i życia jeńców nie potrzebowano,
4404   3,  30 |               na to zgliszcze prastare i zrąb się zarysował na ziemi.
4405   3,  30 |               Gdy zrąb założony został i progi, a pierwszy człowiek
4406   3,  30 |                wpędzono przodem barana i tego u progu zabito na ofiarę,
4407   3,  30 |         ktokolwiek przyszedł, karmiono i pojono dzień cały i noc
4408   3,  30 |           karmiono i pojono dzień cały i noc całą przy śpiewaniu
4409   3,  30 |             całą przy śpiewaniu pieśni i radości wielkiej.~Nazajutrz
4410   3,  30 |         rozpuszczać zaczęto po dworach i chatach, odprawiać wojewodów
4411   3,  30 |                dla obrony nowego grodu i osoby nowego knezia. Szły
4412   3,  30 |                one śpiewając po lasach i błogosławiąc pokój, który
4413   3,  30 |              pokój, który po najazdach i burzy zaświtał.~Około grodu
4414   3,  30 |          zaczęli, wznosić szybko chaty i budować. Nie tylko dla knezia,
4415   3,  30 |             stawały dwory nad Jeleniem i w pobliżu zamku, tak że
4416   3,  30 |               Gdy wreszcie dach stanął i drzwi zawrzeć było można,
4417   3,  30 |              aby pierwsze ubóstwo jego i prostota obyczaju zawsze
4418   3,  30 |          prostota obyczaju zawsze jemu i potomstwu przypominała,
4419   3,  30 |             Chociaż płaszcz kneziowski i czapkę włożył stary, w komorze
4420   3,  30 |            ziemiańskiego nie zapominał i na równi z ubogimi mógł
4421   3,  30 |          opędzać - pracy, głodu, znoju i zimna się nie lękając.~Pozostaje
4422   3,  30 |           dopowiedzieć o losach Domana i Dziwy, które się też wkrótce
4423   3,  30 |       dziewczynę, albo ją znowu porwać i uwieźć, a w domu panią uczynić.~
4424   3,  30 |                raną, powoli do zdrowia i sił przychodząc; zajrzeć
4425   3,  30 |               do niego miał powód druh i nikt tym odwiedzinom dziwić
4426   3,  30 |           czeladzi swojej dobrał kilku i kazał jechać z sobą.~Właśnie
4427   3,  30 |          jechać z sobą.~Właśnie Kneźno i gród ściągnęły tam na brzegi
4428   3,  30 |            znaczny napływ ludu, cieśli i robotnika. Piastun też dozierał,
4429   3,  30 |        świadków, niż mu było potrzeba, i musiał szukać brzegu dalej
4430   3,  30 |         jeziora łachę okrytą trzcinami i zaroślami, wśród których
4431   3,  30 |              Rybacy czółen dostarczyli i Doman dnia jednego pod wieczór
4432   3,  30 |            gdzie rzadko kto dopływał - i tu ludzie czółna w trawach
4433   3,  30 |               kochał zawsze wychowańca i radował mu się wielce. Nie
4434   3,  30 |               na próg już mógł wynijść i o kiju się przechadzać.~
4435   3,  30 |             idącą nad brzegiem jeziora i pośpieszył do niej Doman.
4436   3,  30 |         Pilnował go stary Wizun, Nenia i ja - odezwała się cicho
4437   3,  30 |             Domen. Dziwa oczy spuściła i zamilkła. On zbliżył się
4438   3,  30 |             się więc cofać ku brzegowi i szli tak kilka kroków. Strach
4439   3,  30 |             się, czy kto nie nadejdzie i którędy by od niego uciec
4440   3,  30 |               się z sitowia, podglądał i słuchał - kto się zbliżał.~
4441   3,  30 |                Dokoła jakoś pusto było i w chwili gdy Dziwa, uniósłszy
4442   3,  30 |          mających je ciągnąć za sobą - i kazał odbijać od brzegu.~
4443   3,  30 |               o mroku czółna ze trzcin i zarośli na czyste wody wypływały.
4444   3,  30 |         uciekały. Stała więc słuchając i patrząc na próżno - gdy
4445   3,  30 |                patrząc na próżno - gdy i stary Wizun, czegoś się
4446   3,  30 |           bystrym okiem wnet dopatrzył i odgadł, co się stało, i
4447   3,  30 |                i odgadł, co się stało, i kij podniósł, grożąc, do
4448   3,  30 |          pędziły, co starczyły wiosła, i wkrótce znikły w mroku wieczora.
4449   3,  30 |              opierała temu, co za dolę i przeznaczenie swe uważała.
4450   3,  30 |                 usta jej się rozśmiały i zapłakane poweselały oczy.
4451   3,  30 |             studni czerpała wodę Żywia i bratowe, we drzwiach Ludek
4452   3,  30 |                ujrzeli nadjeżdżających i poznali Domana wiozącego
4453   3,  30 |               Dziwa skoczyła na ziemię i zapomniawszy o wszystkim,
4454   3,  30 |           zaczęła swoich, rozrzewniona i szczęśliwa. Dwie siostry
4455   3,  30 |                chcę mieć z rąk waszych i spod ojcowskiej strzechy.
4456   3,  30 |         strzechy. Sprawcie więc wesele i pobłogosławcie!~Dziwa twarz
4457   3,  30 |             siostry ramionach, płacząc i śmiejąc się razem. Ludek
4458   3,  30 |                pili, śpiewali, skakali i weselili się.~I ja tam byłem,
4459   3,  30 |                skakali i weselili się.~I ja tam byłem, miód, piwo
4460   3,  Dop|       dziecięcego wieku człowieka, tak i pierwszych dni, tych tajemniczych,
4461   3,  Dop|             tych tajemniczych, wzrostu i rozwijania się, które świadków,
4462   3,  Dop|              na świat rośnie olbrzymio i sił nabywa szybko, tak naród
4463   3,  Dop|              sobie pomników zostawiają i śladów. Analogia tylko,
4464   3,  Dop|               się dośledzić faktycznie i embriologia narodu pozostanie
4465   3,  Dop|              tylko prawdopodobieństwem i hipotezą.~Dzieje Słowian
4466   3,  Dop|       niezliczone plemiona jednej krwi i mowy; to nieznane i ukryte,
4467   3,  Dop|               krwi i mowy; to nieznane i ukryte, to fałszywie do
4468   3,  Dop|                znaczenia.~Gdy plemiona i narody inne dobijają się
4469   3,  Dop|                inne dobijają się sławy i rozgłosu, Słowianie chcą
4470   3,  Dop|                 Słowianie chcą spokoju i kryją się, w domowym ognisku
4471   3,  Dop|              rozpytywał ich o narodzie i gdzie sobie obrał siedziby,
4472   3,  Dop|            gdzie sobie obrał siedziby, i dlaczego uwijają się około
4473   3,  Dop|              krańcu Oceanu Zachodniego i że Chagan (chan Awarów)
4474   3,  Dop|              im jest dalekość pochodu; i posłali tych właśnie teraz
4475   3,  Dop|          skorzystali z dogodnej chwili i uszli do Tracji. Mówili
4476   3,  Dop|                kraj ich nie zna żelaza i dozwala im przeto żyć w
4477   3,  Dop|         dozwala im przeto żyć w pokoju i zgodzie, grają tedy na gęślach,
4478   3,  Dop|               samowładca polubił naród i gościnnym przyjęciem zaszczycił
4479   3,  Dop|               a podziwiając ich wzrost i dorodność ciała, odesłał
4480   3,  Dop|             znające mieczów, z pieśnią i gęślą idące przez świat
4481   3,  Dop|                gęślą idące przez świat i życie do chana Awarów, na
4482   3,  Dop|          słowiańskiej, miłującej pokój i nie wprawnej do wojny, potwierdza
4483   3,  Dop|           armis disperiti.~W tej ciszy i przy tych śpiewach wyrabia
4484   3,  Dop|            innymi narodami nadwerężone i zepsute, zdradzają właściwą
4485   3,  Dop|            zepsute, zdradzają właściwą i wielce rozwiniętą cywilizację.
4486   3,  Dop|                rządy, organizacja gmin i połączenie ich z sobą rodzajem
4487   3,  Dop|             wciskanie się obcych pojęć i obyczaju, jak tylko wyszczerbiły
4488   3,  Dop|              rozkładu jego, psucie się i wyrabianie czegoś, co musi
4489   3,  Dop|                ich naturą wyrabiać się i tworzyć sobie cywilizację
4490   3,  Dop|          organizmie są zawsze upadkiem i osłabieniem, abdykacją i
4491   3,  Dop|               i osłabieniem, abdykacją i chwilowym obłędem.~W całej
4492   3,  Dop|  nieprzyjaciele nawet wynoszą wysoko - i jako pierwszy skutek nowej
4493   3,  Dop|              im w formie mało pojętnej i do ich natury nie zastosowanej
4494   3,  Dop|              się podbijać, zawojowywać i ujarzmiać. W późniejszych
4495   3,  Dop|                klimatu, warunków życia i kształtują się odrębnie.
4496   3,  Dop|           początki Słowiańszczyzny. Tu i tam podanie, legenda, to
4497   3,  Dop|                po raz pierwszy w walce i przymierzu z Germanami,
4498   3,  Dop|         odnoszą się do pewnych zwrotów i stanowczych zmian z przeszłości
4499   3,  Dop|         składowych, gdyż przed Piastem i jego potomstwem nie istnieje
4500   3,  Dop|                z kolei Polanów, Lachów i Lechów przybiera unią. Gdy