Tom,  Rozdzial

3001   3,  23 |         zrozumienia, iż zgoda łatwo by się mogła dać zrobić, gdyby
3002   3,  23 |                mogła dać zrobić, gdyby się o nią postarano.~Puszczono
3003   3,  23 |          siadła, kupy piesze gromadzić się zaczęły. Ludkowa czeladź,
3004   3,  23 |           która losowi swemu nie chcąc się poddawać wyła, targała się,
3005   3,  23 |             się poddawać wyła, targała się, rzucała, dopóki biczyskami,
3006   3,  23 |           poczepionych razem. Ciągnęli się nie mogąc uciec ani nawet
3007   3,  23 |             poodzierani, ranni, wlekli się, padali i wyli. Upartszych
3008   3,  23 |           rozdając, co we żniwa bardzo się przydało.~Wszędzie z radością
3009   3,  23 |             Ludzie biegli przypatrywać się pobranym zbójom, obrzucać
3010   3,  23 |       odniesionego zwycięstwa, lękając się może, aby wojsko w ręku
3011   3,  23 |               nie sięgnął - niepokoiła się spóźnionym jego powrotem
3012   3,  23 |              mirową, od której trzymał się z dala.~Stary uśmiechał
3013   3,  23 |                z dala.~Stary uśmiechał się milcząc.~- Gdybym ja pomóc
3014   3,  23 |           złego obalić niż na lepszego się zgodzić.~Leszków nikt nie
3015   3,  23 |           Leszków nikt nie chciał, aby się za krew swoją nie mścili.
3016   3,  23 |              swoją nie mścili. Myszków się lękano, by nieprzyjaciół
3017   3,  23 |                radą po głowie, rodziła się więc u wszystkich myśl,
3018   3,  23 |                było więcej tych, co mu się sprzeciwiali, niż co by
3019   3,  24 |        Korzystając z uspokojenia Doman się do wesela sposobił. Chciał
3020   3,  24 |               Doman naprzód, odziawszy się bogato i czeladź postroiwszy,
3021   3,  24 |            Wiszów zagrodą, ścisnęło mu się serce - Dziwa przypomniała
3022   3,  24 |          Dziewkę sobie biorę - odezwał się do niego Doman - za drużbę
3023   3,  24 |               odparł chłopak. - Cieszę się, żeście o naszej zapomnieli...~
3024   3,  24 |             zapomnieli...~Popatrzał mu się Doman w oczy i rozśmiał
3025   3,  24 |                przyniesie!... Oczy jej się śmieją, może i ja poweseleję,
3026   3,  24 |           Weźcie więc konia a gotujcie się do drogi, będziecie mi bratem,
3027   3,  24 |          druhami jak dawniej.~Ścisnęli się znowu za ręce, pożartowali
3028   3,  24 |         stojąca u ogniska, zarumieniła się mocno, spuściła oczy. Może
3029   3,  24 |        spuściła oczy. Może myślała, że się odezwie do niej i ją weźmie.
3030   3,  24 |           Jednego dnia Jaruha znalazła się w progu zagrody, dobrawszy
3031   3,  24 |              Spojrzała na Milę i twarz się jej od śmiechu tak wykrzywiła
3032   3,  24 |                nogą przyciśnie.~Wzięła się wiedźma w boki.~- A co,
3033   3,  24 |                Miluchno? a co?... może się stara nie zna? Może nie
3034   3,  24 |                   Dziewczę zarumieniło się, zmieszało, pobiegło prędko
3035   3,  24 |             mówiła powoli, uśmiechając się i mrugając - żupanam ci
3036   3,  24 |           nierychło. Stare baby młodym się też na coś przydać mogą.
3037   3,  24 |                szkodzi?...~Zarumieniła się Mila znowu i oczy zakryła
3038   3,  24 |                 czego pragnęła, lękała się i trwożyła. Przyszło jej
3039   3,  24 |       Trójgłowowi, Miluchno - odezwała się - daj trzeci kubek, to się
3040   3,  24 |             się - daj trzeci kubek, to się już powlokę. Nogi mam słabe,
3041   3,  24 |               trzecia noga...~I śmiała się Jaruha, śpiewać już zaczynając.~-
3042   3,  24 |          rośnie na zgliszczu... Kneźna się na zielu znała, wiedziała,
3043   3,  24 |               pies nie ukąsi. Zaraz by się wściekł. Teraz na grodzisku...
3044   3,  24 |            trzeciego kubka rozweseliła się znowu, otarła usta, oczy
3045   3,  24 |               znowu, otarła usta, oczy się jej zaświeciły, chciała
3046   3,  24 |            podniosło z ziemi. Podparła się na kiju, zmocowała i głową
3047   3,  24 |               głową kiwnąwszy powlokła się dalej śpiewając:~- O lubczyku,
3048   3,  24 |           mogła długo usiedzieć, dalej się powlokła.~W drugiej chacie
3049   3,  24 |           duchy o ziemię rzucały, sama się czasem dziwiła sobie, iż
3050   3,  24 |                chmielnym świat wydawał się jej dziwnie wesoły i jasny,
3051   3,  24 |              chociaż nogi za to ledwie się wlokły.~Doman wedle obyczaju
3052   3,  24 |         krewniaczki z okolicy, których się powstydzić nie mogła, bo
3053   3,  24 |            kołpaczkiem, pasem i koniem się mógł pochwalić, zręcznością,
3054   3,  24 |          chacie zduna zawczasu kręciło się niewiast biało odzianych
3055   3,  24 |             często przed weselem, choć się wszyscy radują, Mila, co
3056   3,  24 |              znajdował piękną, gniewał się na siebie, że go serce gdzie
3057   3,  24 |               i siebie.~Ale cóż? słowo się rzekło... musiało się odbyć
3058   3,  24 |            słowo się rzekło... musiało się odbyć wesele, jak zapowiedziano.
3059   3,  24 |                też, choć nie przeciwił się doli, chodził chmurny, chata
3060   3,  24 |          zasępionej i smutnej, kręciły się druhny wesołe i przybrana
3061   3,  24 |              na którego przyjęcie piec się dopalał jasno i wesoło.~
3062   3,  24 |            ugniatały niewiasty śmiejąc się i żartując z narzeczonej
3063   3,  24 |          naprawdę zapłakane.~Z pieśnią się odbył taniec wkoło dzieży,
3064   3,  24 |                młodości, wesela, które się z tym dniem ofiary kończyło,
3065   3,  24 |              było jeszcze, spodziewano się go, wyglądano co chwila.
3066   3,  24 |              stajanie od chaty puścili się ku niej czwałem, a gdy u
3067   3,  24 |              im przejść progu, musieli się spierać, opowiadać i okupić.
3068   3,  24 |                nóg młodej, dziewczętom się aż zaiskrzyły oczy. Były
3069   3,  24 |             drogiego kamienia, któremu się wszyscy dziwowali, bo było
3070   3,  24 |               bogów i wróżby. Wtoczyli się też zaraz za młodym do świetlicy
3071   3,  24 |         przyzbie.~Pieśni a pieśni lały się jedna po drugiej.~Śpiewano
3072   3,  24 |             księżycowa, ciepła, nikomu się spać nie chciało. Starzy
3073   3,  24 |             chyba, siedząc, zdrzemnęli się po miodzie na ławach, drudzy
3074   3,  24 |           strachu. A! tamtych dni, gdy się jej ptaszkiem z chaty furknąć
3075   3,  24 |              pojęcia nie miała. Skądże się teraz wzięły te łzy i ta
3076   3,  24 |             trwoga?...~Doman też pasem się bawił, na ścianę patrzał,
3077   3,  24 |                ścianę patrzał, milcząc się niby uśmiechał, a gdzie
3078   3,  24 |             brzozie, łzy z oczów cisną się gorzkie... Ojcze mój, bracia
3079   3,  24 |           małych dzieci. Potem za ręce się pobrawszy, kołaczem się
3080   3,  24 |                się pobrawszy, kołaczem się łamali, włożono im korony
3081   3,  24 |               wodą i orszak cały nazad się puścił do chaty.~Tu zabrzmiały
3082   3,  24 |             otoczyła czoło młodej, łzy się z jej oczów rzuciły żałosne,
3083   3,  24 |             musieli weselni i na gwałt się weselić, aby wieczór ten
3084   3,  24 |         dziewicą szła z chaty, mężatką się zbudzi... Chmielu ty, mój
3085   3,  24 |          Chmielu, co po tyczce zwijasz się do góry, chciałoby się z
3086   3,  24 |         zwijasz się do góry, chciałoby się z tobą tak uczepić której...
3087   3,  24 |         Mirszowa, tętniało i rozlegało się podwórko, niektórzy znużeni,
3088   3,  24 |                 z ciekawością zwracały się ku chacie, stawały, zbliżały,
3089   3,  24 |             Stawała niekiedy, oglądała się jakby przelękła, podnosiła
3090   3,  24 |               ona tak zawsze! - śmieli się inni - lubi piwo, a chmiel
3091   3,  24 |          Jaruha szła, biegła, oglądała się poza siebie strwożona i
3092   3,  24 |              Uciekajcie! Jedzie, toczy się smok, gadzina! Pomorcy idą!
3093   3,  24 |             szalonej kobiecie. - Tuman się toczy, dymy kłębią - tętni
3094   3,  24 |           życie miłe. Ludzie, ratujcie się. Pomorcy idą!~Podniosła
3095   3,  24 |               wieścią, nawała Pomorców się toczy. Uciekać! Stara oszalała
3096   3,  24 |             taneczników, jak gdy kania się nad stadem kuropatw uwiesi,
3097   3,  24 |            głowom zagrzanym nie bardzo się wierzyć chciało. Mężniejsi
3098   3,  24 |             wierzyć chciało. Mężniejsi się ku drzwiom rzucili, a dziewczęta
3099   3,  24 |              dolo!~W podwórku zwijając się, wszyscy jak poszaleli wołali
3100   3,  24 |        pochwyciwszy u płota na wzgórze się dostał, zobaczył tuman w
3101   3,  24 |          prawie pomyśleć o schronieniu się gdziekolwiek, chyba na ostrów,
3102   3,  24 |          wybiegł przed chatę, obejrzał się krzycząc na swoich:~- Za
3103   3,  24 |         Niektóre z nich śmiało rzucały się w wodę i płynęły.~W wirze
3104   3,  24 |          spojrzeli po sobie, zawrócili się gdzieś ku szopom i znikli.
3105   3,  24 |              tętniało i dzikie słyszeć się dawały okrzyki. Chmura Pomorców
3106   3,  24 |                bliżej naskoczy, rzucić się wpław i próbować ujść śmierci
3107   3,  24 |             Gdzie i jak kto mógł, krył się, tulił, pełzał, przypadał.
3108   3,  24 |         niewiasty, opuszczone, w kupkę się zbiwszy u wierzb stały na
3109   3,  24 |               dzikim wrzaskiem puścili się ze wzgórka Pomorcy w pogoń
3110   3,  24 |         utkwiło w nich, krzyki słyszeć się dały, znikli. Pozostali
3111   3,  24 |             znikli. Pozostali odsuwali się od brzegu, który gęsto obsadzili
3112   3,  24 |               cześć im oddając, drudzy się obracali. Po strojach za
3113   3,  24 |             byli otoczeni, rozstępował się im tłum, a gdy z koni pozsiadali,
3114   3,  24 |         Chwościska szli znowu, mszcząc się i rodziców, i niedawnej
3115   3,  24 |             nie płacząc, nie oglądając się na tych, co śmiejąc się
3116   3,  24 |                się na tych, co śmiejąc się i urągając mu, smagali.~
3117   3,  24 |              przystępu do kontyny, jak się najbezpieczniej dostać do
3118   3,  24 |            nielitościwie smagać. Śmiał się i śpiewał razem, głosem
3119   3,  24 |          wyleci z ciała, prędzej, dość się nabolała! O Łado! Kolado!
3120   3,  24 |             smagania stary przyczołgał się do wiadra z wodą, nachylił
3121   3,  24 |                i pić począł. Zamierzył się nań jeden z oszczepem i
3122   3,  24 |                młodych panów naradzała się. Spocząć tu chcieli naplądrowawszy,
3123   3,  24 |               brzegowi. Kupa ludzi, co się w pogoń puściła, ciągnęła
3124   3,  24 |           krwią, ranny, ale nie zdawał się czuć bólu.~Ludzie go wnet
3125   3,  24 |                Jeden z kneziów schylił się nad nim pięść podnosząc.~-
3126   3,  24 |               uderzając, to naradzając się z sobą, a chcąc koniecznie
3127   3,  24 |       koniecznie dostać języka. Lękali się może, aby ich znowu nie
3128   3,  24 |               odeszli gniewni. Znęcali się Niemcy nad nim długo, ale
3129   3,  24 |             pełznął do wody, gdy straż się pospała, rzucił się w jezioro
3130   3,  24 |              straż się pospała, rzucił się w jezioro i zniknął.~
3131   3,  25 |                patrząc i przysłuchując się w milczeniu.~Od dalekiego
3132   3,  25 |                którym czuć było palące się zagrody, od lądu woda niosła
3133   3,  25 |           który pod wieczór rozścielał się jak chusty sine.~Stali na
3134   3,  25 |            wiatrem gnany do brzegu, to się nachylał ktoś ku niemu,
3135   3,  25 |             uciekać czy pozostać i dać się pozabijać u ognia świętego?~
3136   3,  25 |                najeźdźców nie ośmielił się nigdy na Lednicę. Niejeden
3137   3,  25 |             dzieci. W kontynie oręż by się znalazł, w szopach było
3138   3,  25 |               na pagórku stał, na kiju się oparł, patrzał i milczał.
3139   3,  25 |               marszczek, nie poruszyły się usta, oczy osłupiałe nie
3140   3,  25 |       osłupiałe nie mrugnęły nawet ani się łzą zwilżyły.~Choć wieczór
3141   3,  25 |             fali coś plusnęło.~Ryba to się rzuciła, czy człowiek ratował?
3142   3,  25 |               fali i znikło. Poruszała się woda. Człowiek płynął powoli,
3143   3,  25 |               pagórka zszedł i zbliżył się ku brzegowi, tuż - oczy
3144   3,  25 |               okrytą... Pływak zbliżał się już ku wyspie. Jeszcze chwila,
3145   3,  25 |                przypłynąć - lecz zdało się, że mu sił brakło.~Wizun
3146   3,  25 |               brakło.~Wizun sam rzucił się prędko ku wodzie - wszedł
3147   3,  25 |               ręce wyciągnął; topielec się zbliżał, rzucił się ku niemu
3148   3,  25 |           topielec się zbliżał, rzucił się ku niemu jakby wysiłkiem
3149   3,  25 |             Żyjesz ty? - zawołał.~Oczy się otworzyły tylko i zamknęły.
3150   3,  25 |              nim. Z dala przypatrywały się niewiasty.~Dziwa, której
3151   3,  25 |           uszach zabrzmiało - zbliżyła się też trwożliwie. Wizun zawołał
3152   3,  25 |            wolna topielec jakby ze snu się przebudzał - klękła przy
3153   3,  25 |            znał leki stare, spodziewał się więc dawnego swego wychowanka
3154   3,  25 |         śmiałych Pomorcach wszystkiego się spodziewać było można, nawet
3155   3,  25 |              na Lednicę.~Nikt też spać się nie kładł do rana - siedzieli
3156   3,  25 |           czatując u brzegu. Na brzask się miało i cisza panowała dokoła,
3157   3,  25 |        jaśniejącej topieli... Posuwała się ona z wolna ku ostrowiu.~
3158   3,  25 |            pędzone podmuchem zawróciło się i płynęło dalej.~Dniało -
3159   3,  25 |               życie ocaliło - dając mu się nieść, gdzie dola wiodła.
3160   3,  25 |                lądu przybiwszy zaczęła się kołysać, stanęła... Kobieta
3161   3,  25 |            siedząca w niej przebudziła się, obejrzała, podniosła, płachtę
3162   3,  25 |                niepewnym krokiem chcąc się na ląd dostać, upadła.~Była
3163   3,  25 |            jako wiedźma, której czarów się lękano. Nocą jakiś zapomniany
3164   3,  25 |          brzegu siadła weń, odepchnęła się kijem i powierzyła wiatrom
3165   3,  25 |              którą~obmokła - podniosła się rozglądając dokoła. Wizun
3166   3,  25 |             odpowiedzieć zrazu, palcem się zaczęła bić w czoło - sama
3167   3,  25 |              nogami. Czekajcie!... cóż się stało?... Ha! nad ranem,
3168   3,  25 |            pędził ich precz... Ruszyli się, zawyli i dalej z łupem
3169   3,  25 |              czy starej Jaruże, której się w głowie mieszało, uwierzyć
3170   3,  25 |             parobka, który w trzcinach się schowawszy, po szyję w wodzie
3171   3,  25 |             czółna wiązać chcieli, aby się dostać na Lednicę po skarby,
3172   3,  25 |              spał jeszcze - a dobudzić się go było trudno. Stary więc
3173   3,  25 |                i serce biło żywo. Rany się pozamykały i przyschły.~
3174   3,  25 |          ciężkim westchnieniem zbudził się Doman, chciał podnieść -
3175   3,  25 |               potem niewolę -.znęcanie się, ostatni wysiłek dla ocalenia
3176   3,  25 |           potrafił zwyciężyć, dostając się do ostrowu. Przypomniał
3177   3,  25 |           gorączce rozpaczliwej bronił się śmierci, zdrętwieniu, jak
3178   3,  25 |           rzucały, jak tonął i dobywał się z topieli, aż nareszcie
3179   3,  25 |                kto z brzegu, bez głowy się nie ostaniemy. Wyrocznie
3180   3,  25 |            gorączkowym usypiał, budził się z krzykiem i drzemał znowu.~
3181   3,  25 |     przychodził, przesiadywał, oddalał się. Dwa razy, gdy spał Doman,
3182   3,  25 |              Doman, do chaty podkradła się Dziwa, podsłuchiwała pode
3183   3,  25 |       zarumieniona i przelękła. Lękała się, aby jej kto nie schwycił
3184   3,  25 |             Trzeciego dnia podniósłszy się siedzieć mógł i był spokojniejszy.
3185   3,  25 |               był spokojniejszy. Dziwa się już nie pokazywała. Nad
3186   3,  25 |          chorego i starego... zawahała się, strach brał i ochota razem.
3187   3,  25 |             dala chcąc ujść. - Staremu się ręce trzęsą! - odparł Doman.~
3188   3,  25 |          chciałaby była pójść i wahała się - aż Wizun nadciągnął. Doman
3189   3,  25 |      siermiężce, a na piersiach, gdzie się płótno rozchyliło, dziewczę
3190   3,  25 |              własna ręka zadała. Zdało się nawet dziewczynie, że ją
3191   3,  25 |            babki przyłożywszy, cofnęła się co żywo, a za drzwi wyszedłszy,
3192   3,  25 |               oba niemym wzrokiem niby się coś sobie powiadać zdawali.~-
3193   3,  25 |            powiadać zdawali.~- Dziewka się ciebie boi - rzekł Wizun -
3194   3,  25 |           usiąść w progu, nie pokazała się już dziewczyna ani tu, ani
3195   3,  25 |             położył z gorączką. Żal mu się go zrobiło, gdy potem ujrzał
3196   3,  25 |               może sam zapadł, skarżył się, że go po kościach łamało.
3197   3,  25 |            posługiwała. Nie wymawiając się bardzo od tego, zobaczywszy
3198   3,  25 |      zobaczywszy Domana chorym, zajęła się nim w milczeniu, troskliwie,
3199   3,  25 |                i przy progach. Nagadać się było z kim, pobłąkać, choć
3200   3,  25 |               od Wizuna, zachciało jej się także zajrzeć do mieszkania
3201   3,  25 |                na pościeli, zaczęła mu się przypatrywać pilno. Widząc,
3202   3,  25 |              nie broni, powoli do izby się wsunęła.~- A! a! - rzekła
3203   3,  25 |               ukłuła? - dodała śmiejąc się Jaruha. - Doman się wzdrygnął. -
3204   3,  25 |            śmiejąc się Jaruha. - Doman się wzdrygnął. - A ona ci teraz
3205   3,  25 |             panuje - mówiła baba - jej się nie chciało u was garnki
3206   3,  25 |               patrzą...~Mówiąc zaczęła się przypatrywać Domanowi, którego
3207   3,  25 |                Stara, niby zamyśliwszy się, sama dla siebie, stukając
3208   3,  25 |                Jak biała lelija,~Gdzie się nie obrócę,~Wiatrek mną
3209   3,  25 |               już wam było nie spotkać się z sobą... a to się tobie
3210   3,  25 |             spotkać się z sobą... a to się tobie blizna jeszcze otworzyć
3211   3,  25 |           jeszcze otworzyć gotowa, gdy się zbliży dziewka, co ranę
3212   3,  25 |              nie pomszczona krew rzuca się, gdy ten, co ją przelał,
3213   3,  25 |            podejdzie... A ona też znać się was boi, chodzi jak ziele
3214   3,  25 |                 powiedzcie... przyznaj się! Gdybyście jeszcze do niej
3215   3,  25 |            rady by choć popatrzeć, jak się mąka robi! Znalazłoby się
3216   3,  25 |              się mąka robi! Znalazłoby się ziółko, sposób, urok...
3217   3,  25 |              takich łachach po świecie się włóczę... a ja się z takimi
3218   3,  25 |             świecie się włóczę... a ja się z takimi znam, co wiele
3219   3,  25 |                mruczała babina:~- Mnie się zmory boją i latawice...
3220   3,  25 |          Podziomki truchleją, gdzie ja się pokażę, mary i nocnice płoszę,
3221   3,  25 |            Doman milczał, aż nierychło się ozwał obojętnie:~- A cóż
3222   3,  25 |                ona nikogo...~Rozśmiała się Jaruha.~- Hej! hej! - zawołała -
3223   3,  25 |               w chramie do tamtego, co się w chacie pali? Niechby tylko
3224   3,  25 |                 ja wiele znam - śmiała się stara - choć popróbuję... -
3225   3,  25 |               jednego nie mam - śmiała się wiedźma - co mi po suchym
3226   3,  25 |               z ławki wstała, zbliżyła się do łóżka, ręką pomarszczoną
3227   3,  25 |               chorego.~- Nie śpiesz no się domu, jeśli ją chcesz mieć...
3228   3,  25 |              piosenkę nucić i wysunęła się z chaty wprost do kontyny.
3229   3,  25 |               wieczorem, dowiedziawszy się o tym, pociągnęła do sadu
3230   3,  25 |               Jaruha zza płotu ukazała się zagadując:~- Córuś moja,
3231   3,  25 |           usiadła, nie proszona wzięła się do kupek leżących na ziemi
3232   3,  25 |        Milczała z początku, wpatrywała się w jej twarz, mrucząc coś
3233   3,  25 |           mówiła.~- Przy ogniu musicie się piec, dym oczy wygryza.
3234   3,  25 |               i śmielej ciągnęła. - Wy się tu męczycie, dziewucho!...
3235   3,  25 |                 i przez gzło widzę, co się w człowieku dzieje... Tak!
3236   3,  25 |              Co ja widzę... coś... ono się dopiero zawiązuje... poczyna -
3237   3,  25 |             wspomnienie Domana rzuciła się Dziwa, spuściła głowę ku
3238   3,  25 |             zręczniejszy będzie, a jej się upodoba.~Więc nad dworem
3239   3,  25 |            drugi za głupi... dosyć, że się nie spodobał żaden.~Po ogródku
3240   3,  25 |             piosenki śpiewała, z ludzi się śmiała, w boki się brała
3241   3,  25 |               ludzi się śmiała, w boki się brała i powtarzała:~- Nie
3242   3,  25 |           kraśny upadł pode dworem.~Aż się wybrał w swaty do niej królewicz
3243   3,  25 |              gdy ją zobaczył, serce mu się zagotowało i rzekł sobie:~-
3244   3,  25 |                tylko zobaczyła, srodze się ulękła, poczęła bardzo drżeć
3245   3,  25 |                Królewicz zaraz ptakiem się stał, poleciał za morze,
3246   3,  25 |                   Dawajcie jeść, bo mi się bardzo dobrze spało. A król
3247   3,  25 |                 ale nie inaczej, aż mu się ja siedem razy schowam i
3248   3,  25 |               drugich przemieniać, jak się jej zechciało; ale królewicz
3249   3,  25 |            jeszcze większy i umiał tak się przerzucić, jak zapragnął.~
3250   3,  25 |          gołąbką po dworze, zamieszała się w stado i z ptastwem latała...
3251   3,  25 |               że nie swoją im była, co się do gromady zbliżyła, stado
3252   3,  25 |                gromady zbliżyła, stado się zaraz rozsypywało, a ona
3253   3,  25 |             siedziała jedna. Królewicz się jastrzębiem uczynił i pogonił
3254   3,  25 |               i pogonił za nią. Ulękła się go strasznie, usiadła na
3255   3,  25 |          Poszła więc gniewna, zamknęła się w komorze, płakała, myślała
3256   3,  25 |            całą, nade dniem do ogródka się wsunęła, usiadła na grządce
3257   3,  25 |              grzędzie, przy lilii; gdy się do niej zbliżyli, biała
3258   3,  25 |               I do komory leci, zasuwa się, na łóżeczku siadła, płacze,
3259   3,  25 |               podszeptywał, przemienił się w strasznego pająka, zasnuł
3260   3,  25 |              ja teraz pocznę, gdzie ja się ukryję...~Znowu idzie do
3261   3,  25 |              ja pocznę teraz, gdzie ja się ukryję?... W morzu są potwory
3262   3,  25 |                morzu są potwory i boję się morza...~Płakała noc całą,
3263   3,  25 |              złotą, a on tuż w srebrną się przemienił. Gdzie się złota
3264   3,  25 |          srebrną się przemienił. Gdzie się złota rybka obróci, srebrna
3265   3,  25 |          srebrna goni za nią. Uderzyły się głowami; słyszy królewna
3266   3,  25 |               malowanego dworu, zamyka się w komorze i płacze.~Płacze
3267   3,  25 |             znowu noc całą, nade dniem się namyśliła. U brzegu nad
3268   3,  25 |                tam poznać może, gdy ja się białym kamuszkiem położę?...
3269   3,  25 |             brzeg do świtu, w kamyczek się obróciła śliczny i leży.~
3270   3,  25 |              tedy na brzeg morza chcąc się topić. Chodzi, chodzi, narzeka,
3271   3,  25 |               oczko śliczne!... Schyli się do kamyka, a tu panna wykrzyka
3272   3,  25 |            ziemi w komorze leży... tak się smuci, tak w łzach płynie.
3273   3,  25 |                myszkę na podłodze, jak się zwinęła i do dziurki schowała,
3274   3,  25 |            schowała, i myśli:~- Myszką się stanę... skryję się w norę,
3275   3,  25 |             Myszką się stanę... skryję się w norę, tam on mnie nie
3276   3,  25 |            szczebiocze:~- Panna myszką się stała... w dziurkę małą
3277   3,  25 |               Królewicz w kotka burego się odmienił, siadł i czatuje.~
3278   3,  25 |           siadł i czatuje.~Myszce jeść się zachciało, prószynki od
3279   3,  25 |            zastępując:~- A tuś!~Zlękła się królewna, aby jej nie połknął,
3280   3,  25 |              nim?~Na siódmy raz zeszły się wszystkie siostrzyce i druhny,
3281   3,  25 |          Królewna z płaczu i ze wstydu się zachodzi. Wolałaby już była
3282   3,  25 |             niego iść, niż siedem razy się sromać, a ósmy w niewolę
3283   3,  25 |               słonko wnijdzie?... Musi się przemienić! A słonka tylko
3284   3,  25 |           Radziły siostry, radziły, aż się królewna zmieniła w starą
3285   3,  25 |        spojrzał na staruchę i rozśmiał się: - A! co za ropucha... spędzić
3286   3,  25 |         spędzić mi ją z drogi...~Panna się odstąpiła i raduje:~- Nie
3287   3,  25 |             królewicz na siwku, w boki się wziąwszy, i piosenkę nuci.
3288   3,  25 |            wiatr złote rozwiewa... Nic się nie frasuje. Patrzy, żebraczka
3289   3,  25 |           twarz zaciągnęła prędko. Tym się zdradziła. Patrzy panicz
3290   3,  25 |            Dziwa słuchając uśmiechnęła się i zamyśliła.~- Może - dokończyła -
3291   3,  25 |                i poszła. Wiedziała, że się ziarno rzuca w ziemię i
3292   3,  25 |                zamawiać, okurzać, byle się za to posilić i napoić.~
3293   3,  26 |       wiedzieli, gdzie ich szukać. Raz się wdarli od północy, to znowu
3294   3,  26 |              to z lewej granicy, gdzie się ich nie spodziano.~A starszyzna
3295   3,  26 |                spodziano.~A starszyzna się tymczasem na wiece ciągle
3296   3,  26 |                wrogów odpierać.~Ludzie się zabrali i do domów prędko
3297   3,  26 |           dobrzy byli do obalenia, ale się do budowania nie zdali.~
3298   3,  26 |             Ledwie jeden zbór rozszedł się daremnie, gdy już wici na
3299   3,  26 |              słano. Tłumnie gromadzono się na niektóre, na inne ledwie
3300   3,  26 |         niektóre, na inne ledwie kilku się przywlokło, a po granicy
3301   3,  26 |            ściągnąć potrzeba.~Zbierali się młodsi, o wojnie i o łowach
3302   3,  26 |            Myszkowie szli precz, kiedy się tych więcej ściągnęło, Leszków
3303   3,  26 |        poczynać.~Jednego wieczora, gdy się na Chwostkowym grodzisku
3304   3,  26 |           właśnie jeść mieli i posilać się po całodziennym wołaniu
3305   3,  26 |             tylko ułamawszy, po trosze się piwa napili.~Młodszy z nich,
3306   3,  26 |               inaczej ma być - odezwał się Ścibor stary. - Otośmy jednego
3307   3,  26 |             nasze niszczą wrogowie, my się im skutecznie obronić nie
3308   3,  26 |                     Zaprawdę - odezwał się młodszy z gości - jest to
3309   3,  26 |         naciskają nas wszędzie, bronić się im trzeba albo, jak Obodryci,
3310   3,  26 |              zemie w niewolę... Czymże się to dzieje - zapytał gość -
3311   3,  26 |            chciałby nim być... i każdy się lęka, aby gdy równy mu wczoraj
3312   3,  26 |              gości.~- Jeżeli możniejsi się nie godzą - rzekł - jedni
3313   3,  26 |          drugim zazdroszcząc i lękając się siebie, dlaczegóż byście
3314   3,  26 |            Umilkli wszyscy, a zdziwili się mocno, iż obcy im tę samą
3315   3,  26 |                Gromada długo naradzała się po cichu i stąd wprost niektórzy
3316   3,  26 |               widok pana. Patrzał, jak się do matek cisnęły źrębięta,
3317   3,  26 |             młodzież między sobą gziła się i gryzła. Od bytności dwóch
3318   3,  26 |                u mnie pustki... dopóki się coś nie zbierze, ubogim
3319   3,  26 |                zbierze, ubogim chlebem się przełamiemy... Czy z dobrą
3320   3,  26 |           głodne kraj nam niszczą, ani się im opędzić... Ledwie tchniemy.
3321   3,  26 |             tej nie posłuchano? -ozwał się Piastun cicho. - Jam człek
3322   3,  26 |           jakaś ich ogarnęła, zdało im się, wolą było niebios i bogów,
3323   3,  26 |             nie pójdziecie, rozpełznie się znowu wiec, a narzekanie
3324   3,  26 |           blady jeszcze i słaby ukazał się Doman, który z Lednicy powracał.~
3325   3,  26 |                go zaraz, dopytując, co się z nim działo, a jak od Pomorców
3326   3,  26 |          wesele sprawiano, a ledwie że się ono skończyło, gdy Pomorcy
3327   3,  26 |             krępowano do kości, począł się burzyć i wyrzekać o pomstę
3328   3,  26 |              jak oni byli zbrojni, czy się na kraj odgrażali. Na wszystko
3329   3,  26 |            odpowiadać musiał, starając się tą żądzą zemsty, jaką w
3330   3,  26 |           natchnąć drugich. Rozżarzyli się też i odgrażać poczęli.~
3331   3,  26 |            pamiętać będzie. Pozbierają się kupy zbrojne i kto silniejszy
3332   3,  26 |               zbrojne i kto silniejszy się poczuje, drugich za łeb
3333   3,  26 |            ogniska, a potem pokładłszy się przy nim na ziemi spali.
3334   3,  26 |            nami - rzekli mu. - Gromada się tego domaga, a jej posłusznym
3335   3,  26 |             jego oczy widziały.~Chciał się jeszcze stary opierać.~-
3336   3,  26 |              to nie pomogło; upominali się wszyscy głośno, ulec więc
3337   3,  26 |                że czeladź Piastuna już się o brzasku do roboty rozeszła,
3338   3,  26 |             przybywali ze skargami, bo się im już Pomorcy dali we znaki.
3339   3,  26 |            dobytkiem do lasów schronić się było.~Kołem już leżeli wszyscy,
3340   3,  26 |            Radźcie nam, ojcze, ratujmy się, bo oto giniemy! Mówiliśmy
3341   3,  26 |               nam przynosicie.~Zewsząd się głosy podniosły ku niemu,
3342   3,  26 |              prędkiego wyboru. Litujmy się sami siebie a dzieci naszych.
3343   3,  26 |                 Ład czyńcie.~Milczenie się stało długie.~Wtem jeden
3344   3,  26 |             okrzyku, jednego, co by mu się sprzeciwił.~Stary cofnął
3345   3,  26 |               sprzeciwił.~Stary cofnął się, rękami jakby odpychając
3346   3,  26 |      odpychając od siebie głosy, które się rozlegały coraz silniej,
3347   3,  26 |             mnie.~To mówiąc i gdy tłum się ściskał a mieszał, stary
3348   3,  26 |               z dala z końmi stał. Nim się opatrzono, co chce uczynić,
3349   3,  26 |               zapobiec temu, wyśliznął się im z rąk, gdy sądzili, że
3350   3,  26 |       zagrodzie swej poleciał. Rzucili się, kto żył, do koni, lecz
3351   3,  26 |                z oka Piastuna, i udało się im tylko syna, którego koń
3352   3,  26 |             ścigano, i o ojca a siebie się lękając łzami się zalewał.~
3353   3,  26 |               siebie się lękając łzami się zalewał.~Piastun, pierwszy
3354   3,  26 |              sobą syna, a spodziewając się, iż, w zagrodzie i ojca
3355   3,  26 |             nikt, gdyż nie zatrzymując się w domu, wprost do lasu uciekł
3356   3,  26 |          wprost do lasu uciekł i skrył się w nim, puściwszy tylko siwą,
3357   3,  26 |           wszystkich na grodzisku, gdy się o zniknięciu Piastuna dowiedzieli -
3358   3,  26 |            wszyscy, przyznając, iż tak się ukrył, że go wyszukać, a
3359   3,  26 |               pragnęli władzy, dziwili się, iż był człowiek ubogi,
3360   3,  26 |                około grodziska zjawiła się wędrująca wiecznie Jaruha.~
3361   3,  26 |           koniach stała, dowiedziawszy się, że Piastun uszedł w lasy
3362   3,  26 |         Piastun uszedł w lasy i w nich się ukrywał, rozśmiała się starucha,
3363   3,  26 |            nich się ukrywał, rozśmiała się starucha, nie wierząc temu,
3364   3,  26 |             kłodą nocowała; przede mną się on nie skryje, ja go znajdę.~
3365   3,  26 |                znajdę.~Tym bardziej że się z niej śmiano, starucha
3366   3,  26 |                z niej śmiano, starucha się uparła iść, Piastuna szukać,
3367   3,  26 |          szukać, a że tak pewną siebie się być zdawała i drudzy pomyśleli
3368   3,  26 |        grodziska ruszyła Jaruha wprost się ku lasom kierując z takim
3369   3,  26 |              mogli podążyć i przedrzeć się przez gąszcze, wśród których
3370   3,  26 |                chwasty i puszczającymi się na próchnie krzewami. Przebywać
3371   3,  26 |               z nich jednak nie rzucił się na Jaruhę, która do nich
3372   3,  26 |          chleba spożyła go, dała nogom się wyprostować i szła znowu.
3373   3,  26 |               szła znowu. Las podnosił się nieco ku górze i składał
3374   3,  26 |                do niezwykłej wysokości się wznosiła. Uszedłszy nim
3375   3,  26 |             hradyszcze. Jaruha wsunęła się nim rozglądając dokoła,
3376   3,  26 |             podglądając.~W rogu, gdzie się dwie ściany wałów schodziły
3377   3,  26 |             weszła, a Piastun poruszył się jakby przelękły, gdy ją
3378   3,  26 |              naprzeciw niego spierając się na kiju.~- Tom was przecie
3379   3,  26 |        znalazła - rzekła - a pora! Tam się ludzie rozbijają czekając,
3380   3,  26 |            niewoli trzymają! Zlitujcie się nad dzieckiem waszym a wracajcie.~
3381   3,  26 |               na hradyszcze, kłaniając się kneziowi...~Ujrzawszy ich,
3382   3,  26 |              nie pójdziemy. Zbliżywszy się tedy prosić go zaczęli usilnie,
3383   3,  26 |               siedząca na ziemi śmiała się z radości.~- A tom ja was,
3384   3,  26 |           Piastun szli razem nazad, bo się już im ani opierał, ani
3385   3,  26 |               tu spoczywać.~Nie lękała się tak samo zwierza dzikiego,
3386   3,  26 |       stworzenia. Wygodnie umieściwszy się zaraz w opuszczonym szałasie,
3387   3,  26 |            Piastun też, nie przeciwiąc się, na konia siadł i jechali.
3388   3,  26 |                Na was jednego zgodziły się gromady.~- Nie czułem się
3389   3,  26 |              się gromady.~- Nie czułem się na siłach i nie czuję -
3390   3,  26 |                mnie ogarnia. Ulitujcie się nade mną. Wiem w ubóstwie,
3391   3,  26 |            Piastun! Piastun!~Wtem tłum się rozstąpił i dwaj owi goście
3392   3,  26 |            stanęli przed nim. Zbliżali się z uśmiechem i pokłonem.~-
3393   3,  26 |           mówić nie dały, wesele stało się w tłumach. Myszkowie, którzy
3394   3,  26 |                z piórem, przecisnąwszy się przez ciżbę przynieśli go
3395   3,  26 |        zamyślony, niemal smutny.~A gdy się doń cisnęli wszyscy - rzekł:~-
3396   3,  26 |              władzy nie pragnąłem anim się jej dobijał. Kazaliście
3397   3,  26 |              Ścibor mu rzekł kłaniając się do kolan:~- Czuwaj nad nami,
3398   3,  26 |                jakby przelękły tym, co się stało, nie wierząc uszom
3399   3,  26 |               Wola bogów i wasza niech się stanie. Jakoście mnie wybrali,
3400   3,  26 |         winniście.~Jak do ojca cisnęli się doń wszyscy wyrzucając mu,
3401   3,  26 |               zbiegł od nich i opierał się woli losu. Po raz pierwszy
3402   3,  26 |          Leszkowie i Myszki, ocierając się o siebie, w zgodzie, razem
3403   3,  26 |               jego całując, i uczuwszy się oswobodzonym chwycił konia,
3404   3,  26 |               dano laskę białą i że mu się wszyscy do nóg kłaniali.~
3405   3,  26 |               nóg kłaniali.~Rozpłakała się niewiasta ręce łamiąc a
3406   3,  26 |               ręce łamiąc a czując, że się ich swobodne, ciche życie~
3407   3,  26 |             szukać wszędzie, lecz nikt się nie postrzegł ani się opatrzył,
3408   3,  26 |             nikt się nie postrzegł ani się opatrzył, kiedy i jak się
3409   3,  26 |              się opatrzył, kiedy i jak się wysunęli i znikli.~Gdy orszak
3410   3,  26 |            serce jej trwożył, schyliła się ku ziemi i ściskając nogi
3411   3,  26 |              ściskając nogi zachodziła się od płaczu.~- Kneźno miłościwa -
3412   3,  26 |               odeszli od progu. Byłoby się jednak stało to, czego się
3413   3,  26 |             się jednak stało to, czego się lękał ubogi człek, gdyby
3414   3,  26 |      okrzykując go nieustannie, cisnąc się doń i uważając za dziw dziwów
3415   3,  26 |          oszczep mógł dźwignąć, stawił się pod swego wojewodę z rodem
3416   3,  26 |                spod Lednicy, obawiając się zasadzki i utraty grabieży,
3417   3,  26 |              iż Leszkowie nie wyrzekli się praw swoich i zemsty, której
3418   3,  26 |           idące za łupieżą kupy cofały się obładowane nią w lasy, aby
3419   3,  26 |             aby spocząwszy i pozbywszy się ciężaru, na nowo rozpocząć
3420   3,  26 |              synowie Chwościska cofali się tak z garścią najemnika
3421   3,  26 |          rubieże przynieśli wieści, że się nowa gotowała wyprawa.~Teraz
3422   3,  26 |                gotowała wyprawa.~Teraz się jej już nie lękano, owszem
3423   3,  26 |                 a w lasach spodziewano się go oskoczyć i wymordować
3424   3,  27 |                kilka po całej rozszedł się ziemi, podawano sobie wieść
3425   3,  27 |            zagrody do zagrody. Dziwili się wszyscy, a im dalej od Gopła,
3426   3,  27 |              słowo, możni nie mogli im się sprzeciwić; jednym głosem
3427   3,  27 |               śmiejąc nic rzec smucili się bardzo. Lękali się ci, co
3428   3,  27 |             smucili się bardzo. Lękali się ci, co do ich rodu należeli,
3429   3,  27 |              głowa rodu, nie pokazywał się więcej. Ze ślepym Leszkiem
3430   3,  27 |           ślepym Leszkiem swym zamknął się w osamotnionym grodzie,
3431   3,  27 |           jedną tylko żył nadzieją, że się po oślepionym dziecięciu
3432   3,  27 |              żony; stara macierz stała się piastunką dwojga dzieci,
3433   3,  27 |            uczyniła dziecinnym, bawiło się ich dwoje pod dębami starymi
3434   3,  27 |            Ojciec ukryty przysłuchiwał się czasem wesołemu gwarowi
3435   3,  27 |            smutnej pary, nie pokazując się i nie mieszając do rozmowy,
3436   3,  27 |                obcego człowieka u wrót się odzywał, rzadziej jeszcze
3437   3,  27 |            Bumirem kilka razy domagała się widzenia z Miłoszem. Raz
3438   3,  27 |      powiedział, że do niczego mieszać się nie chce, i odprawił, a
3439   3,  27 |             obiorze Piastuna Leszkowie się niepokoić zaczęli o siebie -
3440   3,  27 |               z dębów stadem zlatywały się gołębie, a ona je, rzucając
3441   3,  27 |              skakały. Gdy u wrót hałas się dał dyszeć, gołębie pierzchnęły
3442   3,  27 |              psy szczekając i ujadając się zerwały i niedźwiedź począł
3443   3,  27 |                począł mruczeć, choć mu się łba z ziemi podnieść nie
3444   3,  27 |            pomost górny i przypatrywał się, kto przybywał.~Stało tam
3445   3,  27 |                ruchów i głosu domyślał się młodych ludzi. Oba niecierpliwie
3446   3,  27 |             Oba niecierpliwie domagali się, aby ich dla rozmowy do
3447   3,  27 |            nikogo. Na próżno napierali się i łajali, nie pomogło nic.~
3448   3,  27 |   przepołowiony i na palcu łańcuszkiem się trzymał tylko; stróż powlókł
3449   3,  27 |           trzymał tylko; stróż powlókł się pod dęby do pana i bijąc
3450   3,  27 |               coś jak łza potoczyła mu się po policzkach i brodzie,
3451   3,  27 |           podwórza, psy nawet powlekły się za Leszkiem. Odsunięto drągi,
3452   3,  27 |               Tuż za wałem zmieniły im się zaraz postawy i twarze.
3453   3,  27 |                skurczeni i pokorni, tu się im wyprostowały barki, podniosły
3454   3,  27 |            synowie Chwostka.~Oglądając się niemal pogardliwie dokoła,
3455   3,  27 |            pogardliwie dokoła, zbliżać się poczęli do Miłosza, który
3456   3,  27 |              poczęli do Miłosza, który się nieco podniósł, gdy ich
3457   3,  27 |                 Oczy tylko zwrócił, by się im przypatrzyć z daleka.
3458   3,  27 |              czekał.~Natenczas starszy się odezwał do niego:~- Dostaliśmy
3459   3,  27 |               niego:~- Dostaliśmy i my się do was kneziu, z niebezpieczeństwem
3460   3,  27 |            pomagać i dał ludzi.~Miłosz się popatrzał groźnie na obu.~-
3461   3,  27 |                własnemu i krwi nie dam się przeciwko sobie podnosić.~
3462   3,  27 |          nowych, mruczał dziko. Zdawał się czekać tylko skinienia,
3463   3,  27 |            czekać tylko skinienia, aby się rzucić na nich.~- My musimy -
3464   3,  27 |          wyczekując, azali nie odezwie się Miłosz. Kneź milczał.~-
3465   3,  27 |               starym Miłoszu widocznie się gotowało i burzyło już coś,
3466   3,  27 |              już coś, choć wstrzymywał się z mową. Niekiedy oczy z
3467   3,  27 |             krwawymi powieki podniosły się i wąs siwy zakąsał, ręka
3468   3,  27 |                buchnął nareszcie. Ręka się podniosła.~- Z wami ani
3469   3,  27 |               synowie moi?... Jakeście się ośmielili wnijść tu... wy...
3470   3,  27 |                Chwostka sczerwieniwszy się chwycili bezmyślnie za miecze
3471   3,  27 |              zabić syna twojego, bo mu się burzył i powstawał; oślepił
3472   3,  27 |        zostawił.~Miłosz nagle dźwignął się z ziemi, róg miał za pazuchą,
3473   3,  27 |      wszystkich stron podwórza czeladź się zbiegać zaczęła.~Chwostka
3474   3,  27 |          Chwostka synowie niepewni, co się stanie, dłońmi tylko cisnęli
3475   3,  27 |          miecze, ramieniem do ramienia się przyparli, twarze im pobladły
3476   3,  27 |               przerażonymi patrząc, co się z panem jego działo. Miłosz
3477   3,  27 |             wrzasnął starszy, rzucając się ku Miłoszowi - ty byś śmiał? -
3478   3,  27 |               szukali tego, oddaliście się mi w ręce, abym pomścił
3479   3,  27 |               oślepnie drugi.~Odwrócił się, ludziom nadbiegającym ręką
3480   3,  27 |                 W mgnieniu oka czeladź się na kneziów rzuciła, ci barkami
3481   3,  27 |           rzuciła, ci barkami oparłszy się o siebie, dobyli mieczów
3482   3,  27 |               jeden z pachołków rzucił się na ziemię i za nogi chwyciwszy
3483   3,  27 |           najdalszych kątów wysypywało się, co żyło, psy ujadać zaczęły,
3484   3,  27 |           niedźwiedź zaryczał spinając się na łapy. Dwu kneziów wiedziono
3485   3,  27 |               ciągnąc, pomimo rzucania się i oporu rzucono do głębi
3486   3,  27 |                 na które ciężki kamień się potoczył.~Wrzawa nagle ustała.
3487   3,  27 |             brodę mu rozwiewał.~Zdawał się walczyć z sobą. Niekiedy
3488   3,  27 |                Niekiedy wypogadzała mu się twarz, to dziczała, to zasmucała
3489   3,  27 |              ale ci, na których chciał się pomścić, to były wnuki jego,
3490   3,  27 |               matki.~Gdy Miłosz rzucał się tak, zbierając się co chwila
3491   3,  27 |              rzucał się tak, zbierając się co chwila zawołać Hulę dla
3492   3,  27 |                uczynić musieli.~Litość się w nich obudziła.~Wszystek
3493   3,  27 |            ujarzmili Dulebów i znęcali się nad nimi, niewiasty ich
3494   3,  27 |        zwierzęciem, jak niedźwiedź, co się u nóg starego Miłosza wylegiwał.
3495   3,  27 |             izby wnijść nie mógł, póki się nie nagiął na poły; wóz
3496   3,  27 |                wiązkę siana. Zwierz mu się nie oparł żaden, a ludzi
3497   3,  27 |             potrzebował okrycia. Żywił się najczęściej mięsem surowym,
3498   3,  27 |         Zamiast mowy mruczeniem jakimś się odzywał niezrozumiałym i
3499   3,  27 |                Wtem do wrót gwałtownie się dobijać poczęto i wołanie
3500   3,  27 |                wołanie za nimi słyszeć się dało, aby kneziów wydano.~